Ingliz Biznes Frazeologiyasi Lug'ati - Atayeva G.B.

Ingliz Biznes Frazeologiyasining Kompleks Lug'aviy Tavsifi

12 bandli innovatsion tahlil metodologiyasi asosida yaratilgan izohli lug'at maketi

Loyiha muallifi: Atayeva Gulchehra Baxtiyorovna

Frazeologik Birliklarning Frazeo-semantik Tahlili

Business Idioms





Business Idioms

cactus
Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: accept an offer (ba'zan accept the offer)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Negotiation Idioms (Muzokaralarga oid idiomalar)
  • Decision Making Idioms (Qaror qabul qilishga oid idiomalar)
  • Agreement Idioms (Kelishuvga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pseudo-idiom / Kollokatsiya (Collocation) / Frazeologik birikma.

Izoh: "Accept" (qabul qilmoq) va "offer" (taklif) so‘zlari bu birikmada o‘zlarining asosiy, to‘g‘ridan-to‘g‘ri lug‘aviy ma’nolarini saqlab qolgan. Birikmaning umumiy ma’nosi komponentlar ma’nolarining yig‘indisidan kelib chiqadi. Biroq, bu birikma, ayniqsa, biznes, huquqiy va rasmiy muloqotda juda turg‘unlashgan va tez-tez birga qo‘llaniladi. Uning turg‘unligi va ma'lum kontekstlarda standartlashganligi uni oddiy erkin so‘z birikmasidan farqlab, frazeologik birikma yoki kuchli kollokatsiya darajasiga ko‘taradi. U Vinogradov tasnifidagi "frazeologik qo‘shilma"ga yaqin turadi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (garchi ko‘pincha ijobiy natijani – kelishuvga erishilganini bildirsa ham, iboraning o‘zi hissiy bo‘yoqqa ega emas).
  • Rasmiy (Formal) va Norasmiy (Informal) kontekstlarda ham qo‘llanilishi mumkin, lekin ko‘proq rasmiy va ishbilarmonlik uslubiga xos.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (accept + an/the + offer).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To agree to take or receive something that has been proposed or suggested, such as a job, a price, a deal, or an invitation. (Taklif qilingan yoki ilgari surilgan narsani, masalan, ish, narx, kelishuv yoki taklifnomani olishga yoki qabul qilishga rozi bo‘lish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (Agar mavjud va aniq bo‘lsa): To‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘chma ma’no yoki yorqin obrazlilik yo‘q. Ma’no komponentlarning literal ma’nolaridan kelib chiqadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Taklifni qabul qilmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • accept (fe'l): Grammatik va semantik tayanch komponent bo‘lib, asosiy harakatni – qabul qilish, rozi bo‘lishni ifodalaydi.
  • offer (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, qabul qilinayotgan obyektni – taklifni bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Taklifni qabul qilmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Rozi bo‘lmoq (taklifga)
    • Taklifga ko‘nmoq
    • Kelishmoq (taklif bo‘yicha)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shaxs yoki tashkilot tomonidan berilgan taklifga (masalan, ish, narx, shartnoma shartlari va h.k.) ijobiy javob berish, uni ma’qullash va rozilik bildirish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (aniq bir harakatni – taklifni qabul qilish jarayonini yoki faktini nomlash).
  • Kommunikativ funksiya (qaror yoki kelishuv haqida xabar berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): agree to an offer, say yes to an offer, take an offer, (kontekstga qarab) close a deal (kelishuvni yakunlash).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): reject an offer, decline an offer, turn down an offer, refuse an offer.
  • Variantlari: accept the offer (aniq, ma'lum bir taklifga ishora qilganda).

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

Iboraning o‘ziga xos idiomatik etimologiyasi yo‘q. "Accept" so‘zi lotincha "accipere" (olish, qabul qilish) fe’lidan, "offer" so‘zi esa lotincha "offerre" (taqdim etish, taklif qilish) fe’lidan kelib chiqqan. Ushbu ikki so‘z o‘zlarining asosiy ma’nolarini saqlagan holda, ingliz tilida keng qo‘llanilib, turg‘un birikma hosil qilgan. Uning turg‘unligi ko‘proq biznes, huquqiy va umumiy muloqotdagi chastotali qo‘llanilishi bilan bog‘liq.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "After much deliberation, the company decided to accept the offer from the investors."
  • "She was thrilled to accept the job offer as it was her dream position."
  • "The seller was willing to negotiate, but ultimately, we couldn't accept their final offer as it was too high."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Uzoq muhokamalardan so‘ng, kompaniya investorlarning taklifini qabul qilishga qaror qildi."
  • "U ish taklifini qabul qilganidan juda xursand edi, chunki bu uning orzusidagi lavozim edi."
  • "Sotuvchi muzokara qilishga tayyor edi, ammo oxir-oqibat, biz ularning yakuniy taklifini qabul qila olmadik, chunki u juda yuqori edi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: across the board

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Policy/Regulation Idioms (Siyosat/Tartibga solishga oid idiomalar)
  • Inclusivity/Universality Idioms (Qamrovlilik/Umumiylikka oid idiomalar)
  • Finance/Economics Idioms (Moliya/Iqtisodiyotga oid idiomalar – ba'zan)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Across" (bo'ylab, orqali) va "board" (doska, kengash, stol) so‘zlarining literal ma'nolaridan "hamma uchun bir xil, umumiy tarzda" degan ma'no to‘g‘ridan-to‘g‘ri kelib chiqmaydi. Biroq, "board" so‘zining ot poygalaridagi pul tikiladigan jadval yoki umumiy ro‘yxat kabi ma'nolari bilan bog‘liq etimologiyasi bor. Shuning uchun, ma'nosi qisman motivatsiyalangan va obrazli asosga ega. Bu turg‘un birikma bo‘lib, o‘ziga xos ma'noni ifodalaydi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral.
  • Rasmiy (Formal) va Norasmiy (Informal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin, lekin ko‘proq biznes, siyosat va iqtisodiyotga oid matnlarda uchraydi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (ko‘pincha ravish vazifasini bajaruvchi birikma).
  • Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi (artikl) + Ot (across + the + board).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ravish tipidagi FB (holatni, tarzini bildiradi: qanday qilib? – hamma uchun bir xilda, umumiy tarzda). Ba'zan sifatlovchi vazifasida ham kelishi mumkin (an across-the-board cut – umumiy qisqartirish).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): Applying to all categories, members, or aspects of something; affecting everyone or everything within a group or system equally. (Biror narsaning barcha toifalari, a'zolari yoki jihatlariga qo‘llaniladigan; guruh yoki tizim ichidagi barcha odamlar yoki narsalarga bir xilda ta'sir qiladigan).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Etimologiyasiga ko‘ra, ot poygalarida "board" (jadval)dagi barcha otlarga bir xil miqdorda pul tikish bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Bu "hamma narsani qamrab oluvchi" degan g‘oyani beradi. Yana bir talqinga ko‘ra, "board" biror tashkilotning kengashini yoki umumiy yig‘ilishni anglatishi mumkin, va "across the board" qarorning barcha a'zolarga tegishli ekanligini bildiradi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Doska/jadval bo‘ylab".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • across (predlog): Harakatning yo‘nalishini yoki qamrovini bildiradi.
  • board (ot): Asosiy semantik komponentlardan biri bo‘lib, bu yerda ko‘chma ma'noda "barcha sohalar", "butun tizim" yoki "barcha a'zolar"ni anglatadi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Hamma uchun bir xilda / Bir yoqlama
    • Umumiy tarzda / To‘liq qamrovli
    • Barcha sohalarda / Barcha yo‘nalishlarda
    • Istisnosiz (hamma uchun)
    • Yo‘ppasiga (ba'zan salbiy kontekstda, masalan, yo‘ppasiga tanqid qilish)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror qoida, o‘zgarish yoki siyosatning muayyan guruh, tizim yoki sohaning barcha a'zolariga yoki jihatlariga bir xilda, istisnosiz qo‘llanilishi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Tavsiflovchi funksiya (biror harakat yoki siyosatning qamrovini va qo‘llanilish tarzini tavsiflash).
  • Umumlashtiruvchi funksiya (ko‘plab alohida holatlarni bitta umumiy qoidaga birlashtirish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): universally, without exception, for everyone/everything, all-around, comprehensively, (kontekstga qarab) blanket (sifat sifatida, masalan, a blanket ban).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): selectively, partially, with exceptions, case-by-case.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

Iboraning kelib chiqishi XX asr boshlariga borib taqaladi va ot poygalari bilan bog‘liq deb hisoblanadi. "Board" so‘zi ot poygalarida pul tikiladigan va natijalar ko‘rsatiladigan jadvalni (tote board) anglatgan. "Across the board" pul tikish deganda, bitta otning g‘alaba qozonishi, ikkinchi o‘rinni egallashi yoki uchinchi o‘rinni egallashiga bir vaqtning o‘zida pul tikish tushunilgan. Bu esa "barcha imkoniyatlarni qamrab oluvchi" degan ma'noni bergan va keyinchalik umumiy tilga o‘tib, "hamma uchun bir xilda" degan ma'noni anglatadigan bo‘lgan. Bu Collins Cobuild Idioms Dictionary'da ham qayd etilgan (original American expression used in horse racing).

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "The company announced a 5% pay raise across the board for all employees."
  • "Due to the economic downturn, there were budget cuts across the board in all departments."
  • "The new safety regulations will be implemented across the board, affecting all manufacturing plants."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Kompaniya barcha xodimlar uchun ish haqini 5% ga umumiy tarzda oshirishini e'lon qildi."
  • "Iqtisodiy pasayish tufayli barcha bo‘limlarda byudjet yoppasiga qisqartirildi."
  • "Yangi xavfsizlik qoidalari barcha ishlab chiqarish zavodlariga ta'sir qilgan holda, umumiy tarzda joriy etiladi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: adjourn a meeting (ba'zan adjourn the meeting)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Meeting Idioms (Biznes uchrashuvlarga oid idiomalar)
  • Procedural Idioms (Protseduraga oid idiomalar)
  • Formal Communication Idioms (Rasmiy muloqotga oid idiomalar)
  • Legal/Parliamentary Idioms (Huquqiy/Parlamentga oid idiomalar – kelib chiqishi)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pseudo-idiom / Kollokatsiya (Collocation) / Frazeologik birikma.

Izoh: "Adjourn" (qoldirmoq, tanaffus e'lon qilmoq, tugatmoq) va "meeting" (yig‘ilish, majlis) so‘zlari bu birikmada o‘zlarining asosiy, to‘g‘ridan-to‘g‘ri lug‘aviy ma’nolarini saqlab qolgan. Birikmaning umumiy ma’nosi komponentlar ma’nolarining yig‘indisidan kelib chiqadi. "Adjourn" fe'li aynan yig‘ilish, sud majlisi kabi rasmiy tadbirlarni to‘xtatish yoki boshqa vaqtga ko‘chirish uchun ishlatiladigan maxsus terminologik tusga ega. Bu uning "meeting" bilan birga turg‘un kollokatsiya hosil qilishini ta'minlaydi va uni oddiy erkin so‘z birikmasidan farqlaydi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral.
  • Rasmiy (Formal). Asosan rasmiy yig‘ilishlar, majlislar, sud jarayonlari va parlament muhokamalari kontekstida qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (adjourn + a/the + meeting).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To formally bring a meeting or a session to a temporary or permanent close; to suspend proceedings to a later time or indefinitely. (Yig‘ilish yoki sessiyani rasman vaqtincha yoki doimiy ravishda yakunlash; jarayonlarni keyingi vaqtga yoki noma'lum muddatga to‘xtatish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (Agar mavjud va aniq bo‘lsa): To‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘chma ma’no yoki yorqin obrazlilik yo‘q. "Adjourn" so‘zining o‘zi rasmiy yig‘ilishlarni to‘xtatish ma'nosini o‘zida mujassam etgan.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yig‘ilishni qoldirmoq/tugatmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • adjourn (fe'l): Grammatik va asosiy semantik tayanch komponent bo‘lib, rasmiy tadbirni to‘xtatish yoki boshqa vaqtga ko‘chirish harakatini ifodalaydi. Bu fe'lning o‘zi ma'lum bir rasmiy kontekstni talab qiladi.
  • meeting (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, to‘xtatilayotgan yoki ko‘chirilayotgan tadbirni – yig‘ilishni bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Majlisni/yig‘ilishni qoldirmoq; Yig‘ilishga tanaffus e'lon qilmoq; Yig‘ilishni yopiq deb e'lon qilmoq/tugatmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Yig‘ilishni keyinga surmoq
    • Majlisni to‘xtatmoq
    • (Agar vaqtincha bo‘lsa) Tanaffus bermoq (yig‘ilishga)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilish, majlis yoki sessiyani vaqtincha to‘xtatib, keyinroq davom ettirish uchun boshqa vaqtga belgilash yoki uni butunlay yakunlash.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (rasmiy bir protsessual harakatni – yig‘ilishni to‘xtatish yoki qoldirishni nomlash).
  • Regulyativ funksiya (yig‘ilishning borishini va vaqtini boshqarishga xizmat qiladi).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): postpone a meeting (agar keyinga qoldirilsa), suspend a meeting (vaqtincha to‘xtatilsa), close a meeting, conclude a meeting (agar yakunlansa), (kamroq rasmiy) break up a meeting, call off a meeting (bekor qilinsa).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): start a meeting, open a meeting, convene a meeting, resume a meeting (agar tanaffusdan keyin davom ettirilsa).
  • Variantlari: adjourn the meeting (ma'lum bir yig‘ilishga ishora qilganda). Ba'zan "adjourn" fe'li o‘zi ham mustaqil qo‘llanilishi mumkin (masalan, "The court will now adjourn." – Sud hozir tanaffusga chiqadi/qoldiriladi).

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Adjourn" so‘zi qadimgi fransuzcha "ajorner" (belgilangan kunga qoldirmoq) so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, u o‘z navbatida "jor" (kun) so‘zidan olingan. Dastlab sud majlislarini yoki boshqa rasmiy yig‘ilishlarni keyingi kunga yoki belgilangan boshqa bir kunga qoldirishni anglatgan. Vaqt o‘tishi bilan uning ma'nosi kengayib, rasmiy yig‘ilishlarni vaqtincha to‘xtatish yoki butunlay yakunlashni ham anglatadigan bo‘lgan. Bu so‘z huquqiy va parlament amaliyotida chuqur ildiz otgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "The chairman decided to adjourn the meeting until the following week due to a lack of quorum."
  • "After a long day of discussions, it was agreed to adjourn the meeting and reconvene in the morning."
  • "If there are no further points, I propose we adjourn this meeting."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Kvorum yo‘qligi sababli rais yig‘ilishni keyingi haftaga qoldirishga qaror qildi."
  • "Uzoq davom etgan muhokamalardan so‘ng, yig‘ilishni qoldirishga va ertalab qayta yig‘ilishga kelishildi."
  • "Agar boshqa masalalar bo‘lmasa, men ushbu yig‘ilishni yopiq deb e'lon qilishni taklif qilaman."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: at a loss

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Emotional State Idioms (Hissiy holatga oid idiomalar)
  • Confusion/Uncertainty Idioms (Sarosima/Noaniqlikka oid idiomalar)
  • Problem Solving Idioms (Muammo yechishga oid idiomalar – ba'zan, yechim topa olmaslik holatida)
  • Communication Idioms (Muloqotga oid idiomalar – nima deyishni bilmaslik holatida)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Loss" (yo‘qotish, zarar) so‘zi bu yerda o‘zining "nima qilishni bilmaslik, sarosima" kabi ko‘chma ma'nolaridan birini ifodalaydi. "At" predlogi esa holatni bildiradi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "nima qilishni yoki aytishni bilmay qolish, dovdirab qolish" – komponentlardan qisman kelib chiqadi, lekin u turg‘unlashgan va o‘ziga xos ma'no kasb etgan. Bu iboraning idiomatikligi "loss" so‘zining ko‘chma ma'noda qo‘llanilishi bilan bog‘liq.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral yoki biroz Salbiy (chunki noqulay yoki qiyin vaziyatni ifodalaydi).
  • Rasmiy (Formal) va Norasmiy (Informal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (ko‘pincha kesimning bir qismi yoki ravish vazifasini bajaruvchi predlogli birikma).
  • Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi (artikl) + Ot (at + a + loss).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko‘pincha holatni bildiruvchi kesimning bir qismi (masalan, to be at a loss, to feel at a loss) yoki sifatlovchi (a man at a loss).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): Not knowing what to do or say; puzzled, perplexed, or uncertain. (Nima qilishni yoki aytishni bilmaslik; dovdiragan, sarosimaga tushgan yoki noaniq holatda).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Loss" so‘zining asosiy ma'nolaridan biri "yo‘qotish"dir. Bu yerda go‘yoki kishi o‘zining fikrlarini, so‘zlarini yoki harakat yo‘nalishini "yo‘qotib qo‘ygan" va shu sababli nima qilishni bilmay qolgan degan obraz yotadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yo‘qotishda / Zararda". (Bu literal tarjima idiomatik ma'noni to‘liq bermaydi).

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • loss (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, bu yerda sarosima, noaniqlik holatini ifodalaydi.
  • at (predlog): Holatni, vaziyatni ko‘rsatuvchi predlog.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu shaklda).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Nima qilishni bilmay qolmoq
    • Dovdirab qolmoq / Esankirab qolmoq
    • Sarosimaga tushmoq / Boshi qotmoq
    • Hayron bo‘lmoq (nima deyishni bilmay)
    • So‘z topa olmay qolmoq (at a loss for words)
    • Ikki o‘t orasida qolmoq (ba'zan, qaysi yo‘lni tanlashni bilmay)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kutilmagan yoki qiyin vaziyatga tushib, nima deyishni yoki qanday yo‘l tutishni bilmay qolish, sarosima va noaniqlik holatida bo‘lish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning hissiy yoki aqliy holatini tavsiflash).
  • Ekspressiv funksiya (qiyin ahvolga tushganlikni ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): puzzled, perplexed, bewildered, stumped, confused, uncertain, (kontekstga qarab) speechless (at a loss for words).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): certain, sure, confident, decisive, know what to do/say.
  • Variantlari: Ko‘pincha `to be at a loss`, `to feel at a loss`, `at a loss for words` (nima deyishni bilmay qolish) shakllarida uchraydi. A.V. Kunin lug‘atida ham `be at a loss` fe'li bilan birga kelishi yoki `at a loss` mustaqil ravishda holatni bildirishi mumkinligi qayd etilgan.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Loss" so‘zi qadimgi ingliz tilidagi "los" (yo‘qotish, halokat) so‘zidan kelib chiqqan. "At a loss" iborasi XVII asrdan boshlab hozirgi ma'nosida qo‘llanila boshlagan. U dastlab ov paytida itlarning izni yo‘qotib qo‘yishi va nima qilishni bilmay qolishi holatiga nisbatan ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Keyinchalik bu ma'no umumiy insoniy holatlarga ko‘chgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti yoki umumiy kontekstida):

  • "When the main computer system crashed, the entire IT department was at a loss for a few hours."
  • "She was completely at a loss for words when they announced her as the winner."
  • "Faced with such a complex problem, the new manager felt at a loss as to where to begin."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Asosiy kompyuter tizimi ishdan chiqqanda, butun AT bo‘limi bir necha soat davomida nima qilishni bilmay qoldi."
  • "Ular uni g‘olib deb e'lon qilishganda, u butunlay so‘z topa olmay qoldi."
  • "Bunday murakkab muammoga duch kelgan yangi menejer qayerdan boshlashni bilmay, dovdirab qoldi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bail a company out / bail out a company

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar)
  • Rescue/Help Idioms (Qutqaruv/Yordamga oid idiomalar)
  • Crisis Management Idioms (Inqiroz boshqaruviga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l)

Izoh: "Bail out" bu yerda frazali fe'l bo‘lib, uning ma'nosi komponentlarning alohida ma'nolaridan farqlanadi va ko‘chma ma'noga ega. "Bail" so‘zining o‘zi "garov puli to‘lab qutqarmoq" yoki "kemadan suvni chiqarib tashlamoq" kabi ma'nolarga ega. "Out" esa "tashqariga" degan ma'noni beradi. Birgalikda ular "moliyaviy qiyinchilikdan qutqarmoq" degan o‘ziga xos ma'noni hosil qiladi. Bu ko‘proq frazali fe'lning idiomatik qo‘llanilishi hisoblanadi. Kompaniyaga nisbatan qo‘llanilganda, u aniq bir biznes kontekstini oladi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral yoki kontekstga qarab biroz Salbiy (chunki qutqarishga muhtojlik holatini anglatadi) yoki Ijobiy (yordam berish nuqtai nazaridan).
  • Rasmiy (Formal) va Norasmiy (Informal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin, lekin ko‘proq iqtisodiy va biznes yangiliklarida, tahlillarida uchraydi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + To‘ldiruvchi).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Aniqlovchi (artikl) + Ot (bail + out + a/the + company) yoki Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot + Yuklama (bail + a/the + company + out). Frazali fe'llarda to‘ldiruvchi yuklamadan oldin yoki keyin kelishi mumkin.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To provide financial assistance to a company or person that is in financial difficulty to prevent them from failing or going bankrupt. (Moliyaviy qiyinchilikda bo‘lgan kompaniya yoki shaxsga ularning barbod bo‘lishi yoki bankrot bo‘lishining oldini olish uchun moliyaviy yordam ko‘rsatish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Bail out" iborasining bir kelib chiqishi suv bosgan kemadan chelaklab suvni chiqarib tashlash (to bail water out of a sinking boat) harakatiga borib taqaladi. Bu obraz "cho‘kayotgan" kompaniyani moliyaviy "suv bosishidan" qutqarish g‘oyasiga o‘xshatilgan. Yana bir ma'nosi qamoqdan garov puli to‘lab chiqarish bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin, bu ham "qiyin ahvoldan qutqarish"ni anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kompaniyani (kemadan suvni) chiqarib tashlamoq" yoki "Kompaniya uchun garov puli to‘lamoq". (Bu literal tarjimalar idiomatik ma'noni bermaydi).

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • bail (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "qutqarmoq", "yordam bermoq" ma'nosida.
  • out (yuklama): Frazali fe'lning bir qismi bo‘lib, "qiyin vaziyatdan chiqarish" yoki "to‘liq qutqarish" ma'nosini kuchaytiradi.
  • company (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – kompaniya.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Kompaniyani (moliyaviy) qiyinchilikdan qutqarmoq
    • Kompaniyaga moliyaviy yordam ko‘rsatmoq
    • Kompaniyani bankrotlikdan saqlab qolmoq
    • (Norasmiy) Joniga oro kirmoq (kompaniyaning)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Moliyaviy qiyinchilikka duch kelgan va bankrotlik yoqasida turgan kompaniyaga uning faoliyatini davom ettirishi uchun katta miqdorda moliyaviy yordam ko‘rsatish orqali uni qutqarib qolish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (aniq bir moliyaviy yordam ko‘rsatish harakatini nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (kompaniyaning qutqarilish jarayonini tavsiflash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): rescue a company, save a company (from bankruptcy), provide a financial lifeline to a company, prop up a company.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): let a company fail, allow a company to go bankrupt, (kontekstga qarab) pull the plug on a company.
  • Variantlari: bail out [someone/something] shakli keng tarqalgan. Kompaniyaga nisbatan bail a company out va bail out a company bir xil ma'noni beradi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Bail out" frazali fe'li XVII asrdan boshlab suv bosgan kemadan suvni chiqarib tashlash ma'nosida qo‘llanilgan ("bail" bu yerda "chelak" ma'nosidagi so‘z bilan bog‘liq). XX asr boshlarida esa samolyotdan parashyut bilan sakrab tushish ma'nosini ham olgan. Moliyaviy qiyinchilikdan qutqarish ma'nosi XX asrning birinchi yarmida, ayniqsa Buyuk Depressiya davrida ommalashgan bo‘lishi mumkin, bu yerda "cho‘kayotgan" biznesni qutqarish obrazi kuchli bo‘lgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "The government had to bail out a major bank to prevent a wider financial crisis."
  • "Investors were hesitant to bail the struggling company out without significant reforms."
  • "Many questioned the ethics of using taxpayer money to bail out a company that had made risky decisions."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Hukumat kengroq moliyaviy inqirozning oldini olish uchun yirik bankni (moliyaviy qiyinchilikdan) qutqarishga majbur bo‘ldi."
  • "Investorlar jiddiy islohotlarsiz qiynalayotgan kompaniyani qutqarishga ikkilanishdi."
  • "Ko‘pchilik tavakkalchi qarorlar qabul qilgan kompaniyani qutqarish uchun soliq to‘lovchilarning pullaridan foydalanishning axloqiy jihatini shubha ostiga oldi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: balance the books

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Accounting Idioms (Buxgalteriya hisobiga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar)
  • Management Idioms (Boshqaruvga oid idiomalar – moliyaviy nazorat nuqtai nazaridan)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation)

Izoh: "Books" so‘zi bu yerda ko‘chma ma’noda "hisob-kitob daftarlari, moliyaviy yozuvlar"ni anglatadi. "Balance" esa "muvozanatlash, tenglashtirish" degan o‘zining asosiy ma’nolaridan birida qo‘llanilmoqda. Butun birikma yaxlit, o‘ziga xos ma’no kasb etgan bo‘lib, buxgalteriya va moliya sohasida standartlashgan turg‘un birikma hisoblanadi. Uning ma’nosi komponentlaridan qisman kelib chiqadi va tushunarli, lekin baribir ixtisoslashgan birikma.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral.
  • Rasmiy (Formal) va Norasmiy (Informal) kontekstlarda ham qo‘llanilishi mumkin, lekin ko‘proq ishbilarmonlik va moliyaviy uslubga xos.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (balance + the + books).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To ensure that the amount of money spent is not more than the amount of money received in a set of accounts; to make sure that all accounts are in order and debits and credits are equal. (Hisob-kitoblarda sarflangan pul miqdori olingan pul miqdoridan oshmasligini ta’minlash; barcha hisob-kitoblar tartibda ekanligiga va debet va kreditlar teng ekanligiga ishonch hosil qilish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Books" (daftarlar) so‘zining moliyaviy yozuvlar, hisob-kitoblar ma’nosida metonimik qo‘llanilishi. "Balance" (muvozanat) esa moliyaviy kirim-chiqimlar o‘rtasidagi tenglik, muvozanatni anglatadi. Bu tarozi pallalarini tenglashtirish obraziga borib taqaladi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Daftarlarni muvozanatlash/tenglashtirish".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • balance (fe'l): Grammatik tayanch, asosiy harakatni – muvozanatlash, tenglashtirishni bildiradi.
  • books (ot): Semantik tayanchning muhim qismi, harakat obyektini ko‘chma ma’noda ifodalaydi ("moliyaviy hisobotlar", "hisob-kitob yozuvlari").

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu shaklda keng tarqalgan frazema sifatida).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Hisob-kitobni joyiga qo‘ymoq
    • Balansni chiqarmoq / Balansni to‘g‘rilamoq
    • Debet bilan kreditni tenglashtirmoq
    • Moliyaviy hisobotlarni tartibga keltirmoq
    • Hisob-kitobni yopmoq (hisobot davri oxirida)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kompaniyaning yoki shaxsning ma'lum bir davr (oy, chorak, yil) uchun barcha moliyaviy kirim va chiqimlarini hisoblab, ularning bir-biriga mos kelishini, ya’ni qarz va daromadlar o‘rtasida muvozanat borligini ta’minlash; hisobot davri oxirida moliyaviy hisob-kitoblarni yakunlash.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (aniq bir moliyaviy jarayonni yoki buxgalteriya amaliyotini nomlash).
  • Natijaviy funksiya (hisob-kitob jarayonining yakuniy natijasiga – muvozanatga erishishga ishora qilishi mumkin).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): settle accounts, reconcile accounts, square the books, (kengroq ma’noda) finalize the accounts.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): Aniq antonimik FB yo‘q, lekin `be in the red`, `have unbalanced books`, `be in deficit` kabi holatlar qarama-qarshi vaziyatni ifodalashi mumkin.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

Bu ibora buxgalteriya hisobi amaliyotidan kelib chiqqan. "Books" qadimdan hisob-kitob yozuvlari uchun ishlatilgan daftarlar yoki jurnallarga ishora qiladi. "Balance" so‘zi lotincha "bilanx" (ikki pallali tarozi) so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, tarozi pallalarini tenglashtirish orqali muvozanat topish g‘oyasidan olingan. Buxgalteriyada bu debet (kirim) va kredit (chiqim) tomonlarining tengligini, ya'ni moliyaviy hisobotlarda muvozanatni anglatadi. Iboraning o‘zi bir necha asrlardan beri qo‘llanilib kelinadi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "The accountant spends the last week of every month balancing the books."
  • "It's crucial for any small business to learn how to balance the books accurately to avoid financial trouble."
  • "If we don't increase sales, we won't be able to balance the books this year."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Har oyning oxirgi haftasini hisobchi hisob-kitobni joyiga qo‘yish bilan o‘tkazadi."
  • "Moliyaviy muammolarga duch kelmaslik uchun har qanday kichik biznes uchun hisob-kitobni to‘g‘ri yuritishni (balansni chiqarishni) o‘rganish juda muhimdir."
  • "Agar sotuvlarni oshirmasak, bu yil hisob-kitobni joyiga qo‘ya olmaymiz (balansni chiqara olmaymiz)."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: ballpark figure / ballpark estimate

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Estimation Idioms (Taxminiy hisob-kitobga oid idiomalar)
  • Planning Idioms (Rejalashtirishga oid idiomalar)
  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar – taxminiy byudjet yoki xarajatlar haqida)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Ballpark" (beysbol maydoni) so‘zining literal ma'nosi "taxminiy raqam yoki baho" degan umumiy ma'noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Biroq, bu ibora beysbol o‘yinida to‘pning tushishi mumkin bo‘lgan keng maydon bilan bog‘liq obrazga asoslanadi, bu esa "aniq emas, lekin taxminan shu atrofda" degan ma'noni beradi. "Figure" (raqam) yoki "estimate" (baho) so‘zlari o‘z ma'nolarini saqlagan holda, "ballpark" sifati ularga "taxminiy" degan tus beradi. Ma'nosi qisman motivatsiyalangan va obrazli asosga ega.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral.
  • Norasmiy (Informal) dan Yarim rasmiy (Semi-formal) gacha bo‘lgan kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin. Juda rasmiy hujjatlarda aniqroq terminlar afzal ko‘rilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (sifatlovchi + ot).
  • Ichki Strukturasi: Ot (sifat vazifasida) + Ot (ballpark + figure/estimate). "Ballpark" bu yerda sifatlovchi vazifasini bajarmoqda.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ko‘pincha to‘ldiruvchi, ega yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): An approximate number or estimate, not an exact one, that is considered to be within a reasonable range of the actual figure. (Haqiqiy raqamning maqbul diapazonida deb hisoblanadigan taxminiy, aniq bo‘lmagan raqam yoki baho).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora beysbol o‘yinidan kelib chiqqan. Beysbol maydoni ("ballpark") katta bo‘lib, to‘pning aynan qayerga tushishini oldindan aytish qiyin, lekin u maydon ichida bo‘lishi kutiladi. Shu kabi, "ballpark figure" ham aniq qiymat emas, balki haqiqiy qiymatga yaqin bo‘lgan, taxminiy, "o‘sha atrofda"gi raqamni anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Beysbol maydoni raqami/bahosi". (Bu literal tarjima idiomatik ma'noni bermaydi).

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • ballpark (ot, sifatlovchi vazifasida): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "taxminiy", "umumiy", "aniq emas" degan ma'noni beradi.
  • figure / estimate (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "raqam", "miqdor" yoki "baho"ni bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Taxminiy raqam / Taxminiy hisob
    • Chamasi / Taxminan shuncha
    • Mo‘ljal / Taxminiy mo‘ljal
    • Umumiy hisobda / Taxminiy baho
    • (Norasmiy) Dumaloq hisob (ba'zan)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror narsaning miqdori, qiymati yoki xarajati haqida aniq bo‘lmagan, lekin haqiqatga yaqin deb taxmin qilingan umumiy, taxminiy raqam yoki baho.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (taxminiy miqdorni yoki bahoni nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (aniq ma'lumot bo‘lmaganda, umumiy tasavvur berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): approximate figure/estimate, rough estimate/figure, rough idea, guesstimate (norasmiy), in the neighborhood of (biror raqamdan keyin).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): exact figure/estimate, precise number, actual cost.
  • Variantlari: `ballpark figure` va `ballpark estimate` deyarli bir xil ma'noda ishlatiladi. Ba'zan `in the ballpark of [amount]` shaklida ham keladi ("taxminan [miqdor] atrofida").

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

Bu ibora XX asr o‘rtalarida AQShda paydo bo‘lgan va beysbol o‘yinidan olingan. Dastlab, beysbol maydonidagi biror narsaning o‘rnini yoki masofasini taxmin qilishda ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Keyinchalik biznes va umumiy nutqqa o‘tib, har qanday taxminiy raqam yoki bahoni anglatadigan bo‘lgan. "In the (right) ballpark" iborasi ham "taxminan to‘g‘ri", "haqiqatga yaqin" ma'nosida ishlatiladi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "Can you give me a ballpark figure for the cost of this project?"
  • "I don't need the exact numbers right now, just a ballpark estimate will do."
  • "The contractor provided a ballpark figure of $50,000 for the renovations, but the final cost was higher."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Ushbu loyiha xarajatlari uchun menga taxminiy raqam bera olasizmi?"
  • "Hozircha menga aniq raqamlar kerak emas, shunchaki taxminiy hisob-kitob bo‘lsa bas."
  • "Pudratchi ta'mirlash uchun 50 000 dollar atrofida taxminiy raqam berdi, ammo yakuniy xarajat yuqoriroq bo‘ldi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bang for the buck (ba'zan bang for your buck)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Value/Efficiency Idioms (Qiymat/Samaradorlikka oid idiomalar)
  • Money Idioms (Pulga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Consumer Idioms (Iste'molchiga oid idiomalar)
  • Decision Making Idioms (Qaror qabul qilishga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pure idiom (Sof idioma)

Izoh: "Bang" (portlash, zarba, kuchli ta'sir) va "buck" (dollar uchun norasmiy so‘z) so‘zlarining literal ma’nolari yig‘indisi "sarflangan pulga nisbatan olingan yuqori qiymat yoki foyda" degan umumiy ma’noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Ma’no butunlay ko‘chma va obrazli bo‘lib, komponentlarning alohida ma'nolaridan anglashilmaydi. Bu turg‘un va o‘ziga xos ma'noli ibora.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ijobiy (sarflangan pulga nisbatan yaxshi natija, yuqori qiymatni bildiradi).
  • Norasmiy (Colloquial/Informal). Kundalik nutqda va norasmiy biznes muloqotida, ayniqsa marketing va reklama sohalarida keng qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Ot + Predlog + Aniqlovchi (artikl) + Ot (bang + for + the/your + buck).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ko‘pincha to‘ldiruvchi, ba’zan ega yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi). Masalan, `We got a lot of bang for the buck.` (Bu yerda to‘ldiruvchi). `The bang for the buck was incredible.` (Bu yerda ega).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): Value for money; the amount of worth, effectiveness, or benefit one receives in exchange for a particular amount of money spent. (Pul uchun qiymat; ma’lum bir sarflangan pul evaziga olinadigan qadr, samaradorlik yoki foyda miqdori).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Bang" so‘zi bu yerda kuchli ta’sir, katta natija, sezilarli foyda yoki "portlash" kabi kutilganidan yuqori darajada katta qiymatni anglatadi. "Buck" esa pul birligiga (dollarga) ishora qiladi. Ya’ni, "har bir dollar uchun olinadigan katta 'portlash' (sezilarli foyda yoki qiymat)".
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Dollar uchun portlash/zarba".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • bang (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, olingan qiymat yoki foydaning obrazli ifodasi.
  • buck (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, sarflangan mablag‘ni anglatadi.
  • for (predlog): Komponentlarni bog‘lovchi vosita, "evaziga", "uchun" ma’nosini beradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Puliga yarasha (yaxshi) narsa/foyda
    • Arzoniga uchib, qimmatiga ilinmaslik (agar sifat yaxshi bo'lsa va arzon bo'lsa)
    • Sarflagan puliga arziydi
    • Kam xarajat bilan ko‘p natija / Yaxshi samara
    • Barakali (xarid, sarmoya)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Sarflangan mablag‘ evaziga olinadigan maksimal qiymat, foyda yoki samaradorlik; pulning qadrini beradigan, kutilganidan ortiq natija keltiradigan narsa, xizmat yoki sarmoya.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Baholash funksiyasi (biror narsaning qiymatini, foydaliligini, samaradorligini ijobiy baholash).
  • Ekspressiv-obrazli funksiya (fikrni yorqin va esda qolarli ifodalash).
  • Pragmatik funksiya (xaridorni jalb qilish, mahsulotning afzalligini ko‘rsatish – marketingda).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): value for money, good deal, cost-effective, economical, a good return on investment, (ba’zan) a steal.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): a rip-off, poor value, not worth the money, overpriced, a bad investment.
  • Variantlari: `more bang for your buck` (puliga nisbatan ko‘proq foyda), `get the most bang for your buck` (puliga nisbatan eng ko‘p foydani olish).

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

Bu ibora XX asr o‘rtalarida AQShda paydo bo‘lgan deb hisoblanadi. Dastlab harbiy sohada, ayniqsa, qurol-yarog‘ va portlovchi moddalarning samaradorligini (sarflangan mablag‘ga nisbatan "portlash" kuchi yoki vayron qiluvchi ta'siri) ifodalash uchun ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Sobiq AQSh Mudofaa vaziri Charlz Ervin Uilson bu iborani 1954-yilda byudjet muhokamalarida ishlatgani qayd etilgan. Keyinchalik umumiy iste'molga kirib, har qanday mahsulot yoki xizmatning puliga nisbatan qiymatini anglatadigan bo‘lgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "This new software offers a lot more bang for the buck compared to its competitors."
  • "As a startup, we're always looking for the best bang for our buck when it comes to marketing strategies."
  • "Investing in employee training provides excellent bang for the buck in the long run by increasing productivity and loyalty."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Ushbu yangi dasturiy ta’minot o‘z raqobatchilariga qaraganda puliga ancha ko‘proq foyda (qiymat) taklif qiladi."
  • "Startap sifatida biz marketing strategiyalari borasida har doim sarflagan pulimizga yarasha eng yaxshi natijani (samarani) izlaymiz."
  • "Xodimlarni o‘qitishga sarmoya kiritish uzoq muddatda samaradorlik va sadoqatni oshirish orqali puliga nisbatan ajoyib foyda (qadr) keltiradi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bank on (someone or something)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Reliance/Trust Idioms (Ishonch/Tayanishga oid idiomalar)
  • Expectation Idioms (Kutilmaga oid idiomalar)
  • Planning/Strategy Idioms (Rejalashtirish/Strategiyaga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – natijalarga yoki shaxslarga ishonish kontekstida)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l)

Izoh: "Bank" (fe'l sifatida) bu yerda o‘zining "bankka pul qo‘ymoq" degan literal ma'nosidan ko‘chma ma'noda "ishonmoq, umid qilmoq, tayanmoq" ma'nosini olgan. "On" yuklamasi esa bu ishonchning yo‘naltirilgan obyektini ko‘rsatadi. Bu frazali fe'l bo‘lib, uning ma'nosi komponentlarning literal ma'nolaridan kelib chiqadigan obrazga asoslanadi (pulni ishonchli joyga – bankka qo‘yish kabi). Bu frazali fe'lning idiomatik qo‘llanilishi hisoblanadi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral yoki Ijobiy (ishonch va umidni bildiradi).
  • Norasmiy (Informal) dan Yarim rasmiy (Semi-formal) gacha bo‘lgan kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + To‘ldiruvchi).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Predlog/Yuklama + (Olmosh/Ot) (bank + on + someone/something).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To rely on or depend on someone or something with confidence; to expect something to happen or someone to do something. (Biror kimsaga yoki narsaga ishonch bilan tayanmoq yoki bog‘liq bo‘lmoq; biror narsaning sodir bo‘lishini yoki biror kimsaning biror ishni qilishini kutmoq/umid qilmoq).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora banklarning ishonchli va xavfsiz joy sifatida qabul qilinishi bilan bog‘liq obrazga asoslanadi. Bankka pul qo‘yish – bu pulning saqlanishiga va hatto ko‘payishiga ishonishdir. Shu kabi, biror kimsaga yoki narsaga "bank on" qilish ham ularning ishonchliligi, va'dasida turishi yoki kutilgan natijani berishiga qattiq ishonishni anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror kimsa/narsaga (pul) tikmoq/ishonmoq (bank ma'nosida)".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • bank (fe'l): Asosiy semantik va grammatik tayanch, bu yerda "ishonmoq", "tayanmoq" ma'nosida.
  • on (predlog/yuklama): Ishonch yoki tayanish yo‘naltirilgan obyektni ko‘rsatadi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Biror kimsaga/narsaga ishonmoq / Suyanish
    • Umid qilmoq / Umid bog‘lamoq
    • Ko‘z tikmoq (biror narsaga, umid bilan)
    • Orqa qilmoq (biror kimsani)
    • (Natijaga) Ishonib harakat qilmoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror kishining yordamiga, va'dasiga yoki biror narsaning (masalan, rejaning) muvaffaqiyatli amalga oshishiga qattiq ishonish va shunga umid bog‘lab harakat qilish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (ishonch, tayanish yoki umid qilish holatini nomlash).
  • Ekspressiv funksiya (ishonch darajasini, ba'zan haddan tashqari ishonchni ifodalashi mumkin).
  • Pragmatik funksiya (o‘z harakatlarini yoki qarorlarini asoslashga xizmat qilishi mumkin).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): rely on, depend on, count on, trust (in), have confidence in, expect.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): doubt, distrust, be skeptical of, not count on.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Bank on" iborasi XIX asr o‘rtalarida paydo bo‘lgan. Uning kelib chiqishi banklarning ishonchli moliyaviy muassasa sifatidagi obro‘si bilan bog‘liq. Odamlar o‘z pullarini banklarga ishonib topshirganidek, bu ibora ham biror kimsaga yoki narsaga shunday kuchli ishonchni bildiradi. Dastlab, bu ko‘proq qimor o‘yinlarida biror natijaga pul tikish bilan bog‘liq bo‘lgan bo‘lishi ham mumkin, ya'ni "g‘alabasiga ishonib pul tikmoq".

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti yoki umumiy kontekstida):

  • "We are banking on the new marketing strategy to increase our sales significantly."
  • "You can always bank on Sarah to get the job done efficiently and on time."
  • "Don't bank on the weather being good; always have a backup plan for the outdoor event."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Biz sotuvlarimizni sezilarli darajada oshirish uchun yangi marketing strategiyasiga umid bog‘layapmiz (ishonyapmiz)."
  • "Saraga ishni samarali va o‘z vaqtida bajarishi uchun har doim ishonishingiz mumkin (orqa qilishingiz mumkin)."
  • "Ob-havo yaxshi bo‘lishiga umid bog‘lamang (ishonmang); ochiq havodagi tadbir uchun har doim zaxira rejangiz bo‘lsin."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: banker's hours

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Work/Time Idioms (Ish/Vaqtga oid idiomalar)
  • Lifestyle Idioms (Turmush tarziga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – ish jadvaliga ishora qilganda)
  • Humor/Sarcasm Idioms (Hazil/Kinoyaga oid idiomalar – ba'zan)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Banker's" (bankirning) va "hours" (soatlar, ish vaqti) so‘zlarining literal ma'nolari "qisqa ish kuni" yoki "yengil ish jadvali" degan umumiy ma'noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Biroq, bu ibora tarixan banklarning qisqa ish kunlariga (masalan, ertalab soat 10 dan tushdan keyin soat 3 gacha) ishora qilgan. Bu realiya asosida "bankir soatlari" tushunchasi "qisqa va qulay ish vaqti" degan ko‘chma ma'no kasb etgan. Ma'nosi qisman motivatsiyalangan va tarixiy kontekstga asoslangan.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ko‘pincha Neytral yoki biroz Hazilomuz/Kinoyali (agar boshqa kasblarning uzun ish kunlariga nisbatan ishlatilsa). Ba'zan hasad yoki yengillikka ishora qilishi mumkin.
  • Norasmiy (Informal).

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (egalik olmoshi bilan kelgan sifatlovchi + ot).
  • Ichki Strukturasi: Ot (egalik shaklida) + Ot (banker's + hours). "Banker's" bu yerda egalikni bildiruvchi sifatlovchi vazifasini bajarmoqda.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ko‘pincha to‘ldiruvchi, kesimning ot qismi yoki holat vazifasida keladi). Masalan, `He works banker's hours.`

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): A short workday, typically with a late start and an early finish, and often with a long lunch break; a work schedule perceived as easy or lenient. (Odatda kech boshlanadigan va erta tugaydigan, ko‘pincha uzun tushlik tanaffusiga ega bo‘lgan qisqa ish kuni; yengil yoki yumshoq deb qabul qilinadigan ish jadvali).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora XIX va XX asr boshlarida ko‘plab banklarning mijozlar uchun qisqa vaqt davomida (masalan, ertalabki 9-10 dan tushki 2-3 gacha) ochiq bo‘lgan real amaliyotiga asoslanadi. Boshqa ko‘plab kasblarga nisbatan bu qisqa ish kuni hisoblangan. Garchi zamonaviy banklarning ish vaqti o‘zgargan bo‘lsa-da, ibora "qulay va qisqa ish vaqti" degan umumiy ma'noni saqlab qolgan.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Bankirning soatlari/ish vaqti".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • banker's (ot, egalik shaklida): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, ma'lum bir kasb egasiga (bankirga) xos bo‘lgan ish vaqtini bildiradi va shu orqali "qisqa", "qulay" degan ma'nolarni keltirib chiqaradi.
  • hours (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "ish vaqti", "soatlar"ni anglatadi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Qisqa ish kuni
    • Yengil ish jadvali
    • Erkin ish grafigi (ba'zan)
    • (Hazilomuz) Dam olib ishlash
    • Bekorchilarning ish vaqti (kinoyali)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Odatdagidan qisqaroq, kechroq boshlanib, ertaroq tugaydigan, ko‘pincha uzun tushlik tanaffusini o‘z ichiga olgan yengil va qulay ish jadvali.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Tavsiflovchi funksiya (ish jadvalining xususiyatini tavsiflash).
  • Baholash funksiyasi (ish jadvalini yengil, qulay yoki ba'zan kinoya bilan "bekorchilik" deb baholash).
  • Ekspressiv-obrazli funksiya (fikrni ma'lum bir tarixiy realiyaga asoslangan obraz orqali ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): short hours, easy hours, a cushy schedule (norasmiy).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): long hours, a grueling schedule, round-the-clock work, burning the midnight oil.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

Bu ibora XIX asr oxiri – XX asr boshlarida AQShda paydo bo‘lgan. O‘sha davrda ko‘plab banklar mijozlar uchun faqat qisqa vaqt, masalan, ertalab soat 10 dan tushdan keyin soat 3 gacha ishlagan. Bu boshqa ko‘plab sohalardagi ishchilarga nisbatan ancha qisqa ish kuni edi. Shuning uchun "banker's hours" iborasi yengil va qisqa ish kunini anglatadigan bo‘lgan. Hozirgi kunda ko‘pgina banklarning ish vaqti uzaygan bo‘lsa-da, ibora o‘zining tarixiy ma'nosini saqlab qolgan va ko‘pincha hazil yoki kinoya bilan ishlatiladi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, umumiy kontekstida):

  • "He's lucky to have a job with banker's hours; he's home by 4 PM every day."
  • "She quit her stressful corporate job for a part-time position with banker's hours."
  • "Don't expect to reach him after 3 PM; he basically works banker's hours." (Bu yerda biroz kinoyali)

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Uning ishi qisqa ish kuniga ega bo‘lgani uchun omadli; u har kuni soat 4 da uyda bo‘ladi."
  • "U stressli korporativ ishini tashlab, qisqa va yengil ish kuniga ega bo‘lgan yarim stavkali ishga o‘tdi."
  • "Uni soat 3 dan keyin topaman deb umid qilma; u deyarli bankir soatlarida (qisqa ish kunida) ishlaydi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bankroll someone (yoki bankroll something)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar)
  • Support/Sponsorship Idioms (Qo‘llab-quvvatlash/Homiylikka oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – loyihalarni yoki startaplarni moliyalashtirishda)
  • Investment Idioms (Investitsiyaga oid idiomalar – ba'zan)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Bankroll" so‘zi (ot sifatida "katta miqdordagi pul", fe'l sifatida esa "moliyalashtirmoq") bu yerda o‘zining asosiy, lekin ko‘proq norasmiy ma'nosida qo‘llanilmoqda. "Bankroll"ning o‘zi "bank" va "roll" (o‘ram, g‘altak – qog‘oz pul o‘rami) so‘zlarining birikmasidan kelib chiqqan bo‘lishi mumkin, bu esa "katta miqdorda pul bilan ta'minlash" obrazini beradi. "Someone" yoki "something" esa moliyalashtirilayotgan obyektni bildiradi. Ma'nosi komponentlardan qisman kelib chiqadi va obrazli asosga ega.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (garchi moliyaviy yordam ko‘rsatish ijobiy harakat bo‘lsa ham, iboraning o‘zi hissiy bo‘yoqqa ega emas).
  • Norasmiy (Informal) dan Yarim rasmiy (Semi-formal) gacha bo‘lgan kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Fe'l + To‘ldiruvchi).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Olmosh/Ot (bankroll + someone/something).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To provide the necessary funds for a person, project, or enterprise; to finance. (Shaxs, loyiha yoki korxona uchun zarur mablag‘larni ta'minlash; moliyalashtirish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Bankroll" so‘zi dastlab qimor o‘yinchisining o‘yinda tikadigan barcha pullari to‘plamini anglatgan. Keyinchalik bu so‘z fe'l sifatida biror narsani yoki kimsani zarur pul bilan ta'minlash, xarajatlarini qoplash ma'nosini olgan. Go‘yoki kimdir o‘zining "bankroll"idan (pul o‘ramidan) pul ajratib, boshqa birovning yoki biror loyihaning moliyaviy ehtiyojlarini qoplayapti.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kimnidir/nimanidir pul o‘rami bilan ta'minlamoq". (Bu literal tarjima idiomatik ma'noni bermaydi).

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • bankroll (fe'l): Asosiy semantik va grammatik tayanch, "moliyalashtirmoq", "pul bilan ta'minlamoq" harakatini ifodalaydi.
  • someone/something (olmosh/ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – moliyalashtirilayotgan shaxs yoki narsa.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Moliyalashtirmoq / Mablag‘ bilan ta'minlamoq
    • Homiylik qilmoq
    • Xarajatlarini ko‘tarmoq / Qoplamoq
    • Pul tikmoq (biror loyihaga)
    • (Norasmiy) Orqasida turmoq (moliyaviy)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shaxsning faoliyati, loyiha yoki korxonaning xarajatlarini qoplash uchun zarur bo‘lgan barcha moliyaviy mablag‘larni ajratish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (moliyaviy ta'minot harakatini nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (kim yoki nima moliyalashtirilayotganini tavsiflash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): finance, fund, sponsor, underwrite, subsidize, back (financially), support (financially).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): withdraw funding, defund, cut off financial support.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Bankroll" so‘zi (ot sifatida) XIX asr o‘rtalarida AQShda paydo bo‘lgan va dastlab qog‘oz pullarning o‘ramini (roll of banknotes) anglatgan, ko‘pincha qimor o‘yinlarida ishlatiladigan pul miqdoriga ishora qilgan. "Bank" so‘zi esa pul saqlanadigan joyga ishora qiladi. Keyinchalik, XX asr boshlarida "bankroll" fe'l sifatida "moliyalashtirmoq" ma'nosini olgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti yoki umumiy kontekstida):

  • "A wealthy investor offered to bankroll the young entrepreneur's startup."
  • "The film studio agreed to bankroll the director's ambitious new project."
  • "It's difficult to find someone willing to bankroll a risky venture without expecting a significant return."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Badavlat investor yosh tadbirkorning startapini moliyalashtirishni taklif qildi."
  • "Kino studiyasi rejissyorning shuhratparast yangi loyihasini moliyalashtirishga rozi bo‘ldi."
  • "Katta daromad kutmasdan tavakkalchi korxonani moliyalashtirishga tayyor odamni topish qiyin."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bean counter

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Finance/Accounting Idioms (Moliya/Buxgalteriyaga oid idiomalar)
  • Workplace Idioms (Ish joyiga oid idiomalar)
  • Descriptive Idioms (Tavsiflovchi idiomalar – shaxsga nisbatan)
  • Humor/Sarcasm/Derogatory Idioms (Hazil/Kinoya/Mensimaydigan idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pure idiom (Sof idioma)

Izoh: "Bean" (loviya, dukkakli) va "counter" (sanoqchi) so‘zlarining literal ma’nolari yig‘indisi "raqamlar va xarajatlar bilan haddan tashqari band bo‘lgan, ko‘pincha insoniy omilni yoki kengroq strategiyani e'tiborsiz qoldiradigan hisobchi yoki moliyachi" degan umumiy ma’noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Ma’no butunlay ko‘chma, obrazli va ko‘pincha salbiy yoki kinoyali tusga ega. Komponentlarning alohida ma'nolaridan birlikning umumiy ma'nosini anglash qiyin.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ko‘pincha Salbiy yoki Mensimaydigan (Derogatory), ba'zan Kinoyali (Sarcastic) yoki Hazilomuz (Humorous). U odatda moliyaviy nazoratga haddan tashqari e'tibor qaratadigan, boshqa muhim jihatlarni chetga suradigan odamga nisbatan ishlatiladi.
  • Norasmiy (Informal).

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Qo‘shma ot).
  • Ichki Strukturasi: Ot + Ot (bean + counter). Bu yerda birinchi ot ikkinchi otni aniqlab, yangi ma'noli qo‘shma ot hosil qilgan.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): An accountant or financial manager, especially one perceived as being overly concerned with controlling costs and expenditure, often at the expense of other, more human or creative, considerations. (Hisobchi yoki moliyaviy menejer, ayniqsa, xarajatlar va sarf-xarajatlarni nazorat qilish bilan haddan tashqari band bo‘lgan, ko‘pincha boshqa, insoniyroq yoki ijodiyroq mulohazalar hisobiga shunday qiladigan kishi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora arzimas, kichik narsalarni (loviyadek) sinchkovlik bilan birma-bir sanaydigan odam obraziga asoslanadi. Bu obraz orqali moliyachi yoki hisobchining har bir tiyinni hisoblashi, mayda detallarga haddan tashqari e'tibor berishi va shu sababli kattaroq rasmni, strategik maqsadlarni yoki insoniy jihatlarni e'tibordan chetda qoldirishi tanqid qilinadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Loviya sanoqchi".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • bean (ot): Obrazlilikni yaratuvchi asosiy semantik komponent, "mayda-chuyda", "arzimas narsalar", "har bir tiyin" ma'nosini beradi.
  • counter (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "sanoqchi", "hisoblovchi" ma'nosini berib, birinchi komponent bilan birga salbiy obrazni shakllantiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Xasis hisobchi (agar pulni qattiq ushlasa)
    • Maydakash / Har bir tiyinni sanaydigan (odam)
    • Byurokrat (agar faqat qog‘ozbozlik va raqamlarga yopishib olsa)
    • Pedant (moliyaviy masalalarda, lekin salbiy ma'noda)
    • (Hazilomuz/Kinoyali) Hisob-kitob shaydosi
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Tashkilotda moliyaviy masalalarga, xarajatlarni kamaytirishga va raqamlarga haddan tashqari katta e'tibor beradigan, ko‘pincha boshqa muhim jihatlarni (masalan, innovatsiya, xodimlar ruhiyati, uzoq muddatli strategiya) e'tiborsiz qoldiradigan hisobchi, moliyachi yoki menejerga nisbatan ishlatiladigan (odatda) salbiy yoki kinoyali atama.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Baholash funksiyasi (shaxsni va uning yondashuvini salbiy yoki kinoya bilan baholash).
  • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning xarakterli xususiyatini tavsiflash).
  • Ekspressiv-obrazli funksiya (tanqidiy fikrni yorqin va esda qolarli obraz orqali ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): (Kontekstga va salbiylik darajasiga qarab) number cruncher (ko‘proq neytral), penny-pincher (xasis), nitpicker (maydakash), (kamroq darajada) accountant, financial controller (bular neytral terminlar, lekin "bean counter"ning salbiy ma'nosini berishi mumkin bo‘lgan shaxsga ishora qilishi mumkin).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): visionary, innovator, big-picture thinker, (moliyaviy kontekstda) spendthrift (isrofgar, bu ham salbiy, lekin boshqa tomondan).
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Bean counter" iborasi XX asrning birinchi yarmida AQShda paydo bo‘lgan. U dastlab hukumat idoralaridagi yoki yirik korporatsiyalardagi byudjet va xarajatlarni qattiq nazorat qiluvchi, ko‘pincha ijodiy yoki innovatsion g‘oyalarga to‘sqinlik qiluvchi amaldorlarga nisbatan ishlatilgan. "Loviya" (bean) bu yerda arzimas, kichik xarajatlar yoki resurslarning ramzi sifatida olingan. Ibora vaqt o‘tishi bilan kengroq ma'noda, har qanday sohadagi moliyaviy nazoratga haddan tashqari urg‘u beruvchi shaxslarga nisbatan qo‘llanila boshlagan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "The creative team often clashes with the bean counters in the finance department over budget allocations."
  • "He's more than just a bean counter; he actually understands the strategic importance of our investments."
  • "Don't let the bean counters dictate the entire direction of the company; innovation requires some risk."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Ijodiy jamoa byudjet taqsimoti bo‘yicha moliya bo‘limidagi har bir tiyinni sanaydiganlar (hisobchilar) bilan tez-tez to‘qnash keladi."
  • "U shunchaki maydakash (hisobchi) emas; u aslida sarmoyalarimizning strategik ahamiyatini tushunadi."
  • "Kompaniyaning butun yo‘nalishini (faqat) hisob-kitob shaydolari belgilashiga yo‘l qo‘ymang; innovatsiya ma'lum darajada tavakkalchilikni talab qiladi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: big cheese / big gun / big wheel

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Leadership/Importance Idioms (Yetakchilik/Muhimlikka oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – tashkilotdagi muhim shaxsga nisbatan)
  • Power/Influence Idioms (Hokimiyat/Ta'sirga oid idiomalar)
  • Workplace Idioms (Ish joyiga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pure idiom (Sof idioma)

Izoh: "Cheese" (pishloq), "gun" (qurol), "wheel" (g‘ildirak) so‘zlarining literal ma'nolari "muhim, nufuzli, katta mavqega ega shaxs" degan umumiy ma'noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Bu iboralarning barchasi butunlay ko‘chma va obrazli ma'noga ega. Komponentlarning alohida ma'nolaridan birlikning umumiy ma'nosini anglash qiyin.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral yoki biroz Norasmiy. Ba'zan hurmat yoki hatto kinoya bilan (agar shaxs o‘zini haddan tashqari muhim deb hisoblasa) ishlatilishi mumkin. "Big gun" ko‘proq kuch va ta'sirga urg‘u beradi.
  • Norasmiy (Informal).

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Sifat + Ot).
  • Ichki Strukturasi: Sifat + Ot (big + cheese/gun/wheel).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi, shaxsni bildiradi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): An important, influential, or powerful person, especially within an organization or a particular field. (Muhim, nufuzli yoki kuchli shaxs, ayniqsa biror tashkilot yoki ma'lum bir soha doirasida).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik):
    • Big cheese: Bu iboraning kelib chiqishi aniq emas, lekin bir nechta nazariyalar mavjud. Biriga ko‘ra, u urdu tilidagi "chiz" (narsa) so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, "katta narsa" ma'nosini anglatgan. Yana biriga ko‘ra, XIX asrda Angliyada yirik pishloq g‘ildiraklari namoyish etilgan va eng kattasi eng yaxshi deb hisoblangan.
    • Big gun: Bu ibora katta kalibrli, kuchli qurollarga (to‘plarga) o‘xshatish orqali muhim va kuchli ta'sirga ega shaxslarni anglatadi.
    • Big wheel: Bu ibora katta mexanizmlardagi asosiy, harakatlantiruvchi g‘ildirakka o‘xshatish orqali tashkilot yoki jarayonda markaziy va muhim rol o‘ynaydigan shaxsni bildiradi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Katta pishloq" / "Katta qurol" / "Katta g‘ildirak".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • big (sifat): Asosiy semantik komponentlardan biri bo‘lib, "katta", "muhim", "nufuzli" degan ma'noni beradi.
  • cheese / gun / wheel (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent bo‘lib, "big" sifati bilan birgalikda ko‘chma ma'noda muhim shaxsni ifodalaydi. Har bir ot o‘ziga xos obrazni yaratadi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obrazlar bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Katta odam / Katta amaldor
    • Muhim shaxs / Nufuzli shaxs
    • Kattakon / Og‘a (norasmiy)
    • Asosiy figura / Yetakchi
    • Ishbilarmon (agar biznesda bo‘lsa va nufuzli bo‘lsa)
    • (Hazilomuz/Kinoyali) Katta boshliq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Tashkilot, kompaniya, guruh yoki biror sohada eng muhim, eng nufuzli, katta mavqega va ta'sir kuchiga ega bo‘lgan shaxs; rahbar yoki asosiy qaror qabul qiluvchi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (muhim shaxsni nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning mavqei va nufuzini tavsiflash).
  • Ekspressiv-obrazli funksiya (fikrni yorqin va esda qolarli obraz orqali ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): VIP (Very Important Person), top dog, bigwig, kingpin, heavyweight, major player, important figure, person of influence, (kontekstga qarab) boss, leader.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): nobody, small fry, underling, minor player, insignificant person.
  • Variantlari: "Big cheese", "big gun", "big wheel" bir-biriga yaqin ma'noda ishlatiladi. "Big shot" ham shunga o‘xshash ma'noga ega.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

  • Big cheese: XIX asr oxiri – XX asr boshlarida AQShda paydo bo‘lgan. Kelib chiqishi noaniq. "The cheese" shakli ham "eng yaxshi, eng muhim narsa yoki shaxs" ma'nosida ishlatilgan.
  • Big gun: XIX asr o‘rtalarida paydo bo‘lgan va dastlab harbiy sohada kuchli artilleriyaga ishora qilgan. Keyinchalik har qanday sohadagi kuchli va nufuzli shaxslarga nisbatan qo‘llanilgan.
  • Big wheel: XIX asr oxirlarida AQShda paydo bo‘lgan. Katta g‘ildirakning mexanizmni harakatga keltiruvchi asosiy qism ekanligi obraziga asoslanadi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti yoki umumiy kontekstida):

  • "He thinks he's a big cheese around here just because he got a promotion." (biroz kinoyali)
  • "They brought in the big guns from the head office to solve the crisis."
  • "She's a real big wheel in the tech industry, everyone knows her name."
  • "Who's the big cheese in this department? I need to speak to them."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "U lavozimga ko‘tarilgani uchunoq bu yerda o‘zini katta odam (katta boshliq) deb o‘ylayapti."
  • "Inqirozni hal qilish uchun ular bosh ofisdan katta amaldorlarni (nufuzli shaxslarni) olib kelishdi."
  • "U texnologiya sohasida haqiqiy muhim shaxs (yetakchi figura), hamma uning nomini biladi."
  • "Bu bo‘limdagi kattakon kim? Men ular bilan gaplashishim kerak."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bigwig

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Leadership/Importance Idioms (Yetakchilik/Muhimlikka oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – tashkilotdagi muhim shaxsga nisbatan)
  • Power/Influence Idioms (Hokimiyat/Ta'sirga oid idiomalar)
  • Workplace Idioms (Ish joyiga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pure idiom (Sof idioma)

Izoh: "Big" (katta) va "wig" (parik) so‘zlarining literal ma’nolari yig‘indisi "muhim, nufuzli, yuqori mavqega ega shaxs" degan umumiy ma’noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora tarixan katta parik kiygan muhim shaxslarga ishora qilgan obrazga asoslanadi. Ma’no butunlay ko‘chma va tarixiy kontekstga bog‘liq.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ko‘pincha Neytral yoki biroz Hazilomuz/Norasmiy. Ba'zan hurmatni ifodalashi mumkin, lekin ko‘proq norasmiy suhbatlarda qo‘llaniladi. "Big cheese" yoki "big gun" kabi iboralarga qaraganda kamroq jiddiyroq tusga ega bo‘lishi mumkin.
  • Norasmiy (Informal).

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Qo‘shma ot).
  • Ichki Strukturasi: Sifat + Ot (big + wig). Bu yerda sifat otni aniqlab, yangi ma'noli qo‘shma ot hosil qilgan.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi, shaxsni bildiradi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): An important or influential person, often in a humorous or slightly disrespectful way. (Muhim yoki nufuzli shaxs, ko‘pincha hazilomuz yoki biroz hurmatsizlik bilan aytiladi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora XVII-XVIII asrlarda Yevropada, ayniqsa Angliyada, yuqori martabali shaxslar (sudьyalar, siyosatchilar, zodagonlar) o‘zlarining mavqeini bildirish uchun katta va dabdabali pariklar (wigs) kiyishgan urf-odatidan kelib chiqqan. "Big wig" (katta parik) kiygan odam, demak, muhim shaxs bo‘lgan. Vaqt o‘tishi bilan bu ibora har qanday sohadagi muhim shaxsga nisbatan qo‘llanila boshlagan.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Katta parik".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • big (sifat): Muhimlik, kattalikni bildiradi.
  • wig (ot): Asosiy obrazni yaratuvchi komponent, tarixiy kontekst orqali "muhim shaxs" ma'nosini beradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Kattakon / Katta odam
    • Muhim shaxs / Nufuzli odam
    • Boshliq (norasmiy)
    • Og‘a (norasmiy)
    • (Hazilomuz) Katta amaki/xola
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror tashkilot yoki sohada muhim mavqega ega bo‘lgan, nufuzli shaxs; ko‘pincha norasmiy yoki hazilomuz ohangda ishlatiladi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (muhim shaxsni nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning mavqeini norasmiy tarzda tavsiflash).
  • Ekspressiv-obrazli funksiya (fikrni tarixiy obraz orqali ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): big cheese, big gun, big shot, top dog, VIP, heavyweight, major player, important person, person of influence, honcho (norasmiy).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): nobody, small fry, underling, insignificant person, unimportant person.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Bigwig" iborasi XVIII asr boshlarida paydo bo‘lgan. Bu davrda Angliyada va boshqa Yevropa mamlakatlarida erkaklar, ayniqsa, yuqori ijtimoiy mavqega ega bo‘lganlar (sudьyalar, parlament a'zolari, zodagonlar) katta, oq rangli, ko‘pincha jingalak pariklar kiyishgan. Parikning kattaligi va dabdabaliligi odamning ijtimoiy mavqeini va boyligini ko‘rsatgan. Shuning uchun "big wig" (katta parik) kiygan odam muhim va nufuzli shaxs hisoblangan. Vaqt o‘tishi bilan parik kiyish modadan qolgan bo‘lsa-da, "bigwig" so‘zi muhim shaxsni anglatuvchi ibora sifatida saqlanib qolgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, norasmiy kontekstda):

  • "All the local bigwigs were invited to the charity gala."
  • "He acts like a bigwig, but he doesn't actually have much power in the company."
  • "The senator, a political bigwig, gave a speech at the conference."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Barcha mahalliy kattakonlar (nufuzli shaxslar) xayriya bazmiga taklif qilingan edi."
  • "U o‘zini katta odamdek tutadi, lekin aslida kompaniyada unchalik katta hokimiyatga ega emas."
  • "Siyosiy arbob (katta siyosatchi) bo‘lgan senator konferensiyada nutq so‘zladi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: blow a deal

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Negotiation Idioms (Muzokaralarga oid idiomalar)
  • Failure/Mistake Idioms (Muvaffaqiyatsizlik/Xatolikka oid idiomalar)
  • Opportunity Lost Idioms (Yo‘qotilgan imkoniyatga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Blow" fe'li bu yerda o‘zining "buzmoq", "barbod qilmoq", "muvaffaqiyatsizlikka uchratmoq" kabi ko‘chma ma'nolaridan birida qo‘llanilmoqda. "Deal" (kelishuv, bitim) so‘zi esa o‘zining asosiy ma'nosini saqlagan. Birikmaning umumiy ma'nosi – "kelishuvni barbod qilmoq" – komponentlardan qisman kelib chiqadi, ammo "blow" fe'lining bu kontekstdagi qo‘llanilishi uni turg‘un birikma darajasiga ko‘taradi. Bu "blow up" (portlatmoq, buzmoq) frazali fe'li bilan ma'noviy bog‘liqlikka ega bo‘lishi mumkin.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Salbiy (muvaffaqiyatsizlik, yo‘qotish, xatolikni bildiradi).
  • Norasmiy (Informal). Rasmiy yozishmalarda kamroq ishlatiladi, lekin og‘zaki biznes muloqotida yoki norasmiy hisobotlarda uchrashi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (blow + a + deal).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To ruin or fail to secure a potential agreement, opportunity, or transaction, often through a mistake or carelessness. (Potensial kelishuv, imkoniyat yoki bitimni barbod qilish yoki qo‘lga kirita olmaslik, ko‘pincha xato yoki e'tiborsizlik tufayli).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Blow" fe'li bu yerda biror narsani "uchirib yuborish", "yo‘q qilish" yoki "portlatish" kabi keskin va qaytarib bo‘lmaydigan harakatni anglatadi. Kelishuvga nisbatan ishlatilganda, u kelishuvning butunlay barbod bo‘lganini, yo‘qqa chiqqanini bildiradi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kelishuvni puflab yubormoq/portlatmoq". (Bu literal tarjima idiomatik ma'noni to‘liq bermaydi).

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • blow (fe'l): Asosiy semantik va grammatik tayanch, "buzmoq", "barbod qilmoq" harakatini ifodalaydi.
  • deal (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – barbod bo‘lgan kelishuv yoki bitim.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Kelishuvni barbod qilmoq / Buzib yubormoq
    • Bitimni qo‘ldan chiqarmoq
    • Ishni payxon qilmoq (kelishuvga nisbatan)
    • Imkoniyatni yo‘qqa chiqarmoq
    • (Norasmiy) Hammasini rasvo qilmoq (kelishuvni)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: O‘zining xatosi, e'tiborsizligi yoki noto‘g‘ri harakati tufayli muhim bir kelishuv, bitim yoki imkoniyatni amalga oshishiga to‘sqinlik qilish, uni yo‘qqa chiqarish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (muvaffaqiyatsiz harakatni – kelishuvni barbod qilishni nomlash).
  • Baholash funksiyasi (qilingan ishni salbiy baholash).
  • Ekspressiv funksiya (muvaffaqiyatsizlikning keskinligini ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): ruin a deal, spoil a deal, mess up a deal, bungle a deal, lose a deal, sabotage a deal (agar qasddan bo‘lsa), (kengroq ma'noda) fail to secure an agreement.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): secure a deal, close a deal, clinch a deal, make a deal, succeed in a negotiation.
  • Variantlari: `blow the deal` (ma'lum bir kelishuvga ishora qilganda).

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Blow" fe'li ingliz tilida ko‘plab idiomatik ma'nolarga ega. "Blow a deal" yoki "blow an opportunity" kabi birikmalarda "blow" "muvaffaqiyatsizlikka uchratmoq", "barbod qilmoq" ma'nosini XX asrda olgan. Bu "puflab uchirib yuborish" yoki biror narsani "portlatib yo‘q qilish" obrazlaridan kelib chiqqan bo‘lishi mumkin, bu esa imkoniyat yoki kelishuvning butunlay yo‘qolganini anglatadi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "He blew the deal by asking for too much money at the last minute."
  • "The company blew a major deal with a potential investor due to poor communication."
  • "I was so close to getting the contract, but I think I blew the deal during the final presentation."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "U so‘nggi daqiqada haddan tashqari ko‘p pul so‘rab, kelishuvni barbod qildi."
  • "Kompaniya yomon muloqot tufayli potensial investor bilan yirik bitimni qo‘ldan chiqardi."
  • "Men shartnomani qo‘lga kiritishga juda yaqin edim, lekin o‘ylaymanki, yakuniy taqdimot paytida kelishuvni barbod qildim."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bottom drops/falls out of (something)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Collapse/Failure Idioms (Barbod bo‘lish/Muvaffaqiyatsizlikka oid idiomalar)
  • Market/Price Idioms (Bozor/Narxga oid idiomalar – narxlarning keskin tushishi)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – bozor yoki talabning yo‘qolishi)
  • Crisis Idioms (Inqirozga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pure idiom (Sof idioma)

Izoh: "Bottom" (tag, ost), "drops/falls out" (tushib ketmoq, qulamoq) so‘zlarining literal ma’nolari yig‘indisi "biror narsaning (masalan, bozor, narx, rejalar) keskin barbod bo‘lishi, asosini yo‘qotishi, butunlay ishdan chiqishi" degan umumiy ma’noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Ma’no butunlay ko‘chma va kuchli obrazga asoslangan. Komponentlarning alohida ma'nolaridan birlikning umumiy ma'nosini anglash qiyin.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Keskin Salbiy (barbod bo‘lish, inqiroz, katta yo‘qotishni bildiradi).
  • Norasmiy (Informal) dan Yarim rasmiy (Semi-formal) gacha bo‘lgan kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin. Ko‘pincha dramatik vaziyatlarni tasvirlash uchun ishlatiladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Gapning bir qismi yoki kesim vazifasini bajaruvchi birikma).
  • Ichki Strukturasi: Ot + Fe'l + Yuklama + Predlog + (Olmosh/Ot) (bottom + drops/falls + out + of + something).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko‘pincha gapning kesimi vazifasida keladi (`The bottom dropped out of the market.`).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): For a market, price, or situation to suddenly collapse or fail completely; for the basis or support of something to be removed, leading to its failure. (Bozor, narx yoki vaziyatning to‘satdan butunlay barbod bo‘lishi yoki muvaffaqiyatsizlikka uchrashi; biror narsaning asosi yoki tayanchi yo‘qolishi va bu uning barbod bo‘lishiga olib kelishi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora biror idish yoki qutining tagi (bottom) tushib ketib, ichidagi hamma narsa to‘kilib ketishi obraziga asoslanadi. Bu obraz orqali biror tizim, bozor yoki rejaning asosiy tayanchi yo‘qolishi va natijada butunlay barbod bo‘lishi, ishdan chiqishi tasvirlanadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsaning tagi tushib ketmoq/qulab tushmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • bottom (ot): Obrazlilikni yaratuvchi asosiy semantik komponent, "asos", "tayanch", "poydevor" ma'nosini beradi.
  • drops out / falls out (frazali fe'l): Ikkinchi muhim semantik komponent, "tushib ketish", "qulash", "yo‘qolish" harakatini bildirib, barbod bo‘lish obrazini kuchaytiradi.
  • of (something): Qaysi narsaning tagi tushib ketganini ko‘rsatadi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Poyi qirqilmoq / Tagidan ketmoq (biror narsaning)
    • Butunlay barbod bo‘lmoq / Inqirozga yuz tutmoq
    • Amallab turgan narsaning ham beli sinmoq
    • Bozori kasod bo‘lmoq (bozorga nisbatan)
    • Narxi keskin tushib ketmoq / Qulamoq (narxlarga nisbatan)
    • Ishlari ostin-ustun bo‘lib ketmoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror bozor, narx, loyiha yoki vaziyatning kutilmaganda va keskin ravishda o‘zining asosiy tayanchini yo‘qotishi, natijada butunlay barbod bo‘lishi, talabning yo‘qolishi yoki qiymatining keskin pasayishi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (keskin barbod bo‘lish yoki inqiroz holatini nomlash).
  • Ekspressiv-obrazli funksiya (vaziyatning jiddiyligi va keskinligini kuchli obraz orqali ifodalash).
  • Baholash funksiyasi (holatni keskin salbiy baholash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): collapse, crash, plummet (narxlar uchun), go bust (kompaniya uchun), fall apart, disintegrate, hit rock bottom.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): boom, flourish, skyrocket (narxlar uchun), recover, stabilize.
  • Variantlari: `the bottom drops out` va `the bottom falls out` deyarli bir xil ma'noda ishlatiladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

Bu ibora XIX asr o‘rtalaridan boshlab qo‘llanila boshlagan. Uning kelib chiqishi jismoniy hodisaga – biror idish, quti yoki hatto kiyim (masalan, shimning cho‘ntagi)ning tagi yirtilib yoki tushib ketib, ichidagi narsalarning to‘kilishi bilan bog‘liq. Bu kuchli va yaqqol obraz moliyaviy bozorlar yoki boshqa tizimlarning kutilmagan va keskin barbod bo‘lishini tasvirlash uchun juda mos kelgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "When the new regulations were announced, the bottom dropped out of the market for those products."
  • "Investors panicked when the bottom fell out of the stock prices for tech companies."
  • "After years of success, suddenly the bottom dropped out of their business model."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Yangi qoidalar e'lon qilinganda, ushbu mahsulotlar bozorining poyi qirqildi (bozori kasod bo‘ldi)."
  • "Texnologiya kompaniyalari aksiyalari narxlarining tagi tushib ketganda (keskin qulaganda), investorlar vahimaga tushishdi."
  • "Ko‘p yillik muvaffaqiyatdan so‘ng, kutilmaganda ularning biznes modelining tagidan ketdi (butunlay barbod bo‘ldi)."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bottom line

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar – foyda/zarar ma'nosida)
  • Decision Making Idioms (Qaror qabul qilishga oid idiomalar – eng muhim jihat ma'nosida)
  • Summary/Conclusion Idioms (Xulosa/Yakunga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Bottom" (pastki, oxirgi) va "line" (chiziq, qator) so‘zlarining literal ma'nolari buxgalteriya hisobotlaridagi oxirgi qatorga (foyda yoki zararni ko‘rsatadigan) ishora qiladi. Bu realiyadan kelib chiqib, ibora "sof foyda yoki zarar" yoki kengroq ma'noda "eng muhim natija, yakuniy xulosa, asosiy omil" degan ko‘chma ma'no kasb etgan. Ma'nosi komponentlardan qisman, kontekstual asos orqali kelib chiqadi va tushunarli.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (garchi ko‘pincha jiddiy va hal qiluvchi jihatni bildirsa ham).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda keng qo‘llaniladi, ayniqsa biznes va moliyaviy muhokamalarda.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Sifatlovchi + Ot).
  • Ichki Strukturasi: Sifat (ba'zan ot sifat vazifasida) + Ot (bottom + line). "Bottom" bu yerda "line"ni aniqlab, uning "oxirgi", "yakuniy" ekanligini bildiradi.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida):
    1. The final figure in a financial statement, showing profit or loss. (Moliyaviy hisobotdagi yakuniy raqam, foyda yoki zararni ko‘rsatuvchi).
    2. The most important fact or consideration in a situation; the ultimate result or outcome. (Vaziyatdagi eng muhim fakt yoki mulohaza; yakuniy natija yoki oqibat).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora buxgalteriya hisobotlarida (income statement) barcha daromadlar va xarajatlar hisoblab chiqilgandan so‘ng, eng pastki qatorda ("bottom line") yoziladigan sof foyda yoki zarar ko‘rsatkichiga ishora qiladi. Shu sababli, bu moliyaviy natijaning eng muhim ko‘rsatkichi hisoblanadi. Kengroq ma'noda esa, har qanday vaziyatdagi eng muhim, hal qiluvchi nuqta yoki yakuniy xulosani anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Pastki chiziq/qator".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • bottom (sifat/ot): Asosiy semantik komponentlardan biri, "eng pastki", "oxirgi", "yakuniy" ma'nosini beradi.
  • line (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, buxgalteriya hisobotidagi "qator" yoki kengroq ma'noda "nuqta", "jihat"ni bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Moliyaviy ma'noda: Sof foyda/zarar; Yakuniy moliyaviy natija; Balans.
    • Umumiy ma'noda: Eng muhimi / Asosiy gap shundaki...; Xullas kalom / Qisqasi; Yakuniy xulosa / Natija; Hal qiluvchi omil.
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi:
    1. Kompaniya yoki loyihaning ma'lum bir davr uchun barcha daromadlari va xarajatlari hisobidan keyin qolgan sof foyda yoki zarar miqdori.
    2. Har qanday vaziyat, muhokama yoki qaror qabul qilish jarayonidagi eng asosiy, eng muhim jihat, yakuniy natija yoki pirovard xulosa.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (moliyaviy natijani yoki eng muhim jihatni nomlash).
  • Umumlashtiruvchi/Xulosa qiluvchi funksiya (muhokamani yakunlash, eng muhim narsaga e'tiborni qaratish).
  • Pragmatik funksiya (qaror qabul qilishda asosiy mezonni ko‘rsatish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida):
    • Moliyaviy ma'noda: net profit, net income, net earnings, (zarar bo‘lsa) net loss.
    • Umumiy ma'noda: the crucial point, the main thing, the upshot, the end result, the key takeaway, in essence, when it comes down to it.
  • Antonimlari (Ingliz tilida):
    • Moliyaviy ma'noda: gross revenue (yalpi daromad, bu xarajatlar chiqilmagan).
    • Umumiy ma'noda: minor detail, secondary issue, irrelevant point.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan "the bottom line is that..." shaklida gap boshlanishi mumkin.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Bottom line" iborasi XIX asr oxiri – XX asr boshlarida buxgalteriya hisobi amaliyotidan kelib chiqqan. Moliyaviy hisobotlarda (ayniqsa, daromadlar va zararlar to‘g‘risidagi hisobotda) barcha operatsiyalar yozilib, hisob-kitob qilingandan so‘ng, eng pastki qatorda ("bottom line") kompaniyaning sof foydasi yoki zarari ko‘rsatilgan. Bu ko‘rsatkich biznes faoliyatining yakuniy va eng muhim natijasi hisoblangan. Vaqt o‘tishi bilan bu ibora kengroq ma'noda, har qanday vaziyatdagi eng muhim jihat yoki yakuniy xulosani anglatadigan bo‘lgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "The bottom line is that our company needs to increase sales by 20% this year to remain profitable."
  • "We've discussed all the options, but the bottom line is we don't have enough budget for this project."
  • "Improving customer satisfaction directly impacts the bottom line."
  • "What's the bottom line? Are we making a profit or a loss?"

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Eng muhimi shundaki, kompaniyamiz foydada qolishi uchun bu yil sotuvlarni 20% ga oshirishi kerak."
  • "Biz barcha variantlarni muhokama qildik, ammo yakuniy xulosa shuki, bu loyiha uchun byudjetimiz yetarli emas."
  • "Mijozlar mamnuniyatini oshirish bevosita sof foydaga (yakuniy moliyaviy natijaga) ta'sir qiladi."
  • "Yakuniy natija qanday? Biz foyda ko‘ryapmizmi yoki zarar?"


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bottom out

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Financial/Market Idioms (Moliya/Bozorga oid idiomalar)
  • Economic Cycle Idioms (Iqtisodiy tsiklga oid idiomalar)
  • Lowest Point Idioms (Eng past nuqtaga oid idiomalar)
  • Stabilization Idioms (Barqarorlashuvga oid idiomalar – pasayishdan keyin)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – narxlar, talab yoki ko'rsatkichlarning pasayishi va barqarorlashuvi haqida)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l)

Izoh: "Bottom" (fe'l sifatida "eng past nuqtaga yetish") va "out" (yuklama, jarayonning yakunlanishi yoki biror holatga o'tishni kuchaytirishi mumkin) so‘zlarining birikmasi. "Bottom" bu yerda o‘zining "pastki qism" ma'nosidan kelib chiqib, "eng past darajaga tushish" harakatini ifodalaydi. "Out" esa bu pasayish jarayonining ma'lum bir nuqtada to‘xtashini yoki barqarorlashishini anglatishi mumkin. Bu frazali fe'l bo‘lib, uning ma'nosi komponentlarning literal ma'nolaridan kelib chiqadigan obrazga asoslanadi. Moliyaviy va iqtisodiy kontekstda o‘ziga xos ma'no kasb etgan.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral yoki biroz Ijobiy (chunki u pasayishning to‘xtaganini va yaxshilanish boshlanishi mumkinligini bildiradi, garchi eng past nuqtaga erishishning o‘zi salbiy hodisa bo‘lsa ham).
  • Ko‘proq Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda, ayniqsa iqtisodiy tahlillar va bozor sharhlarida qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l).
  • Ichki Strukturasi: Ot (fe'l vazifasida) + Yuklama (bottom + out). "Bottom" bu yerda fe'llashgan ot.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To reach the lowest point or level, especially before starting to rise or improve; to stop getting worse and show no further decline. (Eng past nuqta yoki darajaga yetish, ayniqsa ko‘tarilish yoki yaxshilanish boshlanishidan oldin; yomonlashishni to‘xtatish va keyingi pasayishni ko‘rsatmaslik).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora biror narsaning (masalan, grafikdagi chiziq, suyuqlik sathi) jismonan eng past nuqtaga ("bottom") yetib, undan pastga tusha olmasligi obraziga asoslanadi. Bu nuqtadan keyin faqat yuqoriga ko‘tarilish yoki shu darajada qolish mumkin. "Out" esa bu jarayonning yakuniga yetganini yoki ma'lum bir barqaror holatga o‘tganini anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tagiga yetib chiqmoq/tugamoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • bottom (fe'llashgan ot): Asosiy semantik va grammatik tayanch, "eng past nuqtaga yetish" harakatini ifodalaydi.
  • out (yuklama): Frazali fe'lning bir qismi bo‘lib, jarayonning ma'lum bir chegaraga yetganini, pasayishning to‘xtaganini yoki barqarorlashganini bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Eng past nuqtasiga yetmoq / Tubiga tushmoq (va to‘xtamoq)
    • Pasayishdan to‘xtamoq / Barqarorlashmoq (pasayishdan keyin)
    • Inqiroz chuquridan chiqish arafasida bo‘lmoq
    • Narxlar/ko‘rsatkichlar o‘zining eng quyi chegarasiga yetmoq
    • (Vaziyat) Bundan battar bo‘lmasligi
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Narxlar, iqtisodiy ko‘rsatkichlar, talab yoki boshqa biror o‘zgaruvchan qiymatning uzoq davom etgan pasayishdan so‘ng o‘zining eng quyi darajasiga yetishi va undan keyin pasayishda davom etmay, barqarorlashishi yoki o‘sishni boshlashi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (ma'lum bir iqtisodiy yoki bozor holatini – eng past nuqtaga yetish va barqarorlashishni nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (bozor yoki iqtisodiyotdagi tendensiyani tavsiflash).
  • Prognoz qiluvchi funksiya (pasayish tugab, o‘sish boshlanishi mumkinligiga ishora qilishi mumkin).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): reach the lowest point, hit rock bottom (bu ko‘pincha yanada salbiyroq va chuqurroq inqirozni anglatadi, lekin undan keyin ham "bottom out" bo‘lishi mumkin), level off (after a decline), stabilize (at a low point).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): peak, reach a high, skyrocket, boom, take off.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Bottom out" frazali fe'li XX asr boshlarida, ayniqsa moliyaviy va iqtisodiy sohalarda qo‘llanila boshlagan. Uning asosida biror narsaning jismonan eng past nuqtasiga ("bottom") yetib, undan pastga tusha olmasligi yotadi. "Out" yuklamasi esa bu jarayonning yakuniga yetganini yoki ma'lum bir barqaror holatga erishganini anglatadi. Masalan, biror idishdagi suyuqlik sathi eng pastga tushib, "bottom out" qilishi mumkin, ya'ni idishning tagiga yetib boradi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "Analysts believe that the housing market has finally bottomed out and will start to recover next year."
  • "After a sharp decline, the stock price seems to be bottoming out around $10 per share."
  • "The recession was severe, but most economists agree that the economy bottomed out in the third quarter."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Tahlilchilarning fikricha, uy-joy bozori nihoyat o‘zining eng past nuqtasiga yetdi va kelgusi yildan tiklana boshlaydi."
  • "Keskin pasayishdan so‘ng, aksiya narxi har bir aksiya uchun 10 dollar atrofida barqarorlashayotganga (eng past nuqtasiga yetayotganga) o‘xshaydi."
  • "Tanazzul jiddiy edi, ammo ko‘pchilik iqtisodchilar iqtisodiyot uchinchi chorakda o‘zining eng past nuqtasiga yetganiga qo‘shiladilar."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bounce a check (yoki a check bounces)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Banking Idioms (Bankka oid idiomalar)
  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar)
  • Problem/Failure Idioms (Muammo/Muvaffaqiyatsizlikka oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – to'lovlar bilan bog'liq)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Bounce" (sakramoq, qaytmoq) fe'li bu yerda ko‘chma ma'noda "bank tomonidan qaytarilmoq (mablag‘ yetarli bo‘lmagani uchun)" ma'nosini ifodalaydi. "Check" (chek) so‘zi esa o‘zining asosiy ma'nosini saqlagan. Birikmaning umumiy ma'nosi – "chekning bank tomonidan qaytarilishi" – "bounce" fe'lining bu kontekstdagi maxsus, ko‘chma ma'nosi orqali hosil bo‘ladi. Ma'nosi komponentlardan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Salbiy (moliyaviy muammo, ishonchsizlik, noqulay vaziyatni bildiradi).
  • Norasmiy (Informal) dan Yarim rasmiy (Semi-formal) gacha bo‘lgan kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (bounce + a + check). Agar `a check bounces` shaklida bo‘lsa: Ot + Fe'l.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi:
    • `bounce a check`: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
    • `a check bounces`: Gapga teng keladigan yoki gapning bir qismi (ega + kesim).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): For a check to be rejected by a bank because there are insufficient funds in the account to cover it; to write such a check. (Hisobda chekni qoplash uchun yetarli mablag‘ bo‘lmaganligi sababli chekning bank tomonidan rad etilishi; shunday chek yozish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Bounce" fe'li biror narsaning sirtga urilib, orqaga qaytishi (sakrashi) harakatini anglatadi. Bu yerda chek go‘yoki bankka "urilib", mablag‘ yo‘qligi sababli orqaga "sakrab" qaytadi, ya'ni to‘lov uchun qabul qilinmaydi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Chekni sakratmoq". (Bu literal tarjima idiomatik ma'noni bermaydi).

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • bounce (fe'l): Asosiy semantik va grammatik tayanch, bu yerda "bank tomonidan qaytarilmoq" degan maxsus ko‘chma ma'noda.
  • check (ot): Harakat yo‘naltirilgan yoki harakatni bajaruvchi obyekt – bank cheki.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Cheki qaytmoq / Cheki o‘tmasligi
    • Hisobida puli yo‘q chek yozmoq
    • Qoplanmagan chek
    • (Bank tomonidan) Chekni rad etish
    • (Norasmiy) "Pustoy" chek yozmoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shaxs tomonidan yozilgan chekni bank uning hisobida ko‘rsatilgan summani qoplash uchun yetarli mablag‘ yo‘qligi sababli to‘lovga qabul qilmasligi va qaytarib yuborishi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (moliyaviy muammo yoki xatolikni – chekning qaytarilishini nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (salbiy moliyaviy holat haqida xabar berish).
  • Baholash funksiyasi (vaziyatni salbiy baholash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): a check is returned unpaid, have a check dishonored, write a bad check, (natijasi) overdraw an account (hisobdan ortiqcha pul yechish).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): a check clears, a check is honored, have sufficient funds.
  • Variantlari: Asosiy variantlar `bounce a check` (kimdir chekni "sakratadi") va `a check bounces` (chek o‘zi "sakraydi").

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Bounce a check" iborasi XX asr boshlarida AQShda paydo bo‘lgan. "Bounce" fe'lining "qaytmoq", "rad etilmoq" ma'nosida ishlatilishi bu iboraning asosini tashkil qiladi. Agar hisobda pul bo‘lmasa, bank chekni to‘lov uchun qabul qilmaydi va uni yozgan odamga yoki chekni taqdim etgan odamga "qaytaradi" (go‘yoki "sakratib yuboradi"). Bu norasmiy ibora bo‘lib, moliyaviy qiyinchiliklar bilan bog‘liq vaziyatni tasvirlaydi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti yoki umumiy kontekstida):

  • "He was embarrassed when he accidentally bounced a check at the grocery store."
  • "The bank charges a hefty fee if your check bounces."
  • "Due to unexpected expenses, she was worried she might bounce a check written for her rent."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "U oziq-ovqat do‘konida tasodifan yozgan cheki qaytganidan xijolat bo‘ldi."
  • "Agar chekingiz qaytsa (o‘tmasa), bank katta jarima soladi."
  • "Kutilmagan xarajatlar tufayli u ijara haqi uchun yozgan cheki qaytishidan (o‘tmasligidan) xavotirda edi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: boys in the backroom (yoki the backroom boys)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Politics/Power Idioms (Siyosat/Hokimiyatga oid idiomalar)
  • Influence/Strategy Idioms (Ta'sir/Strategiyaga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – norasmiy qaror qabul qiluvchilarga nisbatan)
  • Hidden Influence Idioms (Yashirin ta'sirga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pure idiom (Sof idioma)

Izoh: "Boys" (yigitlar, odamlar), "backroom" (orqa xona, yashirin joy) so‘zlarining literal ma’nolari yig‘indisi "yashirincha, parda ortida ishlaydigan va muhim qarorlarga ta'sir ko‘rsatadigan nufuzli shaxslar guruhi" degan umumiy ma’noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Ma’no butunlay ko‘chma va kuchli obrazga (parda ortidagi yashirin faoliyat) asoslangan. Komponentlarning alohida ma'nolaridan birlikning umumiy ma'nosini anglash qiyin.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ko‘pincha Neytral, lekin ba'zan biroz Salbiy yoki Shubhali (chunki ularning faoliyati ochiq emas va manipulyatsiyaga ishora qilishi mumkin). Ba'zan ularning muhim, ammo ko‘zga ko‘rinmas ishini tan olish ma'nosida ham ishlatilishi mumkin.
  • Norasmiy (Informal) dan Yarim rasmiy (Semi-formal) gacha. Ko‘proq jurnalistika va siyosiy sharhlarda uchraydi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Ot + Predlog + Aniqlovchi (artikl) + Ot (boys + in + the + backroom). `the backroom boys` variantida: Aniqlovchi (artikl) + Ot + Ot.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi, shaxslar guruhini bildiradi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): A group of influential people who make important decisions or plan strategies secretly, behind the scenes, without public visibility. (Jamoatchilikka ko‘rinmasdan, parda ortida yashirincha muhim qarorlar qabul qiladigan yoki strategiyalar ishlab chiqadigan nufuzli odamlar guruhi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora "backroom" (orqa xona) – ko‘zdan panada, jamoatchilik e'tiboridan chetda joylashgan xonada muhim masalalar hal qilinishi obraziga asoslanadi. Bu yerda "boys" (yigitlar) so‘zi keng ma'noda "odamlar", "guruh"ni anglatadi va ko‘pincha erkaklardan iborat norasmiy, ammo kuchli ta'sirga ega guruhga ishora qiladi. Ular rasmiy rahbariyat bo‘lmasligi mumkin, lekin ularning fikri va qarorlari katta ahamiyatga ega bo‘ladi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Orqa xonadagi yigitlar/odamlar".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • boys (ot): Bu yerda "odamlar guruhi", "maslahatchilar", "strateglar" ma'nosini beruvchi semantik komponent.
  • backroom (ot): Asosiy obrazni yaratuvchi semantik komponent, "yashirinlik", "norasmiylik", "parda ortidagi faoliyat" ma'nolarini ifodalaydi.
  • in the (predlog va artikl): Komponentlarni bog‘lovchi va joyni ko‘rsatuvchi vosita.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Parda ortidagi odamlar / Parda ortidagi kuchlar
    • Yashirin maslahatchilar / Norasmiy rahbarlar
    • Kulrang kardinallar (siyosatda)
    • Asosiy "strateglar" (yashirin ishlaydigan)
    • Tashabbuskor guruh (agar ular biror narsani yashirincha boshqarib tursa)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Tashkilot, siyosiy partiya yoki biror harakatda rasmiy lavozimga ega bo‘lmasada, parda ortida turib muhim qarorlar qabul qilishga, strategiyalar ishlab chiqishga va jarayonlarga katta ta'sir ko‘rsatadigan nufuzli shaxslar guruhi. Ularning faoliyati odatda jamoatchilikka oshkor etilmaydi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (ma'lum bir turdagi nufuzli shaxslar guruhini nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (ularning yashirin va ta'sirchan faoliyatini tavsiflash).
  • Baholash funksiyasi (kontekstga qarab, ularning faoliyatiga shubha yoki tan olish bilan baho berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): the powers that be (ba'zan), éminence grise (fransuzchadan), kingmakers, inner circle, string-pullers, shadow cabinet (siyosatda), (kontekstga qarab) advisers, strategists.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): public figures, official leaders, frontman, figurehead.
  • Variantlari: `the backroom boys` keng tarqalgan variant. Ba'zan `backroom staff` yoki `backroom team` ham ishlatilishi mumkin, lekin ular ko‘proq texnik yordam ko‘rsatuvchi, ammo qaror qabul qilmaydigan guruhga ishora qilishi mumkin.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Backroom" so‘zi dastlab jamoatchilik ko‘zidan uzoqda joylashgan, ko‘pincha norasmiy uchrashuvlar yoki yashirin ishlar uchun mo‘ljallangan xonani anglatgan. "Boys in the backroom" iborasi XX asr boshlarida, ayniqsa AQSh siyosatida, partiya rahbarlari yoki nufuzli shaxslarning yopiq eshiklar ortida yig‘ilib, nomzodlar tanlashi yoki muhim siyosiy qarorlar qabul qilishi bilan bog‘liq holda ommalashgan. Bu ibora ko‘pincha Tammany Hall kabi siyosiy mashinalarning faoliyati bilan assotsiatsiya qilingan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, siyosiy yoki biznes kontekstida):

  • "The candidate's apublic image is carefully crafted by the boys in the backroom."
  • "Many suspect that the real decisions in this company are made by the backroom boys, not the official board."
  • "The new policy was a surprise to many, likely a product of late-night sessions by the boys in the backroom."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Nomzodning omma oldidagi qiyofasi parda ortidagi odamlar (strateglar) tomonidan puxta ishlab chiqiladi."
  • "Ko‘pchilik bu kompaniyadagi haqiqiy qarorlar rasmiy kengash tomonidan emas, balki parda ortidagi kuchlar (yashirin guruh) tomonidan qabul qilinadi deb gumon qiladi."
  • "Yangi siyosat ko‘pchilik uchun kutilmagan bo‘ldi, ehtimol bu parda ortidagi odamlarning (yashirin maslahatchilarning) kechki majlislari mahsulidir."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: break even

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Accounting Idioms (Buxgalteriya hisobiga oid idiomalar)
  • Profitability Idioms (Rentabellikka oid idiomalar – rentabellikning boshlang'ich nuqtasi)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Break" (buzmoq, yorib o‘tmoq) va "even" (teng, barobar) so‘zlarining literal ma'nolari "foyda ham, zarar ham ko‘rmaslik nuqtasiga yetish" degan umumiy ma'noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Biroq, "break" fe'li bu yerda biror chegarani yoki holatni "yorib o‘tish" ma'nosini berishi mumkin, "even" esa daromad va xarajatlarning tengligini anglatadi. Bu birikma moliyaviy kontekstda o‘ziga xos, turg‘un ma'no kasb etgan. Ma'nosi komponentlardan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (moliyaviy holatni fakt sifatida ifodalaydi). Ba'zan yengillik (zarar ko‘rmaganlik uchun) yoki umidsizlik (foyda ololmaganlik uchun) hissini ham anglatishi mumkin, lekin iboraning o‘zi neytral.
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda keng qo‘llaniladi, ayniqsa biznes, moliya va iqtisodiyot sohalarida.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Fe'l + Ravish/Sifat).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish (break + even). "Even" bu yerda ravish vazifasini bajarib, harakat natijasini – tenglik holatini bildiradi.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To have expenses equal to profits or income, resulting in no net gain or loss. (Xarajatlarning foyda yoki daromadlarga teng bo‘lishi, natijada sof foyda yoki zarar bo‘lmasligi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora daromadlar va xarajatlar o‘rtasidagi chiziqni ("break") teng ("even") holatda kesib o‘tish obraziga asoslanadi. Ya'ni, bu nuqtada kompaniya yoki loyiha na foyda ko‘radi, na zarar. Bu moliyaviy faoliyatning "nol nuqtasi" hisoblanadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tenglikni buzmoq/yorib o‘tmoq". (Bu literal tarjima idiomatik ma'noni bermaydi).

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • break (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, bu yerda ma'lum bir moliyaviy holatga "yetish", "erishish" yoki biror chegarani "yorib o‘tish" ma'nosida.
  • even (ravish/sifat): Ikkinchi muhim semantik komponent, "teng", "barobar", "bir xil darajada" ma'nolarini berib, daromad va xarajatlarning muvozanatini bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Xarajatlarini qoplamoq (foydasiz va zararsiz)
    • Foyda ham, zarar ham ko‘rmaslik
    • "Nolga chiqmoq" (moliyaviy)
    • O‘zini oqlamoq (faqat xarajatlarni qoplash ma'nosida)
    • Zararsizlik nuqtasiga yetish
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biznes yoki loyihaning ma'lum bir davrdagi umumiy daromadlari uning umumiy xarajatlariga teng bo‘lgan holatga erishishi, natijada na sof foyda, na sof zarar qayd etilishi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (aniq bir moliyaviy holatni – zararsizlik nuqtasini nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (kompaniyaning yoki loyihaning moliyaviy ahvoli haqida xabar berish).
  • Baholash funksiyasi (kontekstga qarab, bu holatni neytral, yengillik yoki kutilganidan past natija sifatida baholash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): cover costs, meet expenses (without profit), reach the break-even point.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): make a profit, be profitable, operate at a profit (ijobiy); make a loss, be unprofitable, operate at a loss (salbiy).
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "Break-even point" (zararsizlik nuqtasi) ot birikmasi ham shu ma'noni ifodalaydi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Break even" iborasi XX asr boshlarida buxgalteriya va biznes sohalarida paydo bo‘lgan. "Break" fe'li bu yerda "biror chegarani kesib o‘tish" yoki "biror holatga erishish" ma'nosida, "even" esa "tenglik", "muvozanat" ma'nosida ishlatilgan. Bu ikki so‘z birikib, daromadlar va xarajatlar tenglashadigan, ya'ni foyda ham, zarar ham bo‘lmaydigan moliyaviy nuqtani ifodalaydigan maxsus atamaga aylangan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "After a tough first year, the company finally managed to break even in the second quarter."
  • "We need to sell at least 500 units just to break even on this product."
  • "The restaurant is not making a profit yet, but it's close to breaking even."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Og‘ir birinchi yildan so‘ng, kompaniya nihoyat ikkinchi chorakda xarajatlarini qoplay oldi (foyda ham, zarar ham ko‘rmadi)."
  • "Ushbu mahsulotdan hech bo‘lmaganda xarajatlarni qoplash (nolga chiqish) uchun kamida 500 dona sotishimiz kerak."
  • "Restoran hali foyda ko‘rmayapti, lekin xarajatlarini qoplashga (zararsizlik nuqtasiga) yaqin."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: bring (something) to the table

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Negotiation/Discussion Idioms (Muzokara/Muhokamaga oid idiomalar)
  • Contribution/Value Idioms (Hissa/Qiymatga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – taklif, g‘oya yoki malaka kiritish)
  • Problem Solving Idioms (Muammo yechishga oid idiomalar – yechim taklif qilish)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Bring" (olib kelmoq) va "table" (stol) so‘zlarining literal ma'nolari "muhokamaga biror narsa (g‘oya, taklif, malaka) kiritmoq, taklif qilmoq" degan umumiy ma'noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Biroq, "table" bu yerda muzokaralar yoki muhokamalar o‘tkaziladigan joy (masalan, muzokara stoli) sifatida obrazli qo‘llanilmoqda. "Bring" esa bu "stolga" biror foydali narsa qo‘yish, taqdim etish harakatini bildiradi. Ma'nosi komponentlardan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi va tushunarli.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ko‘pincha Ijobiy (chunki foydali hissa, yangi g‘oya yoki taklifni anglatadi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda keng qo‘llaniladi, ayniqsa biznes, siyosat va jamoaviy ishlarda.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + To‘ldiruvchi (Olmosh/Ot) + Predlogli birikma (bring + something + to the table).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To provide or offer something valuable, such as a skill, idea, resource, or advantage, to a discussion, negotiation, project, or group. (Muhokama, muzokara, loyiha yoki guruhga malaka, g‘oya, resurs yoki afzallik kabi qimmatli narsani taqdim etish yoki taklif qilish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora muzokaralar yoki muhokamalar o‘tkaziladigan stol atrofida yig‘ilish obraziga asoslanadi. Har bir ishtirokchi "stolga" o‘zining g‘oyalari, takliflari, malakasi yoki resurslarini "olib keladi", ya'ni umumiy ishga o‘z hissasini qo‘shadi. Bu go‘yoki umumiy dasturxonga har kim o‘z taomini olib kelishiga o‘xshaydi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsani stolga olib kelmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • bring (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "olib kelish", "taqdim etish", "hissa qo‘shish" harakatini ifodalaydi.
  • something (olmosh/ot): "Stolga" olib kelinayotgan narsani – g‘oya, taklif, malaka, resursni bildiradi.
  • to the table (predlogli birikma): Obrazlilikni yaratuvchi muhim qism, "muhokamaga", "umumiy ishga", "guruhga" degan ma'nolarni beradi. "Table" bu yerda muhokama yoki hamkorlik maydonini anglatadi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • (Muhokamaga/ishga) O‘z hissasini qo‘shmoq
    • Taklif kiritmoq / G‘oya bermoq
    • Foydali biror narsa taklif qilmoq
    • (O‘zining) afzalligini/imkoniyatini namoyon qilmoq
    • O‘rtaga tashlamoq (g‘oya, taklifni)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror muhokama, loyiha, muzokara yoki jamoaviy ishga o‘zining qimmatli g‘oyalari, takliflari, malakasi, tajribasi, resurslari yoki boshqa afzalliklarini kiritish orqali hissa qo‘shish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (hissa qo‘shish, taklif kiritish harakatini nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning yoki guruhning nima taklif qilayotganini tavsiflash).
  • Baholash funksiyasi (kontekstga qarab, kiritilgan hissa yoki taklifning qiymatini ijobiy baholash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): contribute (to), offer, provide, suggest, propose, add value, (kontekstga qarab) put forward.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): contribute nothing, offer no solutions, be a freeloader (norasmiy), take away from the table.
  • Variantlari: `bring [value/ideas/expertise] to the table`. "Something" o‘rniga aniq hissa qo‘shilayotgan narsa keladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Bring (something) to the table" iborasi XX asr o‘rtalaridan boshlab keng qo‘llanila boshlagan, ayniqsa biznes va muzokaralar kontekstida. Uning asosida muzokaralar yoki muhokamalar uchun yig‘ilgan odamlar o‘tiradigan stol (conference table, negotiating table) yotadi. Har bir tomon o‘zining takliflari, shartlari yoki afzalliklarini shu "stolga" qo‘yadi, ya'ni muhokamaga kiritadi. Bu ibora, shuningdek, qimor o‘yinlarida o‘yinchilarning o‘z pullarini ("stakes") stolga qo‘yishi bilan ham bog‘liq bo‘lishi mumkin, bu yerda har kim o‘z hissasini yoki xavfini o‘rtaga tashlaydi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "Each member of the team is expected to bring their unique skills to the table to ensure the project's success."
  • "When negotiating a partnership, it's important to understand what each party can bring to the table."
  • "She brought a wealth of experience to the table, which was invaluable for the new startup."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Loyiha muvaffaqiyatini ta'minlash uchun jamoaning har bir a'zosidan o‘zining noyob mahoratini (umumiy ishga) qo‘shishi kutiladi."
  • "Hamkorlik bo‘yicha muzokaralar olib borayotganda, har bir tomon (umumiy ishga) nima hissa qo‘sha olishini tushunish muhimdir."
  • "U (umumiy ishga) katta tajriba olib keldi, bu esa yangi startap uchun bebaho edi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: budget crunch / budget squeeze

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Economic Difficulty Idioms (Iqtisodiy qiyinchilikka oid idiomalar)
  • Resource Management Idioms (Resurslarni boshqarishga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Budget" (byudjet) so‘zi o‘zining asosiy ma'nosini saqlagan. "Crunch" (qisilish, ezilish, inqiroz) yoki "squeeze" (siqish, bosim) so‘zlari esa ko‘chma ma'noda byudjetning yetishmovchiligi, qisqarishi yoki bosim ostida ekanligini ifodalaydi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "byudjet tanqisligi, moliyaviy qiyinchilik" – "crunch" yoki "squeeze" so‘zlarining bu kontekstdagi obrazli qo‘llanilishi orqali hosil bo‘ladi. Ma'nosi komponentlardan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Salbiy (moliyaviy qiyinchilik, mablag‘ yetishmasligi, cheklovlarni bildiradi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin, ayniqsa iqtisodiy yangiliklar, hisobotlar va tahlillarda.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Ot + Ot).
  • Ichki Strukturasi: Ot + Ot (budget + crunch/squeeze). Bu yerda birinchi ot ikkinchi otni aniqlab, yangi ma'noli birikma hosil qilgan. "Crunch" va "squeeze" otlari bu yerda holatni bildirmoqda.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): A situation in which there is a severe shortage of money within a budget, leading to a need for difficult financial decisions or cutbacks. (Byudjetda pulning keskin yetishmovchiligi yuzaga kelgan vaziyat, bu esa qiyin moliyaviy qarorlar qabul qilish yoki qisqartirishlar zaruratiga olib keladi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Crunch" so‘zi biror narsaning qattiq bosim ostida qisilib, ezilishi yoki sinishi obrazini beradi. "Squeeze" esa biror narsani siqib, uning hajmini kichraytirish yoki undan biror narsani chiqarib olish harakatini anglatadi. Byudjetga nisbatan ishlatilganda, bu so‘zlar mablag‘larning keskin kamaygani, byudjetning "siqilgani" yoki "ezilgani" va shu sababli xarajatlarni cheklashga majbur bo‘lingan qiyin vaziyatni tasvirlaydi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Byudjet qisilishi/siqilishi/inqirozi".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • budget (ot): Asosiy semantik komponentlardan biri, moliyaviy reja yoki mablag‘lar to‘plamini bildiradi.
  • crunch / squeeze (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "tanqislik", "qiyinchilik", "bosim", "qisqarish" ma'nolarini berib, byudjetning og‘ir ahvolini ifodalaydi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Byudjet tanqisligi.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Mablag‘ yetishmovchiligi
    • Moliyaviy qiyinchilik (byudjet bilan bog‘liq)
    • Byudjet inqirozi
    • Pul taqchilligi
    • Xarajatlarni qisqartirish zarurati
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Tashkilot, hukumat yoki shaxsning moliyaviy rejasida (byudjetida) kutilgan daromadlarning kamayishi yoki kutilmagan xarajatlarning ortishi sababli pul mablag‘larining keskin yetishmasligi holati, bu esa xarajatlarni qisqartirish yoki qiyin moliyaviy qarorlar qabul qilishni taqozo etadi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (moliyaviy qiyinchilik holatini – byudjet tanqisligini nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (og‘ir moliyaviy vaziyat haqida xabar berish).
  • Sabab-oqibat munosabatini ifodalash (byudjet tanqisligi natijasida yuzaga keladigan cheklovlar).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): budget deficit, financial shortfall, funding crisis, fiscal squeeze, austerity (bu kengroq ma'noda tejamkorlik siyosati).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): budget surplus, financial abundance, ample funding.
  • Variantlari: `budget crunch` va `budget squeeze` deyarli bir xil ma'noda ishlatiladi, lekin "crunch" ko‘proq keskin va to‘satdan yuzaga kelgan qiyinchilikni, "squeeze" esa asta-sekin kuchayib boruvchi bosimni anglatishi mumkin.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Crunch" so‘zi "g‘archillatmoq", "ezmoq" ma'nolarini anglatib, ko‘chma ma'noda "hal qiluvchi, qiyin vaziyat" (masalan, "when it comes to the crunch") ma'nosini XX asr boshlaridan olgan. "Squeeze" esa "siqmoq", "bosim o‘tkazmoq" ma'nolarini bildiradi. "Budget crunch" va "budget squeeze" iboralari XX asr o‘rtalarida, ayniqsa iqtisodiy qiyinchiliklar va byudjet cheklovlari davrida ommalashgan. Ular byudjetning mablag‘ yetishmasligi sababli "ezilayotgani" yoki "siqilayotgani" obrazini beradi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "Many public services are facing a severe budget crunch due to government cuts."
  • "The company is going through a budget squeeze and has to postpone all non-essential projects."
  • "This year's budget crunch means we won't be able to hire any new staff."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Ko‘pgina davlat xizmatlari hukumat qisqartirishlari tufayli jiddiy byudjet tanqisligiga duch kelmoqda."
  • "Kompaniya byudjet tanqisligini boshdan kechirmoqda va barcha muhim bo‘lmagan loyihalarni keyinga qoldirishga majbur."
  • "Bu yilgi byudjet tanqisligi biz hech qanday yangi xodim yo‘llay olmasligimizni anglatadi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: buy a stake in (something)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Investment Idioms (Investitsiyaga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – kompaniyada ulush sotib olish)
  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar)
  • Ownership Idioms (Egalikka oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Buy" (sotib olmoq) fe'li o‘zining asosiy ma'nosini saqlagan. "Stake" (ulush, hissa, qimorga tikilgan pul) so‘zi esa bu yerda "biror kompaniya yoki korxonadagi moliyaviy ulush, egalik huquqining bir qismi" degan maxsus, lekin tushunarli ma'noda qo‘llanilmoqda. Birikmaning umumiy ma'nosi – "biror narsada (odatda kompaniyada) ulush sotib olmoq" – komponentlardan qisman, "stake" so‘zining bu kontekstdagi maxsus ma'nosi orqali kelib chiqadi. Bu biznes va moliya sohasida turg‘unlashgan birikma.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (moliyaviy operatsiyani ifodalaydi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda keng qo‘llaniladi, ayniqsa biznes, moliya va investitsiya sohalarida.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot + Predlog + (Olmosh/Ot) (buy + a + stake + in + something).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To purchase a share or an interest in a business, company, or venture, thereby becoming a part-owner or having a financial interest in its success. (Biznes, kompaniya yoki korxonada ulush yoki manfaat sotib olish, shu orqali qisman egasiga aylanish yoki uning muvaffaqiyatidan moliyaviy manfaatdor bo‘lish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Stake" so‘zining qadimiy ma'nolaridan biri yerga da'vo qilish yoki chegara belgilash uchun qoqiladigan qoziqqa borib taqaladi. Shuningdek, qimor o‘yinlarida tikilgan pulni ham anglatgan. Biznes kontekstida "stake" biror kompaniya yoki loyihaga "qoziq qoqish", ya'ni unda o‘z ulushingiz, da'vongiz yoki moliyaviy manfaatingiz borligini anglatadi. "Buy a stake" esa shu ulushni pul evaziga qo‘lga kiritishni bildiradi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsada ulush/qoziq sotib olmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • buy (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "sotib olish" harakatini ifodalaydi.
  • stake (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "moliyaviy ulush", "hissa", "egalikning bir qismi" ma'nosini beradi.
  • in (something): Ulush qaysi kompaniya yoki korxonaga tegishli ekanligini ko‘rsatadi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Biror narsada (kompaniyada) ulush sotib olmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Hissa sotib olmoq (kompaniyadan)
    • Aksiya sotib olmoq (agar "stake" aksiyalarni anglatsa)
    • (Biror korxonaga) Sherik bo‘lib kirmoq (ulush sotib olish orqali)
    • Sarmoya kiritmoq (ulush evaziga)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror kompaniya, korxona yoki loyihaning bir qismiga egalik qilish huquqini yoki undan keladigan foydada ishtirok etish huquqini beruvchi moliyaviy ulushni pul evaziga sotib olish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (moliyaviy operatsiyani – ulush sotib olishni nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (investitsiya yoki egalik o‘zgarishi haqida xabar berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): invest in, acquire a share in, purchase an interest in, take a holding in.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): sell a stake in, divest from, pull out of.
  • Variantlari: `buy a minority/majority stake` (kichik/katta ulush sotib olmoq), `buy a controlling stake` (nazorat paketini sotib olmoq).

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Stake" so‘zi moliyaviy ulush yoki sarmoya ma'nosida XVII asrdan boshlab qo‘llanila boshlagan. Bu dastlab qimor o‘yinlarida tikilgan pulga ("stakes") yoki biror korxonaga qo‘shilgan hissaga ("stake in a venture") ishora qilgan. "Buy a stake" iborasi kapitalizm va fond bozorlari rivojlanishi bilan keng tarqalgan bo‘lib, kompaniyalarda egalik ulushlarini sotib olish amaliyotini ifodalaydi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "The investment firm decided to buy a significant stake in the promising tech startup."
  • "He used his savings to buy a small stake in his friend's new restaurant."
  • "Foreign companies are increasingly looking to buy a stake in local businesses to enter the market."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Investitsiya firmasi istiqbolli texnologik startapda sezilarli ulush sotib olishga qaror qildi."
  • "U o‘z jamg‘armalarini do‘stining yangi restoranida kichik ulush sotib olish uchun ishlatdi."
  • "Xorijiy kompaniyalar bozorga kirish uchun mahalliy bizneslarda ulush sotib olishga tobora ko‘proq intilmoqda."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: buy into (a business/an idea/a plan)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Investment/Ownership Idioms (Investitsiya/Egalikka oid idiomalar – biznesga nisbatan)
  • Acceptance/Belief Idioms (Qabul qilish/Ishonchga oid idiomalar – g‘oya yoki rejaga nisbatan)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Decision Making Idioms (Qaror qabul qilishga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l)

Izoh: "Buy" (sotib olmoq) fe'li asosiy ma'nosini saqlagan. "Into" yuklamasi esa biror narsaning "ichiga kirish", "bir qismiga aylanish" yoki biror g‘oyani "qabul qilish", "unga qo‘shilish" ma'nolarini beradi. Biznes kontekstida "kompaniyaga ulush qo‘shib sherik bo‘lmoq" ma'nosini bersa, g‘oya yoki rejaga nisbatan "biror g‘oyaga to‘liq ishonmoq va uni qo‘llab-quvvatlamoq" ma'nosini ifodalaydi. Bu frazali fe'l bo‘lib, uning ma'nosi komponentlardan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Biznesga nisbatan: Neytral.
  • G‘oya/Rejaga nisbatan: Ko‘pincha Ijobiy (ishonch, qo‘llab-quvvatlashni bildiradi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + To‘ldiruvchi).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Predlog/Yuklama + (Aniqlovchi + Ot / Olmosh) (buy + into + a business / an idea / it).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida):
    1. To purchase a share or part of a business or company, thereby becoming a partner or part-owner. (Biznes yoki kompaniyaning ulushini yoki bir qismini sotib olish, shu orqali sherik yoki qisman egasiga aylanish).
    2. To fully believe in an idea, plan, or philosophy and to support it. (Biror g‘oya, reja yoki falsafaga to‘liq ishonish va uni qo‘llab-quvvatlash).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik):
    • Biznesga nisbatan: Go‘yoki pul to‘lab, biror biznesning "ichiga kirish", uning bir qismiga aylanish, sherik bo‘lish.
    • G‘oya/Rejaga nisbatan: Biror g‘oyani shunchalik qabul qilishki, go‘yoki uni "sotib olgandek" o‘zlashtirish va unga sadoqatli bo‘lish.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsaning ichiga sotib olmoq". (Bu literal tarjima idiomatik ma'nolarni bermaydi).

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • buy (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "sotib olish" yoki "qabul qilish" harakatini ifodalaydi.
  • into (predlog/yuklama): Harakatning yo‘nalishini yoki biror narsaga qo‘shilish, ishonish holatini bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu shaklda ikkala ma'no uchun ham).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Biznesga nisbatan:
      • (Biznesga) Sherik bo‘lib kirmoq / Ulush qo‘shmoq
      • Kompaniyaning bir qismini sotib olmoq
    • G‘oya/Rejaga nisbatan:
      • (G‘oyaga) Chin dildan ishonmoq / To‘liq qo‘shilmoq
      • (G‘oyani) Qabul qilmoq va qo‘llab-quvvatlamoq
      • (Rejaga) Jon-jahdi bilan yopishmoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi:
    1. Pul to‘lab, biror kompaniya yoki biznesning bir qismiga egalik huquqini qo‘lga kiritish, unga sherik bo‘lish.
    2. Biror g‘oya, reja yoki tamoyilning to‘g‘riligiga va samaradorligiga qattiq ishonib, uni to‘liq qo‘llab-quvvatlash va unga amal qilish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Biznesga nisbatan: Nominativ funksiya (moliyaviy operatsiyani nomlash).
  • G‘oya/Rejaga nisbatan: Ekspressiv funksiya (ishonch va qo‘llab-quvvatlash darajasini ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida):
    • Biznesga nisbatan: invest in, purchase a share in, become a partner in.
    • G‘oya/Rejaga nisbatan: believe in, support, embrace, subscribe to (an idea), get on board with.
  • Antonimlari (Ingliz tilida):
    • Biznesga nisbatan: sell out of, divest from.
    • G‘oya/Rejaga nisbatan: reject, dismiss, disagree with, be skeptical of.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Buy into" frazali fe'li XX asrda ommalashgan. Uning biznesga oid ma'nosi "buy a stake in" iborasiga yaqin bo‘lib, biror narsaning bir qismiga moliyaviy jihatdan "kirish"ni anglatadi. G‘oya yoki rejaga ishonish ma'nosi esa keyinroq rivojlangan bo‘lishi mumkin, bu yerda "buy" so‘zi "qabul qilish", "o‘zlashtirish" ma'nosini oladi, "into" esa shu g‘oyaning "ichiga kirish", unga to‘liq qo‘shilishni bildiradi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti yoki umumiy kontekstida):

  • "He decided to buy into his brother's successful restaurant business." (Biznesga nisbatan)
  • "The team was initially hesitant, but they eventually bought into the new manager's vision for the project." (G‘oyaga nisbatan)
  • "It's hard to get employees to buy into major changes if they don't understand the reasons behind them." (G‘oya/Rejaga nisbatan)
  • "She was looking for an opportunity to buy into a growing tech company." (Biznesga nisbatan)

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "U akasining muvaffaqiyatli restoran biznesiga sherik bo‘lib kirishga (ulush sotib olishga) qaror qildi."
  • "Jamoa dastlab ikkilangan edi, ammo oxir-oqibat ular yangi menejerning loyiha bo‘yicha qarashlariga to‘liq ishondilar (qo‘shildilar)."
  • "Agar xodimlar katta o‘zgarishlarning sabablarini tushunmasalar, ularni bu o‘zgarishlarga ishontirish (ularni qo‘llab-quvvatlashga undash) qiyin."
  • "U o‘sayotgan texnologiya kompaniyasiga ulush qo‘shish (sherik bo‘lish) imkoniyatini izlayotgan edi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: buy off (someone)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Corruption/Bribery Idioms (Korrupsiya/Poraxo‘rlikka oid idiomalar)
  • Manipulation Idioms (Manipulyatsiyaga oid idiomalar)
  • Problem Solving Idioms (Muammo yechishga oid idiomalar – nomaqbul yo‘l bilan)
  • Business/Politics Idioms (Biznes/Siyosatga oid idiomalar – raqiblar yoki tanqidchilarni tinchlantirish)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l)

Izoh: "Buy" (sotib olmoq) fe'li asosiy ma'nosini saqlagan. "Off" yuklamasi esa bu yerda "to‘sqinlikni bartaraf etish", "biror kimsani (muammo yaratishdan) chetlatish" yoki "sotib olib, o‘zidan uzoqlashtirish" kabi ma'nolarni beradi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "pora berib og‘zini yopmoq yoki biror harakatdan qaytarmoq" – komponentlardan qisman, "off" yuklamasining bu kontekstdagi ko‘chma ma'nosi orqali kelib chiqadi. Bu frazali fe'l bo‘lib, salbiy ma'noga ega.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Keskin Salbiy (nomaqbul, g‘irrom, axloqsiz harakatni bildiradi).
  • Norasmiy (Informal). Odatda tanqidiy yoki ayblovchi ohangda ishlatiladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + To‘ldiruvchi).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Olmosh/Ot (buy + off + someone). Ba'zan: Fe'l + Olmosh/Ot + Yuklama (buy + someone + off).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To pay someone, especially illicitly, to stop them from causing trouble, opposing a plan, or revealing incriminating information; to bribe someone into silence or compliance. (Biror kimsaga, ayniqsa noqonuniy ravishda, muammo tug‘dirishini, rejaga qarshilik qilishini yoki ayblovchi ma'lumotni oshkor qilishini to‘xtatishi uchun pul to‘lash; biror kimsaga pora berib, uni jim turishga yoki bo‘ysunishga majburlash).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora biror kimsani pul bilan "sotib olib", uni o‘zidan yoki o‘z rejasidan "uzoqlashtirish" (off) obraziga asoslanadi. Go‘yoki pul orqali uning qarshiligi yoki tahdidi "sotib olinadi" va bartaraf etiladi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kimnidir sotib olib chetlatmoq/uzlatmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • buy (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "sotib olish" (bu yerda pora berish orqali ta'sir o‘tkazish) harakatini ifodalaydi.
  • off (yuklama): Frazali fe'lning bir qismi bo‘lib, "bartaraf etish", "chetlatish", "harakatdan qaytarish" ma'nolarini beradi.
  • someone (olmosh/ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – pora berilayotgan shaxs.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Pora bermoq / Sotib olmoq (jim turishi yoki biror ish qilmasligi uchun)
    • Og‘zini moylamoq (pul bilan)
    • Ovozsizlantirmoq (pul bilan)
    • (Kimningdir) Vijdonini sotib olmoq
    • Yo‘ldan qaytarmoq (pora bilan)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shaxsga muammo tug‘dirmasligi, rejaga qarshilik qilmasligi, sirni oshkor etmasligi yoki biror noqulay harakatdan tiyilishi evaziga yashirincha pul yoki boshqa manfaat taklif qilish orqali uni sotib olish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (nomaqbul harakatni – pora berib sotib olishni nomlash).
  • Baholash funksiyasi (harakatni keskin salbiy baholash, ayblash).
  • Ekspressiv funksiya (harakatning g‘irrom va axloqsiz ekanligini ta'kidlash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): bribe, pay off (bu ko‘proq qarzni to‘lashni ham anglatishi mumkin, lekin pora ma'nosida ham keladi), silence (with money), corrupt, grease someone's palm.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): resist bribery, expose corruption, remain incorruptible.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Buy off" frazali fe'li XVII asrdan boshlab qo‘llanila boshlagan. Dastlab u biror kimsani biror majburiyatdan yoki da'vodan pul to‘lab ozod qilish ma'nosini anglatgan. Vaqt o‘tishi bilan, ayniqsa XIX asrdan boshlab, u ko‘proq salbiy ma'noda – pora berib, biror kimsani noqonuniy yoki axloqsiz tarzda o‘z tomoniga og‘dirish yoki uning qarshiligini yo‘q qilish ma'nosini olgan. "Off" yuklamasi bu yerda "to‘liq sotib olish va shu bilan muammoni bartaraf etish" g‘oyasini kuchaytiradi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, ko‘pincha salbiy kontekstda):

  • "The corporation tried to buy off the local officials to get the necessary permits quickly."
  • "He attempted to buy off the witness so they wouldn't testify against him."
  • "They thought they could buy her off with a promotion, but she remained committed to her principles."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Korporatsiya zarur ruxsatnomalarni tezda olish uchun mahalliy amaldorlarni sotib olishga (pora berishga) urindi."
  • "U guvoh unga qarshi ko‘rsatma bermasligi uchun uni sotib olishga (pora berishga) harakat qildi."
  • "Ular uni lavozimini ko‘tarish bilan sotib olamiz deb o‘ylashgandi, lekin u o‘z prinsiplariga sodiq qoldi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: buy out (someone or something)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business/Corporate Finance Idioms (Biznes/Korporativ Moliya idiomalar)
  • Acquisition Idioms (Sotib olish/Qo‘shib olishga oid idiomalar)
  • Ownership Idioms (Egalikka oid idiomalar)
  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l)

Izoh: "Buy" (sotib olmoq) fe'li asosiy ma'nosini saqlagan. "Out" yuklamasi esa bu yerda "to‘liqligicha", "butunlay" yoki "biror kimsaning ulushini sotib olib, uni biznesdan chiqarib yuborish" kabi ma'nolarni beradi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "biror kimsaning ulushini yoki butun bir kompaniyani sotib olib, to‘liq egalikni qo‘lga kiritmoq" – komponentlardan qisman, "out" yuklamasining bu kontekstdagi ko‘chma ma'nosi orqali kelib chiqadi. Bu frazali fe'l bo‘lib, biznesda keng qo‘llaniladi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (moliyaviy operatsiyani ifodalaydi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llaniladi, ayniqsa biznes va moliya sohalarida.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + To‘ldiruvchi).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Olmosh/Ot (buy + out + someone/something). Ba'zan: Fe'l + Olmosh/Ot + Yuklama (buy + someone/something + out).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To purchase all the shares or the entire ownership of a company, business, or a partner's interest in a venture, often to gain full control. (Kompaniya, biznes yoki korxonadagi sherikning ulushining barcha aksiyalarini yoki butun egaligini sotib olish, ko‘pincha to‘liq nazoratni qo‘lga kiritish uchun).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Out" yuklamasi bu yerda biror kimsani yoki narsani ma'lum bir tizimdan yoki guruhdan "tashqariga chiqarish" obrazini beradi. Ya'ni, ulushdorning yoki kompaniyaning ulushini "sotib olib", uni o‘sha biznesdan "chiqarib yuborish" yoki kompaniyaning o‘zini "bozordan sotib olib, o‘zlashtirish".
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kimnidir/nimanidir sotib olib chiqarmoq/tashqariga sotib olmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • buy (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "sotib olish" harakatini ifodalaydi.
  • out (yuklama): Frazali fe'lning bir qismi bo‘lib, "to‘liqligicha", "butunlay" sotib olishni yoki biror sherikni biznesdan "chiqarish" ma'nolarini beradi.
  • someone/something (olmosh/ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – sotib olinayotgan ulush, kompaniya yoki shaxs.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan keng tarqalgan frazema sifatida).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • (Sherikning) Ulushini sotib olmoq
    • Kompaniyani to‘liq sotib olmoq / Butunlay o‘zlashtirmoq
    • (Biznesdan) Siqib chiqarmoq (ulushini sotib olish orqali)
    • Nazorat paketini sotib olmoq (agar to‘liq nazoratni anglatsa)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror kompaniya yoki biznesdagi boshqa sheriklar(ning) ulushini yoki butun bir kompaniyani sotib olish orqali unga to‘liq egalik qilish yoki uni nazorat qilish huquqini qo‘lga kiritish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (moliyaviy operatsiyani – ulushni yoki kompaniyani to‘liq sotib olishni nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (korporativ o‘zgarish, egalik o‘zgarishi haqida xabar berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): acquire (a company), take over (a company), purchase outright, (sherik uchun) buy someone's share.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): sell off, divest, be bought out (passiv shakli).
  • Variantlari: `buy someone out of a company`, `buy out a partner`.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Buy out" frazali fe'li XIX asrdan boshlab hozirgi biznes va moliya ma'nosida qo‘llanila boshlagan. "Out" yuklamasi bu yerda "to‘liqlik" yoki "biror joydan yoki holatdan chiqarish" ma'nolarini anglatadi. Masalan, "clean out" (tozalab bo‘shatish) yoki "sell out" (hammasini sotib yuborish) kabi boshqa frazali fe'llarda ham shunga o‘xshash "to‘liqlik" yoki "yakunlash" ma'nosi mavjud. "Buy out"da bu sherikning barcha ulushini yoki kompaniyaning barcha aktivlarini sotib olish orqali uni o‘zlashtirishni anglatadi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "The larger corporation decided to buy out its smaller competitor to expand its market share."
  • "After years of partnership, she decided to buy out her business partner and run the company herself."
  • "They are considering a management buyout, where the current managers would buy out the company from its owners."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Kattaroq korporatsiya o‘z bozor ulushini kengaytirish uchun kichikroq raqobatchisini to‘liq sotib olishga qaror qildi."
  • "Ko‘p yillik hamkorlikdan so‘ng, u biznes sherigining ulushini sotib olib, kompaniyani o‘zi boshqarishga qaror qildi."
  • "Ular boshqaruv tomonidan sotib olishni (management buyout) ko‘rib chiqishmoqda, bunda hozirgi menejerlar kompaniyani uning egalaridan sotib olishadi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: buy (something) on credit

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar)
  • Banking/Payment Idioms (Bank/To‘lovga oid idiomalar)
  • Consumer Idioms (Iste'molchiga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – tovarlarni kreditga sotib olish)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pseudo-idiom / Kollokatsiya (Collocation) / Frazeologik birikma.

Izoh: "Buy" (sotib olmoq) va "something" (biror narsa) so‘zlari o‘zlarining asosiy, literal ma'nolarini saqlagan. "On credit" qismi esa "nasiyaga", "qarzga", "keyinroq to‘lash sharti bilan" degan maxsus, lekin tushunarli ma'noni ifodalaydi. Bu turg‘un kollokatsiya bo‘lib, "credit" so‘zining bu kontekstdagi ma'nosi ("keyinroq to‘lash imkoniyati") birikmaning umumiy ma'nosini belgilaydi. Uning idiomatikligi juda past darajada.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (moliyaviy operatsiyani ifodalaydi).
  • Rasmiy (Formal) va Norasmiy (Informal) kontekstlarda keng qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + To‘ldiruvchi (Olmosh/Ot) + Predlogli birikma (buy + something + on credit).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To purchase goods or services with an agreement to pay for them at a later date. (Tovar yoki xizmatlarni keyinroq to‘lash sharti bilan sotib olish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (Agar mavjud va aniq bo‘lsa): To‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘chma ma'no yoki yorqin obrazlilik yo‘q. "Credit" so‘zi bu yerda "ishonch" (sotuvchining xaridorga ishonib, keyinroq to‘lashiga ruxsat berishi) yoki "qarzga berish" ma'nolariga asoslanadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsani kreditga/nasiyaga sotib olmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • buy (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "sotib olish" harakatini ifodalaydi.
  • something (olmosh/ot): Sotib olinayotgan obyektni bildiradi.
  • on credit (predlogli birikma): Sotib olish usulini – "nasiyaga", "keyinroq to‘lash sharti bilan" – bildiradi. "Credit" bu yerda asosiy ma'noni tashuvchi komponent.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Kreditga/Nasiyaga sotib olmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Qarzga olmoq (biror narsani)
    • Bo‘lib to‘lash sharti bilan olmoq
    • (Xalq tilida) Oydin-oyiga to‘lab olmoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror tovar yoki xizmatni darhol pulini to‘lamasdan, kelishilgan muddatlarda yoki keyinroq to‘lash sharti bilan qo‘lga kiritish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus turdagi sotib olish harakatini nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (to‘lov usuli haqida xabar berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): purchase on account, charge (something), buy now pay later, finance (a purchase).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): pay cash, buy outright, pay in full (at the time of purchase).
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Credit" so‘zi lotincha "credere" (ishonmoq) fe'lidan kelib chiqqan. Savdo-sotiqda "kredit" tushunchasi sotuvchining xaridorga ishonib, tovarni keyinroq to‘lash sharti bilan berishini anglatgan. "Buy on credit" iborasi zamonaviy kredit tizimlari va iste'mol kreditlari rivojlanishi bilan keng tarqalgan. Bu turg‘un birikma bo‘lib, ma'lum bir to‘lov usulini aniq ifodalaydi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti yoki umumiy kontekstida):

  • "Many people prefer to buy expensive items like cars on credit rather than paying all at once."
  • "The store offers customers the option to buy furniture on credit with no interest for the first year."
  • "It's wise to be cautious when buying things on credit to avoid accumulating too much debt."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Ko‘pchilik mashina kabi qimmatbaho narsalarni biryo‘la to‘lash o‘rniga kreditga sotib olishni afzal ko‘radi."
  • "Do‘kon mijozlarga mebelni birinchi yil uchun foizsiz kreditga sotib olish imkoniyatini taklif qiladi."
  • "Haddan tashqari ko‘p qarz to‘plab qo‘ymaslik uchun narsalarni kreditga sotib olayotganda ehtiyot bo‘lish oqilona."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: buyer's market

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Economic/Market Idioms (Iqtisodiy/Bozorga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
  • Sales/Supply and Demand Idioms (Savdo/Talab va Taklifga oid idiomalar)
  • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar – narxlar holatiga nisbatan)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation)

Izoh: "Buyer's" (xaridorning) va "market" (bozor) so‘zlari o‘zlarining asosiy ma'nolarini saqlagan. Biroq, ularning birikmasi "taklif talabdan ortiq bo‘lgan, natijada xaridorlar narxlarni belgilashda va shartlarni tanlashda ustunlikka ega bo‘lgan bozor holati" degan maxsus iqtisodiy tushunchani ifodalaydi. Bu turg‘un kollokatsiya bo‘lib, uning ma'nosi komponentlardan qisman, iqtisodiy kontekst orqali kelib chiqadi. U "seller's market" iborasiga antonim hisoblanadi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Xaridor uchun Ijobiy (ko‘proq tanlov, pastroq narxlar).
  • Sotuvchi uchun Salbiy (kamroq talab, narxlarni tushirishga majbur bo‘lish).
  • Iboraning o‘zi asosan Neytral, iqtisodiy holatni tavsiflaydi.
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda keng qo‘llaniladi, ayniqsa iqtisodiyot, biznes va ko‘chmas mulk sohalarida.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Egalik shaklidagi ot + Ot).
  • Ichki Strukturasi: Ot (egalik shaklida) + Ot (buyer's + market). "Buyer's" bu yerda "market" otini aniqlab, uning kimga tegishli yoki kim uchun qulay ekanligini bildiradi.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): A market condition in which supply exceeds demand, giving purchasers an advantage over sellers in price negotiations and product availability. (Talab taklifdan oshib ketadigan bozor holati, bu esa xaridorlarga narx muzokaralarida va mahsulot mavjudligida sotuvchilarga nisbatan ustunlik beradi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora bozor sharoitlarini kimning foydasiga ishlashiga qarab nomlaydi. Agar "xaridorlar bozori" bo‘lsa, demak, bozor sharoitlari xaridorlar uchun qulay, ular "xo‘jayin" hisoblanadi, chunki tovarlar ko‘p, talab esa kamroq. Ular tanlash, narxni tushirishni so‘rash imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Xaridorning bozori".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • buyer's (ot, egalik shaklida): Asosiy semantik komponentlardan biri, bozor sharoitlarining kim uchun qulay ekanligini ko‘rsatadi.
  • market (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, savdo-sotiq amalga oshiriladigan iqtisodiy maydonni bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Xaridor bozori.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Talab kam, taklif ko‘p bozor
    • Xaridor ustun bo‘lgan bozor
    • Narxlar tushgan bozor (ko‘pincha natijasi)
    • Sotuvchilar uchun noqulay bozor
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Bozorda sotilayotgan tovarlar yoki xizmatlar miqdori (taklif) ularga bo‘lgan talabdan ortiq bo‘lgan holat, bunda xaridorlar narxlarni pasaytirish va o‘zlari uchun qulayroq shartlarni talab qilish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus iqtisodiy holatni – xaridor ustun bo‘lgan bozorni nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (bozor sharoitlarini va undagi kuchlar muvozanatini tavsiflash).
  • Axborot berish funksiyasi (iqtisodiy tendensiyalar haqida xabar berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): soft market, (kontekstga qarab) glutted market, oversupplied market.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): seller's market (sotuvchi bozori), tight market, undersupplied market.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Buyer's market" iborasi XX asr boshlarida iqtisodiy terminologiyada paydo bo‘lgan. U bozor sharoitlarida talab va taklif muvozanatining qaysi tomonga og‘ishini ifodalash uchun ishlatiladi. Agar taklif talabdan oshsa, xaridorlar tanlash imkoniyatiga ega bo‘lib, narxlarni pasaytirishga erishishlari mumkin, shuning uchun bu holat "xaridor bozori" deb ataladi. Uning antonimi "seller's market" (sotuvchi bozori) bo‘lib, unda talab taklifdan yuqori bo‘ladi va sotuvchilar ustunlikka ega bo‘ladi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "Due to the oversupply of new apartments, it's currently a buyer's market in real estate."
  • "With so many cars available and few customers, it's definitely a buyer's market for used vehicles."
  • "Sellers might have to lower their prices because the current economic conditions have created a buyer's market."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Yangi kvartiralarning haddan tashqari ko‘pligi sababli, hozirda ko‘chmas mulk sohasida xaridor bozori (hukm surmoqda)."
  • "Mashinalar ko‘p, xaridorlar esa kam bo‘lganligi sababli, ishlatilgan avtomobillar uchun bu aniq xaridor bozori."
  • "Sotuvchilar narxlarini tushirishga majbur bo‘lishlari mumkin, chunki hozirgi iqtisodiy sharoitlar xaridor bozorini yaratdi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: by a long shot

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Emphasis/Degree Idioms (Kuchaytirish/Darajaga oid idiomalar)
  • Comparison Idioms (Qiyoslashga oid idiomalar)
  • Certainty/Uncertainty Idioms (Aniqlik/Noaniqlikka oid idiomalar – ko'pincha inkor shaklida)
  • Informal Speech Idioms (Norasmiy nutqqa oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pure idiom (Sof idioma)

Izoh: "Long" (uzun) va "shot" (otish, urinish, imkoniyat) so‘zlarining literal ma'nolari yig‘indisi "ancha katta farq bilan", "hech shubhasiz" yoki inkor gapda "umuman yo‘q", "hech qanaqasiga" degan umumiy ma'nolarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Ma’no butunlay ko‘chma va obrazli. Komponentlarning alohida ma'nolaridan birlikning umumiy ma'nosini anglash qiyin.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Tasdiq gapda: Kuchli tasdiq, ishonch.
  • Inkor gapda (not by a long shot): Keskin inkor, umuman mumkin emaslik.
  • Norasmiy (Informal).

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Predlogli birikma, ravish vazifasini bajaradi).
  • Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi (artikl) + Sifat + Ot (by + a + long + shot).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ravish tipidagi FB (holatni, darajani bildiradi: qanday qilib? qanchalik?).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida):
    1. By a great amount; by far; decisively. (Katta miqdorda; ancha; hal qiluvchi darajada).
    2. (Often in negative constructions) Not at all; by no means. (Ko‘pincha inkor konstruksiyalarda) Umuman yo‘q; hech qanaqasiga).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora dastlab o‘q otish yoki biror narsani uloqtirish bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. "Long shot" ning o‘zi "muvaffaqiyat ehtimoli past bo‘lgan urinish" yoki "uzoqlikka otilgan o‘q" ma'nolarini beradi. "By a long shot" esa go‘yoki nishonga juda katta farq bilan tegilganini yoki umuman tegilmaganini (inkor gapda) anglatadi. Bu "katta farq" yoki "umuman yo‘qlik" g‘oyasini kuchaytiradi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Uzoq otish/urinish bilan".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • long (sifat): "Uzoq", "katta" ma'nolarini berib, farqning kattaligini yoki masofaning uzoqligini bildiradi.
  • shot (ot): "Urinish", "imkoniyat", "otish" ma'nolarini berib, obrazlilikni yaratadi.
  • by a (predlog va artikl): Birikmani shakllantiruvchi grammatik vositalar.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Tasdiq gapda: Ancha katta farq bilan / Ancha ustun / Hech shubhasiz / Aniq.
    • Inkor gapda (not by a long shot): Umuman yo‘q / Hech qanaqasiga / Yaqiniga ham kelmaydi / Sira ham (unday emas).
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi:
    1. Biror narsaning boshqasidan juda katta farq bilan ustunligini, sifat yoki miqdor jihatdan ancha yaxshi yoki ko‘pligini bildiradi.
    2. (Ko‘pincha inkor bilan) Biror narsaning umuman sodir bo‘lmasligini, haqiqatga to‘g‘ri kelmasligini yoki kutilgan darajada emasligini keskin ifodalaydi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Kuchaytirish funksiyasi (tasdiq yoki inkorni kuchaytirish).
  • Ekspressiv funksiya (fikrni qat'iy va ishonchli ifodalash).
  • Baholash funksiyasi (farqning kattaligini yoki biror narsaning umuman yo‘qligini baholash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida):
    • Tasdiq gapda: by far, by a wide margin, easily, decisively, without a doubt.
    • Inkor gapda (not by a long shot): not at all, by no means, not in the slightest, far from it.
  • Antonimlari (Ingliz tilida):
    • Tasdiq gapda: by a narrow margin, barely, slightly.
    • Inkor gapda: (Qarama-qarshi ma'no uchun) definitely, certainly.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Long shot" iborasi dastlab otish musobaqalari yoki ovchilik bilan bog‘liq bo‘lib, uzoq masofaga otilgan o‘q yoki nishonga tegish ehtimoli past bo‘lgan urinishni anglatgan. "By a long shot" esa XIX asr o‘rtalaridan boshlab "katta farq bilan" yoki (inkor bilan) "umuman yo‘q" ma'nolarida qo‘llanila boshlagan. Bu ibora nishonga otilgan o‘qning qanchalik uzoqqa (yoki yaqiniga ham bormasdan) ketganligi obraziga asoslanadi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, norasmiy kontekstda):

  • "She is the best candidate for the job by a long shot."
  • "He thought he could finish the race first, but he didn't win by a long shot." (He lost by a large margin or didn't even come close to winning)
  • "Is the project finished? Not by a long shot, we still have weeks of work left."
  • "This new phone is better than the old one by a long shot."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "U bu ish uchun ancha katta farq bilan (hech shubhasiz) eng yaxshi nomzod."
  • "U poygada birinchi bo‘lib marraga yetaman deb o‘ylagandi, lekin u hech qanaqasiga (umuman) g‘alaba qozona olmadi." (U katta farq bilan yutqazdi yoki g‘alabaga yaqin ham kela olmadi)
  • "Loyiha tugadimi? Sira ham (unday emas), hali bir necha haftalik ishimiz bor."
  • "Bu yangi telefon eskisidan ancha ustun (ancha yaxshi)."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: a calculated risk

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Decision Making Idioms (Qaror qabul qilishga oid idiomalar)
  • Risk Management Idioms (Tavakkalchilikni boshqarishga oid idiomalar)
  • Business/Strategy Idioms (Biznes/Strategiyaga oid idiomalar)
  • Planning Idioms (Rejalashtirishga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation)

Izoh: "Risk" (tavakkalchilik, xavf) so‘zi o‘zining asosiy ma'nosini saqlagan. "Calculated" (hisoblangan, o‘lchangan, puxta o‘ylangan) sifati esa "risk"ni aniqlab, uning ko‘r-ko‘rona emas, balki potentsial natijalari va ehtimolliklari baholangan holda qabul qilingan tavakkalchilik ekanligini bildiradi. Birikmaning umumiy ma'nosi komponentlardan qisman, "calculated" sifatining bu kontekstdagi maxsus ma'nosi orqali kelib chiqadi. Bu biznes va strategik rejalashtirishda keng qo‘llaniladigan turg‘un kollokatsiya.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral yoki biroz Ijobiy (chunki u o‘ylangan va ongli ravishda qabul qilingan tavakkalchilikni anglatadi, shunchaki ehtiyotsizlikni emas).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda keng qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Sifat + Ot).
  • Ichki Strukturasi: Aniqlovchi (artikl) + Sifat (fe'ldan yasalgan) + Ot (a + calculated + risk).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): A chance of failure or loss that has been carefully considered and weighed against the potential benefits before a decision is made. (Qaror qabul qilishdan oldin potentsial foydalarga nisbatan diqqat bilan ko‘rib chiqilgan va baholangan muvaffaqiyatsizlik yoki yo‘qotish ehtimoli).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu iborada "calculated" sifati tavakkalchilikning shunchaki tasodifiy emas, balki aqliy mehnat, tahlil va hisob-kitob ("calculation") natijasi ekanligini ta'kidlaydi. Go‘yoki tavakkalchilikning barcha jihatlari matematik hisob-kitoblar kabi o‘lchanib, uning oqibatlari va muvaffaqiyat ehtimoli baholangan.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Hisoblangan tavakkalchilik/xavf".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • calculated (sifat): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "puxta o‘ylangan", "baholangan", "hisobga olingan" ma'nolarini berib, tavakkalchilikning tabiatini belgilaydi.
  • risk (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "tavakkalchilik", "xavf", "muvaffaqiyatsizlik ehtimoli"ni bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Hisob-kitobli tavakkalchilik / O‘ylangan tavakkalchilik.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Puxta o‘ylangan xavf
    • Oldindan baholangan tavakkal
    • Ongli ravishda qilingan tavakkalchilik
    • Maqsadli tavakkal
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror harakat yoki qarorni amalga oshirishdan oldin uning barcha mumkin bo‘lgan salbiy oqibatlari va xavflari, shuningdek, kutilayotgan ijobiy natijalari va foydalari diqqat bilan tahlil qilinib, o‘lchanib, ongli ravishda qabul qilingan tavakkalchilik.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus turdagi tavakkalchilikni nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (qabul qilingan qaror yoki harakatning o‘ylanganligini va ongliligini tavsiflash).
  • Pragmatik funksiya (qarorning asoslanganligini ko‘rsatish, oqlash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): considered risk, informed risk, measured risk, (kontekstga qarab) strategic risk.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): reckless gamble, blind risk, uncalculated risk, rash decision.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ko‘pincha `take a calculated risk` (hisob-kitobli tavakkalchilik qilmoq) fe'lli birikmasi bilan ishlatiladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Calculated risk" iborasi XX asrda, ayniqsa biznes, moliya va harbiy strategiya sohalarida ommalashgan. U qaror qabul qilish jarayonlarining murakkablashuvi va tavakkalchiliklarni tahlil qilishga bo‘lgan ehtiyojning ortishi bilan bog‘liq. "Calculate" so‘zi lotincha "calculus" (kichik tosh, hisoblash uchun ishlatiladigan tosh) so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, "hisoblamoq", "o‘lchamoq" ma'nolarini anglatadi. Bu ibora tavakkalchilikning shunchaki tasodifiy emas, balki ma'lum bir tahlil va hisob-kitobga asoslanishini ta'kidlaydi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

  • "Investing in a new market is always a calculated risk, but the potential rewards are high."
  • "The CEO decided to take a calculated risk by launching the product earlier than planned."
  • "Entrepreneurs often have to take calculated risks to achieve significant growth."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Yangi bozorga sarmoya kiritish har doim hisob-kitobli tavakkalchilikdir, ammo potentsial foyda yuqori."
  • "Bosh ijrochi direktor mahsulotni rejalashtirilganidan ertaroq ishga tushirish orqali o‘ylangan tavakkalchilik qilishga qaror qildi."
  • "Tadbirkorlar sezilarli o‘sishga erishish uchun ko‘pincha puxta o‘ylangan tavakkalchiliklar qilishlariga to‘g‘ri keladi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: call a loan (yoki call in a loan)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Banking/Financial Idioms (Bank/Moliyaviy idiomalar)
  • Debt/Loan Idioms (Qarz/Kreditga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – kredit majburiyatlari bilan bog‘liq)
  • Legal/Contractual Idioms (Huquqiy/Shartnomaviy idiomalar – ba'zan)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Call" (chaqirmoq, talab qilmoq) fe'li bu yerda o‘zining "rasman talab qilmoq", "qaytarishni so‘ramoq" kabi maxsus ma'nolaridan birida qo‘llanilmoqda. "Loan" (kredit, qarz) so‘zi esa o‘zining asosiy ma'nosini saqlagan. Birikmaning umumiy ma'nosi – "kreditni muddatidan oldin qaytarishni talab qilmoq" – "call" fe'lining bu kontekstdagi maxsus, lekin tushunarli qo‘llanilishi orqali hosil bo‘ladi. Bu bank va moliya sohasida turg‘unlashgan birikma.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Qarz oluvchi uchun Salbiy (kutilmagan moliyaviy majburiyat, qiyinchilik tug‘dirishi mumkin).
  • Kreditor (bank) uchun Neytral yoki zaruriy harakat (agar shartnoma shartlari buzilsa yoki xavf yuzaga kelsa).
  • Rasmiy (Formal). Ko‘pincha bank hujjatlari, moliyaviy xabarlar va yuridik matnlarda qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (call + a + loan). `call in a loan` variantida: Fe'l + Yuklama + Aniqlovchi (artikl) + Ot (call + in + a + loan). "In" yuklamasi "qaytarib olish" ma'nosini kuchaytiradi.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): For a lender (typically a bank) to demand the immediate and full repayment of an outstanding loan, often before its scheduled maturity date, usually due to a breach of contract or increased risk. (Kreditorning (odatda bankning) hali to‘lanmagan kreditni, ko‘pincha uning belgilangan to‘lov muddatidan oldin, darhol va to‘liq qaytarishni talab qilishi, odatda shartnoma shartlarining buzilishi yoki xavfning ortishi sababli).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Call" fe'li bu yerda biror kimsani "chaqirish" yoki biror narsani "talab qilish" ma'nosini beradi. Go‘yoki bank kreditni "chaqirib olyapti", ya'ni uni qarz oluvchidan qaytarishni rasman talab qilyapti. "Call in" varianti esa biror narsani "ichkariga chaqirib olish", "yig‘ib olish" obrazini beradi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kreditni chaqirmoq/talab qilmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • call (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "rasman talab qilmoq", "qaytarishni so‘ramoq" harakatini ifodalaydi.
  • (in) (yuklama, `call in a loan` variantida): "Qaytarib olish" ma'nosini kuchaytiradi.
  • loan (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – qaytarilishi talab qilinayotgan kredit.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Kreditni (muddatidan oldin) qaytarishni talab qilmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Qarzni undirib olmoq (muddatidan oldin)
    • Kreditni yopishni talab qilmoq
    • Berilgan qarzni qaytarib so‘ramoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Bank yoki boshqa kreditor tomonidan qarz oluvchiga berilgan kredit summasini, odatda kredit shartnomasida belgilangan to‘lov muddatidan oldin, to‘liq hajmda darhol qaytarish haqidagi rasmiy talabnoma.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus bank yoki moliyaviy harakatni nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (kreditorning talabi haqida xabar berish).
  • Majburlovchi funksiya (qarz oluvchini to‘lovga majburlashga qaratilgan).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): demand repayment of a loan, recall a loan.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): extend a loan, renew a loan, defer loan repayment.
  • Variantlari: `call a loan` va `call in a loan` deyarli bir xil ma'noda ishlatiladi, ikkinchisi biroz kuchliroq yoki rasmiyroq bo‘lishi mumkin.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Call" fe'lining "talab qilmoq" yoki "chaqirib olmoq" ma'nosi qadimdan mavjud. "Call a loan" iborasi bank va moliya tizimlari rivojlanishi bilan, ayniqsa kredit shartnomalarida kreditorning ma'lum shartlar asosida kreditni muddatidan oldin qaytarishni talab qilish huquqi paydo bo‘lgandan keyin shakllangan. Bu bank sohasidagi maxsus terminologik birikma hisoblanadi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va moliya kontekstida):

  • "If the borrower defaults on payments, the bank has the right to call the loan."
  • "Due to the company's worsening financial situation, the creditors decided to call in their loans."
  • "The terms of the agreement state that the lender can call the loan if the collateral value drops significantly."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Agar qarz oluvchi to‘lovlarni o‘z vaqtida amalga oshirmasa, bank kreditni (muddatidan oldin qaytarishni) talab qilish huquqiga ega."
  • "Kompaniyaning moliyaviy ahvoli yomonlashgani sababli, kreditorlar o‘z kreditlarini qaytarib olishni (qaytarishni talab qilishni) qaror qildilar."
  • "Shartnoma shartlarida aytilishicha, agar garov qiymati sezilarli darajada pasaysa, kreditor kreditni (muddatidan oldin qaytarishni) talab qilishi mumkin."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: call a meeting to order

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Meeting Idioms (Biznes uchrashuvlarga oid idiomalar)
  • Procedural Idioms (Protseduraga oid idiomalar)
  • Formal Communication Idioms (Rasmiy muloqotga oid idiomalar)
  • Parliamentary Procedure Idioms (Parlament protsedurasiga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation)

Izoh: "Call" (chaqirmoq, e'lon qilmoq), "meeting" (yig‘ilish) va "order" (tartib) so‘zlari o‘zlarining asosiy ma'nolariga yaqin. Biroq, ularning birikmasi "yig‘ilishni rasman boshlamoq, uni tartibga keltirmoq va ish tartibiga o‘tishga chaqirmoq" degan maxsus, protsessual ma'noni ifodalaydi. Bu rasmiy yig‘ilishlarni boshqarishda qo‘llaniladigan turg‘un kollokatsiya. "To order" qismi bu yerda "tartibga solish", "rasmiy holatga keltirish" ma'nosini beradi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (rasmiy protsedurani ifodalaydi).
  • Keskin Rasmiy (Formal). Asosan rasmiy yig‘ilishlar, majlislar, konferensiyalar va parlament sessiyalarida rais tomonidan ishlatiladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot + Predlogli birikma (call + a/the + meeting + to order).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To formally begin a meeting or assembly and bring it under procedural control, typically done by the chairperson. (Yig‘ilish yoki majlisni rasman boshlash va uni protsessual nazorat ostiga olish, odatda rais tomonidan amalga oshiriladi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora yig‘ilishni norasmiy holatdan (masalan, ishtirokchilarning o‘zaro suhbati) rasmiy, tartibli ("order") ish jarayoniga "chaqirish" (call) obraziga asoslanadi. Rais bu iborani ishlatib, yig‘ilishning rasman boshlanganini va barcha ishtirokchilarning e'tiborini kun tartibidagi masalalarga qaratishini e'lon qiladi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yig‘ilishni tartibga chaqirmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • call (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "rasman e'lon qilmoq", "boshlamoq" harakatini ifodalaydi.
  • meeting (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – boshlanayotgan yig‘ilish.
  • to order (predlogli birikma): Yig‘ilishning qanday holatga keltirilayotganini – "tartibga", "rasmiy ish holatiga" – bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Majlisni/Yig‘ilishni ochiq deb e'lon qilmoq; Yig‘ilishni boshlamoq (rasman).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Yig‘ilish kun tartibiga o‘tishga chaqirmoq
    • Majlisni tartibga chaqirmoq
    • Yig‘ilishni rasman ochmoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rais yoki boshqaruvchi tomonidan rasmiy yig‘ilish, majlis yoki anjumanning boshlanganligini e'lon qilish va ishtirokchilarni belgilangan tartib-qoidalarga rioya qilishga hamda kun tartibidagi masalalarni muhokama qilishga chaqirish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (rasmiy protsessual harakatni – yig‘ilishni boshlashni nomlash).
  • Regulyativ funksiya (yig‘ilishning boshlanishini va tartibini belgilash).
  • Direktiv funksiya (ishtirokchilarni e'tiborni jamlashga va ishga kirishishga undash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): open a meeting, begin a meeting (formally), convene a meeting (bu ko‘proq yig‘ilishni chaqirishni anglatadi, lekin ba'zan boshlanishiga ham ishora qilishi mumkin).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): adjourn a meeting, close a meeting, conclude a meeting.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Call to order" iborasi parlament protseduralari va rasmiy yig‘ilishlar o‘tkazish an'analaridan kelib chiqqan. "Order" so‘zi bu yerda "tartib", "intizom", "belgilangan qoidalar" ma'nolarini anglatadi. Rais yig‘ilishni "tartibga chaqirib", ishtirokchilarning xatti-harakatlari va muhokamalar belgilangan qoidalar doirasida bo‘lishini ta'minlaydi. Bu ibora ko‘p yillardan beri rasmiy yig‘ilishlarni boshqarishda standart ibora sifatida ishlatilib kelinadi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy yig‘ilishlar kontekstida):

  • "The chairperson tapped the gavel and said, 'I now call this meeting to order.'"
  • "Before we begin the discussion, I would like to call the meeting to order and review the agenda."
  • "It is the secretary's duty to record the time when the president calls the meeting to order."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Rais bolg‘achani urib: 'Men hozir ushbu majlisni ochiq deb e'lon qilaman,' dedi."
  • "Muhokamani boshlashdan oldin, men yig‘ilishni rasman ochib, kun tartibini ko‘rib chiqmoqchiman."
  • "Prezident yig‘ilishni qachon ochiq deb e'lon qilganini qayd etish kotibning vazifasidir."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: call on (someone) to speak

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Meeting/Presentation Idioms (Yig‘ilish/Taqdimotga oid idiomalar)
  • Procedural Idioms (Protseduraga oid idiomalar)
  • Formal Communication Idioms (Rasmiy muloqotga oid idiomalar)
  • Public Speaking Idioms (Ommaviy nutqqa oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l) + Infinitive Phrase (Infinitive ibora)

Izoh: "Call on (someone)" frazali fe'li bu yerda "biror kimsaga murojaat qilmoq", "chaqirmoq" yoki "taklif qilmoq" ma'nolarini beradi. "To speak" infinitiv iborasi esa maqsadni – "gapirish uchun" – bildiradi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "biror kimsani nutq so‘zlashga, fikr bildirishga rasman taklif qilmoq" – "call on" frazali fe'lining bu kontekstdagi maxsus qo‘llanilishi va maqsadni bildiruvchi infinitiv bilan birikishi orqali hosil bo‘ladi. Bu rasmiy yig‘ilishlar va taqdimotlarda qo‘llaniladigan turg‘un birikma.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (rasmiy protsedurani ifodalaydi).
  • Rasmiy (Formal). Asosan yig‘ilish raisi, moderator yoki o‘qituvchi tomonidan ishlatiladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: Murakkab fe'lli birikmaga teng.
  • Ichki Strukturasi: Frazali fe'l (Fe'l + Predlog/Yuklama) + To‘ldiruvchi (Olmosh/Ot) + Maqsad bildiruvchi infinitiv ibora (call + on + someone + to speak).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To formally invite or request someone to speak, give an opinion, or present information, especially in a meeting, conference, or classroom. (Biror kimsani, ayniqsa yig‘ilish, konferensiya yoki sinfda nutq so‘zlashga, fikr bildirishga yoki ma'lumot taqdim etishga rasman taklif qilish yoki so‘rash).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Call on" frazali fe'li biror kimsaga e'tiborni qaratish, ularga murojaat qilish yoki ulardan biror harakatni bajarishni so‘rash ma'nosini beradi. "To speak" esa bu harakatning aniq maqsadini ko‘rsatadi. Go‘yoki rais yoki moderator nutq so‘zlashi kerak bo‘lgan odamni "chaqirib", unga so‘z beradi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kimnidir gapirishga chaqirmoq/murojaat qilmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • call on (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "rasman taklif qilmoq", "murojaat qilmoq", "so‘z bermoq" harakatini ifodalaydi.
  • someone (olmosh/ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – nutq so‘zlashi kutilayotgan shaxs.
  • to speak (infinitiv ibora): Maqsadni bildiradi – "gapirish uchun", "nutq so‘zlash uchun".

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Biror kimsaga so‘z bermoq (gapirish uchun); Kimnidir nutqqa taklif qilmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • So‘z navbatini bermoq (kimga)
    • (Kimnidir) Fikr bildirishga chaqirmoq
    • (Kimga) Gapirishga ruxsat bermoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilish, anjuman, dars yoki muhokama paytida rais, moderator yoki boshqaruvchi tomonidan ma'lum bir shaxsga nutq so‘zlash, o‘z fikrini aytish yoki ma'lumot taqdim etish uchun rasman murojaat qilish va imkoniyat berish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (rasmiy protsessual harakatni – so‘z berishni nomlash).
  • Regulyativ funksiya (yig‘ilish yoki muhokamada so‘zga chiquvchilar navbatini va tartibini boshqarish).
  • Direktiv funksiya (ma'lum bir shaxsni gapirishga undash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): invite (someone) to speak, ask (someone) to speak, give the floor to (someone), recognize (someone to speak – parlament protsedurasida).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): (Kontekstga qarab) deny someone the floor, not allow someone to speak, overlook someone.
  • Variantlari: `call upon (someone) to speak` biroz rasmiyroq variant.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Call on" frazali fe'lining "biror kimsadan biror narsani so‘rash yoki talab qilish" ma'nosi qadimdan mavjud. Rasmiy yig‘ilishlar kontekstida esa "biror kimsaga so‘z berish" ma'nosi parlament va jamoat yig‘ilishlari an'analari rivojlanishi bilan shakllangan. Bu ibora yig‘ilishni boshqaruvchi shaxsning (rais, moderator) vakolatini va yig‘ilish tartibini aks ettiradi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy yig‘ilishlar kontekstida):

  • "The moderator will now call on Ms. Davis to speak about the project's progress."
  • "After the presentation, the professor called on several students to speak and share their opinions."
  • "I would like to call on our CEO to speak a few words at the beginning of this important event."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Moderator hozir loyihaning borishi haqida gapirish uchun xonim Devisga so‘z beradi."
  • "Taqdimotdan so‘ng professor bir nechta talabalarga so‘z berib, ularning fikrlarini so‘radi."
  • "Men ushbu muhim tadbir boshida bosh ijrochi direktorimizga bir necha og‘iz so‘z aytish uchun so‘z bermoqchiman."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: captain of industry

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business Leadership Idioms (Biznes yetakchiligiga oid idiomalar)
  • Success/Power Idioms (Muvaffaqiyat/Hokimiyatga oid idiomalar)
  • Industrialist Idioms (Sanoatchiga oid idiomalar)
  • Entrepreneurship Idioms (Tadbirkorlikka oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Captain" (kapitan, qo‘mondon, yetakchi) va "industry" (sanoat, industriya) so‘zlarining literal ma'nolari "yirik sanoat korxonasi yoki butun bir sanoat sohasining muvaffaqiyatli va nufuzli rahbari" degan umumiy ma'noni qisman tushuntiradi. "Captain" so‘zi bu yerda yetakchilik va boshqaruvni obrazli ifodalaydi. Bu turg‘un birikma bo‘lib, ma'lum bir turdagi biznes liderini tavsiflaydi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ko‘pincha Ijobiy (muvaffaqiyat, kuch, nufuz, yetakchilikni bildiradi). Ba'zan tarixiy kontekstda (masalan, XIX asr "robber barons" davri) neytralroq yoki hatto tanqidiy bo‘lishi mumkin, ammo zamonaviy qo‘llanilishda odatda hurmatni ifodalaydi.
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Ot + Predlog + Ot (captain + of + industry).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi, shaxsni bildiradi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): A person who is a prominent and successful leader in a particular industry or in business generally; a powerful industrialist or business magnate. (Ma'lum bir sanoatda yoki umuman biznesda taniqli va muvaffaqiyatli yetakchi bo‘lgan shaxs; kuchli sanoatchi yoki biznes magnati).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora "captain" (kema kapitani, harbiy qo‘mondon) obraziga asoslanadi. Kema kapitani o‘z kemasini boshqarib, uni muvaffaqiyatli manzilga olib borgani kabi, "sanoat kapitani" ham o‘zining yirik korxonasini yoki butun bir sanoat sohasini boshqarib, uni rivojlantiradi va katta muvaffaqiyatlarga erishtiradi. Bu yetakchilik, boshqaruv mahorati va kuchli ta'sirni anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Sanoat kapitani".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • captain (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "yetakchi", "rahbar", "boshqaruvchi" ma'nosini beradi.
  • industry (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "sanoat", "industriya", "yirik biznes sohasi"ni bildiradi va "captain"ning faoliyat sohasini ko‘rsatadi.
  • of (predlog): Komponentlarni bog‘lovchi vosita, tegishlilikni bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Sanoat kapitani (bu tarjima tushunarli, lekin o‘zbek tilida keng tarqalmagan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Yirik sanoatchi / Sanoat magnati
    • Biznes yetakchisi / Biznes peshqadami
    • Korporatsiya rahbari (agar yirik korporatsiyaga tegishli bo‘lsa)
    • (Sohaning) Ustuni / Ilg‘ori
    • Taniqli tadbirkor (muvaffaqiyatli va nufuzli)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Ma'lum bir sanoat tarmog‘ida yoki umuman biznes olamida katta muvaffaqiyatlarga erishgan, yirik korxonalarni boshqaradigan, katta nufuz va ta'sir kuchiga ega bo‘lgan taniqli va kuchli yetakchi shaxs.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (muvaffaqiyatli va nufuzli biznes liderini nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning mavqei, muvaffaqiyati va yetakchilik qobiliyatini tavsiflash).
  • Baholash funksiyasi (shaxsni ijobiy baholash, hurmatni ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): industrialist, business magnate, tycoon, titan (of industry), mogul, leading figure (in industry), luminary (of business).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo‘q, lekin qarama-qarshi tushunchalar) small business owner (kichik biznes egasi), minor player, employee.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan `captains of industry` (ko‘plikda) shaklida keladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Captain of industry" iborasi XIX asrda, sanoat inqilobi avj olgan davrda paydo bo‘lgan. Bu iborani birinchi bo‘lib shotland faylasufi va tarixchisi Tomas Karlayl (Thomas Carlyle) 1843-yilda o‘zining "Past and Present" asarida ishlatgan deb hisoblanadi. U bu iborani sanoat korxonalarining yangi paydo bo‘lgan rahbarlarini, ularning jamiyatdagi rolini va mas'uliyatini ifodalash uchun qo‘llagan. Dastlab bu ibora ijobiy ma'noda, sanoatni rivojlantirayotgan, yangi ish o‘rinlari yaratayotgan yetakchilarga nisbatan ishlatilgan. Keyinchalik, ba'zi "sanoat kapitanlari"ning shubhali usullari tufayli "robber baron" (qaroqchi baron) kabi salbiy atamalar ham paydo bo‘lgan bo‘lsa-da, "captain of industry" ko‘pincha ijobiy yoki neytral ma'noni saqlab qolgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va iqtisodiyot kontekstida):

  • "Andrew Carnegie was a true captain of industry in the steel sector during the late 19th century."
  • "The conference brought together several captains of industry to discuss the future of global trade."
  • "He is widely regarded as a modern-day captain of industry for his innovations in technology."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Endryu Karnegi XIX asr oxirida po‘lat sanoatida haqiqiy yirik sanoatchi (sanoat kapitani) edi."
  • "Konferensiya global savdoning kelajagini muhokama qilish uchun bir nechta yirik sanoatchilarni (sanoat kapitanlarini) bir joyga to‘pladi."
  • "U texnologiya sohasidagi innovatsiyalari uchun zamonaviy yirik sanoatchi (sanoat kapitani) sifatida keng e'tirof etiladi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: carry a motion

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Parliamentary Procedure Idioms (Parlament protsedurasiga oid idiomalar)
  • Meeting/Voting Idioms (Yig‘ilish/Ovoz berishga oid idiomalar)
  • Decision Making Idioms (Qaror qabul qilishga oid idiomalar)
  • Formal Communication Idioms (Rasmiy muloqotga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation)

Izoh: "Carry" (ko‘tarmoq, o‘tkazmoq, qabul qilmoq) fe'li bu yerda o‘zining "muvaffaqiyatli o‘tkazmoq", "ma'qullashga erishmoq" kabi maxsus ma'nolaridan birida qo‘llanilmoqda. "Motion" (taklif, rezolyutsiya) so‘zi esa rasmiy yig‘ilishlarda ovozga qo‘yiladigan taklifni anglatadi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "taklifni ovoz berish orqali qabul qilmoq" – "carry" fe'lining bu kontekstdagi maxsus, lekin tushunarli qo‘llanilishi orqali hosil bo‘ladi. Bu parlament va rasmiy yig‘ilishlar protsedurasida turg‘unlashgan birikma.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (rasmiy protsedura natijasini ifodalaydi).
  • Keskin Rasmiy (Formal). Asosan parlament, qo‘mita yig‘ilishlari, umumiy yig‘ilishlar kabi rasmiy muhitlarda ovoz berish natijasini e'lon qilishda ishlatiladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (carry + a/the + motion).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): For a formal proposal (a motion) to be approved or accepted by a majority vote in a meeting or assembly. (Rasmiy taklifning (rezolyutsiyaning) yig‘ilish yoki majlisda ko‘pchilik ovozi bilan ma'qullanishi yoki qabul qilinishi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Carry" fe'li bu yerda biror narsani (taklifni) bir holatdan boshqa holatga (muhokamadan qabul qilingan qarorga) muvaffaqiyatli "o‘tkazish" obrazini beradi. Go‘yoki taklif ovoz berish jarayonidan "o‘tib", qonuniy kuchga ega bo‘ladi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Taklifni ko‘tarmoq/olib o‘tmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • carry (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "muvaffaqiyatli qabul qilmoq", "o‘tkazmoq" (ovoz berishdan) harakatini ifodalaydi.
  • motion (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – ovozga qo‘yilgan va qabul qilingan rasmiy taklif yoki rezolyutsiya.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Taklifni/Rezolyutsiyani qabul qilmoq (ovoz berish orqali).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Taklif ma'qullanmoq / Ovozdan o‘tmoq
    • Qaror qabul qilinmoq (taklif asosida)
    • Ko‘pchilik ovoz bilan (taklif) qabul qilinmoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilish, majlis yoki parlament sessiyasida muhokamaga qo‘yilgan taklif, rezolyutsiya yoki qonun loyihasining ishtirokchilarning ko‘pchilik ovozi bilan ma'qullanishi va qabul qilinishi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (rasmiy protsessual natijani – taklifning qabul qilinishini nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (ovoz berish natijasi haqida xabar berish).
  • Konstativ funksiya (biror faktni tasdiqlash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): pass a motion, approve a motion, adopt a motion, (a motion) is accepted/agreed to.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): defeat a motion, reject a motion, vote down a motion, (a motion) fails/is lost.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan passiv shaklda `a motion is carried` (taklif qabul qilindi) ko‘proq ishlatiladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Carry" fe'lining "muvaffaqiyatli o‘tkazmoq", "qo‘lga kiritmoq" (masalan, saylovda g‘alaba qozonish – `carry an election`) yoki "ma'qullashga erishmoq" ma'nolari parlament va jamoat yig‘ilishlari an'analarida qadimdan mavjud. "Motion" so‘zi esa "rasmiy taklif" ma'nosida XIV asrdan boshlab qo‘llanilgan. "Carry a motion" iborasi parlament protseduralarining rasmiy tili sifatida shakllangan va ovoz berish orqali taklifning qabul qilinishini anglatadi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy yig‘ilishlar kontekstida):

  • "After a lengthy debate, the chairperson announced that the motion was carried by a vote of 65 to 30."
  • "The committee needs a two-thirds majority to carry this particular motion."
  • "Despite some opposition, they managed to carry the motion to approve the new budget."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Uzoq davom etgan munozaralardan so‘ng, rais taklif 65 ga 30 ovoz bilan qabul qilinganini e'lon qildi."
  • "Ushbu maxsus taklifni qabul qilish uchun qo‘mitaga uchdan ikki qism ko‘pchilik ovozi kerak."
  • "Ba'zi qarshiliklarga qaramay, ular yangi byudjetni tasdiqlash to‘g‘risidagi taklifni qabul qilishga muvaffaq bo‘lishdi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: carry over figures/numbers/costs (yoki carry figures/numbers/costs over)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Accounting/Bookkeeping Idioms (Buxgalteriya hisobi/Hisob-kitob yuritishga oid idiomalar)
  • Financial Reporting Idioms (Moliyaviy hisobotga oid idiomalar)
  • Data Management Idioms (Ma'lumotlarni boshqarishga oid idiomalar)
  • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pseudo-idiom / Kollokatsiya (Collocation) / Frazali fe'l (Phrasal Verb).

Izoh: "Carry" (ko‘tarmoq, olib o‘tmoq) va "over" (ustidan, keyingi) so‘zlarining birikmasi "carry over" frazali fe'lini hosil qiladi va bu yerda "bir davrdan yoki hisobotdan keyingisiga o‘tkazmoq" ma'nosini beradi. "Figures" (raqamlar, ko‘rsatkichlar), "numbers" (sonlar, raqamlar) yoki "costs" (xarajatlar) so‘zlari esa o‘zlarining asosiy ma'nolarini saqlagan holda, o‘tkazilayotgan obyektni bildiradi. Bu buxgalteriya va moliyaviy hisobot sohalarida keng qo‘llaniladigan turg‘un kollokatsiya yoki frazali fe'lning maxsus qo‘llanilishi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (standart buxgalteriya yoki hisobot amaliyotini ifodalaydi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + To‘ldiruvchi).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Ot (carry + over + figures/numbers/costs) yoki Fe'l + Ot + Yuklama (carry + figures/numbers/costs + over). Frazali fe'llarda to‘ldiruvchi yuklamadan oldin yoki keyin kelishi mumkin, ayniqsa to‘ldiruvchi ot bo‘lsa.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To transfer a sum, balance, or data from one accounting period, column, page, or report to the next. (Summa, balans yoki ma'lumotlarni bir hisobot davri, ustun, sahifa yoki hisobotdan keyingisiga o‘tkazish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Carry over" frazali fe'li biror narsani jismonan bir joydan boshqa joyga, biror to‘siq yoki chegaradan "ustidan o‘tkazish" obraziga asoslanadi. Buxgalteriya kontekstida bu, ma'lumotlar yoki summalar bir hisobot varag‘ining yoki davrining "chegarasidan" keyingisiga "ko‘chirilishini" anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Raqamlarni/sonlarni/xarajatlarni (ustidan) olib o‘tmoq/ko‘chirmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • carry over (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "bir davrdan keyingisiga o‘tkazmoq", "ko‘chirmoq" harakatini ifodalaydi.
  • figures/numbers/costs (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – o‘tkazilayotgan raqamlar, sonlar yoki xarajatlar.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Raqamlarni/ko‘rsatkichlarni/xarajatlarni keyingi davrga o‘tkazmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • (Balansni/summani) Keyingi sahifaga/davrga ko‘chirmoq
    • (Qoldiqni) O‘tkazmoq (keyingi hisobotga)
    • Hisobotlararo o‘tkazma qilmoq (raqamlar bo‘yicha)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Buxgalteriya hisobida yoki moliyaviy hisobotlarda bir davr (masalan, oy, chorak, yil) oxiridagi raqamlar, balans qoldiqlari yoki xarajatlarni keyingi davr boshiga yoki keyingi hisobot hujjatiga ko‘chirish amaliyoti.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus buxgalteriya amaliyotini nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (ma'lumotlarning uzluksizligini ta'minlash haqida xabar berish).
  • Protseduraviy funksiya (hisobot yuritish tartibining bir qismini ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): transfer (figures/balance), bring forward (figures/balance – bu ko‘proq oldingi davrdan hozirgisiga o‘tkazishni anglatadi).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo‘q, lekin qarama-qarshi harakatlar) close out (hisobni yopish), write off (hisobdan chiqarish).
  • Variantlari: "Figures", "numbers", "costs", "balance", "total" kabi so‘zlar "carry over" bilan birga kelishi mumkin.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Carry over" frazali fe'li o‘zining "biror narsani bir joydan boshqasiga o‘tkazmoq" degan umumiy ma'nosidan kelib chiqib, buxgalteriya hisobi va hisobot yuritish amaliyotida maxsus terminologik ma'no kasb etgan. Bu amaliyot qog‘ozga asoslangan hisob-kitob yuritish davridan boshlab mavjud bo‘lib, bir sahifa yoki daftardagi yakuniy summani keyingi sahifa yoki daftarning boshiga "ko‘chirish" zarurati bilan bog‘liq bo‘lgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, buxgalteriya va moliya kontekstida):

  • "The accountant needs to carry over the closing balance from last month's statement to this month's."
  • "Please ensure you carry over all outstanding costs to the next fiscal year's budget."
  • "If the column is full, you can carry the numbers over to the top of the next page."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Hisobchi o‘tgan oygi hisobotdagi yakuniy balansni bu oygi hisobotga o‘tkazishi kerak."
  • "Iltimos, barcha to‘lanmagan xarajatlarni keyingi moliyaviy yil byudjetiga o‘tkazganingizga ishonch hosil qiling."
  • "Agar ustun to‘lgan bo‘lsa, raqamlarni keyingi sahifaning yuqorisiga ko‘chirishingiz mumkin."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: carry over figures/numbers/costs (yoki carry figures/numbers/costs over)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Accounting/Bookkeeping Idioms (Buxgalteriya hisobi/Hisob-kitob yuritishga oid idiomalar)
  • Financial Reporting Idioms (Moliyaviy hisobotga oid idiomalar)
  • Data Management Idioms (Ma'lumotlarni boshqarishga oid idiomalar)
  • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pseudo-idiom / Kollokatsiya (Collocation) / Frazali fe'l (Phrasal Verb).

Izoh: "Carry" (ko‘tarmoq, olib o‘tmoq) va "over" (ustidan, keyingi) so‘zlarining birikmasi "carry over" frazali fe'lini hosil qiladi va bu yerda "bir davrdan yoki hisobotdan keyingisiga o‘tkazmoq" ma'nosini beradi. "Figures" (raqamlar, ko‘rsatkichlar), "numbers" (sonlar, raqamlar) yoki "costs" (xarajatlar) so‘zlari esa o‘zlarining asosiy ma'nolarini saqlagan holda, o‘tkazilayotgan obyektni bildiradi. Bu buxgalteriya va moliyaviy hisobot sohalarida keng qo‘llaniladigan turg‘un kollokatsiya yoki frazali fe'lning maxsus qo‘llanilishi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (standart buxgalteriya yoki hisobot amaliyotini ifodalaydi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + To‘ldiruvchi).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Ot (carry + over + figures/numbers/costs) yoki Fe'l + Ot + Yuklama (carry + figures/numbers/costs + over). Frazali fe'llarda to‘ldiruvchi yuklamadan oldin yoki keyin kelishi mumkin, ayniqsa to‘ldiruvchi ot bo‘lsa.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To transfer a sum, balance, or data from one accounting period, column, page, or report to the next. (Summa, balans yoki ma'lumotlarni bir hisobot davri, ustun, sahifa yoki hisobotdan keyingisiga o‘tkazish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Carry over" frazali fe'li biror narsani jismonan bir joydan boshqa joyga, biror to‘siq yoki chegaradan "ustidan o‘tkazish" obraziga asoslanadi. Buxgalteriya kontekstida bu, ma'lumotlar yoki summalar bir hisobot varag‘ining yoki davrining "chegarasidan" keyingisiga "ko‘chirilishini" anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Raqamlarni/sonlarni/xarajatlarni (ustidan) olib o‘tmoq/ko‘chirmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • carry over (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "bir davrdan keyingisiga o‘tkazmoq", "ko‘chirmoq" harakatini ifodalaydi.
  • figures/numbers/costs (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – o‘tkazilayotgan raqamlar, sonlar yoki xarajatlar.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Raqamlarni/ko‘rsatkichlarni/xarajatlarni keyingi davrga o‘tkazmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • (Balansni/summani) Keyingi sahifaga/davrga ko‘chirmoq
    • (Qoldiqni) O‘tkazmoq (keyingi hisobotga)
    • Hisobotlararo o‘tkazma qilmoq (raqamlar bo‘yicha)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Buxgalteriya hisobida yoki moliyaviy hisobotlarda bir davr (masalan, oy, chorak, yil) oxiridagi raqamlar, balans qoldiqlari yoki xarajatlarni keyingi davr boshiga yoki keyingi hisobot hujjatiga ko‘chirish amaliyoti.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus buxgalteriya amaliyotini nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (ma'lumotlarning uzluksizligini ta'minlash haqida xabar berish).
  • Protseduraviy funksiya (hisobot yuritish tartibining bir qismini ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): transfer (figures/balance), bring forward (figures/balance – bu ko‘proq oldingi davrdan hozirgisiga o‘tkazishni anglatadi).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo‘q, lekin qarama-qarshi harakatlar) close out (hisobni yopish), write off (hisobdan chiqarish).
  • Variantlari: "Figures", "numbers", "costs", "balance", "total" kabi so‘zlar "carry over" bilan birga kelishi mumkin.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Carry over" frazali fe'li o‘zining "biror narsani bir joydan boshqasiga o‘tkazmoq" degan umumiy ma'nosidan kelib chiqib, buxgalteriya hisobi va hisobot yuritish amaliyotida maxsus terminologik ma'no kasb etgan. Bu amaliyot qog‘ozga asoslangan hisob-kitob yuritish davridan boshlab mavjud bo‘lib, bir sahifa yoki daftardagi yakuniy summani keyingi sahifa yoki daftarning boshiga "ko‘chirish" zarurati bilan bog‘liq bo‘lgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, buxgalteriya va moliya kontekstida):

  • "The accountant needs to carry over the closing balance from last month's statement to this month's."
  • "Please ensure you carry over all outstanding costs to the next fiscal year's budget."
  • "If the column is full, you can carry the numbers over to the top of the next page."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Hisobchi o‘tgan oygi hisobotdagi yakuniy balansni bu oygi hisobotga o‘tkazishi kerak."
  • "Iltimos, barcha to‘lanmagan xarajatlarni keyingi moliyaviy yil byudjetiga o‘tkazganingizga ishonch hosil qiling."
  • "Agar ustun to‘lgan bo‘lsa, raqamlarni keyingi sahifaning yuqorisiga ko‘chirishingiz mumkin."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: carry the day

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Victory/Success Idioms (G‘alaba/Muvaffaqiyatga oid idiomalar)
  • Competition/Contest Idioms (Raqobat/Musobaqaga oid idiomalar)
  • Argument/Debate Idioms (Bahs/Munozaraga oid idiomalar)
  • Influence/Persuasion Idioms (Ta'sir/Ishontirishga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pure idiom (Sof idioma)

Izoh: "Carry" (ko‘tarmoq, olib o‘tmoq) va "day" (kun) so‘zlarining literal ma'nolari yig‘indisi "g‘alaba qozonmoq", "ustun kelmoq", "muvaffaqiyatga erishmoq (munozara yoki kurashda)" degan umumiy ma’noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Ma’no butunlay ko‘chma va obrazli. Komponentlarning alohida ma'nolaridan birlikning umumiy ma'nosini anglash qiyin.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Keskin Ijobiy (g‘alaba, muvaffaqiyat, ustunlikni bildiradi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin, ba'zan biroz dramatik yoki tantanali tusga ega bo‘lishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (carry + the + day).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To be victorious or successful in a contest, argument, or struggle; to win acceptance or approval for one's side or opinion. (Musobaqa, bahs yoki kurashda g‘olib yoki muvaffaqiyatli bo‘lish; o‘z tomoni yoki fikri uchun ma'qullanish yoki rozilik olish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora jang maydonida g‘alaba qozonib, kunni o‘z foydasiga hal qilgan qo‘shin obraziga borib taqalishi mumkin. "Carry" fe'li bu yerda "g‘alabani qo‘lga kiritish", "ustunlikni o‘z tomoniga og‘dirish" ma'nosini beradi. "The day" esa ma'lum bir kurash, musobaqa yoki muhokama o‘tkazilgan kunni yoki uning natijasini anglatadi. Ya'ni, "kunni (o‘z g‘alabasi bilan) nishonlamoq" yoki "kunning natijasini o‘z foydasiga hal qilmoq".
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kunni ko‘tarmoq/olib o‘tmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • carry (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "g‘alaba qozonmoq", "ustun kelmoq", "muvaffaqiyatli yakunlamoq" harakatini ifodalaydi.
  • day (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, bu yerda "kurash", "musobaqa", "muhokama kuni" yoki uning "natijasi"ni anglatadi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • G‘alaba qozonmoq / Ustun kelmoq
    • Muvaffaqiyatga erishmoq (kurashda/bahsda)
    • O‘z so‘zini o‘tkazmoq / O‘z fikrini ma'qullatmoq
    • Yengib chiqmoq
    • Maqsadiga yetish (bahs yoki raqobatda)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror raqobat, musobaqa, bahs-munozara yoki kurashda raqiblaridan ustun kelib, g‘alaba qozonish; o‘zining fikri, taklifi yoki pozitsiyasining to‘g‘riligini isbotlab, boshqalarning ma'qullashiga erishish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (g‘alaba yoki ustunlikka erishish holatini nomlash).
  • Ekspressiv-obrazli funksiya (muvaffaqiyatni yorqin va ta'sirchan ifodalash).
  • Baholash funksiyasi (natijani ijobiy baholash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): win, triumph, prevail, succeed, be victorious, come out on top, win the day.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): lose, be defeated, fail, lose the day, be unsuccessful.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan `win the day` ham o‘xshash ma'noda ishlatiladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Carry the day" iborasi XVI asrdan boshlab qo‘llanila boshlagan. Uning kelib chiqishi harbiy sohadagi jang natijalariga borib taqaladi. Jangda g‘olib chiqqan tomon "kunni o‘z tomoniga olib ketgan" yoki "kunni qo‘lga kiritgan" hisoblangan. Ya'ni, o‘sha kunning eng muhim voqeasi – jang natijasi ularning foydasiga hal bo‘lgan. Vaqt o‘tishi bilan bu ibora har qanday turdagi raqobat, bahs yoki kurashda g‘alaba qozonishni anglatadigan bo‘lgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, umumiy kontekstda):

  • "Despite strong arguments from the opposition, the government's proposal ultimately carried the day."
  • "Her brilliant presentation and well-researched data helped her to carry the day in the debate."
  • "In the end, it was teamwork and determination that carried the day for the underdog team."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Muxolifatning kuchli dalillariga qaramay, oxir-oqibat hukumat taklifi ustun keldi (qabul qilindi)."
  • "Uning ajoyib taqdimoti va puxta o‘rganilgan ma'lumotlari unga debatda g‘alaba qozonishga yordam berdi."
  • "Yakunda, kuchsizroq deb hisoblangan jamoa uchun jamoaviy ish va qat'iyat g‘alaba qozondi (ustun keldi)."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: carry through with (something) (yoki carry (something) through)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Completion/Execution Idioms (Yakunlash/Bajarishga oid idiomalar)
  • Perseverance/Determination Idioms (Matonat/Qat'iyatga oid idiomalar)
  • Promise/Commitment Idioms (Va'da/Majburiyatga oid idiomalar)
  • Business/Project Management Idioms (Biznes/Loyiha boshqaruviga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l)

Izoh: "Carry" (ko‘tarmoq, olib o‘tmoq) fe'li va "through" (orqali, oxirigacha) yuklamasi birgalikda "carry through" frazali fe'lini hosil qilib, "biror ishni qiyinchiliklarga qaramay oxirigacha yetkazmoq, yakunlamoq" ma'nosini beradi. "With (something)" qismi esa yakunlanayotgan ish yoki rejani bildiradi. Ma'nosi komponentlardan qisman, "through" yuklamasining "oxirigacha" degan ma'nosi va "carry" fe'lining harakatni davom ettirish obrazi orqali kelib chiqadi. Bu turg‘un frazali fe'l hisoblanadi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ijobiy (qat'iyat, mas'uliyat, ishni oxiriga yetkazishni bildiradi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + Predlogli to‘ldiruvchi).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Predlog + Olmosh/Ot (carry + through + with + something). `carry (something) through` variantida: Fe'l + To‘ldiruvchi (Olmosh/Ot) + Yuklama.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To complete something successfully, especially something that was planned or promised, often despite difficulties. (Biror narsani, ayniqsa rejalashtirilgan yoki va'da qilingan narsani, ko‘pincha qiyinchiliklarga qaramay, muvaffaqiyatli yakunlash).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Carry" fe'li biror yukni yoki mas'uliyatni "ko‘tarib yurish" obrazini bersa, "through" yuklamasi bu yukni yoki ishni barcha qiyinchiliklar "orqali" o‘tkazib, "oxirigacha" yetkazishni anglatadi. Ya'ni, boshlangan ishni tashlab qo‘ymasdan, barcha to‘siqlarni yengib o‘tib, yakuniga yetkazish.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsa bilan (orqali) oxirigacha olib o‘tmoq/ko‘tarmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • carry through (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "oxirigacha yetkazmoq", "yakunlamoq", "bajarmoq" harakatini ifodalaydi.
  • with (something): Yakunlanayotgan ish, reja yoki majburiyatni bildiradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: (Biror ishni) Oxiriga/Oxirigacha yetkazmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Bajarmoq / Amalga oshirmoq (to‘liq)
    • Va'dasining/So‘zining ustidan chiqmoq
    • (Qiyinchiliklarga qaramay) Ishni yakunlamoq
    • Maqsadiga erishmoq (boshlagan ishda)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Boshlangan biror ish, reja, loyiha yoki berilgan va'dani duch kelinishi mumkin bo‘lgan qiyinchiliklar va to‘siqlarga qaramasdan, oxirigacha muvaffaqiyatli bajarish va yakunlash.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (ishni oxiriga yetkazish harakatini nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning qat'iyati va mas'uliyatini tavsiflash).
  • Baholash funksiyasi (harakatni ijobiy baholash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): complete, finish, see through, follow through with, accomplish, execute, bring to completion.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): abandon, give up on, fail to complete, leave unfinished, renege on (a promise).
  • Variantlari: `carry (something) through` (to‘ldiruvchi yuklamadan oldin) va `carry through with (something)` (to‘ldiruvchi yuklamadan keyin, "with" predlogi bilan) keng tarqalgan.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Carry through" frazali fe'li XVI asrdan boshlab "biror ishni muvaffaqiyatli yakunlash" ma'nosida qo‘llanila boshlagan. "Carry" fe'lining "davom ettirmoq", "olib bormoq" ma'nolari va "through" yuklamasining "oxirigacha", "barcha bosqichlardan o‘tib" ma'nolari birikib, bu idiomatik ma'noni hosil qilgan. "With" predlogi esa ko‘pincha bajarilayotgan aniq reja yoki majburiyatga ishora qilish uchun qo‘shiladi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, umumiy kontekstda):

  • "Despite the many obstacles, she was determined to carry through with her plan to start her own business."
  • "The government promised reforms and now they must carry them through."
  • "It's one thing to have a great idea, but it's another to actually carry it through with success."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Ko‘plab to‘siqlarga qaramay, u o‘z biznesini boshlash rejasini oxirigacha yetkazishga qat'iy qaror qilgan edi."
  • "Hukumat islohotlar va'da qildi va endi ular ularni oxirigacha yetkazishlari kerak."
  • "Ajoyib g‘oyaga ega bo‘lish bir narsa, lekin uni haqiqatdan ham muvaffaqiyatli amalga oshirish (oxiriga yetkazish) boshqa narsa."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: carve out a niche (for a product/oneself)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business Strategy Idioms (Biznes strategiyasiga oid idiomalar)
  • Marketing Idioms (Marketingga oid idiomalar)
  • Specialization Idioms (Ixtisoslashuvga oid idiomalar)
  • Success/Opportunity Idioms (Muvaffaqiyat/Imkoniyatga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pure idiom (Sof idioma)

Izoh: "Carve out" (o‘yib chiqarmoq, yaratmoq) frazali fe'li va "niche" (bo‘shliq, o‘ziga xos joy, maxsus segment) so‘zining literal ma'nolari yig‘indisi "bozorda yoki sohada o‘ziga xos, kichik, ammo foydali o‘rin egallamoq" degan umumiy ma’noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Ma’no butunlay ko‘chma va kuchli obrazga asoslangan (biror narsani mehnat bilan o‘yib, o‘ziga joy yaratish). Komponentlarning alohida ma'nolaridan birlikning umumiy ma'nosini anglash qiyin.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ijobiy (muvaffaqiyatli strategiya, aqlli yondashuv, o‘z o‘rnini topishni bildiradi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llaniladi, ayniqsa biznes, marketing va karyera muhokamalarida.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Frazali fe'l (Fe'l + Yuklama) + To‘ldiruvchi (Aniqlovchi + Ot) + (Predlogli to‘ldiruvchi) (carve + out + a + niche + (for a product/oneself)).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To create or find a specific, often specialized, area or role for oneself or a product in a market or field, usually one that is profitable or well-suited to one's abilities or the product's features. (O‘zi yoki biror mahsulot uchun bozorda yoki sohada maxsus, ko‘pincha ixtisoslashgan soha yoki rol yaratish yoki topish, odatda bu foydali yoki o‘z qobiliyatlariga yoxud mahsulot xususiyatlariga mos keladigan bo‘ladi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora biror qattiq materialdan (masalan, yog‘och yoki toshdan) asbob yordamida o‘ziga kerakli shaklni yoki joyni "o‘yib chiqarish" (carve out) obraziga asoslanadi. Bozor yoki soha esa shu qattiq materialga o‘xshatiladi va unda o‘z mahsuloti yoki o‘zi uchun maxsus, raqobatchilar kam bo‘lgan yoki e'tibor berilmagan "bo‘shliq"ni (niche) mehnat va zukkolik bilan yaratish g‘oyasi yotadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Bo‘shliqni/joyni o‘yib chiqarmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • carve out (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "qiyinchilik bilan yaratmoq", "o‘yib chiqarmoq", "erishmoq" harakatini ifodalaydi.
  • niche (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "maxsus joy", "o‘ziga xos segment", "qulay imkoniyat" ma'nosini beradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan keng tarqalgan frazema sifatida).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Bozorda o‘z o‘rnini topmoq/egallamoq
    • O‘ziga xos yo‘nalish yaratmoq
    • (Maxsus) segmentni egallamoq
    • Noyob imkoniyatlar yaratmoq (shu bobda keltirilgan misolingiz)
    • O‘z yo‘lini ochmoq (ma'lum bir sohada)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Raqobat kuchli bo‘lgan bozor yoki sohada o‘zining mahsuloti, xizmati yoki shaxsiy qobiliyatlari uchun boshqalar e'tibor bermagan yoki kamroq raqobat mavjud bo‘lgan maxsus, kichik, ammo istiqbolli va foydali o‘rinni topish yoki yaratish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus strategik harakatni – o‘z o‘rnini topishni nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (biznes yoki karyeradagi muvaffaqiyatli yondashuvni tavsiflash).
  • Baholash funksiyasi (strategiyani aqlli va samarali deb ijobiy baholash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): find one's niche, establish a niche, create a special place/role, specialize in a particular area, corner the market (bu ko‘proq bozorning katta qismini egallashni anglatadi, lekin ba'zan o‘xshash bo‘lishi mumkin).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): compete in a saturated market, be a generalist, fail to differentiate.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "For a product", "for oneself", "in the market", "in the industry" kabi aniqlashtiruvchi qismlar qo‘shilishi mumkin.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Niche" so‘zi fransuzcha "nicher" (uya qurmoq) fe'lidan kelib chiqqan bo‘lib, dastlab devordagi qush uyasi yoki haykal uchun mo‘ljallangan bo‘shliqni anglatgan. Metaforik ma'noda "qulay yoki mos joy" degan ma'noni olgan. "Carve out" esa "o‘yib yasamoq", "mashaqqat bilan yaratmoq" degan ma'nolarni beradi. "Carve out a niche" iborasi XX asr o‘rtalarida, ayniqsa marketing va biznes strategiyalari muhokama qilinishi bilan ommalashgan va bozorda o‘ziga xos, himoyalangan o‘rin egallash g‘oyasini ifodalagan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va marketing kontekstida):

  • "The company successfully carved out a niche for itself by offering high-quality, eco-friendly products."
  • "She managed to carve out a niche as a specialist consultant for small businesses."
  • "In a crowded market, it's essential to carve out a unique niche to attract customers."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Kompaniya yuqori sifatli, ekologik toza mahsulotlar taklif qilish orqali o‘zi uchun bozorda muvaffaqiyatli o‘rin egalladi."
  • "U kichik bizneslar uchun ixtisoslashgan maslahatchi sifatida o‘z o‘rnini topishga (o‘ziga xos yo‘nalish yaratishga) muvaffaq bo‘ldi."
  • "Raqobat kuchli bozorda mijozlarni jalb qilish uchun noyob (o‘ziga xos) segmentni egallash juda muhim."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: chair a meeting

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Meeting Management Idioms (Yig‘ilish boshqaruviga oid idiomalar)
  • Leadership Idioms (Yetakchilikka oid idiomalar)
  • Procedural Idioms (Protseduraga oid idiomalar)
  • Formal Communication Idioms (Rasmiy muloqotga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation)

Izoh: "Chair" (ot sifatida "stul", "raislik o‘rni"; fe'l sifatida "raislik qilmoq") va "meeting" (yig‘ilish) so‘zlari bu yerda o‘zlarining asosiy ma'nolariga yaqin. "Chair" fe'li "raislik qilmoq", "yig‘ilishni boshqarmoq" degan maxsus, lekin tushunarli ma'noda qo‘llanilmoqda. Bu rasmiy yig‘ilishlar kontekstida turg‘unlashgan kollokatsiya. Idiomatiklik darajasi "chair" so‘zining fe'l sifatida "raislik qilish" ma'nosini olishi bilan bog‘liq.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (rasmiy vazifani ifodalaydi).
  • Rasmiy (Formal). Asosan rasmiy yig‘ilishlar, majlislar, qo‘mita yig‘inlari va konferensiyalarda qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (chair + a/the + meeting). "Chair" bu yerda fe'l vazifasida.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To preside over or lead a formal meeting, discussion, or committee, ensuring it runs smoothly and according to procedure. (Rasmiy yig‘ilish, muhokama yoki qo‘mitaga raislik qilish yoki uni boshqarish, uning muammosiz va protseduraga muvofiq o‘tishini ta'minlash).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Chair" so‘zi dastlab rais o‘tiradigan maxsus stul yoki o‘rindiqni anglatgan ("the chairman's chair"). Vaqt o‘tishi bilan bu so‘z metonimiya orqali raislik lavozimining o‘zini va raislik qilish harakatini ifodalaydigan bo‘lgan. Shunday qilib, "yig‘ilishga raislik qilish" degani, go‘yoki o‘sha "raislik stulini" egallab, yig‘ilishni boshqarishni anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yig‘ilishga stul bo‘lmoq" (bu literal tarjima idiomatik ma'noni bermaydi). To‘g‘riroq tarjima: "Yig‘ilishga raislik qilmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • chair (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "raislik qilmoq", "boshqarmoq" harakatini ifodalaydi.
  • meeting (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – boshqarilayotgan yig‘ilish.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yig‘ilishga/Majlisga raislik qilmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Yig‘ilishni olib bormoq / Boshqarmoq
    • Majlisga rahbarlik qilmoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilish, majlis, anjuman yoki qo‘mita yig‘inini ochish, kun tartibini e'lon qilish, muhokamalarni boshqarish, so‘zga chiquvchilarga navbat berish, ovoz berish jarayonini o‘tkazish va yig‘ilishni belgilangan tartib-qoidalarga muvofiq yakunlash vazifasini bajarish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (rasmiy vazifani – yig‘ilishga raislik qilishni nomlash).
  • Regulyativ funksiya (yig‘ilishning borishini va tartibini boshqarish).
  • Protseduraviy funksiya (rasmiy yig‘ilish o‘tkazish tartibining bir qismini ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): preside over a meeting, lead a meeting, conduct a meeting, moderate a meeting (agar muhokama bo‘lsa).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): attend a meeting (as a participant), be a member of a meeting.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Chair" so‘zining "raislik o‘rni" yoki "rais" ma'nosi o‘rta asrlardan beri mavjud. Fe'l sifatida "raislik qilmoq" ma'nosi esa XVII asrdan boshlab qo‘llanila boshlagan. Bu, odatda, yig‘ilishni boshqaruvchi shaxsning maxsus, ko‘pincha boshqalarnikidan farq qiluvchi stulda ("chair") o‘tirish an'anasi bilan bog‘liq. Shu stulda o‘tirgan kishi yig‘ilishni boshqarish vakolatiga ega bo‘lgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy yig‘ilishlar kontekstida):

  • "Professor Smith was asked to chair the next faculty meeting."
  • "It is a great honor to chair a meeting with such distinguished guests."
  • "The CEO will chair the annual general meeting of shareholders."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Professor Smitdan keyingi fakultet yig‘ilishiga raislik qilishni so‘rashdi."
  • "Bunday hurmatli mehmonlar ishtirokidagi yig‘ilishga raislik qilish katta sharafdir."
  • "Bosh ijrochi direktor aksiyadorlarning yillik umumiy yig‘ilishiga raislik qiladi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: circulate the agenda

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Meeting Preparation Idioms (Yig‘ilishga tayyorgarlikka oid idiomalar)
  • Communication Idioms (Muloqotga oid idiomalar)
  • Administrative/Procedural Idioms (Ma'muriy/Protseduraga oid idiomalar)
  • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pseudo-idiom / Kollokatsiya (Collocation).

Izoh: "Circulate" (tarqatmoq, aylantirmoq) va "agenda" (kun tartibi) so‘zlari bu birikmada o‘zlarining asosiy, literal ma'nolarini saqlagan. Birikmaning umumiy ma'nosi – "kun tartibini (ishtirokchilar orasida) tarqatmoq" – komponentlar ma'nolarining yig‘indisidan kelib chiqadi. Bu yig‘ilishga tayyorgarlik ko‘rish jarayonida standart va turg‘un kollokatsiya hisoblanadi. Uning idiomatikligi juda past darajada.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (standart ma'muriy harakatni ifodalaydi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (circulate + the + agenda).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To distribute or send copies of the meeting's planned topics and schedule to all intended participants in advance. (Yig‘ilishning rejalashtirilgan mavzulari va jadvalining nusxalarini barcha mo‘ljallangan ishtirokchilarga oldindan tarqatish yoki yuborish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (Agar mavjud va aniq bo‘lsa): To‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘chma ma'no yoki yorqin obrazlilik yo‘q. "Circulate" so‘zi biror narsani odamlar orasida aylantirib, hammaga yetkazish harakatini bildiradi. "Agenda" esa yig‘ilishda muhokama qilinadigan masalalar ro‘yxati.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kun tartibini aylantirmoq/tarqatmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • circulate (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "tarqatmoq", "yubormoq", "aylantirmoq" harakatini ifodalaydi.
  • agenda (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – tarqatilayotgan kun tartibi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Kun tartibini tarqatmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Yig‘ilish dasturini yubormoq/taqdim etmoq
    • Muhokama qilinadigan masalalar ro‘yxatini tanishtirmoq
    • Kun tartibi bilan tanishtirmoq (ishtirokchilarni)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Bo‘lajak yig‘ilish, majlis yoki anjumanda muhokama qilinishi rejalashtirilgan masalalar ro‘yxati va ularning tartibini (kun tartibini) barcha ishtirokchilarga yig‘ilishdan oldin tanishib chiqishlari uchun yuborish yoki tarqatish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (standart ma'muriy yoki tayyorgarlik harakatini nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (yig‘ilishga tayyorgarlikning bir qismi sifatida ma'lumot yetkazish).
  • Protseduraviy funksiya (yig‘ilish o‘tkazish tartibining bir qismini ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): distribute the agenda, send out the agenda, share the agenda, provide the agenda.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo‘q, lekin qarama-qarshi holatlar) keep the agenda secret, not prepare an agenda.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Circulate" so‘zi lotincha "circulare" (aylana hosil qilmoq, aylantirmoq) fe'lidan kelib chiqqan. "Agenda" so‘zi ham lotincha "agendum" (qilinishi kerak bo‘lgan ishlar) so‘zining ko‘plik shakli bo‘lib, dastlab muhokama qilinishi yoki bajarilishi kerak bo‘lgan masalalar ro‘yxatini anglatgan. "Circulate the agenda" iborasi rasmiy yig‘ilishlar o‘tkazish amaliyoti rivojlanishi bilan standart protseduraga aylangan va bu birikma shu amaliyotni ifodalash uchun ishlatiladi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va rasmiy yig‘ilishlar kontekstida):

  • "The secretary will circulate the agenda for next week's board meeting by tomorrow."
  • "Please make sure to circulate the agenda to all attendees at least 24 hours before the event."
  • "Has the agenda been circulated yet? I need to prepare my points."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Kotib ertagacha kelgusi haftadagi kengash yig‘ilishining kun tartibini tarqatadi."
  • "Iltimos, kun tartibini tadbirdan kamida 24 soat oldin barcha ishtirokchilarga tarqatganingizga ishonch hosil qiling."
  • "Kun tartibi hali tarqatilmadimi? Men o‘z fikrlarimni tayyorlashim kerak."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: close out (something) / close (something) out

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Financial/Accounting Idioms (Moliya/Buxgalteriyaga oid idiomalar – hisobni yopish)
  • Sales/Retail Idioms (Savdo/Chakana savdoga oid idiomalar – mahsulotni sotib tugatish)
  • Completion/Finalization Idioms (Yakunlash/Tugatishga oid idiomalar – loyiha, davr)
  • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l)

Izoh: "Close" (yopmoq, tugatmoq) fe'li asosiy ma'nosini saqlagan. "Out" yuklamasi esa bu yerda "to‘liqligicha", "butunlay", "yakuniy" degan ma'nolarni kuchaytiradi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "biror narsani (hisob, savdo, loyiha) butunlay yopmoq, yakunlamoq yoki tugatmoq" – komponentlardan qisman, "out" yuklamasining bu kontekstdagi kuchaytiruvchi ma'nosi orqali kelib chiqadi. Bu turli sohalarda qo‘llaniladigan turg‘un frazali fe'l.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (yakunlash yoki tugatish jarayonini ifodalaydi). Ba'zan kontekstga qarab yengillik (ish tugaganidan) yoki afsuslanish (biror narsa tugaganidan) hissini ham anglatishi mumkin.
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + To‘ldiruvchi).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Ot/Olmosh (close + out + something) yoki Fe'l + Ot/Olmosh + Yuklama (close + something + out). Frazali fe'llarda to‘ldiruvchi yuklamadan oldin yoki keyin kelishi mumkin.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida):
    1. To finalize and settle an account or financial period. (Hisob yoki moliyaviy davrni yakunlash va tartibga solish).
    2. To sell all remaining stock of a particular item, often at a reduced price, to get rid of it. (Ma'lum bir turdagi mahsulotning qolgan barcha zaxirasini, ko‘pincha arzonlashtirilgan narxda, undan qutulish uchun sotib yuborish).
    3. To bring something (like a project or event) to a final conclusion. (Biror narsani (masalan, loyiha yoki tadbirni) yakuniy xulosaga keltirish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Out" yuklamasi bu yerda biror jarayon yoki holatning "to‘liqligicha tugashi", "boshqa hech narsa qolmasligi" yoki "biror narsaning ichidan butunlay chiqib ketishi" obrazini beradi. Masalan, hisobni "close out" qilish – bu undagi barcha operatsiyalarni yakunlab, uni "bo‘shatish" yoki "yopish". Mahsulotni "close out" qilish esa uni ombordan "butunlay chiqarib yuborish" (sotib tugatish) degan ma'noni beradi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsani tashqariga/butunlay yopmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • close (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "yopmoq", "tugatmoq", "yakunlamoq" harakatini ifodalaydi.
  • out (yuklama): Frazali fe'lning bir qismi bo‘lib, "to‘liqligicha", "butunlay", "yakuniy" ma'nolarini kuchaytiradi.
  • something (ot/olmosh): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – yopilayotgan, tugatilayotgan hisob, mahsulot, loyiha va hk.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan barcha ma'nolar uchun).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Moliyaviy/Hisob ma'nosida: Hisobni yopmoq / Yakuniy hisob-kitob qilmoq.
    • Savdo ma'nosida: (Mahsulotni) Sotib tugatmoq / Qoldiqlarini sotib yubormoq (odatda chegirma bilan).
    • Loyiha/Tadbir ma'nosida: Yakunlamoq / Tugallamoq / Oxiriga yetkazmoq.
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi:
    1. Moliyaviy hisobot davrini yoki bank hisobini barcha operatsiyalarni yakunlab, balansni chiqarib, rasman yopish.
    2. Ma'lum bir turdagi tovarning ombordagi barcha qoldiqlarini, ko‘pincha narxini tushirib, sotib tugatish.
    3. Biror loyiha, tadbir yoki jarayonni barcha kerakli ishlarni bajarib, yakuniy natijaga erishib, butunlay tugatish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (yakunlash, tugatish yoki sotib tugatish harakatini nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (biror jarayonning yakuniga yetgani haqida xabar berish).
  • Natijaviy funksiya (harakatning yakuniy natijasini ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida):
    • Moliyaviy/Hisob ma'nosida: finalize an account, settle an account.
    • Savdo ma'nosida: sell off, liquidate stock, clear out (inventory).
    • Loyiha/Tadbir ma'nosida: finish, complete, conclude, wrap up, finalize.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): open (an account), start (a sale/project), begin.
  • Variantlari: `close out (something)` va `close (something) out` deyarli bir xil ma'noda ishlatiladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Close out" frazali fe'li "close" fe'lining "yopmoq", "tugatmoq" ma'nolari va "out" yuklamasining "to‘liqlik", "yakunlanganlik" ma'nolarining birikishidan hosil bo‘lgan. Bu ibora turli sohalarda biror narsaning yakuniy bosqichga yetganini yoki butunlay tugatilganini ifodalash uchun XIX asrdan boshlab qo‘llanila boshlagan. Masalan, do‘konlar mavsum oxirida eski kolleksiyani "close out" qilishi (sotib tugatishi) mumkin.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va moliya kontekstida):

  • "The company decided to close out its operations in that region due to low profitability."
  • "We need to close out the books for the fiscal year by the end of this month."
  • "The store is having a sale to close out last season's inventory."
  • "Let's close out this discussion and move on to the next agenda item."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Kompaniya past rentabellik tufayli ushbu mintaqadagi faoliyatini yakunlashga (yopishga) qaror qildi."
  • "Biz shu oyning oxirigacha moliyaviy yil uchun hisob-kitobni yopishimiz (yakunlashimiz) kerak."
  • "Do‘kon o‘tgan mavsumdagi tovar qoldiqlarini sotib tugatish uchun chegirma e'lon qilyapti."
  • "Keling, bu muhokamani yakunlaylik va keyingi kun tartibidagi masalaga o‘taylik."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: close the books

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Accounting/Bookkeeping Idioms (Buxgalteriya hisobi/Hisob-kitob yuritishga oid idiomalar)
  • Financial Reporting Idioms (Moliyaviy hisobotga oid idiomalar)
  • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)
  • Finalization Idioms (Yakunlashga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation)

Izoh: "Close" (yopmoq, tugatmoq) fe'li va "books" (daftarlar, buxgalteriya yozuvlari) so‘zi bu yerda o‘zlarining asosiy ma'nolariga yaqin. "Books" so‘zi buxgalteriya hisob-kitob daftarlariga yoki moliyaviy yozuvlarga metonimik ishora qiladi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "hisobot davrini yakunlash, buxgalteriya yozuvlarini yopish" – komponentlardan qisman, "books" so‘zining bu kontekstdagi maxsus ma'nosi orqali kelib chiqadi. Bu buxgalteriya va moliya sohasida keng qo‘llaniladigan turg‘un kollokatsiya.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (standart buxgalteriya amaliyotini ifodalaydi).
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llaniladi.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (close + the + books).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To finalize and officially end the accounting records for a specific period (such as a month, quarter, or year), preventing further entries for that period and allowing for the preparation of financial statements. (Ma'lum bir davr (masalan, oy, chorak yoki yil) uchun buxgalteriya yozuvlarini yakunlash va rasman tugatish, ushbu davr uchun keyingi yozuvlarni kiritishga yo‘l qo‘ymaslik va moliyaviy hisobotlarni tayyorlashga imkon berish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora jismoniy hisob-kitob daftarlarini ("books") ma'lum bir davr tugagandan so‘ng "yopib qo‘yish" obraziga asoslanadi. Bu shuni anglatadiki, o‘sha davr uchun boshqa hech qanday moliyaviy operatsiyalar qayd etilmaydi va hisobotlar yakuniy hisoblanadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Daftarlarni yopmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • close (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "yopmoq", "tugatmoq", "yakunlamoq" harakatini ifodalaydi.
  • books (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, bu yerda "buxgalteriya yozuvlari", "hisob-kitob daftarlari", "moliyaviy hisobotlar" ma'nosini beradi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Hisob-kitobni yopmoq / Buxgalteriya yozuvlarini yakunlamoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Hisobot davrini yopmoq
    • Yakuniy balansni chiqarmoq
    • Moliyaviy hisobotlarni tugallamoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Ma'lum bir hisobot davri (oy, chorak, yil) uchun barcha moliyaviy operatsiyalarni qayd etib bo‘lgach, buxgalteriya yozuvlarini rasman yakunlash va shu davr uchun moliyaviy hisobotlarni (balans, foyda va zararlar to‘g‘risidagi hisobot va hk.) tayyorlash jarayoni.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus buxgalteriya amaliyotini nomlash).
  • Protseduraviy funksiya (hisobot yuritish tartibining muhim bosqichini ifodalash).
  • Natijaviy funksiya (hisobot davrining yakunlanganini va natijalarining aniqlanganini bildirish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): finalize the accounts, complete the bookkeeping for a period, (kengroq ma'noda) balance the books (bu ko‘proq debet va kreditni tenglashtirishni anglatadi, lekin yopishdan oldingi bosqich bo‘lishi mumkin), close out the accounting period.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): open the books (yangi hisobot davrini boshlash).
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan "close the books on [a period/a project]" shaklida kelishi mumkin.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Close the books" iborasi buxgalteriya hisobi amaliyotidan kelib chiqqan. An'anaviy buxgalteriyada moliyaviy operatsiyalar jismoniy daftarlarga ("books") yozilgan. Hisobot davri tugagach, ushbu daftarlar keyingi yozuvlar kiritilmasligi uchun "yopilgan" va yakuniy hisob-kitoblar qilingan. Garchi hozirgi kunda ko‘pgina buxgalteriya ishlari raqamli tarzda amalga oshirilsa-da, bu ibora o‘zining an'anaviy ma'nosini saqlab qolgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, buxgalteriya va moliya kontekstida):

  • "The accounting department is working late to close the books for the end of the fiscal year."
  • "Once we close the books for this quarter, we can prepare the financial reports for the investors."
  • "It's a crucial monthly task for any business to accurately close the books."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Buxgalteriya bo‘limi moliyaviy yil oxiri uchun hisob-kitobni yopish (yakunlash) uchun kechgacha ishlamoqda."
  • "Ushbu chorak uchun hisob-kitobni yopganimizdan (yakunlaganimizdan) so‘ng, investorlar uchun moliyaviy hisobotlarni tayyorlashimiz mumkin."
  • "Har qanday biznes uchun har oy hisob-kitobni aniq yopish (yakunlash) muhim vazifadir."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: close up shop

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)
  • Ending/Cessation Idioms (Tugatish/To‘xtatishga oid idiomalar)
  • Retail/Service Idioms (Chakana savdo/Xizmat ko‘rsatishga oid idiomalar)
  • Daily Routine Idioms (Kundalik tartibga oid idiomalar – ish kunining oxiri)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l) + Ot

Izoh: "Close up" frazali fe'li "yopmoq", "mahkamlamoq", "tugatmoq" ma'nolarini beradi. "Shop" (do‘kon, ustaxona, ish joyi) so‘zi esa o‘zining asosiy ma'nosini saqlagan. Birikmaning umumiy ma'nosi – "ish joyini kunlik yoki doimiy ravishda yopmoq, faoliyatni to‘xtatmoq" – komponentlardan qisman, "close up" frazali fe'lining bu kontekstdagi qo‘llanilishi orqali kelib chiqadi. Bu kundalik va biznes nutqida keng tarqalgan turg‘un birikma.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Neytral (oddiy harakatni yoki qarorni ifodalaydi).
  • Norasmiy (Informal) dan Yarim rasmiy (Semi-formal) gacha bo‘lgan kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Frazali fe'l (Fe'l + Yuklama) + Ot (close + up + shop).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida):
    1. To close a business or store for the day. (Biznes yoki do‘konni kunlik yopish).
    2. To cease operating a business permanently. (Biznes faoliyatini doimiy ravishda to‘xtatish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Close up" frazali fe'li biror narsani (masalan, eshik, deraza) mahkamlab yopish, barcha ishlarni tugatib, ish joyini tark etishga tayyorlash obrazini beradi. "Shop" esa har qanday ish joyi, ayniqsa savdo yoki xizmat ko‘rsatish joyini anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Do‘konni mahkamlab yopmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • close up (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "yopmoq", "tugatmoq", "faoliyatni to‘xtatmoq" harakatini ifodalaydi.
  • shop (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – yopilayotgan ish joyi, do‘kon, biznes.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan keng tarqalgan frazema sifatida).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Kunlik yopish: Do‘konni/Ishni yopmoq; Ish kunini tugatmoq.
    • Doimiy yopish: Biznesni yopmoq/tugatmoq; Faoliyatni to‘xtatmoq; Bankrot bo‘lmoq (agar shu sababli bo‘lsa).
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi:
    1. Ish kuni oxirida do‘kon, ofis yoki boshqa biror ish joyini yopib, faoliyatni vaqtincha to‘xtatish.
    2. Biznes yoki korxonaning faoliyatini butunlay to‘xtatish, uni yopib yuborish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (ish joyini yopish yoki faoliyatni to‘xtatish harakatini nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (biznesning holati yoki ish kunining yakuni haqida xabar berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida):
    • Kunlik yopish: close for the day, shut down for the day.
    • Doimiy yopish: shut down (permanently), go out of business, cease operations, close down.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): open up shop, open for business, start a business.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Close up" frazali fe'li biror narsani mahkam yopish ma'nosida qadimdan ishlatilgan. "Shop" so‘zi bilan birikib, "do‘konni yoki ish joyini yopish" degan aniq ma'noni XX asr boshlarida olgan. Bu ibora kundalik hayotda, ayniqsa kichik biznes va chakana savdo sohalarida keng tarqalgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va kundalik kontekstda):

  • "It's 6 PM, time to close up shop and go home."
  • "After 50 years in business, the old bookstore finally decided to close up shop permanently."
  • "Due to declining sales, many small businesses in the area have had to close up shop."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Soat 6 bo‘ldi, do‘konni yopib, uyga ketish vaqti."
  • "50 yillik faoliyatdan so‘ng, eski kitob do‘koni nihoyat o‘z faoliyatini doimiy ravishda to‘xtatishga (yopishga) qaror qildi."
  • "Sotuvlar pasayishi tufayli hududdagi ko‘plab kichik bizneslar o‘z faoliyatini to‘xtatishga (yopilishga) majbur bo‘ldi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: come down in price

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Pricing/Cost Idioms (Narx belgilash/Xarajatga oid idiomalar)
  • Sales/Negotiation Idioms (Savdo/Muzokaraga oid idiomalar)
  • Economic/Market Idioms (Iqtisodiy/Bozorga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l) + Predlogli birikma

Izoh: "Come down" frazali fe'li "pasaymoq", "tushmoq" ma'nolarini beradi. "In price" qismi esa "narxda", "narx bo‘yicha" degan aniqlashtiruvchi ma'noni qo‘shadi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "narxi tushmoq, arzonlashmoq" – komponentlardan qisman, "come down" frazali fe'lining bu kontekstdagi qo‘llanilishi orqali kelib chiqadi. Bu kundalik va biznes nutqida keng tarqalgan turg‘un birikma.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Xaridor uchun Ijobiy (arzonlashishni bildiradi).
  • Sotuvchi uchun Salbiy (daromad kamayishini anglatishi mumkin).
  • Iboraning o‘zi asosan Neytral, narx o‘zgarishini fakt sifatida ifodalaydi.
  • Norasmiy (Informal) dan Yarim rasmiy (Semi-formal) gacha bo‘lgan kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Frazali fe'l (Fe'l + Yuklama) + Predlogli birikma (come + down + in price).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): For the price of something to decrease or become lower. (Biror narsaning narxining pasayishi yoki arzonlashishi).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Come down" frazali fe'li biror narsaning (masalan, harorat, daraja, narx) yuqori holatdan pastki holatga "tushishi" obrazini beradi. Narxga nisbatan ishlatilganda, bu narxning oldingiga qaraganda pastroq darajaga kelganini anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Narxda pastga tushmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • come down (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "pasaymoq", "tushmoq", "arzonlashmoq" harakatini ifodalaydi.
  • in price (predlogli birikma): Pasayish aynan nimada (narxda) sodir bo‘layotganini aniqlashtiradi. "Price" bu yerda asosiy semantik obyekt.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Narxi tushmoq / Arzonlashmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Narxi pasaymoq
    • Arzonroq bo‘lmoq
    • Narxini tushirmoq (agar sotuvchi tomonidan bo‘lsa, bu yerda fe'l boshqa shaxsga yo‘naltirilgan)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror tovar, xizmat yoki aktivning sotuv narxining oldingi darajasiga nisbatan pasayishi, arzonlashishi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (narx o‘zgarishini – arzonlashishni nomlash).
  • Axborot berish funksiyasi (bozor yoki mahsulot narxi haqida xabar berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): decrease in price, drop in price, fall in price, go down in price, become cheaper, be reduced in price.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): go up in price, increase in price, rise in price, become more expensive.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan "prices come down" shaklida ham ishlatiladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Come down" frazali fe'lining "pasaymoq" (daraja, miqdor, qiymat bo‘yicha) ma'nosi qadimdan mavjud. "In price" qo‘shimchasi esa bu pasayish aynan narxga tegishli ekanligini aniqlashtiradi. Bu ibora bozor iqtisodiyoti va narx-navo o‘zgarishlari bilan bog‘liq holda tabiiy ravishda shakllangan turg‘un birikma.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va savdo kontekstida):

  • "We are hoping that the new laptops will come down in price after the holiday season."
  • "House prices in this area have finally started to come down in price."
  • "If the product doesn't sell well, the manufacturer might have to let it come down in price."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Umid qilamizki, bayram mavsumidan keyin yangi noutbuklarning narxi tushadi."
  • "Bu hududdagi uy-joy narxlari nihoyat pasaya boshladi."
  • "Agar mahsulot yaxshi sotilmasa, ishlab chiqaruvchi uning narxini tushirishga majbur bo‘lishi mumkin."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: come in high

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Pricing/Bidding Idioms (Narx belgilash/Taklif berishga oid idiomalar)
  • Negotiation Idioms (Muzokaralarga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – narx taklifi haqida)
  • Costing Idioms (Xarajatlarni hisoblashga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation)

Izoh: "Come in" frazali fe'li bu yerda "biror taklif bilan chiqmoq", "biror natija ko‘rsatmoq" ma'nolarini berishi mumkin. "High" sifati esa "yuqori" (narx, baho) degan ma'noni ifodalaydi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "(narx yoki taklif bo‘yicha) yuqori baho bilan chiqmoq, kutilganidan qimmatroq taklif bermoq" – komponentlardan qisman, "come in" frazali fe'lining bu kontekstdagi qo‘llanilishi va "high" sifatining aniqlashtiruvchi roli orqali kelib chiqadi. Bu tenderlar, takliflar va narx muzokaralari kontekstida turg‘unlashgan birikma.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Taklifni oluvchi uchun Salbiy (kutilganidan qimmat bo‘lgani uchun).
  • Taklifni beruvchi uchun Neytral yoki o‘zini yuqori baholashini ifodalashi mumkin.
  • Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + Sifat/Ravish).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Sifat/Ravish (come + in + high). "High" bu yerda narxning yoki taklifning darajasini bildiruvchi sifat yoki ravish vazifasida kelmoqda.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To submit a bid, quote, or offer that is higher than expected or higher than competitors. (Kutilganidan yoki raqobatchilarnikidan yuqoriroq bo‘lgan tender taklifi, narxnoma yoki tijorat taklifini taqdim etish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Come in" frazali fe'li biror musobaqa yoki jarayonga "kirib kelish", "ishtirok etish" obrazini beradi. "High" esa bu "kirib kelish"ning narx yoki baho jihatidan "yuqori" darajada ekanligini anglatadi. Go‘yoki ishtirokchi o‘z taklifi bilan "yuqoridan" kirib keladi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yuqori (darajada/narxda) kirib kelmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • come in (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "taklif bilan chiqmoq", "natija ko‘rsatmoq" harakatini ifodalaydi.
  • high (sifat/ravish): Taklifning yoki narxning "yuqori", "kutilganidan baland" ekanligini bildiruvchi semantik komponent.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan keng tarqalgan frazema sifatida).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Yuqori narx taklif qilmoq / Qimmat baho bermoq
    • Kutilganidan baland narx aytmoq
    • (Tenderda) Eng yuqori taklif bilan chiqmoq (agar boshqalarga nisbatan bo‘lsa)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror xizmat, mahsulot yoki loyiha uchun tender, narxnoma yoki tijorat taklifi berishda kutilgan yoki o‘rtacha bozordagi narxdan sezilarli darajada yuqori bo‘lgan narx yoki bahoni taklif qilish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus turdagi taklif berish harakatini nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (taklifning narx darajasini tavsiflash).
  • Axborot berish funksiyasi (taklif qilingan narx haqida xabar berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): bid high, quote a high price, overbid (ba'zan).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): come in low, bid low, quote a low price, underbid.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan `come in too high` (haddan tashqari yuqori taklif bilan chiqmoq) shaklida kelishi mumkin.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Come in" frazali fe'lining "biror natija bilan chiqish" (masalan, `the results came in`) yoki "biror pozitsiyani egallash" (masalan, `he came in first`) kabi ma'nolari mavjud. Narx yoki taklif bilan bog‘liq holda "come in high" yoki "come in low" iboralari XX asrda, ayniqsa tender va savdo-sotiq jarayonlari rivojlanishi bilan ommalashgan. Bu yerda taklif beruvchining o‘z narxi bilan jarayonga "kirib kelishi" va bu narxning yuqori yoki past ekanligi ifodalanadi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va tender kontekstida):

  • "Several contractors submitted bids, but most of them came in too high for our budget."
  • "We were hoping for a more competitive offer, but their initial quote came in quite high."
  • "If you come in too high with your price, you might lose the contract to a competitor."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Bir nechta pudratchilar takliflar yuborishdi, ammo ularning aksariyati bizning byudjetimiz uchun haddan tashqari yuqori (narxda) keldi."
  • "Biz raqobatbardoshroq taklif kutgan edik, ammo ularning dastlabki narxnomasi ancha yuqori keldi."
  • "Agar narxingiz bilan haddan tashqari yuqori (taklif) bilan chiqsangiz, shartnomani raqobatchiga boy berib qo‘yishingiz mumkin."


Frazeologik Birlik Tahlili
in low" iborasini siz so'ragan formatda, ya'ni ibora nomi ko'k rangda ajratilgan holda HTML formatida tahlil qilamiz: ```html come in low

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Pricing/Bidding Idioms (Narx belgilash/Taklif berishga oid idiomalar)
  • Negotiation Idioms (M=1.0"> Frazeologik Birlik Tahlili

    FRAZEOLOGIK BIRLIK: come in low

    1. SEMANTIK MAYDON:

    • Pricing/Bidding Idioms (Narx belgilash/Taklif berishga oid idiomalar)
    • Negotiation Idioms (Muzokaralarga oid idiomalar)
    • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – narmasa).
    • Taklifni beruvchi uchun Neytral yoki raqobatda yutish strategiyasi bo‘lishi mumkin.
    • Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

    4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

    • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + Sifat/Ravish).
    • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Sifat/Ravish (come + in + low). "Low" bu yerda narxning yoki taklifning darajasini bildiruvchi sifat yoki ravish vazifasida kelmoqda.
    • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

    5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

    • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To submit a bid, quote, or offer that is lower than expected or lower than competitors. (Kutilganidan yoki raqobatchilarnikidan pastroq bo‘lgan tender taklifi, narxnoma yoki tijorat taklifinix taklifi haqida)
    • Costing Idioms (Xarajatlarni hisoblashga oid idiomalar)

    2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

    Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation)

    Izoh: "Come in" frazali fe'li bu yerda "biror taklif bilan chiqmoq", "biror natija ko‘rsatmoq" ma'nolarini berishi mumkin. "Low" sifati esa "past" (narx, baho) degan ma'noni ifodalaydi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "(narx yoki taklif bo‘yicha) past baho bilan chiqmoq, kutilganidan arzonroq taklif bermoq" – komponentlardan qisman, "come in" frazali fe'lining bu kontekstdagi qo‘llanilishi va "low" sifatining aniqlashtiruvchi roli orqali kelib chiqadi. Bu tenderlar, takliflar va narx muzokaralari kontekstida turg‘unlashgan birikma.

    3. KONNOTATSIYA ( taqdim etish).

  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Come in" frazali fe'li biror musobaqa yoki jarayonga "kirib kelish", "ishtirok etish" obrazini beradi. "Low" esa bu "kirib kelish"ning narx yoki baho jihatidan "past" darajada ekanligini anglatadi. Go‘yoki ishtirokchi o‘z taklifi bilan "pastdan" kirib kelib, raqobatchilardan arzonroq narx taklif qiladi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Past (darajada/narxda) kirib kelmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • come in (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "taklif bilan chiqmoq", "natija ko‘rsatmoq" harakatini ifodalaydi.
  • low (sifat/ravish): Taklifning yoki narxning "past", "kutilganidan arzonroq" ekanligini bildiruvchi semantik komponent.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan keng tarqalgan frazema sifatida).
  • Funksional Muqobil(Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):
    • Taklifni oluvchi uchun Ijobiy (kutilganidan arzon bo‘lgani uchun).
    • Taklifni beruvchi uchun Neytral yoki raqobatbardosh bo‘lish strategiyasini ifodalashi mumkin.
    • Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

    4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

    • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + Sifat/Ravish).
    • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Sifat/Ravish (come + in + low). "Low" bu yerda narxning yoki taklifning darajasini bildiruvchi sifat yoki ravish vazifasida kelmoqda.
    • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

    5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

    • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To submit a bid, quote, or offer that is lower than expected or lower than competitors. (Kutilganidan yoki raqobatchilarnikidan pastroq bo‘lgan tender taklifi, narxnoma yoki tijorat taklifini taqdim etish).
    • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Come in" frazali fe'li biror musobaqa yokilar):
      • Past narx taklif qilmoq / Arzon baho bermoq
      • Kutilganidan pastroq narx aytmoq
      • (Tenderda) Eng past taklif bilan chiqmoq
    • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror xizmat, mahsulot yoki loyiha uchun tender, narxnoma yoki tijorat taklifi berishda kutilgan yoki o‘rtacha bozordagi narxdan sezilarli darajada pastroq bo‘lgan narx yoki bahoni taklif qilish.

    8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

    • Nominativ funksiya (maxsus turdagi taklif berish harakatini nomlash).
    • Tavsiflovchi funksiya (taklifning narx darajasini tavsiflash).
    • Axborot berish funksiyasi (taklif qilingan narx haqida xabar berish).

    9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

    • Sinonimlari (Ingliz tilida): bid low, quote a low price, underbid.
    • Antonimlari (Ingliz tilida): come in high, bid high, quote a high price, overbid.
    • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan `come in too low` (haddan tashqari past taklif bilan chiqmoq) shaklida kelishi mumkin.

    10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

    "Come in" frazali fe'lining "biror natija bilan chiqish" (masalan, `the results came in`) yoki "biror pozitsiyani egallash jarayonga "kirib kelish", "ishtirok etish" obrazini beradi. "Low" esa bu "kirib kelish"ning narx yoki baho jihatidan "past" darajada ekanligini anglatadi. Go‘yoki ishtirokchi o‘z taklifi bilan "pastdan" kirib keladi, ya'ni raqobatbardosh yoki arzon narx taklif qiladi.

  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Past (darajada/narxda) kirib kelmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • come in (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "taklif bilan chiqmoq", "natija ko‘rsatmoq" harakatini ifodalaydi.
  • low (sifat/ravish): Taklifning yoki narxning "past", "kutilganidan arzon" ekanligini bildiruvchi semantik komponent.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan keng tarqalgan frazema sifatida).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Past narx taklif qilmoq / Arzon baho bermoq
    • Kutilganidan pastroq narx aytmoq
    • (Tenderda) Eng past taklif bilan chiqmoq (agar boshqalarga nisbatan bo‘lsa)
    • Narxni tushirib taklif qilmoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi:" (masalan, `he came in first`) kabi ma'nolari mavjud. Narx yoki taklif bilan bog‘liq holda "come in low" yoki "come in high" iboralari XX asrda, ayniqsa tender va savdo-sotiq jarayonlari rivojlanishi bilan ommalashgan. Bu yerda taklif beruvchining o‘z narxi bilan jarayonga "kirib kelishi" va bu narxning past yoki yuqori ekanligi ifodalanadi.

    11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va tender kontekstida):

    • "Our company decided to come in low with our bid to secure the contract, even if it meant lower profit margins."
    • "They were surprised when the most experienced contractor came in low, offering a very competitive price."
    • "If you come in too low, the client might doubt the quality of your work."

    12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    • "Kompaniyamiz shartnomani qo‘lga kiritish uchun, garchi bu pastroq foyda marjasini anglatsa ham, taklifimiz bilan past (narxda) kirishga qaror qildi."
    • "Eng tajribali pudratchi juda raqobatbardosh narx taklif qilib, past (narxda) kelganida ular hayron qolishdi."
    • "Agar juda past (narx) taklif qilsangiz, mijoz ishingiz sifatiga shubha qilishi mumkin."


come on strong

- to overwhelm others with very strong language or personality

The salesman came on strong at the meeting and angered the other members of the team. Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: come on strong

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Behavior/Manner Idioms (Xulq-atvor/O‘zini tutishga oid idiomalar)
  • Communication Style Idioms (Muloqot uslubiga oid idiomalar)
  • Assertiveness/Aggression Idioms (Qat'iyatlilik/Tajovuzkorlikka oid idiomalar)
  • Relationship Idioms (Munosabatlarga oid idiomalar – ba'zan)
  • Business Negotiation Idioms (Biznes muzokaralariga oid idiomalar – ba'zan)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Phrasal Verb (Frazali fe'l) + Sifat/Ravish

Izoh: "Come on" frazali fe'li "o‘zini tutmoq", "taassurot qoldirmoq" yoki "harakat qilmoq" kabi ma'nolarni berishi mumkin. "Strong" sifati esa "kuchli", "qat'iy", "haddan tashqari" degan ma'noni ifodalaydi. Birikmaning umumiy ma'nosi – "o‘zini haddan tashqari qat'iy, talabchan yoki tajovuzkor tutmoq, kuchli taassurot qoldirishga urinmoq (ko‘pincha salbiy ma'noda)" – komponentlardan qisman, "come on" frazali fe'lining bu kontekstdagi qo‘llanilishi va "strong" sifatining kuchaytiruvchi roli orqali kelib chiqadi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ko‘pincha Salbiy (haddan tashqari bosim, tajovuzkorlik, noo‘rin qat'iyatlilikni bildiradi). Ba'zan, agar kuchli va ishonchli yondashuv kerak bo‘lsa, neytral yoki hatto ijobiy bo‘lishi mumkin, lekin odatda salbiyroq.
  • Norasmiy (Informal).

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazali fe'l + Sifat/Ravish).
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Yuklama + Sifat/Ravish (come + on + strong). "Strong" bu yerda xulq-atvorning tarzini bildiruvchi sifat yoki ravish vazifasida kelmoqda.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To behave or speak in a very forceful, assertive, or overly enthusiastic way, often making others feel uncomfortable or pressured. (O‘zini juda kuchli, qat'iy yoki haddan tashqari g‘ayratli tarzda tutish yoki gapirish, ko‘pincha boshqalarni noqulay his qilishiga yoki bosim ostida qolishiga sabab bo‘lish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Come on" frazali fe'li biror kimsaga yaqinlashish, murojaat qilish yoki o‘zini namoyon qilish harakatini anglatadi. "Strong" esa bu harakatning "kuchli", "intensiv" tarzda amalga oshirilayotganini bildiradi. Go‘yoki kishi o‘zining g‘oyalari, istaklari yoki shaxsiyati bilan boshqalarga "kuch bilan" yaqinlashadi yoki ta'sir o‘tkazishga urinadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kuchli kelmoq/harakat qilmoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • come on (frazali fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "o‘zini tutmoq", "harakat qilmoq", "taassurot qoldirmoq" ma'nolarini ifodalaydi.
  • strong (sifat/ravish): Xulq-atvorning yoki muloqot uslubining "kuchli", "qat'iy", "haddan tashqari" ekanligini bildiruvchi semantik komponent.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan keng tarqalgan frazema sifatida).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Haddan tashqari qattiq turib olmoq / O‘tkir gapirmoq
    • Bosim o‘tkazmoq / Tajovuzkorona harakat qilmoq
    • O‘zini juda dadil tutmoq (ba'zan noo‘rin)
    • (Munosabatlarda) Haddan tashqari intiluvchan bo‘lmoq
    • (Salbiy) Yopishib olmoq / Tig‘ilib olmoq
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Muloqotda yoki o‘zaro munosabatlarda o‘zini juda qat'iy, talabchan, haddan tashqari ishonchli yoki hatto tajovuzkor tarzda tutish, shu bilan boshqalarda noqulaylik yoki bosim hissini uyg‘otish.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning xulq-atvori yoki muloqot uslubini tavsiflash).
  • Baholash funksiyasi (odatda salbiy baho berish – haddan oshganlikni ko‘rsatish).
  • Ekspressiv funksiya (xulq-atvorning intensivligini ifodalash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): be too aggressive, be overbearing, pushy, forceful, assertive (bu ba'zan ijobiy bo‘lishi mumkin, lekin "come on strong" ko‘pincha undan salbiyroq), lay it on thick (agar maqtov yoki xushomad haddan oshsa).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): be timid, be reserved, be subtle, hold back, understate.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan `come on a bit strong` (biroz haddan oshmoq) shaklida ham ishlatiladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Come on" frazali fe'lining turli ma'nolari mavjud. "Come on strong" iborasi XX asr o‘rtalarida ommalashgan bo‘lib, dastlab ko‘pincha ishqiy munosabatlarda haddan tashqari intiluvchanlik yoki tajovuzkorona yondashuvni ifodalash uchun ishlatilgan. Keyinchalik uning ma'nosi kengayib, har qanday vaziyatda o‘zini juda kuchli va qat'iy tutishni anglatadigan bo‘lgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, norasmiy kontekstda):

  • "He tends to come on strong in negotiations, which can sometimes intimidate the other party."
  • "She wanted to make a good impression, but she was worried about coming on too strong during the interview."
  • "I think you came on a bit strong with your criticism; you could have been more diplomatic."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "U muzokaralarda o‘zini haddan tashqari qattiq tutishga moyil, bu esa ba'zan boshqa tomonni cho‘chitib yuborishi mumkin."
  • "U yaxshi taassurot qoldirishni xohlardi, lekin intervyu paytida haddan tashqari o‘tkir (qat'iy) ko‘rinishdan xavotirda edi."
  • "Menimcha, tanqidingiz bilan biroz haddan oshdingiz; diplomatikroq bo‘lishingiz mumkin edi."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: company man

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Workplace/Corporate Culture Idioms (Ish joyi/Korporativ madaniyatga oid idiomalar)
  • Loyalty/Conformity Idioms (Sadoqat/Moslashuvchanlikka oid idiomalar)
  • Employee Behavior Idioms (Xodim xulq-atvoriga oid idiomalar)
  • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar – xodim tipini tavsiflash)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation)

Izoh: "Company" (kompaniya, firma) va "man" (odam, erkak) so‘zlari o‘zlarining asosiy ma'nolarini saqlagan. Biroq, ularning birikmasi "kompaniya manfaatlarini o‘z shaxsiy manfaatlaridan yoki boshqa hamkasblarining manfaatlaridan ustun qo‘yadigan, kompaniya siyosatiga va rahbariyatiga to‘liq sodiq bo‘lgan xodim" degan maxsus, ko‘pincha ma'lum bir stereotipni ifodalovchi ma'noni beradi. Bu turg‘un kollokatsiya bo‘lib, uning ma'nosi komponentlardan qisman, korporativ madaniyat konteksti orqali kelib chiqadi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ko‘pincha Salbiy yoki Mensimaydigan (individual fikrga ega bo‘lmagan, faqat kompaniya manfaatini ko‘zlaydigan, "laganbardor" shaxsga ishora qilishi mumkin). Ba'zan, kompaniya rahbariyati nuqtai nazaridan, Neytral yoki hatto Ijobiy (sodiq xodim) bo‘lishi mumkin.
  • Norasmiy (Informal).

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Ot + Ot, birinchi ot sifatlovchi vazifasida).
  • Ichki Strukturasi: Ot + Ot (company + man). "Company" bu yerda "man" otini aniqlab, uning kimga mansubligini yoki kimning odami ekanligini bildiradi.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi, shaxsni bildiradi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): An employee who is very loyal to their employer and always follows the company's policies and supports its interests, sometimes to an excessive degree or at the expense of their own or their colleagues' well-being. (Ish beruvchisiga juda sodiq bo‘lgan va har doim kompaniya siyosatiga amal qiladigan hamda uning manfaatlarini qo‘llab-quvvatlaydigan xodim, ba'zan haddan tashqari darajada yoki o‘zining yoxud hamkasblarining farovonligi hisobiga shunday qiladigan).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora biror shaxsning o‘zini butunlay kompaniyaga bag‘ishlagani, uning "odami" bo‘lib qolgani, go‘yoki uning shaxsiyati kompaniya bilan qorishib ketgani obraziga asoslanadi. U kompaniyaning bir qismi, uning vakili sifatida harakat qiladi va shaxsiy mustaqilligini yo‘qotgan bo‘lishi mumkin.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kompaniya odami".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • company (ot): Asosiy semantik komponentlardan biri, sadoqat va mansublik obyektini – kompaniyani bildiradi.
  • man (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "odam", "xodim" ma'nosini berib, uning kompaniyaga bo‘lgan munosabatini ifodalaydi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Kompaniyaning odami (bu tarjima ma'noni qisman beradi).
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Kompaniyaga sodiq xodim
    • Rahbariyatning "odami"
    • (Salbiy) Laganbardor / Xushomadgo‘y (agar rahbariyatga yoqish uchun shunday qilsa)
    • Faqat kompaniya manfaatini ko‘zlaydigan odam
    • (Hazilomuz) Firma bolasi
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: O‘z ish joyi – kompaniyaning maqsadlari, siyosati va manfaatlariga haddan tashqari sodiq bo‘lgan, ko‘pincha o‘zining shaxsiy fikri yoki hamkasblarining ehtiyojlarini ikkinchi o‘ringa qo‘yadigan xodim; kompaniya rahbariyatining ishonchli odami.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Tavsiflovchi funksiya (xodimning ma'lum bir tipini va uning kompaniyaga bo‘lgan munosabatini tavsiflash).
  • Baholash funksiyasi (ko‘pincha salbiy yoki kinoyali baho berish – haddan tashqari sodiqlik yoki moslashuvchanlikni tanqid qilish).
  • Nominativ funksiya (ma'lum bir xodim stereotipini nomlash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): loyal employee, yes-man (agar faqat xo‘jayinga "ha" deb tursa), conformist, (rahbariyat uchun) trusted lieutenant.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): rebel, maverick, individualist, whistleblower (agar kompaniya qonunbuzarliklarini fosh qilsa), disloyal employee.
  • Variantlari: Garchi "man" so‘zi bo‘lsa-da, ba'zan ayollarga nisbatan ham ishlatilishi mumkin, ammo kamroq. "Company person" neytralroq variant bo‘lishi mumkin.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Company man" iborasi XX asr o‘rtalarida, ayniqsa yirik korporatsiyalar va byurokratik tuzilmalar rivojlangan davrda AQShda ommalashgan. Bu davrda ko‘plab odamlar umrining katta qismini bitta kompaniyada ishlashga bag‘ishlagan va kompaniyaga sodiqlik yuqori qadrlangan (yoki talab qilingan). Ushbu ibora Uilyam H. Uaytning 1956-yilda chop etilgan "The Organization Man" kitobi bilan ham bog‘liq bo‘lib, unda korporativ madaniyatga moslashgan va individualizmini yo‘qotgan shaxs tipi tasvirlangan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, ko‘pincha norasmiy va tanqidiy kontekstda):

  • "He's a true company man; he'll do anything the bosses ask without question."
  • "Don't expect him to support your proposal if it goes against the official policy; he's a total company man."
  • "It's hard to be innovative when you're surrounded by company men who are afraid to challenge the status quo."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "U haqiqiy kompaniya odami; boshliqlar nima desa, so‘zsiz bajaradi."
  • "Agar taklifingiz rasmiy siyosatga zid bo‘lsa, uning qo‘llab-quvvatlashini kutmang; u tamomila kompaniya odami."
  • "Mavjud holatga qarshi chiqishdan qo‘rqadigan kompaniya odamlari bilan o‘ralganingizda innovatsion bo‘lish qiyin."

< Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: company town

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Economic/Social Structure Idioms (Iqtisodiy/Ijtimoiy tuzilishga oid idiomalar)
  • Business/Industry Idioms (Biznes/Sanoatga oid idiomalar)
  • Urban Planning/Geography Idioms (Shaharsozlik/Geografiyaga oid idiomalar)
  • Labor History Idioms (Mehnat tarixiga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pseudo-idiom / Kollokatsiya (Collocation) / Qo‘shma ot.

Izoh: "Company" (kompaniya, firma) va "town" (shahar, shaharcha) so‘zlari bu birikmada o‘zlarining asosiy, literal ma'nolarini saqlagan. Birikmaning umumiy ma'nosi – "deyarli barcha iqtisodiy va ijtimoiy hayoti bitta yirik kompaniyaga bog‘liq bo‘lgan shahar" – komponentlar ma'nolarining yig‘indisidan kelib chiqadi va maxsus ijtimoiy-iqtisodiy hodisani ifodalaydi. Bu turg‘un kollokatsiya yoki qo‘shma ot bo‘lib, uning idiomatikligi juda past darajada, lekin u ma'lum bir tushunchani qisqa va aniq ifodalaydi.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ko‘pincha Neytral yoki biroz Salbiy (chunki bunday shaharlarda kompaniyaning aholi hayotiga haddan tashqari ta'siri, ish o‘rinlarining bir manbaga bog‘liqligi va iqtisodiy zaiflik kabi muammolar bo‘lishi mumkin). Ba'zan tarixiy kontekstda neytral tavsiflovchi bo‘lishi mumkin.
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Qo‘shma ot).
  • Ichki Strukturasi: Ot + Ot (company + town). "Company" bu yerda "town" otini aniqlab, uning qanday shahar ekanligini bildiradi.
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ega, to‘ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): A town where most or all housing, businesses, and employment are owned or controlled by a single company. (Aksariyat yoki barcha uy-joylar, korxonalar va ish o‘rinlari bitta kompaniyaga tegishli bo‘lgan yoki u tomonidan nazorat qilinadigan shahar).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (Agar mavjud va aniq bo‘lsa): To‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘chma ma'no yoki yorqin obrazlilik yo‘q. Bu ibora shahar hayotining deyarli barcha jabhalari bitta kompaniyaning faoliyati atrofida qurilganligini va unga bog‘liqligini aniq ifodalaydi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kompaniya shahri".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • company (ot): Asosiy semantik komponentlardan biri, shaharning iqtisodiy va ijtimoiy hayotida markaziy rol o‘ynaydigan korxonani bildiradi.
  • town (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, aholi punkti, shaharni anglatadi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Kompaniya shahri / Firma shaharchasi.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Monoshahar (agar faqat bitta sanoat tarmog‘i yoki korxona ustun bo‘lsa)
    • Zavod shaharchasi / Konchilar shaharchasi (agar kompaniya turi ma'lum bo‘lsa)
    • Bir korxonaga bog‘liq shahar
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Aholisining aksariyati bitta yirik korxona yoki kompaniyada ishlaydigan, shaharning deyarli barcha infratuzilmasi (uy-joy, do‘konlar, xizmatlar) shu kompaniyaga tegishli bo‘lgan yoki uning faoliyati bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan aholi punkti.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus turdagi aholi punktini nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (shaharning iqtisodiy va ijtimoiy tuzilishini tavsiflash).
  • Axborot berish funksiyasi (shaharning bir korxonaga bog‘liqligi haqida xabar berish).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): (Kontekstga qarab) mill town (to‘qimachilik fabrikasi shahri), mining town (konchilar shaharchasi), factory town (zavod shaharchasi), single-industry town (monosanoat shahri).
  • Antonimlari (Ingliz tilida): diversified town/city (iqtisodiyoti ko‘p tarmoqli shahar), metropolitan area.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Company town" iborasi XIX asr oxiri – XX asr boshlarida, ayniqsa AQShda sanoatlashuv davrida keng tarqalgan. O‘sha paytlarda yirik sanoat korxonalari (masalan, ko‘mir konlari, po‘lat zavodlari, to‘qimachilik fabrikalari) ko‘pincha o‘z ishchilari uchun alohida shaharchalar qurgan. Bu shaharchalarda uylar, do‘konlar, maktablar va boshqa ijtimoiy ob'ektlar kompaniyaga tegishli bo‘lgan va kompaniya aholining hayotiga katta ta'sir ko‘rsatgan. Bunday shaharlar "company town" deb atalgan. Bu atama ba'zan kompaniyaning ishchilarni haddan tashqari nazorat qilishi va ekspluatatsiya qilishi bilan bog‘liq salbiy ma'nolarni ham anglatgan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, iqtisodiy va ijtimoiy kontekstda):

  • "Historically, many mining regions were essentially company towns, with the entire local economy dependent on the mine."
  • "When the main factory closed down, the place became a ghost town because it was a classic company town."
  • "Living in a company town can have its benefits, like job security, but also drawbacks, such as limited alternative employment."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Tarixan, ko‘plab konchilik hududlari mohiyatan kompaniya shaharlari bo‘lgan, ularning butun mahalliy iqtisodiyoti kon faoliyatiga bog‘liq edi."
  • "Asosiy zavod yopilgach, bu joy arvoh shaharga aylandi, chunki u klassik kompaniya shahri edi."
  • "Kompaniya shahrida yashashning ish bilan ta'minlanganlik kabi afzalliklari, shuningdek, muqobil ish topish imkoniyatining cheklanganligi kabi kamchiliklari ham bo‘lishi mumkin."


Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: corner the market (on/in something)

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Business/Market Strategy Idioms (Biznes/Bozor strategiyasiga oid idiomalar)
  • Monopoly/Dominance Idioms (Monopoliya/Ustunlikka oid idiomalar)
  • Competition Idioms (Raqobatga oid idiomalar)
  • Financial/Trading Idioms (Moliya/Savdoga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Pure idiom (Sof idioma)

Izoh: "Corner" (burchak; fe'l sifatida "burchakka tiqmoq", "nazorat ostiga olmoq") va "market" (bozor) so‘zlarining literal ma'nolari yig‘indisi "ma'lum bir tovar yoki xizmat bozorining katta qismini yoki deyarli hammasini nazorat qilish, shu orqali narxlarni belgilash imkoniyatiga ega bo‘lmoq" degan umumiy ma’noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Ma’no butunlay ko‘chma va kuchli obrazga asoslangan (bozorni go‘yoki burchakka siqib, uni egallab olish). Komponentlarning alohida ma'nolaridan birlikning umumiy ma'nosini anglash qiyin.

3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

  • Ko‘pincha Neytral yoki Salbiy (chunki monopoliya yoki adolatsiz ustunlikni anglatishi mumkin). Ba'zan muvaffaqiyatli biznes strategiyasini ifodalashi mumkin, lekin odatda raqobatchilar uchun salbiy holat.
  • Rasmiy (Formal) va Yarim rasmiy (Semi-formal) kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin, ayniqsa biznes, iqtisodiyot va moliya sohalarida.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi (artikl) + Ot (corner + the + market). Ba'zan "on/in something" predlogli birikmasi bilan keladi (qaysi bozorni egallaganini aniqlashtirish uchun).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To gain control of the supply of a particular commodity or service in order to manipulate its price; to dominate a particular market. (Ma'lum bir tovar yoki xizmat taklifini uning narxini manipulyatsiya qilish uchun nazorat ostiga olish; ma'lum bir bozorda ustunlik qilish).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): Bu ibora biror narsani yoki kimsani "burchakka tiqib qo‘yish" (to corner someone/something), ya'ni uni cheklangan holatga solib, ustidan nazorat o‘rnatish obraziga asoslanadi. Bozorga nisbatan ishlatilganda, bu ma'lum bir tovar yoki xizmatning barcha yoki asosiy qismini o‘z qo‘liga olib, raqobatchilarni "burchakka siqib chiqarish" va bozorni to‘liq nazorat qilishni anglatadi.
  • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Bozorni burchakka tiqmoq/egallamoq".

6. IFODA PLANI (Komponentlari):

Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

  • corner (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "nazorat ostiga olmoq", "monopollashtirmoq", "egallab olmoq" harakatini ifodalaydi.
  • market (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – nazorat ostiga olinayotgan bozor yoki uning bir qismi.

7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

  • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Bozorni egallab olmoq / Monopollashtirmoq.
  • Funksional Muqobil(lar):
    • Bozorda hukmronlik qilmoq / Ustunlikka erishmoq
    • (Biror sohada) Yakkahokim bo‘lmoq
    • Barcha (yoki asosiy) taklifni o‘z qo‘liga olmoq
    • Raqobatchilarni siqib chiqarmoq (bozordan)
  • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror kompaniya yoki shaxs tomonidan ma'lum bir tovar, xizmat yoki aktiv bozorining katta qismini yoki deyarli barchasini o‘z nazoratiga olishi, shu orqali narxlarni belgilash, taklifni cheklash va raqobatni yo‘q qilish imkoniyatiga ega bo‘lishi.

8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

  • Nominativ funksiya (maxsus biznes strategiyasini yoki bozor holatini nomlash).
  • Tavsiflovchi funksiya (kompaniyaning bozordagi ustunligini va nazoratini tavsiflash).
  • Baholash funksiyasi (kontekstga qarab, bu harakatni muvaffaqiyatli yoki axloqsiz deb baholash).

9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

  • Sinonimlari (Ingliz tilida): monopolize the market, dominate the market, gain a monopoly, control the market.
  • Antonimlari (Ingliz tilida): lose market share, face strong competition, be a small player in the market.
  • Variantlari: `corner the market in [a commodity]` yoki `corner the market on [a product]`.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Corner the market" iborasi XIX asrda, ayniqsa fond birjalari va tovar bozorlarida spekulyativ operatsiyalar bilan bog‘liq holda paydo bo‘lgan. Bu biror shaxs yoki guruhning ma'lum bir aksiyalar yoki tovarlarning katta qismini sotib olib, narxni sun'iy ravishda oshirishi yoki tushirishi amaliyotini anglatgan. "Corner" so‘zining "qiyin ahvolga solmoq", "burchakka tiqmoq" ma'nolari bu yerda bozorni yoki raqobatchilarni shunday holatga solishga ishora qiladi.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va moliya kontekstida):

  • "The company attempted to corner the market on rare earth minerals by buying up all available supplies."
  • "It's illegal in many countries for a single entity to corner the market in essential goods."
  • "By developing a unique technology, they managed to corner the market for a short period."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Kompaniya barcha mavjud zaxiralarni sotib olish orqali noyob yer minerallari bozorini egallab olishga (monopollashtirishga) urindi."
  • "Ko‘pgina mamlakatlarda bitta sub'ektning zaruriy tovarlar bozorini egallab olishi (monopollashtirishi) noqonuniydir."
  • "Noyob texnologiyani ishlab chiqish orqali ular qisqa muddatga bozorni egallab olishga (ustunlik qilishga) muvaffaq bo‘lishdi."


Frazeologik Birlik Tahlili Izoh:UTF-8"> Frazeologik Birlik Tahlili

FRAZEOLOGIK BIRLIK: crunch numbers

1. SEMANTIK MAYDON:

  • Data Analysis/Calculation Idioms (Ma'lumotlarni tahlil qilish/Hisob-kitobga oid idiomalar)
  • Accounting/Finance Idioms (Buxgalteriya/Moliyaga oid idiomalar)
  • Problem Solving Idioms (Muammo yechishga oid idiomalar – raqamlar orqali)
  • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)

2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):

Semi-idiom (Yarim idioma)

Izoh: "Crunch" (g‘archillatmoq, ezmoq, qayta ishlamoq) fe'li bu yerda "katta hajmdagi raqamlarni intensiv ravishda qayta ishlamoq, hisob-kitobSemi-formal) gacha bo‘lgan kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

  • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
  • Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot (crunch + numbers).
  • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

  • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To perform a large number of calculations or process a large amount of numerical data, especially to analyze it or find a particular result. (Katta miqdordagi hisob-kitoblarni bajarish yoki katta hajmdagi raqamli ma'lumotlarga ishlov berish, ayniqsa uni tahlil qilish yoki ma'lum bir natijani topish uchun).
  • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Crunch" fe'li qattiq narsani maydalash, ezish yoki qarsillatib yeyish harakatini anglatadi. Raqamlarga nisbatan qilmoq" degan ko‘chma ma'noni ifodalaydi. "Numbers" (raqamlar, sonlar) so‘zi esa o‘zining asosiy ma'nosini saqlagan. Birikmaning umumiy ma'nosi – "ko‘p miqdordagi raqamlar bilan murakkab hisob-kitoblarni amalga oshirish" – "crunch" fe'lining bu kontekstdagi obrazli qo‘llanilishi orqali hosil bo‘ladi. Bu ma'lum bir aqliy mehnatni talab qiluvchi jarayonni anglatadi.

    3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq):

    • Neytral (texnik jarayonni ifodalaydi). Ba'zan zerikarli yoki mashaqqatli ishga ishora qilishi mumkin.
    • Norasmiy (Informal) dan Yarim rasmiy (Semi-formal) gacha bo‘lgan kontekstlarda qo‘llanilishi mumkin.

    4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:

    • Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
    • Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot (crunch + numbers).
    • Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).

    5. MAZMUN PLANI (Semantikasi):

    • Definitsiyasi (Ingliz tilida): To perform a large number of calculations or process a large amount of numerical data, often to analyze a situation or make a decision. (Ko‘p sonli hisob-kitoblarni bajarish yoki katta hajmdagi raqamli ma'lumotlarni qayta ishlash, ko‘pincha vaziyatni tahlil qilish yoki qaror qabul qilish uchun).
    • Ko‘chma Ma’noning Asosi (obrazlilik): "Crunch" fe'li biror qattiq narsani maydalash, ezish yoki g‘archillatib yeyish harakatini anglatadi. Raqamlarga nisbatan ishlat ishlatilganda, bu go‘yoki katta va murakkab raqamli ma'lumotlarni "maydalab", "qayta ishlab", ulardan kerakli axborotni yoki natijani "chiqarib olish" obrazini beradi. Bu ko‘pincha intensiv va mashaqqatli aqliy yoki kompyuter yordamida bajariladigan ishni anglatadi.
    • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Raqamlarni g‘archillatmoq/ezmoq".

    6. IFODA PLANI (Komponentlari):

    Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

    • crunch (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "murakkab hisob-kitoblar qilish", "katta hajmdagi ma'lumotlarga ishlov berish", "tahlil qilish" harakatini ifodalaydi.
    • numbers (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – ishlov berilayotgan raqamlar, statistik ma'lumotlar.

    7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

    • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan keng tarqalgan frazema sifatida).
    • Funksional Muqobil(lar):
      • Raqamlarni hisoblamoq / Hisob-kitob qilmoq (murakkab)
      • Ma'lumotlarni tahlil qilmoq (raqamli)
      • Statistikaga ishlov bermoq
      • (Katta hajmdagi) Raqamlar ustida ishlamoq
      • Hisob-kitob ishlarini bajarmoq
    • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Ko‘p sonli va murakkab raqamli ma'lumotlarni (masalan, moliyaviy ko‘rsatkichlar, statistik ma'lumotlar, ilmiy o‘lchovlar) tahlil qilish, qayta ishlash va ulardan ma'lum bir xulosa yoki natija chiqarish uchun intensiv hisob-kitoblar yoki kompyuter dasturlaridan foydalanish jarayoni.

    8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

    • Nominativ funksiya (maxsus analitik yoki hisoblash jarayonini nomlash).
    • Tavsiflovchi funksiya (ishning tabiatini – raqamlar bilan ishlashni tavsiflash).

    9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

    • Sinonimlari (Ingliz tilida): analyze data, process numbers, perform calculations, do the math (norasmiy), (kontekstga qarab) run the numbers.ilganda, bu ularni go‘yoki "maydalab", "qayta ishlab", ulardan kerakli ma'lumotni chiqarib olish, murakkab hisob-kitoblarni amalga oshirish obrazini beradi. Bu ko‘pincha mashaqqatli va batafsil ishlarni anglatadi.
    • So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Raqamlarni g‘archillatmoq/ezmoq".

    6. IFODA PLANI (Komponentlari):

    Tayanch Komponent(lar) va ularning roli:

    • crunch (fe'l): Asosiy grammatik va semantik tayanch, "intensiv ravishda hisoblamoq", "qayta ishlamoq" harakatini ifodalaydi.
    • numbers (ot): Harakat yo‘naltirilgan obyekt – qayta ishlanayotgan, hisoblanayotgan raqamlar yoki ma'lumotlar.

    7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:

    • To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent: Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
    • Funksional Muqobil(lar):
      • Hisob-kitob qilmoq (ko‘p va murakkab)
      • Raqamlarni tahlil qilmoq / Raqamlar bilan ishlash
      • Katta hajmdagi ma'lumotlarni qayta ishlamoq
      • Statistikani chiqarmoq
      • (Norasmiy) Raqamlarga ko‘milib ketmoq
    • Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Qaror qabul qilish, vaziyatni baholash yoki biror natijaga erishish maqsadida ko‘p miqdordagi raqamli ma'lumotlar ustida murakkab va ko‘pincha uzoq davom etadigan hisob-kitob amallarini bajarish.

    8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:

    • Nominativ funksiya (maxsus turdagi aqliy va hisoblash faoliyatini nomlash).
    • Tavsiflovchi funksiya (ish jarayonining xususiyatini – raqamlar bilan intensiv ishlashni tavsiflash).

    9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

    • Sinonimlari (Ingliz tilida): do calculations, process data, analyze figures, run the numbers, (kontekstga qarab) figure out, calculate.
    • Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo‘q, lekin qarama-qarshi yondashuvlar) guesstimate, rely on intuition, avoid detailed analysis.
    • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.

    10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

    "Crunch" fe'lining "intensiv ravishda qayta ishlamoq" ma

  • Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo‘q, lekin qarama-qarshi yondashuvlar) make a gut decision (intuitsiyaga asoslanib qaror qabul qilish), avoid numbers, ignore data.
  • Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "Number cruncher" esa shu ishni bajaradigan odamni (masalan, hisobchi, tahlilchi) anglatadi.

10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):

"Crunch" fe'lining "qiyinchilik bilan ishlov bermoq" yoki "bosim ostida hal qilmoq" ma'nolari XX asr o‘rtalarida paydo bo‘lgan. "Crunch numbers" iborasi esa kompyuter texnologiyalari va ma'lumotlarni qayta ishlash sohalarining rivojlanishi bilan, ayniqsa 1960-70 yillarda ommalashgan. Bu katta hajmdagi raqamli ma'lumotlarni tez va samarali qayta ishlash zaruratini ifodalagan.

11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes va tahlil kontekstida):

  • "The accountants are busy crunching the numbers for the end-of-year financial report."
  • "Before making a major investment, it's essential to crunch all the relevant numbers."
  • "She spent the entire weekend crunching numbers to see if the new business idea was viable."

12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

  • "Hisobchilar yil oxiridagi moliyaviy hisobot uchun raqamlarni hisoblash (tahlil qilish) bilan band."
  • "Katta sarmoya kiritishdan oldin, barcha tegishli raqamlarni tahlil qilib chiqish (hisob-kitob qilish) juda muhim."
  • "U yangi biznes g‘oyasining hayotiyligini tekshirish uchun butun dam olish kunlarini raqamlarni hisoblash (tahlil qilish) bilan o‘tkazdi."


Frazeologik Birlik Tahlili: cut a deal

FRAZEOLOGIK BIRLIK: cut a deal

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
    • Negotiation Idioms (Muzokaralarga oid idiomalar)
    • Agreement Idioms (Kelishuvga oid idiomalar)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Deal" so‘zi bu yerda "kelishuv, bitim" degan o‘zining asosiy ma’nolaridan birini saqlab qolgan. "Cut" fe'li esa literal "kesmoq" ma’nosidan ko‘ra, "erishmoq, tuzmoq, shakllantirmoq" kabi ixtisoslashgan, ko‘chma ma’noda kelmoqda. Butun birikma "muzokaralar natijasida kelishuvga erishish" degan o‘ziga xos, turg‘un ma’noni ifodalaydi. Ma’nosi komponentlaridan qisman kelib chiqadi, chunki "deal" tushunarli, ammo "cut"ning qo‘llanilishi uni idiomatik qiladi.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Neytral (kontekstga qarab biroz ijobiy – muvaffaqiyatli kelishuvni anglatsa, yoki salbiy – agar kelishuv shubhali yoki majburiy yon berishlar evaziga bo‘lsa).
    Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) va Rasmiy (Formal) kontekstlarda ham qo‘llanilishi mumkin, lekin ko‘proq ishbilarmonlik va muzokaralar uslubiga xos.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
    Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (cut + a + deal).
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To reach an agreement or make a bargain, especially as the result of negotiations; to come to an arrangement. (Ayniqsa muzokaralar natijasida kelishuvga erishish yoki bitim tuzish; bir to‘xtamga kelish).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Cut" fe'li bu yerda biror narsani (masalan, shartlarni, manfaatlarni) "kesib", "shakllantirib" yoki "qirqib" bir kelishuvga ("deal") keltirish obrazini berishi mumkin. Bu faol harakat, ba’zan qiyinchiliklarni "kesib o‘tish" yoki o‘zaro yon berishlar orqali kelishuvni "yasash" g‘oyasini ifodalaydi.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kelishuvni kesmoq/qirqmoq".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • cut (fe'l): Grammatik tayanch, asosiy harakatni bildiradi va bu yerda o‘ziga xos idiomatik ma’no kasb etadi ("erishmoq", "tuzmoq").
    • deal (ot): Semantik tayanch, harakat natijasini – kelishuv, bitimni anglatadi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu shaklda).
    Funksional Muqobil(lar):
    • Kelishuvga erishmoq
    • Bitim tuzmoq
    • Kelishib olmoq
    • Murosaga kelmoq
    • Savdoni pishirmoq (ba’zi kontekstlarda)
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Muzokaralar yoki muhokamalar natijasida, ko‘pincha o‘zaro yon berishlar orqali biror kelishuv, bitim yoki murosaga erishish.
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
    • Nominativ funksiya (kelishuvga erishish jarayoni yoki natijasini nomlash).
    • Natijaviy funksiya (muzokaralarning yakuniy natijasi – kelishuvga erishilganligini bildiradi).
    • Pragmatik funksiya (muzokaralardagi faol harakatni, maqsadga erishishni ifodalaydi).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ingliz tilida): make a deal, strike a deal, reach an agreement, come to terms, negotiate a settlement, arrive at a compromise.
    Antonimlari (Ingliz tilida): fail to reach an agreement, negotiations break down, walk away from a deal, reject a deal.
    Variantlari: "cut a good deal" (yaxshi kelishuvga erishmoq), "cut a bad deal" (yomon kelishuvga erishmoq), "cut a deal with someone" (kim bilandir kelishuv tuzmoq), "cut a deal for something" (biror narsa uchun kelishuv tuzmoq).
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    "Deal" so‘zining "kelishuv" ma’nosi qadimgi ingliz tilidan kelib chiqqan. "Cut" fe'lining bu kontekstdagi qo‘llanilishi aniq bir tarixiy manbaga ega bo‘lmasligi mumkin, ammo u "shakllantirish", "yakunlash" yoki hatto qimor o‘yinlaridagi kartalarni "kesish" (bo‘lish) orqali kelishuvga erishish bilan bog‘liq bo‘lishi taxmin qilinadi. Bu ibora XX asrda, ayniqsa biznes va siyosiy muzokaralar tilida keng tarqalgan.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

    "After hours of intense negotiation, the two companies finally cut a deal on the merger."

    "The union managed to cut a deal with the management for better working conditions."

    "We're hoping to cut a deal with the new supplier that will reduce our overall costs."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    "Bir necha soatlik keskin muzokaralardan so‘ng, ikki kompaniya nihoyat qo‘shilish bo‘yicha kelishuvga erishdi."

    "Kasaba uyushmasi rahbariyat bilan yaxshiroq mehnat sharoitlari bo‘yicha kelishib olishga muvaffaq bo‘ldi."

    "Biz umumiy xarajatlarimizni kamaytiradigan yangi yetkazib beruvchi bilan bitim tuzishga umid qilyapmiz."



Frazeologik Birlik Tahlili: cut back

FRAZEOLOGIK BIRLIK: cut back (on something)

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
    • Finance/Spending Idioms (Moliya/Xarajatlarga oid idiomalar)
    • Reduction/Decrease Idioms (Qisqartirish/Kamaytirishga oid idiomalar)
    • Management Idioms (Boshqaruvga oid idiomalar)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Cut" (kesmoq) fe'li va "back" (orqaga) ravish zarrachasining birikmasi "kamaytirmoq, qisqartirmoq" degan yangi, ammo qisman motivatsiyalangan ma’noni hosil qiladi. Biror narsaning miqdorini "kesib" kamaytirish yoki avvalgi holatdan "orqaga" qaytish obrazi orqali ma’noni anglash mumkin. Bu frazaviy fe'lning tipik namunasi.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Ko‘pincha neytral, lekin kontekstga qarab biroz salbiy tus olishi mumkin (chunki qisqartirish odatda majburiy yoki yoqimsiz holatga ishora qiladi).
    Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. Kundalik va ishbilarmonlik nutqida keng tarqalgan.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (frazaviy fe'l).
    Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi (+ Predlog + Ot) (cut + back + on + something). "On something" qismi ko'pincha qo'shiladi va nimani qisqartirishni ko'rsatadi.
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To reduce the amount, quantity, or frequency of something, especially spending, production, or consumption. (Biror narsaning miqdorini, sonini yoki chastotasini kamaytirish, ayniqsa xarajatlar, ishlab chiqarish yoki iste'molni).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsaning hajmini yoki miqdorini jismonan "kesib" kamaytirish yoki uni avvalgi, kichikroq holatiga "orqaga" tortish obrazi.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Orqaga kesmoq" / "Orqasini kesmoq".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • cut (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, idiomatik ma'noning markaziy qismi.
    • back (ravish zarrachasi/adverbial particle): Fe'lning ma’nosini modifikatsiya qilib, "kamaytirish", "qisqartirish" yo‘nalishini beradi va frazaviy fe'lni hosil qiladi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan frazaviy fe'l shaklida).
    Funksional Muqobil(lar):
    • Qisqartirmoq
    • Kamaytirmoq
    • Cheklamoq (iste'molni, xarajatni)
    • Tejamoq (xarajatlarni)
    • (Ishlab chiqarishni) Keskintirmoq
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror narsaning, masalan, xarajatlar, ishlab chiqarish hajmi, xodimlar soni yoki iste'mol miqdorini kamaytirish yoki cheklash.
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
    • Nominativ funksiya (qisqartirish yoki kamaytirish harakatini/jarayonini nomlash).
    • Regulyativ funksiya (resurslarni yoki faoliyatni boshqarish, cheklashga qaratilgan harakatni ifodalaydi).
    • Natijaviy funksiya (biror narsaning miqdori kamayganligini ko'rsatishi mumkin).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ingliz tilida): reduce, decrease, lessen, scale down, trim, curtail, pare down.
    Antonimlari (Ingliz tilida): increase, expand, ramp up, boost, augment, step up.
    Variantlari: `cut back (on something)`. Ko'pincha `on` predlogi bilan ishlatiladi.
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    "Cut" fe'li (kesmoq) va "back" ravish zarrachasining (orqaga) standart ma’nolaridan kelib chiqqan. "Qisqartirish" ma'nosidagi frazaviy fe'l sifatida XX asr boshlaridan boshlab keng qo‘llanila boshlagan. Bu biror narsaning hajmini jismonan "kesib" olib tashlash yoki uni avvalgi kichikroq holatiga "orqaga" qaytarish g'oyasiga asoslangan bo'lishi mumkin.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

    "Due to falling profits, the company decided to cut back on non-essential travel."

    "We need to cut back production until demand increases again."

    "If you want to save money, you should try to cut back your daily expenses."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    "Foydaning pasayishi tufayli kompaniya zarur bo‘lmagan safarlarni qisqartirishga qaror qildi."

    "Talab yana oshmaguncha, biz ishlab chiqarishni kamaytirishimiz kerak."

    "Agar pul tejamoqchi bo‘lsangiz, kundalik xarajatlaringizni qisqartirishga harakat qilishingiz kerak."



Frazeologik Birlik Tahlili: cut corners

FRAZEOLOGIK BIRLIK: cut corners

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Business Ethics Idioms (Biznes etikasi idiomlari)
    • Efficiency/Cost-Saving Idioms (Samaradorlik/Xarajatlarni tejash idiomlari – salbiy kontekstda)
    • Quality/Standards Idioms (Sifat/Standartlar idiomlari – ularga rioya qilmaslik kontekstida)
    • Problem Solving Idioms (Muammo hal qilish idiomlari – noto‘g‘ri yo‘l bilan)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Cut" (kesmoq) va "corners" (burchaklar) so‘zlarining literal ma’nolari yig‘indisi "ishni osonlashtirish, arzonlashtirish yoki tezlashtirish uchun sifatini yoki standartlarini pasaytirish, zarur bosqichlarni tashlab ketish" degan umumiy ma’noni to‘g‘ridan-to‘g‘ri keltirib chiqarmaydi. Burchaklarni kesib o‘tish (masalan, poygada) orqali qisqa yo‘lni tanlash obrazi mavjud, ammo bu obrazning ish sifatiga nisbatan qo‘llanilishi uni to‘liq idiomatik qiladi. Ma’no butunlay ko‘chma va obrazli.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Salbiy (Odatda qoralanadigan, noto‘g‘ri yoki xavfli harakatni bildiradi).
    Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham ishlatiladi (ko‘pincha tanqidiy ma’noda).
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
    Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot (ko‘plikda) (cut + corners).
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To do something in the easiest, cheapest, or fastest way, often by ignoring rules, omitting important steps, or sacrificing quality. (Biror ishni eng oson, eng arzon yoki eng tez yo‘l bilan qilish, ko‘pincha qoidalarni e’tiborsiz qoldirish, muhim bosqichlarni tashlab ketish yoki sifatni qurbon qilish orqali).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora yo‘lning burilish joylaridagi burchaklarni kesib o‘tib, masofani qisqartirish obraziga asoslangan. Bu vaqt yoki kuchni tejashga olib kelishi mumkin, ammo ko‘pincha xavfli yoki qoidalarga zid bo‘ladi. Shu obraz ish yoki vazifani bajarishda zaruriy qadamlarni yoki sifat talablarini e’tiborsiz qoldirishga ko‘chirilgan.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Burchaklarni kesmoq".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • cut (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "e'tiborsiz qoldirish", "tashlab ketish" ma’nolarini kuchaytiradi.
    • corners (ot): Obrazlilikni yaratuvchi muhim komponent, bu yerda "muhim bosqichlar", "qoidalar", "sifat talablari" kabi tushunchalarning metonimik ifodasi bo‘lib xizmat qiladi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
    Funksional Muqobil(lar):
    • Ishni chalakam-chatti qilmoq
    • Yuzaki yondashmoq
    • Oson yo‘lini qidirmoq (sifat hisobiga)
    • Xomcho‘t qilmoq
    • Qo‘l uchida ish qilmoq
    • Nomiga ish qilmoq
    • Chapani chappasiga urmoq (ba’zan)
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror ishni bajarishda vaqt, pul yoki kuchni tejash maqsadida muhim bosqichlarni, qoidalarni yoki sifat standartlarini e’tiborsiz qoldirish, ishga yuzaki yondashish.
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
    • Baholash funksiyasi (biror harakatni salbiy baholash, qoralash).
    • Tavsiflovchi funksiya (ishga bo‘lgan noto‘g‘ri yondashuvni tavsiflash).
    • Ekspressiv-obrazli funksiya (fikrni yorqin va esda qolarli ifodalash).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ingliz tilida): skimp on, take shortcuts, do a shoddy job, fudge (details), (ba’zan) cut it fine (bu ko‘proq vaqtga nisbatan).
    Antonimlari (Ingliz tilida): do a thorough job, be meticulous, follow the rules, go by the book, spare no expense, leave no stone unturned.
    Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    Bu ibora XIX asr oxiri – XX asr boshlarida paydo bo‘lgan deb hisoblanadi. Uning kelib chiqishi ot aravalari yoki avtomobillar yo‘lning burilishlarida burchaklarni "kesib" o‘tib, qisqaroq yo‘lni tanlashi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Bu tezroq bo‘lishi mumkin edi, lekin ko‘pincha xavfli yoki qoidalarga zid edi. Keyinchalik bu metafora har qanday sohada bajariladigan ishning sifatini pasaytirish orqali oson yo‘lni tanlashga nisbatan qo‘llanila boshlagan.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

    "The company was accused of cutting corners on safety regulations to save money, which led to the accident."

    "We can't afford to cut corners on product quality if we want to maintain our reputation."

    "Some contractors try to cut corners by using cheaper materials, but it always shows in the long run."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    "Kompaniya pul tejash maqsadida xavfsizlik qoidalariga rioya qilishda ishni chalakam-chatti qilganlikda ayblandi, bu esa baxtsiz hodisaga olib keldi."

    "Agar o‘z obro‘yimizni saqlab qolmoqchi bo‘lsak, mahsulot sifati borasida yuzaki yondashishga haqqimiz yo‘q."

    "Ba'zi pudratchilar arzonroq materiallardan foydalanib, oson yo‘lini qidirishga harakat qilishadi, ammo bu uzoq muddatda baribir bilinadi."



Frazeologik Birlik Tahlili: cut off / cut (smb/smth) off

FRAZEOLOGIK BIRLIK: cut off (someone or something) yoki cut (someone or something) off

  1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
    • Communication Idioms (Muloqotni to'xtatish/gapni bo'lish)
    • Supply/Service Idioms (Ta'minotni/Xizmatni to'xtatish)
    • Relationship/Social Idioms (Aloqalarni uzish/Chetlatish)
    • Financial/Inheritance Idioms (Moliyaviy yordamni/Merosni to'xtatish)
    • Driving/Traffic Idioms (Yo'lda yo'lni kesib o'tish)
    • Isolation/Separation Idioms (Izolyatsiya qilish/Ajratish)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Cut" (kesmoq) fe'li va "off" (uzoqlashtirish, ajratish, to'xtatish) ravish zarrachasining birikmasi kontekstga qarab turli xil ko'chma ma’nolarni anglatadi. Har bir ma’noda "kesish" yoki "ajratish" obrazi mavjud bo‘lib, bu ma’noni qisman motivatsiyalaydi. Birikmaning o‘zi turg‘un frazaviy fe'l hisoblanadi va uning ma'nosi ko'pincha literal ma'nodan farq qiladi.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
    Konnotatsiya: Ko‘pincha Salbiy (gapni bo'lish, aloqani uzish, ta'minotni to'xtatish odatda yoqimsiz holatlar). Ba'zan Neytral bo'lishi mumkin.
    Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (frazaviy fe'l, odatda o'timli).
    Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi. Obyekt (someone/something) zarrachadan oldin yoki keyin kelishi mumkin: cut someone/something off yoki cut off someone/something. Agar obyekt olmosh bo'lsa, u odatda zarrachadan oldin keladi: cut him/her/it off.
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

    Ma'no 1: To interrupt someone who is speaking (Gapirayotgan odamning gapini bo'lmoq)

    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To stop someone from speaking before they have finished.
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Gapirayotgan odamning fikr oqimini yoki nutqini "kesib" to'xtatish.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Gapini) kesib qo'ymoq".

    Ma'no 2: To stop the supply of something (Biror narsaning ta'minotini/xizmatini to'xtatmoq)

    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To stop providing something such as electricity, water, gas, money, or a service.
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Ta'minot yo'lini, manbasini yoki xizmat ko'rsatishni "kesib" tashlash.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Ta'minotni/xizmatni) kesib qo'ymoq".

    Ma'no 3: To isolate or separate someone/something (Kimnidir/nimadirni ajratib qo'ymoq, izolyatsiya qilmoq)

    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To prevent someone or something from leaving or reaching a place, or from communicating with people outside.
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Jismonan yoki ijtimoiy aloqalarni "kesib" ajratish orqali tashqi dunyodan uzib qo'yish.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kesib ajratmoq".

    Ma'no 4: To disinherit; to stop financial support (Merosdan mahrum qilmoq; moliyaviy yordamni to'xtatmoq)

    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To prevent someone from receiving money or property that they would normally get, especially from a will; to stop providing money to someone.
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Merosga yoki moliyaviy yordamga bo'lgan huquqni yoki oqimni "kesib" tashlash.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Merosdan/Yordamdan) kesib tashlamoq".

    Ma'no 5: (In driving) To suddenly move in front of another vehicle in a dangerous way (Haydashda, boshqa transport vositasining yo'lini keskin va xavfli tarzda kesib o'tish)

    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To abruptly drive one's vehicle in front of another moving vehicle, often causing the other driver to brake suddenly or swerve.
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Boshqa transport vositasining harakat yo'nalishini "kesib" o'tib, uning oldiga chiqish.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Yo'lini) kesib o'tmoq".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • cut (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, barcha ma'nolarda markaziy o'rin tutadi.
    • off (ravish zarrachasi/adverbial particle): Fe'lning ma’nosini "ajratish", "to'xtatish", "uzoqlashtirish", "yakunlash" kabi yo‘nalishlarga o‘zgartirib, frazaviy fe'lni hosil qiladi va uning idiomatikligini ta'minlaydi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

    Ma'no 1 (Gapini bo'lmoq):

    • Gapini bo‘lmoq
    • So‘zini kesmoq
    • Og‘ziga urmoq (qo‘polroq)

    Ma'no 2 (Ta'minotni to'xtatmoq):

    • (Elektr, suv, gazni) o‘chirib qo‘ymoq / uzib qo‘ymoq
    • (Internet, telefon aloqasini) uzib qo‘ymoq
    • Ta’minotni to‘xtatmoq

    Ma'no 3 (Ajratib qo'ymoq, izolyatsiya qilmoq):

    • Aloqani uzmoq (tashqi dunyodan)
    • Dunyodan uzib qo‘ymoq
    • Chetlatmoq
    • Yo‘lini to‘sib qo‘ymoq

    Ma'no 4 (Merosdan mahrum qilmoq / Moliyaviy yordamni to'xtatmoq):

    • Merosdan mahrum qilmoq
    • Vasiyatdan chiqarib tashlamoq
    • Oq qilmoq (meros kontekstida)
    • Moliyaviy yordamni to‘xtatib qo‘ymoq

    Ma'no 5 (Yo'lini kesib o'tish - haydashda):

    • Yo‘lini kesib o‘tmoq (mashina)
    • Oldiga tushib olmoq (xavfli tarzda)
    • Yo'lini to'smoq (mashina bilan)
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
    • Nominativ funksiya (ma'lum bir harakat yoki holatni nomlash).
    • Regulyativ funksiya (muloqotni, ta'minotni, harakatni to'xtatish yoki cheklash).
    • Pragmatik funksiya (nizoli vaziyat yaratish, norozilik bildirish, xavf tug'dirish, ajratish).
    • Ekspressiv funksiya (keskinlik, qat'iylik ifodalashi mumkin).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
    • Ma'no 1: interrupt, butt in, break in on.
    • Ma'no 2: disconnect, discontinue, shut off, suspend (service).
    • Ma'no 3: isolate, sever, separate, quarantine.
    • Ma'no 4: disinherit, disown, stop allowances.
    • Ma'no 5: swerve in front of, pull out in front of.
    Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
    • Ma'no 1: let (someone) speak, hear out, encourage to continue.
    • Ma'no 2: restore, reconnect, turn on, resume (supply/service).
    • Ma'no 3: connect, unite, link, integrate, allow access.
    • Ma'no 4: bequeath to, leave to (in a will), support financially, include in inheritance.
    • Ma'no 5: give way, yield, allow to pass.
    Variantlari: cut (someone/something) off yoki cut off (someone/something). Ba'zan ma'nosiga qarab biror predlog bilan birga kelishi mumkin, masalan, cut someone off from something.
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    Bu frazaviy fe'l "cut" fe'lining "kesmoq, ajratmoq" va "off" zarrachasining "uzoqda, ajralgan holda, to'xtatilgan" degan asosiy ma’nolarining birikishidan hosil bo‘lgan. Har bir alohida ko'chma ma'nosi vaqt o'tishi bilan shu asosiy obrazdan kelib chiqib rivojlangan. Masalan, telefon aloqasining jismonan "uzilishi" "aloqani uzmoq" ma'nosini keltirib chiqargan, yoki biror kishini jamiyatdan "kesib" ajratish "chetlatish" ma'nosini bergan.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

    (Ma'no 1): "Please don't cut me off, I haven't finished my point yet."

    (Ma'no 2): "The company threatened to cut off their electricity if the bill wasn't paid immediately."

    (Ma'no 3): "After the argument, she felt completely cut off from her friends."

    (Ma'no 4): "His wealthy uncle decided to cut him off from the family fortune."

    (Ma'no 5): "A white van suddenly cut me off, and I had to slam on the brakes."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    (Ma'no 1): "Iltimos, gapimni bo‘lmang, men hali fikrimni tugatmadim."

    (Ma'no 2): "Agar hisob darhol to‘lanmasa, kompaniya ularning elektr energiyasini o‘chirib qo‘yish bilan tahdid qildi."

    (Ma'no 3): "Janjaldan keyin u o‘zini do‘stlaridan butunlay uzilib qolgandek his qildi."

    (Ma'no 4): "Uning badavlat amakisi uni oilaviy boylikdan mahrum qilishga qaror qildi."

    (Ma'no 5): "Oq furgon birdaniga yo‘limni kesib o‘tdi, va men tormozni bosishga majbur bo‘ldim."



Frazeologik Birlik Tahlili: cut one's losses

FRAZEOLOGIK BIRLIK: cut one's losses

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Business/Investment Idioms (Biznes/Investitsiya idiomlari)
    • Decision Making Idioms (Qaror qabul qilish idiomlari)
    • Risk Management Idioms (Tavakkalchilikni boshqarish idiomlari)
    • Problem Solving Idioms (Muammo hal qilish idiomlari)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Losses" (yo'qotishlar) so'zi o'zining to'g'ridan-to'g'ri ma'nosini saqlab qolgan. "Cut" (kesmoq) fe'li esa bu yerda "to'xtatmoq", "cheklamoq", "kamaytirmoq" kabi ko'chma ma'noda kelib, yo'qotishlarni "kesib" tashlash yoki ularni yanada ko'payishining oldini olish obrazini beradi. Butun birikma "yanada ko'proq zarar ko'rmaslik uchun muvaffaqiyatsiz ish yoki loyihadan voz kechish" degan o'ziga xos, turg'un ma'noni ifodalaydi. Ma'nosi komponentlaridan qisman kelib chiqadi.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Neytral yoki biroz Salbiy (yo'qotish faktini tan olish bilan bog'liq, ammo oqilona qarorni ham anglatishi mumkin). Ba'zan qiyin, ammo zarur qarorni bildirgani uchun Pragmatik tusga ega.
    Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
    Ichki Strukturasi: Fe'l + Egalik olmoshi + Ot (ko'plikda) (cut + one's + losses). "One's" o'rniga "my, your, his, her, its, our, their" kabi egalik olmoshlari keladi.
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To stop doing something that is unsuccessful or losing money in order to prevent further losses, even if it means accepting the losses already made. (Keyingi yo'qotishlarning oldini olish uchun muvaffaqiyatsiz yoki pul yo'qotayotgan ishni qilishni to'xtatish, garchi bu allaqachon qilingan yo'qotishlarni qabul qilishni anglatsa ham).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsani (masalan, arqonni yoki aloqani) "kesib", yo'qotishlar zanjirini to'xtatish obrazi. Yomon ahvoldan chiqish uchun, garchi ba'zi qurbonliklar evaziga bo'lsa ham, qat'iy qaror qabul qilish.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "O'z yo'qotishlarini kesmoq".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • cut (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "to'xtatish", "chek qo'yish" ma'nosini beradi.
    • losses (ot): Muhim semantik komponent, "yo'qotishlar", "zararlar"ni anglatadi.
    • one's (egalik olmoshi): Yo'qotishlar kimga tegishli ekanligini ko'rsatadi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu shaklda).
    Funksional Muqobil(lar):
    • Zararni to‘xtatmoq (keyingi zararlarning oldini olmoq)
    • Vaqtida voz kechmoq (yanada ko‘proq yo‘qotmaslik uchun)
    • Boriga baraka deb (ishdan) chiqib ketmoq
    • Ortiqcha yo‘qotishlardan qochmoq
    • "Kamroq zarar bilan qutulmoq" (ma'lum ma'noda)
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror muvaffaqiyatsiz yoki zararli loyiha, ish yoki vaziyatdan, kelgusidagi yanada kattaroq yo‘qotishlarning oldini olish maqsadida, allaqachon ko‘rilgan zararlarni tan olgan holda voz kechish yoki uni to‘xtatish.
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
    • Pragmatik funksiya (oqilona, ammo ba'zan qiyin qaror qabul qilishni ifodalaydi).
    • Regulyativ funksiya (zararli faoliyatni to'xtatish orqali vaziyatni nazoratga olish).
    • Nominativ funksiya (ma'lum bir strategik harakatni nomlash).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ingliz tilida): minimize one's losses, limit one's exposure (to risk), pull out (of a failing venture), abandon ship (metaforik), write off (as a loss), bail out (of something).
    Antonimlari (Ingliz tilida): throw good money after bad, double down (on a failing strategy), persist (despite losses), sink more money into (something failing), refuse to give up.
    Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi, "one's" o'rniga tegishli egalik olmoshi ishlatiladi.
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    Bu ibora qimor o'yinlari yoki birja savdosi bilan bog'liq bo'lishi mumkin, bu yerda o'yinchi yoki investor keyingi katta yo'qotishlarning oldini olish uchun o'zining hozirgi zararlarini "kesib" (ya'ni, tan olib) o'yindan yoki pozitsiyadan chiqadi. Bu strategiya XIX asrdan boshlab moliyaviy va biznes jargonida keng qo'llanila boshlagan. "Cut" so'zi bu yerda zararlar zanjirini uzish, to'xtatish ma'nosini beradi.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

    "The project was clearly failing, so the management decided to cut their losses and cancel it."

    "After investing so much time and money, it was hard for him to cut his losses, but he knew it was the right decision."

    "Sometimes, the smartest business move is to know when to cut your losses and move on to something more promising."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    "Loyiha aniq muvaffaqiyatsizlikka uchrayotgan edi, shuning uchun rahbariyat zararni to‘xtatib, uni bekor qilishga qaror qildi."

    "Shuncha vaqt va pul sarflaganidan keyin, unga yo‘qotishlarini tan olib voz kechish qiyin edi, lekin u bu to‘g‘ri qaror ekanligini bilar edi."

    "Ba'zida eng aqlli biznes harakati qachon zararni to‘xtatib, istiqbolliroq narsaga o‘tishni bilishdir."



Frazeologik Birlik Tahlili: defeat a motion

FRAZEOLOGIK BIRLIK: defeat a motion

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Legal/Parliamentary Idioms (Huquqiy/Parlamentga oid idiomalar)
    • Meeting/Procedure Idioms (Yig'ilish/Protseduraga oid idiomalar)
    • Voting/Decision Making Idioms (Ovoz berish/Qaror qabul qilishga oid idiomalar)
    • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar - yig'ilishlar kontekstida)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: Bu birikmada "defeat" (mag'lub etmoq, rad etmoq) fe'li va "motion" (taklif, rezolyutsiya) oti o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolariga yaqin qo'llaniladi. "Motion" so'zi bu yerda rasmiy yig'ilishlarda muhokamaga qo'yiladigan taklifni anglatadi. "Defeat" esa bunday taklifning ovoz berish yoki boshqa usul bilan rad etilishini bildiradi. Garchi birikma barqaror va ma'lum bir soha (parlament, yig'ilishlar) uchun xos bo'lsa-da, uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi past, ko'proq turg'un kollokatsiya (so'z birikmasi) hisoblanadi.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Neytral (Faktni konstatatsiya qiladi. Taklifni ilgari surgan tomon uchun salbiy, qarshi ovoz berganlar uchun ijobiy bo'lishi mumkin, ammo iboraning o'zi neytral).
    Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Parlament, sud, yirik korporativ yig'ilishlar kabi rasmiy kontekstlarda ishlatiladi.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
    Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (defeat + a + motion).
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To cause a formal proposal (a motion) to fail to be approved or passed, usually by voting against it in a meeting, assembly, or parliament. (Odatda yig'ilish, majlis yoki parlamentda qarshi ovoz berish orqali rasmiy taklifning (motion) ma'qullanmasligiga yoki qabul qilinmasligiga sabab bo'lmoq).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Defeat" so'zining "mag'lub etish" ma'nosi taklifning "kurashda" yengilishiga, ya'ni ovoz berishda yetarli qo'llab-quvvatlashga ega bo'lmasligiga ishora qiladi. "Motion" esa bu "kurash"dagi obyekt – taklifdir.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Taklifni mag'lub etmoq/rad etmoq".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • defeat (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, taklifning rad etilishini anglatadi.
    • motion (ot): Asosiy semantik obyekt, muhokamadagi rasmiy taklifni bildiradi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Taklifni rad etmoq" (juda yaqin).
    Funksional Muqobil(lar):
    • Taklifni/Qaror loyihasini qabul qilmaslik
    • Taklifni/Rezolyutsiyani ovozga qo‘yib rad etmoq
    • Taklif o‘tmasligi
    • (Taklif) Ma’qullanmasligi
    • Qarorni bekor qilmoq (agar avval qabul qilingan bo'lsa, bu kontekstga to'g'ri kelmaydi)
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilish yoki majlisda ovoz berish yo‘li bilan biror taklif, qaror loyihasi yoki rezolyutsiyaning qabul qilinishiga yo‘l qo‘ymaslik, uni rad etish.
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
    • Nominativ funksiya (rasmiy protseduraning natijasini – taklifning rad etilishini nomlash).
    • Natijaviy funksiya (ovoz berish yoki muhokamaning yakuniy natijasini bildiradi).
    • Regulyativ funksiya (yig'ilish kun tartibidagi masalani hal qilish, qaror qabul qilish jarayonining bir qismi).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ingliz tilida): vote down a motion, reject a motion, turn down a motion, (ba'zan) block a motion.
    Antonimlari (Ingliz tilida): pass a motion, approve a motion, carry a motion, adopt a motion.
    Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    Bu birikma parlament va boshqa qonun chiqaruvchi yoki qaror qabul qiluvchi organlarning rasmiy protseduralaridan kelib chiqqan. "Motion" so'zi lotincha "movere" (harakatlantirmoq) fe'lidan kelib chiqqan va dastlab "harakat" ma'nosini anglatgan, keyinchalik rasmiy yig'ilishlarda muhokamaga qo'yiladigan "taklif" ma'nosini olgan. "Defeat" so'zi esa qadimgi fransuz tilidagi "desfaire" (buzmoq, bekor qilmoq) so'zidan kelib chiqqan. Bu ikki so'zning birikmasi rasmiy takliflarning rad etilishini ifodalash uchun barqarorlashgan.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy kontekstda):

    "The opposition party managed to gather enough votes to defeat the motion for new tax increases."

    "Despite strong arguments in its favor, the motion to change the company's bylaws was narrowly defeated."

    "A motion to adjourn the meeting was proposed, but it was defeated by a majority vote."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    "Muxolifat partiyasi yangi soliq o‘sishlari bo‘yicha taklifni rad etish uchun yetarlicha ovoz to‘plashga muvaffaq bo‘ldi."

    "Kuchli dalillarga qaramay, kompaniya ustavini o‘zgartirish to‘g‘risidagi taklif ozgina ovoz farqi bilan rad etildi."

    "Yig‘ilishni keyinga qoldirish to‘g‘risida taklif kiritildi, ammo u ko‘pchilik ovozi bilan rad etildi."


Frazeologik Birlik Tahlili: deliver the goods

FRAZEOLOGIK BIRLIK: deliver the goods

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Performance/Achievement Idioms (Samaradorlik/Yutuqqa oid idiomalar)
    • Expectation/Promise Idioms (Kutilma/Va'daga oid idiomalar)
    • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
    • Success Idioms (Muvaffaqiyatga oid idiomalar)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Deliver" (yetkazib bermoq) fe'li va "the goods" (tovarlar, mahsulotlar) ot birikmasi literal ma'noda "tovarlarni yetkazib berish"ni anglatsa-da, bu frazeologik birlik ko'pincha ko'chma ma'noda "kutilgan natijani berish", "va'dani bajarish", "muvaffaqiyatli ish qilish" kabi ma'nolarda ishlatiladi. Literal ma'no asos bo'lib xizmat qiladi, ammo qo'llanilish doirasi kengayib, abstrakt natijalarga ham tegishli bo'ladi. Shu sababli yarim idioma hisoblanadi.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Ijobiy (Kutilgan natijaga erishish, muvaffaqiyatni bildiradi).
    Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham keng qo'llaniladi.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
    Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi + Ot (ko'plikda) (deliver + the + goods).
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To do what one is expected or has promised to do; to produce the desired or promised results; to be successful. (O'zidan kutilgan yoki va'da qilingan ishni qilish; kerakli yoki va'da qilingan natijalarni ko'rsatish; muvaffaqiyatli bo'lish).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Jismoniy tovarlarni muvaffaqiyatli yetkazib berish obrazi abstrakt vazifalar, va'dalar yoki kutilmalarni muvaffaqiyatli bajarishga ko'chirilgan. Agar kimdir "tovarni yetkazsa", demak u o'z vazifasini uddalagan va kutilgan natijani bergan.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tovarlarni/mahsulotlarni yetkazib bermoq".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • deliver (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "bajarish", "erishish", "ta'minlash" ma'nolarini oladi.
    • goods (ot): Bu yerda nafaqat jismoniy tovarlar, balki "kutilgan natija", "va'da", "muvaffaqiyat" kabi abstrakt tushunchalarning metonimik ifodasi bo'lib xizmat qiladi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan ko'chma ma'noda).
    Funksional Muqobil(lar):
    • Ishni eplamoq / Ishni uddalamoq
    • Kutilgan natijani bermoq
    • Va’dasining ustidan chiqmoq
    • Maromiga yetkazib bajarmoq
    • Muvaffaqiyat qozonmoq (biror ishda)
    • Gapining ustidan chiqmoq
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: O‘z zimmasiga olgan vazifani, bergan va’dasini yoki o‘zidan kutilayotgan natijani muvaffaqiyatli bajarish, uddasidan chiqish.
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
    • Baholash funksiyasi (biror shaxs yoki jamoaning faoliyatini ijobiy baholash).
    • Natijaviy funksiya (harakatning muvaffaqiyatli yakunini bildiradi).
    • Ekspressiv-obrazli funksiya (muvaffaqiyatni oddiy so'zlardan ko'ra yorqinroq ifodalash).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ingliz tilida): come through, live up to expectations, deliver on one's promise, produce results, succeed, pull it off.
    Antonimlari (Ingliz tilida): fail to deliver, fall short of expectations, break one's promise, underperform, mess up.
    Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    Bu ibora savdo-sotiq va yuk tashish sohalaridan kelib chiqqan bo'lishi mumkin. "Tovarlarni yetkazib berish" savdogar yoki yetkazib beruvchining asosiy vazifasi va va'dasi hisoblangan. Agar ular "tovarlarni yetkazib bersa", demak ular o'z ishlarini muvaffaqiyatli bajargan. XX asrga kelib, bu ibora kengroq ma'noda, har qanday kutilgan natijani berishga nisbatan qo'llanila boshlagan.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

    "The new CEO was under a lot of pressure, but he really delivered the goods in his first year."

    "We hired them because they have a reputation for always delivering the goods on time and within budget."

    "She promised a groundbreaking presentation, and she certainly delivered the goods."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    "Yangi bosh direktor katta bosim ostida edi, lekin u birinchi yilidayoq haqiqatan ham kutilgan natijani berdi."

    "Biz ularni ishga oldik, chunki ular har doim o‘z vaqtida va byudjet doirasida ishni eplash bo‘yicha obro‘ga ega."

    "U misli ko‘rilmagan taqdimotni va’da qilgan edi va u haqiqatan ham va’dasining ustidan chiqdi."



Frazeologik Birlik Tahlili: double-check (something)

FRAZEOLOGIK BIRLIK: double-check (something)

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Verification/Accuracy Idioms (Tekshirish/Aniqllikka oid idiomalar)
    • Caution/Carefulness Idioms (Ehtiyotkorlik/Diqqatga oid idiomalar)
    • Business Process Idioms (Biznes jarayonlariga oid idiomalar)
    • Problem Prevention Idioms (Muammolarning oldini olishga oid idiomalar)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) (Yoki ba'zan **Semi-idiom** deb qaralishi mumkin) Izoh: "Double" (ikki marta, qo'shaloq) va "check" (tekshirmoq) so'zlari o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini saqlab qolgan. Birikma "biror narsani ikki marta tekshirish" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma barqarorlashgan va tez-tez ishlatiladi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi past, ko'proq turg'un kollokatsiya (so'z birikmasi) yoki tarkibiy fe'l (compound verb) hisoblanadi. Ba'zi kontekstlarda, ayniqsa, ehtiyotkorlik va aniqlik zarurligiga urg'u berilganda, biroz ko'chma ma'no kasb etishi mumkin.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Puxtalik, ehtiyotkorlik, mas'uliyatni bildiradi).
    Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Ishbilarmonlik va kundalik nutqda keng tarqalgan.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (ko'pincha tarkibiy fe'l sifatida qaraladi).
    Ichki Strukturasi: Sifat (yoki ravish) + Fe'l (+ Ot) (double + check + something). Ko'pincha chiziqcha bilan yoziladi: `double-check`.
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To check something again, for a second time, to make sure it is correct, safe, or complete. (Biror narsaning to'g'riligiga, xavfsizligiga yoki to'liqligiga ishonch hosil qilish uchun uni yana bir bor, ikkinchi marta tekshirish).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q, chunki ma'no to'g'ridan-to'g'ri. "Double" so'zi tekshirish harakatining takrorlanishini, ya'ni qo'shimcha ehtiyotkorlikni bildiradi.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Ikki marta tekshirmoq".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • double (sifat/ravish): "Check" fe'lini modifikatsiya qiladi, tekshirish harakatining ikki marta bajarilishini bildiradi.
    • check (fe'l): Asosiy harakatni – tekshirishni anglatadi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Qayta tekshirmoq", "Ikki marta tekshirmoq".
    Funksional Muqobil(lar):
    • Yana bir bor ko‘zdan kechirmoq
    • Puxta tekshirib chiqmoq
    • Tekshirib ko‘rmoq (ishonch hosil qilish uchun)
    • Nazoratdan o‘tkazmoq (qayta)
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Xatoliklarga yo‘l qo‘ymaslik yoki biror narsaning to‘g‘riligiga to‘liq ishonch hosil qilish maqsadida uni ikkinchi marta, sinchkovlik bilan tekshirib chiqish.
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
    • Nominativ funksiya (maxsus tekshirish harakatini nomlash).
    • Pragmatik funksiya (ehtiyotkorlik, mas'uliyat, aniqlikka intilishni ifodalaydi).
    • Regulyativ funksiya (jarayonlar sifatini nazorat qilish, xatolarning oldini olishga qaratilgan).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ingliz tilida): recheck, verify, confirm, go over again, review, (ba'zan) cross-check.
    Antonimlari (Ingliz tilida): take for granted, overlook, ignore, (aniq antonimi yo'q, lekin qarama-qarshi harakatlar).
    Variantlari: Odatda `double-check something` shaklida qo‘llaniladi. Ba'zan `do a double-check on something` shaklida ham uchrashi mumkin.
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    Bu ibora "double" (ikki marta) va "check" (tekshirmoq) so'zlarining oddiy birikmasidan kelib chiqqan. Tekshirish harakatining takrorlanishi g'oyasi har doim mavjud bo'lgan, ammo "double-check" birikmasi barqarorlashib, ayniqsa, mas'uliyatli yoki xatolarga yo'l qo'yib bo'lmaydigan vaziyatlarda qo'llanila boshlagan. XX asrda keng tarqalgan.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

    "Before submitting the report, please double-check all the figures for accuracy."

    "I always double-check my alarm to make sure I don't oversleep for important meetings."

    "It's a good practice to double-check email recipients before sending sensitive information."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    "Hisobotni topshirishdan oldin, iltimos, aniqlik uchun barcha raqamlarni qayta tekshirib chiqing."

    "Muhim uchrashuvlarga uxlab qolmaslik uchun men har doim budilnigimni ikki marta tekshiraman."

    "Maxfiy ma'lumotlarni yuborishdan oldin elektron pochta qabul qiluvchilarini qayta tekshirish yaxshi odatdir."



Frazeologik Birlik Tahlili: draw up a contract

FRAZEOLOGIK BIRLIK: draw up a contract

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Legal Idioms (Huquqiy idiomalar)
    • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
    • Agreement/Documentation Idioms (Kelishuv/Hujjatlashtirishga oid idiomalar)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal verb 'draw up' + object 'a contract') Izoh: "Contract" (shartnoma) o'zining asosiy ma'nosini saqlab qolgan. "Draw up" frazaviy fe'li bu yerda "rasmiy hujjatni tayyorlash, tuzish" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. "Draw" (chizmoq, tortmoq) fe'lining "biror narsani shakllantirish, rejalashtirish" ma'nosidan kelib chiqib, "up" zarrachasi bilan birga "hujjatni rasmiylashtirishgacha olib borish" obrazini beradi. Ma'no qisman motivatsiyalangan, chunki hujjatni "chizish" yoki "yozish" g'oyasi mavjud, ammo "draw up" ning o'zi rasmiy hujjatlarga nisbatan turg'un qo'llaniladi.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Neytral.
    Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Huquqiy va biznes kontekstlarida keng qo'llaniladi.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + To'ldiruvchi).
    Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Noma'lum artikl + Ot (draw + up + a + contract).
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To prepare and write a formal document, such as a contract, will, or plan, often in a careful and detailed way. (Shartnoma, vasiyatnoma yoki reja kabi rasmiy hujjatni, ko'pincha ehtiyotkorlik va batafsil tarzda tayyorlash va yozish).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Draw" fe'lining qadimiy ma'nolaridan biri biror narsaning chizmasini, eskizini yoki loyihasini yaratish bo'lgan. "Up" zarrachasi esa bu jarayonning yakunlanishi, rasmiylashishi yoki tayyor holatga keltirilishini anglatishi mumkin. Shunday qilib, "draw up" rasmiy hujjatni bosqichma-bosqich, diqqat bilan tuzib chiqishni ifodalaydi.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Shartnomani yuqoriga chizmoq/tortmoq" (bu yerda literal ma'no to'g'ri kelmaydi). To'g'rirog'i: "Shartnomani tuzmoq/tayyorlamoq".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • draw up (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "rasmiy hujjat tuzish" ma'nosini beradi.
      • draw (fe'l): Harakatning asosini tashkil etadi.
      • up (ravish zarrachasi): Fe'lga yakunlanganlik, rasmiylashtirish tusini beradi.
    • contract (ot): Harakat obyektini – tuzilayotgan rasmiy hujjatni bildiradi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Shartnoma tuzmoq".
    Funksional Muqobil(lar):
    • Shartnoma tayyorlamoq
    • Shartnoma loyihasini ishlab chiqmoq
    • Kelishuvni rasmiylashtirmoq (shartnoma orqali)
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Tomonlar o‘rtasidagi kelishuv shartlarini yozma ravishda batafsil bayon etuvchi rasmiy hujjat – shartnomani tayyorlash, uning matnini tuzish.
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
    • Nominativ funksiya (rasmiy hujjat tuzish jarayonini nomlash).
    • Pragmatik funksiya (huquqiy yoki biznes munosabatlarini rasmiylashtirishga qaratilgan harakatni ifodalaydi).
    • Regulyativ funksiya (tomonlarning majburiyatlari va huquqlarini belgilovchi hujjat yaratish).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ingliz tilida): prepare a contract, draft a contract, formulate a contract, write up a contract.
    Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi harakatlar) cancel a contract, terminate a contract, breach a contract.
    Variantlari: "draw up a plan", "draw up a will", "draw up a list" (ya'ni, "draw up" boshqa rasmiy hujjatlar bilan ham ishlatilishi mumkin).
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    "Draw" fe'lining "yozmoq" yoki "hujjat tuzmoq" ma'nosidagi qo'llanilishi o'rta asrlarga borib taqaladi. "Up" zarrachasi esa ko'pincha biror ishni yakuniga yetkazish, to'liqlik ma'nosini qo'shadi. "Draw up" frazaviy fe'li rasmiy hujjatlarni, ayniqsa, huquqiy hujjatlarni tayyorlash uchun XVII asrdan boshlab keng qo'llanila boshlagan. Bu biror narsani ehtiyotkorlik bilan, bosqichma-bosqich tuzib chiqish g'oyasini aks ettiradi.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

    "Our legal team will draw up a contract outlining all the terms and conditions of the agreement."

    "Before we proceed with the partnership, we need to draw up a contract that protects both parties' interests."

    "They asked the lawyer to draw up a contract for the sale of the property."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    "Bizning huquqiy bo‘limimiz kelishuvning barcha shartlarini bayon etuvchi shartnoma tuzadi."

    "Hamkorlikni davom ettirishdan oldin, biz har ikki tomon manfaatlarini himoya qiladigan shartnoma tayyorlashimiz kerak."

    "Ular advokatdan mulkni sotish uchun shartnoma tuzib berishni so‘rashdi."



Frazeologik Birlik Tahlili: drop the price (of something)

FRAZEOLOGIK BIRLIK: drop the price (of something)

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Sales/Marketing Idioms (Savdo/Marketingga oid idiomalar)
    • Business/Finance Idioms (Biznes/Moliyaga oid idiomalar)
    • Pricing Strategy Idioms (Narx strategiyasiga oid idiomalar)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Drop" (tushirmoq, kamaytirmoq) fe'li va "price" (narx) oti o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "biror narsaning narxini pasaytirish" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma barqarorlashgan va tez-tez ishlatiladi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past, ko'proq turg'un kollokatsiya (so'z birikmasi) hisoblanadi. "Drop" fe'li bu yerda "reduce" yoki "lower" fe'llariga sinonim sifatida kelmoqda.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Neytral (Faktni konstatatsiya qiladi). Sotuvchi uchun salbiy (foydaning kamayishi), xaridor uchun ijobiy (arzonlashish) bo'lishi mumkin, ammo iboraning o'zi neytral.
    Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Savdo va biznes sohasida keng tarqalgan.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
    Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi + Ot (+ Predlog + Ot/Olmosh) (drop + the + price + of + something).
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To reduce or lower the selling price of a product or service. (Mahsulot yoki xizmatning sotuv narxini kamaytirish yoki pasaytirish).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Drop" fe'lining "biror narsani pastga tushirish" obrazi narxning miqdoriy jihatdan pasayishiga ishora qiladi. Bu yerda metaforik ko'chish minimal darajada.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Narxni tushirmoq/pasaytirmoq".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • drop (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "kamaytirish", "pasaytirish" ma'nosini beradi.
    • price (ot): Harakat obyektini – narxni bildiradi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Narxni tushirmoq", "Narxini pasaytirmoq".
    Funksional Muqobil(lar):
    • Arzonlashtirmoq
    • Narxini kamaytirmoq
    • Chegirma qilmoq (agar chegirma orqali bo'lsa)
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot yoki xizmatning belgilangan sotuv bahosini kamaytirish, uni arzonroq qilish.
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
    • Nominativ funksiya (narxni pasaytirish harakatini nomlash).
    • Regulyativ funksiya (bozor sharoitlariga moslashish yoki savdoni rag'batlantirish maqsadida narxni o'zgartirish).
    • Pragmatik funksiya (xaridorlarni jalb qilish, raqobatda ustunlikka erishishga qaratilgan).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ingliz tilida): lower the price, reduce the price, decrease the price, cut the price, mark down the price, discount the price.
    Antonimlari (Ingliz tilida): raise the price, increase the price, hike the price, mark up the price.
    Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "The price dropped" (Narx tushdi) shaklida ham kelishi mumkin, bu yerda "drop" o'timsiz fe'l bo'ladi.
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    "Drop" fe'lining "pasaymoq" yoki "kamaymoq" ma'nosidagi qo'llanilishi qadimgi ingliz tiliga borib taqaladi. Narxlarga nisbatan "tushirish" ma'nosida ishlatilishi savdo-sotiq rivojlanishi bilan barqarorlashgan. Bu biror narsaning jismonan pastga tushishi obrazining narxning miqdoriy jihatdan kamayishiga ko'chirilishidir.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

    "To attract more customers during the holiday season, the store decided to drop the price of several popular items."

    "If sales don't improve soon, we might have to drop the price of our new product."

    "They were willing to drop the price slightly to close the deal quickly."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    "Bayram mavsumida ko‘proq xaridorlarni jalb qilish uchun do‘kon bir nechta ommabop mahsulotlarning narxini tushirishga qaror qildi."

    "Agar tez orada savdo yaxshilanmasa, yangi mahsulotimizning narxini pasaytirishimizga to‘g‘ri kelishi mumkin."

    "Ular kelishuvni tezda yakunlash uchun narxni biroz tushirishga tayyor edilar."



Frazeologik Birlik Tahlili: face value (of something)

FRAZEOLOGIK BIRLIK: face value (of something)

  1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
    • Finance/Monetary Idioms (Moliya/Pulga oid idiomalar - nominal qiymat)
    • Perception/Appearance Idioms (Idrok/Tashqi ko'rinishga oid idiomalar - tashqi ko'rinishiga qarab baholash)
    • Truth/Honesty Idioms (Haqiqat/Halollikka oid idiomalar - so'ziga ishonish)
    • Business/Valuation Idioms (Biznes/Baholashga oid idiomalar)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Semi-idiom (Yarim idioma) (ba'zan **Pseudo-idiom/Kollokatsiya** deb ham qaralishi mumkin, ma'nosiga qarab) Izoh: "Face" (yuz, old tomon) va "value" (qiymat, baho) so'zlari birikib, bir nechta ma'noni ifodalaydi.
      1. Moliyaviy kontekstda (masalan, aksiya, banknota) "nominal qiymat" degan deyarli literal ma'noni beradi, bu yerda "face" hujjatning "yuzida" yozilgan qiymatga ishora qiladi. Bu holatda kollokatsiyaga yaqin.
      2. Umumiyroq ma'noda, "tashqi ko'rinishidan kelib chiqadigan qiymat yoki ma'no" (haqiqiy qiymatdan farqli o'laroq) degan ko'chma ma'noga ega bo'lishi mumkin. Bu holatda semi-idiomaga yaqinroq. "Take something at face value" iborasi esa yanada idiomatiklashgan. Ma'no komponentlardan qisman (birinchi holatda) yoki sezilarli darajada (ikkinchi holatda) kelib chiqadi.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
    Konnotatsiya: Neytral (nominal qiymat uchun). Tashqi ko'rinishga qarab baholash ma'nosida kontekstga qarab biroz Salbiy bo'lishi mumkin (agar tashqi ko'rinish aldamchi bo'lsa). "Take something at face value" kontekstida ham neytral yoki ba'zan soddalikni/ishonuvchanlikni ifodalashi mumkin.
    Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) (moliyaviy kontekstda) dan Norasmiy (Informal) gacha (umumiy ma'noda).
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (ot birikmasi).
    Ichki Strukturasi: Ot + Ot (face + value). Ba'zan "the face value of something" shaklida keladi.
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (gapda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

    Ma'no 1: Nominal qiymat (Moliyaviy)

    Definitsiyasi (Ingliz tilida): The value printed or written on a coin, banknote, stamp, bond, or share, which may not be its actual market value. (Tanga, banknota, marka, obligatsiya yoki aksiyada bosilgan yoki yozilgan qiymat, bu uning haqiqiy bozor qiymati bo'lmasligi mumkin).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Face" bu yerda qimmatli qog'oz yoki pulning "yuz tomoni"ga, "old tomoni"ga ishora qiladi, "value" esa shu "yuzda" ko'rsatilgan qiymatni anglatadi.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yuz qiymati", "Nominal bahosi".

    Ma'no 2: Tashqi ko'rinishidan kelib chiqadigan (ko'rinib turgan) qiymat yoki ma'no

    Definitsiyasi (Ingliz tilida): The apparent worth or meaning of something, based on its outward appearance rather than its true, underlying nature or value. (Biror narsaning haqiqiy, yashirin tabiati yoki qiymatidan ko'ra, uning tashqi ko'rinishiga asoslangan ko'rinib turgan qiymati yoki ma'nosi).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsaning "yuziga" (tashqi ko'rinishiga) qarab berilgan baho. Bu baho haqiqatdan farq qilishi mumkin.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yuzaki qiymat", "Ko'rinib turgan baho".

    Bog'liq ibora: Take something at face value (Biror narsani boricha qabul qilmoq, so'ziga ishonmoq)

    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To accept something as it appears to be, without questioning it or looking for a hidden meaning or motive. (Biror narsani ko'ringanidek qabul qilish, uni shubha ostiga olmasdan yoki yashirin ma'no yoki sabab izlamasdan).
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • face (ot): Birinchi ma'noda "old tomon", ikkinchi ma'noda "tashqi ko'rinish" obrazini beruvchi komponent.
    • value (ot): "Qiymat", "baho", "ma'no"ni anglatuvchi asosiy semantik komponent.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

    Ma'no 1 (Nominal qiymat):

    • Nominal qiymati
    • Belgilangan bahosi (hujjatdagi)
    • Yozilgan narxi

    Ma'no 2 (Tashqi ko'rinishidan kelib chiqadigan qiymat):

    • Yuzaki baho / Yuzaki qiymat
    • Ko‘rinib turgan qiymati
    • Tashqi ko‘rinishiga qarab (baholash)

    Bog'liq ibora (Take something at face value):

    • So‘ziga ishonmoq
    • Boricha qabul qilmoq
    • Tashqi ko‘rinishiga aldanmoq (ba'zan)
    • Aytganini ma’qul ko‘rmoq
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
    • Nominativ funksiya (ma'lum bir qiymat turini yoki idrok usulini nomlash).
    • Tavsiflovchi funksiya (biror narsaning nominal yoki ko'rinib turgan qiymatini tavsiflash).
    • Baholash funksiyasi (kontekstga ko'ra, yuzaki bahoning noto'g'ri ekanligiga ishora qilishi mumkin).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
    • Ma'no 1: nominal value, par value, stated value.
    • Ma'no 2: apparent value, superficial value, outward appearance.
    • Take s.th. at face value: believe, accept without question, trust.
    Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
    • Ma'no 1: market value, real value, actual worth.
    • Ma'no 2: true value, underlying meaning, real nature.
    • Take s.th. at face value: question, doubt, be skeptical, read between the lines.
    Variantlari: Odatda "face value" shaklida yoki "the face value of..." shaklida qo'llaniladi.
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    Bu ibora XVII asrdan boshlab moliyaviy sohada, ayniqsa qimmatli qog'ozlar va pul birliklarining "yuzida" (old tomonida) ko'rsatilgan qiymatni anglatish uchun ishlatila boshlagan. Keyinchalik, XVIII-XIX asrlarda uning ma'nosi kengayib, har qanday narsaning tashqi ko'rinishidan kelib chiqadigan, birinchi qarashda anglashiladigan qiymati yoki ma'nosini ifodalash uchun ham qo'llanilgan.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

    (Ma'no 1): "The face value of this bond is $1000, but its market value might be higher or lower."

    (Ma'no 1): "The stamp has a face value of 50 cents."

    (Ma'no 2): "You shouldn't always judge a situation by its face value; there might be more to it."

    (Bog'liq ibora): "He seems honest, but I'm not sure if I can take everything he says at face value."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    (Ma'no 1): "Ushbu obligatsiyaning nominal qiymati 1000 dollar, ammo uning bozor qiymati yuqoriroq yoki pastroq bo‘lishi mumkin."

    (Ma'no 1): "Markaning yozilgan narxi 50 sent."

    (Ma'no 2): "Vaziyatni har doim ham uning tashqi ko‘rinishiga qarab baholamaslik kerak; unda bundan ham ko‘proq narsa bo‘lishi mumkin."

    (Bog'liq ibora): "U halolga o‘xshaydi, lekin uning hamma gaplarini boricha qabul qilishimga ishonchim komil emas."



Frazeologik Birlik Tahlili: fair play

FRAZEOLOGIK BIRLIK: fair play

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Ethics/Morality Idioms (Etika/Axloqqa oid idiomalar)
    • Sports Idioms (Sportga oid idiomalar)
    • Justice/Fairness Idioms (Adolat/Halollikka oid idiomalar)
    • Business Ethics Idioms (Biznes etikasi idiomlari)
    • Competition Idioms (Raqobatga oid idiomalar)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) (yoki ba'zan **Semi-idiom**) Izoh: "Fair" (halol, adolatli) sifati va "play" (o'yin, harakat, xulq-atvor) oti o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "qoidalarga muvofiq halol o'yin yoki xulq-atvor" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma barqarorlashgan va keng qo'llaniladi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi past, ko'proq turg'un kollokatsiya hisoblanadi. Biroq, bu tushuncha jamiyatda muhim axloqiy me'yor sifatida keng qabul qilinganligi uchun biroz ko'chma ma'no kasb etib, semi-idioma sifatida ham qaralishi mumkin.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Ijobiy (Adolat, halollik, tenglik kabi qadriyatlarni ifodalaydi).
    Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Sport, biznes, siyosat va kundalik hayotda keng tarqalgan.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (ot birikmasi).
    Ichki Strukturasi: Sifat + Ot (fair + play).
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (gapda ega, to'ldiruvchi, kesimning ot qismi yoki aniqlovchi vazifasida kelishi mumkin).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): Just and honest behavior or treatment, especially in a game, competition, or business, according to the rules and with respect for opponents or others involved. (Adolatli va halol xulq-atvor yoki muomala, ayniqsa o'yinda, musobaqada yoki biznesda, qoidalarga muvofiq va raqiblar yoki boshqa ishtirokchilarga hurmat bilan).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Fair" so'zi adolat, xolislik va tenglikni, "play" esa o'yin yoki harakat jarayonini bildiradi. Birgalikda ular o'yin yoki har qanday faoliyatning halol, qoidalarga asoslangan va hurmatga sazovor tarzda olib borilishini ifodalaydi. Obrazlilik darajasi past, chunki ma'no deyarli literal.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Halol o'yin", "Adolatli harakat".
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • fair (sifat): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "halol", "adolatli", "xolis" ma'nolarini beradi.
    • play (ot): Ikkinchi muhim komponent, "o'yin", "harakat", "xulq-atvor", "muomala" ma'nolarini ifodalaydi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Halol o'yin", "Adolatli kurash".
    Funksional Muqobil(lar):
    • Vijdonan harakat qilish
    • Qoidalarga rioya qilish
    • Adolatli yondashuv
    • Halollik
    • Mardonavor kurash (sportda)
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Musobaqa, o‘yin, biznes yoki boshqa har qanday faoliyatda belgilangan qoidalarga qat’iy rioya qilgan holda, raqiblar va boshqa ishtirokchilarga hurmat ko‘rsatib, adolatli va halol yo‘l tutish tamoyili.
  8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
    • Nominativ funksiya (muhim axloqiy tamoyilni, xulq-atvor standartini nomlash).
    • Baholash funksiyasi (harakatlarni yoki vaziyatlarni axloqiy me'yorlar nuqtai nazaridan ijobiy baholash).
    • Regulyativ funksiya (xulq-atvor qoidalarini o'rnatishga, adolatni ta'minlashga chaqiradi).
    • Pragmatik funksiya (ishonch, hurmat va sog'lom raqobat muhitini yaratishga yordam beradi).
  9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ingliz tilida): fairness, justice, sportsmanship, integrity, honesty, equity, (ba'zan) level playing field (bu ko'proq sharoitga nisbatan).
    Antonimlari (Ingliz tilida): foul play, unfairness, cheating, dishonesty, dirty tricks, unsportsmanlike conduct.
    Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "A sense of fair play" (halollik tuyg'usi) kabi birikmalarda ham uchraydi.
  10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
    Bu ibora dastlab sport va o'yinlar kontekstida, ayniqsa, Angliyada XIV-XV asrlarda paydo bo'lgan deb hisoblanadi. "Fair" so'zi o'sha paytlarda ham "adolatli", "chiroyli", "to'g'ri" ma'nolarini anglatgan. "Play" esa "o'yin", "musobaqa"ni bildirgan. Vaqt o'tishi bilan "fair play" tushunchasi sportdan tashqari hayotning boshqa sohalariga ham ko'chib, umumiy axloqiy tamoyilga aylangan. Shekspir asarlarida ham uchraydi, bu uning o'sha davrda ham keng tarqalganligidan dalolat beradi.
  11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

    "The referee emphasized the importance of fair play to both teams before the match started."

    "In business, a reputation for fair play can be more valuable than short-term profits gained through dishonest means."

    "He's known for his strong sense of fair play, always treating his competitors with respect."

  12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    "Hakam o‘yin boshlanishidan oldin har ikki jamoaga halol o‘yin muhimligini ta’kidladi."

    "Biznesda halollik obro‘si nomardlik yo‘li bilan olingan qisqa muddatli foydadan ko‘ra qimmatliroq bo‘lishi mumkin."

    "U o‘zining kuchli adolat tuyg‘usi bilan tanilgan, har doim raqiblariga hurmat bilan munosabatda bo‘ladi."



Frazeologik Birlik Tahlili: figure out (something) / figure (something) out

FRAZEOLOGIK BIRLIK: figure out (something) yoki figure (something) out

  1. SEMANTIK MAYDON:
    • Problem Solving Idioms (Muammo hal qilishga oid idiomalar)
    • Understanding/Comprehension Idioms (Tushunish/Anglashga oid idiomalar)
    • Discovery/Realization Idioms (Kashf etish/Anglab yetishga oid idiomalar)
    • Calculation/Estimation Idioms (Hisoblash/Baholashga oid idiomalar)
    • Business/Work Idioms (Biznes/Ishga oid idiomalar)
  2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
    • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Figure" (o'ylamoq, hisoblamoq, shakl) fe'li va "out" (tashqariga, to'liq, yakuniga) ravish zarrachasining birikmasi "tushunib yetmoq", "yechimini topmoq", "aniqlamoq" kabi ko'chma ma'noni hosil qiladi. Bu yerda "figure"ning "mental harakat" ma'nosi "out" zarrachasi bilan birikib, biror narsaning mohiyatini "tashqariga chiqarish", ya'ni ochib berish yoki muammoning yechimini "to'liq" topish obrazini beradi. Ma'no komponentlardan qisman motivatsiyalangan, ammo birikma o'ziga xos turg'un ma'no kasb etgan.
  3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
    Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (muammoning yechilishi, biror narsani tushunish ijobiy holat).
    Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida juda keng qo'llaniladi.
  4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (frazaviy fe'l, odatda o'timli).
    Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi. Obyekt (something) zarrachadan oldin yoki keyin kelishi mumkin: figure something out yoki figure out something. Agar obyekt olmosh bo'lsa, u odatda zarrachadan oldin keladi: figure it out.
    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
  5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): To understand something or to find the solution to a problem after a period of thought or investigation; to calculate or determine something. (Biror narsani o'ylash yoki tekshirish davridan keyin tushunish yoki muammoning yechimini topish; biror narsani hisoblash yoki aniqlash).
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsaning (muammo, masala, odamning xulqi) yashirin yoki chalkash qismlarini "ajratib olib", ularni tahlil qilib, umumiy "shaklini" (figure) yoki mohiyatini "tashqariga chiqarish" (out), ya'ni tushunish yoki yechimini topish.
    So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsani tashqariga shakllantirmoq/hisoblamoq" (bu yerda literal ma'no to'g'ri kelmaydi).
  6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • figure (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "o'ylash", "tahlil qilish", "hisoblash" kabi mental jarayonlarni anglatadi.
    • out (ravish zarrachasi/adverbial particle): Fe'lning ma’nosini "to'liqlik", "yakun", "ochib berish", "yechim topish" yo‘nalishlariga o‘zgartirib, frazaviy fe'lni hosil qiladi va uning idiomatikligini ta'minlaydi.
  7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
    To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu frazaviy fe'l shaklida).
    Funksional Muqobil(lar):
    • Tushunib yetmoq / Anglab yetmoq


      • Frazeologik Birlik Tahlili: fill the bill

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: fill the bill

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Suitability/Appropriateness Idioms (Moslik/Muvofiqlikka oid idiomalar)
        • Requirement/Need Idioms (Talab/Ehtiyojga oid idiomalar)
        • Problem Solving Idioms (Muammo hal qilishga oid idiomalar - yechim sifatida)
        • Business/Recruitment Idioms (Biznes/Ishga yollashga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) (yoki ba'zan **Semi-idiom** deb ham qaralishi mumkin) Izoh: "Fill" (to'ldirmoq) fe'li va "bill" (hisob-faktura, qonun loyihasi, e'lon, afisha) oti birikib, "talablarga javob bermoq", "kerakli narsa bo'lmoq", "mos kelmoq" degan ko'chma ma'noni hosil qiladi. Bu iboraning kelib chiqishi teatr afishalari ("playbill") bilan bog'liq bo'lib, unda asosiy yoki kutilgan ijrochi ("star of the bill") o'z o'rnini "to'ldirishi" kerak bo'lgan. Bu obrazning abstrakt talablar yoki ehtiyojlarga nisbatan qo'llanilishi uni idiomatik qiladi. Ma'no komponentlarining literal ma'nolaridan to'g'ridan-to'g'ri kelib chiqmaydi, garchi tarixiy obrazini tushunish mumkin bo'lsa ham.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Biror narsa yoki shaxsning kerakli talablarga mos kelishini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi + Ot (fill + the + bill).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To be suitable for a particular purpose or to meet the requirements of a particular situation; to be exactly what is needed. (Ma'lum bir maqsad uchun mos bo'lish yoki ma'lum bir vaziyat talablariga javob berish; aynan kerakli narsa bo'lish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): XIX asrda teatr dasturlarida ("playbill") asosiy diqqatga sazovor ijrochi yoki chiqish eng muhim o'rinni egallagan. Agar biror aktyor yoki chiqish dasturning shu muhim qismini ("the bill") "to'ldirsa", ya'ni kutilgan rolni bajarsa yoki kutilgan darajada bo'lsa, u "fill the bill" qilgan hisoblangan. Keyinchalik bu har qanday talab yoki ehtiyojga mos keladigan narsa yoki shaxsga nisbatan qo'llanila boshlagan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Hisobni/Afishani to'ldirmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • fill (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "mos kelish", "talabga javob berish" ma'nosini beradi.
        • bill (ot): Obrazlilikni yaratuvchi muhim komponent, bu yerda "talablar ro'yxati", "ehtiyoj", "kerakli o'rin" kabi tushunchalarning metonimik ifodasi bo'lib xizmat qiladi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Talabga javob bermoq
        • Mos kelmoq / To‘g‘ri kelmoq
        • Ayni muddao bo‘lmoq
        • Kerakli narsaning o‘zi bo‘lmoq
        • Ishni bitirmoq (ma'lum bir ehtiyojni qondirmoq ma'nosida)
        • O'rnini bosmoq (kerakli odam yoki narsa sifatida)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shaxs, narsa yoki yechimning ma’lum bir vaziyat, ehtiyoj yoki talablar uchun to‘liq mos kelishi, kerakli xususiyatlarga ega bo‘lishi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Baholash funksiyasi (biror narsaning yoki shaxsning mosligini, yaroqliligini ijobiy baholash).
        • Nominativ funksiya (talabga javob berish holatini nomlash).
        • Tavsiflovchi funksiya (biror narsaning kerakli xususiyatlarga ega ekanligini tavsiflash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): fit the bill, meet the requirements, be suitable, be just the ticket, do the trick, serve the purpose, be what is needed.
        Antonimlari (Ingliz tilida): fall short, not be suitable, be inadequate, not meet the criteria.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan "fit the bill" sinonimi ko'proq uchraydi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XIX asrda Amerika Qo'shma Shtatlarida teatr va estrada sohasidan kelib chiqqan. "Bill" so'zi o'sha paytda tomosha dasturi yoki afishasini ("playbill") anglatgan. Dasturdagi eng muhim yoki eng ko'p kutilgan chiqish ("star of the bill" yoki "top of the bill") tomoshabinlar e'tiborini tortgan. Agar biror ijrochi yoki nomer shu kutilgan darajaga mos kelsa va dasturning shu qismini muvaffaqiyatli "to'ldirsa", u "filled the bill" deb atalgan. Keyinchalik bu ibora umumiy ma'noda har qanday talabga javob berishga nisbatan qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "We needed a candidate with strong leadership skills and international experience, and Sarah really fills the bill."

        "This new software seems to fill the bill perfectly for our project management needs."

        "If you're looking for a reliable and affordable car, this model should fill the bill."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Bizga kuchli yetakchilik qobiliyatiga va xalqaro tajribaga ega nomzod kerak edi va Sara haqiqatan ham talabga javob beradi."

        "Bu yangi dasturiy ta’minot bizning loyihalarni boshqarish ehtiyojlarimiz uchun mukammal darajada mos keladiganga o‘xshaydi."

        "Agar siz ishonchli va hamyonbop mashina qidirayotgan bo‘lsangiz, bu model ayni muddao bo‘lishi kerak."



      Frazeologik Birlik Tahlili: float (someone) a loan

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: float (someone) a loan

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Financial Idioms (Moliyaviy idiomalar)
        • Banking/Lending Idioms (Bank/Kreditlashga oid idiomalar)
        • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Loan" (qarz, kredit) so'zi o'zining asosiy ma'nosini saqlab qolgan. "Float" (suzdurmoq, havoda tutib turmoq, taklif qilmoq) fe'li bu yerda "vaqtinchalik moliyaviy yordam ko'rsatish", "qarz berib turish" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. Qiyinchilikda qolgan kishiga "suv yuzida qolishi" uchun yordam berish obrazi orqali ma'no qisman motivatsiyalangan bo'lishi mumkin. Birikma barqaror va ma'lum bir moliyaviy harakatni ifodalaydi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Yordam berish, qo'llab-quvvatlashni anglatadi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Ko'pincha shaxslararo moliyaviy yordam yoki kichik biznes kontekstida ishlatilishi mumkin. Katta rasmiy kreditlash operatsiyalari uchun kamroq qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + (Vositasiz to'ldiruvchi - olmosh/ot) + Noma'lum artikl + Ot (float + someone + a + loan).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To lend someone money, especially for a short period of time or as a temporary measure to help them through a difficult financial situation. (Kimnidirga, ayniqsa qisqa muddatga yoki qiyin moliyaviy vaziyatdan o'tib olishiga yordam berish uchun vaqtinchalik chora sifatida pul qarz berish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Float" fe'li biror narsani suv yuzasida yoki havoda tutib turishni anglatadi. Bu yerda moliyaviy qiyinchilikka uchragan odamni "cho'kib ketishdan" saqlab qolish, unga vaqtinchalik "suzib turish" imkoniyatini berish obraziga ishora qilinadi. Qarz bu "suzib turish" vositasi bo'ladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kimnidirga) qarzni suzdurmoq/havoda tutib turmoq" (bu yerda literal ma'no to'g'ri kelmaydi). To'g'rirog'i: "Kimnidirga qarz berib turmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • float (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "vaqtinchalik moliyaviy yordam ko'rsatish", "qarz berish" ma'nosini beradi.
        • loan (ot): Muhim semantik komponent, berilayotgan moliyaviy yordam – qarzni bildiradi.
        • someone (vositasiz to'ldiruvchi): Qarzni qabul qiluvchi shaxsni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Qarz berib turmoq (vaqtinchalik)
        • Pul bilan yordam berib turmoq
        • Qo‘llab-quvvatlab turmoq (moliyaviy)
        • Vaqtinchalik kredit bermoq (norasmiy)
        • "Oyog‘ini yerdan uzib turmoq" (qiyin vaziyatdan chiqishi uchun yordam berish ma'nosida, ammo to'liq mos emas)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror kishiga, ayniqsa moliyaviy qiyinchilikka duch kelgan paytida, vaziyatdan chiqib olguncha qisqa muddatga qarz yoki moliyaviy yordam berib turish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (vaqtinchalik moliyaviy yordam ko'rsatish harakatini nomlash).
        • Pragmatik funksiya (yordam berish, qo'llab-quvvatlash, muammoni vaqtinchalik hal qilishga qaratilgan).
        • Ijobiy baholash funksiyasi (qarz beruvchining harakatini ijobiy baholashi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): lend someone money, give someone a loan, advance someone money, tide someone over (bu juda yaqin), help someone out (financially).
        Antonimlari (Ingliz tilida): refuse a loan, deny credit, call in a loan (agar qarzni qaytarishni talab qilsa).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Float" fe'lining "biror narsani suv yuzasida ushlab turish" ma'nosi bu iboraning obrazli asosini tashkil etadi. Moliyaviy qiyinchilikda bo'lgan odam go'yoki "cho'kayotgan" bo'ladi va unga berilgan qarz uni vaqtinchalik "suv yuzida suzib turishiga" yordam beradi. Bu metafora XX asrda, ayniqsa norasmiy moliyaviy munosabatlarda qo'llanila boshlagan bo'lishi mumkin.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida yoki norasmiy moliyaviy vaziyatlarda):

        "His business was struggling, so his father agreed to float him a loan to cover expenses for a few months."

        "Could you float me a small loan until I get paid next week?"

        "The bank wasn't an option, but thankfully a friend was able to float her a loan to start her small bakery."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Uning biznesi qiynalayotgan edi, shuning uchun otasi bir necha oylik xarajatlarni qoplash uchun unga qarz berib turishga rozi bo‘ldi."

        "Keyingi hafta oylik olgunimcha menga ozgina qarz berib tura olasanmi?"

        "Bank variant emas edi, lekin xayriyatki, bir do‘sti uning kichik novvoyxonasini boshlashi uchun unga qarz berib turishga muvaffaq bo‘ldi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: follow-up meeting

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: follow-up meeting

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business Communication Idioms (Biznes muloqotiga oid idiomalar/birikmalar)
        • Meeting/Procedure Idioms (Yig'ilish/Protseduraga oid idiomalar)
        • Project Management Idioms (Loyiha boshqaruviga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) (Barqaror terminologik birikma) Izoh: "Follow-up" (keyingi, davomiy, kuzatuv) sifati va "meeting" (yig'ilish, uchrashuv) oti o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "oldingi yig'ilish yoki harakatdan keyin o'tkaziladigan, uning natijalarini muhokama qilish yoki keyingi qadamlarni belgilash uchun mo'ljallangan yig'ilish" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma barqarorlashgan va biznes muhitida termin sifatida keng qo'llaniladi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral.
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Ayniqsa, ishbilarmonlik va professional muhitlarda keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Sifat + Ot birikmasi).
        Ichki Strukturasi: Sifat (yoki sifat vazifasidagi tarkibiy so'z) + Ot (follow-up + meeting). "Follow-up" bu yerda "meeting" otini aniqlab kelmoqda.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (gapda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida kelishi mumkin).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A meeting that takes place after a previous meeting or action, typically to discuss progress, review outcomes, or decide on further steps. (Odatda rivojlanishni muhokama qilish, natijalarni ko'rib chiqish yoki keyingi qadamlar to'g'risida qaror qabul qilish uchun oldingi yig'ilish yoki harakatdan keyin o'tkaziladigan yig'ilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Follow-up" so'zi "biror narsaning ortidan borish", "kuzatib borish", "davom ettirish" ma'nolarini beradi va "meeting" bilan birikib, avvalgi uchrashuvning mantiqiy davomi ekanligini ko'rsatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kuzatuv/davomiy yig'ilish".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • follow-up (sifat/tarkibiy so'z): "Meeting" otini aniqlaydi va uning oldingi voqea bilan bog'liqligini, davomiy xarakterini ko'rsatadi.
        • meeting (ot): Asosiy semantik komponent, yig'ilish, uchrashuvni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Keyingi yig'ilish", "Qo'shimcha yig'ilish".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Nazorat yig'ilishi
        • Yakuniy (yoki oraliq) muhokama yig'ilishi
        • (Biror masala bo'yicha) Davomiy uchrashuv
        • Ishchi yig'ilish (agar oldingi yig'ilish natijalarini amalga oshirishga qaratilgan bo'lsa)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Avvalgi uchrashuv, muhokama yoki amalga oshirilgan ishlar natijalarini ko‘rib chiqish, erishilgan yutuqlar va kamchiliklarni tahlil qilish hamda kelgusidagi vazifalarni belgilash maqsadida o‘tkaziladigan qo‘shimcha yoki navbatdagi yig‘ilish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir turdagi yig'ilishni nomlash).
        • Regulyativ funksiya (ish jarayonini nazorat qilish, davom ettirish va yo'naltirishga xizmat qiladi).
        • Informativ funksiya (oldin muhokama qilingan masalalar bo'yicha yangi ma'lumotlar almashish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): subsequent meeting, review meeting, progress meeting, (kontekstga qarab) check-in meeting.
        Antonimlari (Ingliz tilida): initial meeting, first meeting, kickoff meeting (bular boshlang'ich yig'ilishlar).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Follow up" frazaviy fe'li (kuzatib bormoq, davom ettirmoq) XX asr boshlaridan boshlab keng qo'llanila boshlagan. Uning sifat shaklida "meeting" oti bilan birikib, maxsus turdagi yig'ilishni anglatishi biznes va boshqaruv amaliyotlarining rivojlanishi bilan bog'liq. Bu biror jarayon yoki masalani shunchaki boshlab qo'ymasdan, uning natijalarini kuzatib borish va kerakli choralarni ko'rish muhimligini aks ettiradi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "We need to schedule a follow-up meeting next week to discuss the progress on this project."

        "The manager will hold a follow-up meeting with the team to review the client's feedback."

        "Please come prepared to the follow-up meeting with updates on your assigned tasks."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ushbu loyihadagi rivojlanishni muhokama qilish uchun keyingi hafta keyingi yig'ilishni rejalashtirishimiz kerak."

        "Menejer mijozning fikr-mulohazalarini ko'rib chiqish uchun jamoa bilan qo'shimcha yig'ilish o'tkazadi."

        "Iltimos, navbatdagi yig'ilishga sizga yuklatilgan vazifalar bo'yicha yangilanishlar bilan tayyor holda keling."



      Frazeologik Birlik Tahlili: gain ground

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: gain ground

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Progress/Improvement Idioms (Rivojlanish/Yaxshilanishga oid idiomalar)
        • Success/Advancement Idioms (Muvaffaqiyat/Oldinga siljishga oid idiomalar)
        • Competition/Market Idioms (Raqobat/Bozorga oid idiomalar)
        • Popularity/Acceptance Idioms (Mashhurlik/Qabul qilinishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Gain" (qo'lga kiritmoq, orttirmoq) fe'li va "ground" (yer, maydon, pozitsiya) oti o'zlarining asosiy ma'nolarini qisman saqlab qolgan. "Ground" bu yerda nafaqat jismoniy maydon, balki mavqe, ta'sir doirasi, ustunlik kabi ko'chma ma'nolarda ham kelishi mumkin. Birikma "muvaffaqiyat qozonmoq", "kuchaymoq", "keng tarqalmoq", "oldinlab ketmoq" kabi ma'nolarni ifodalaydi. Bu jang maydonida dushman hududini egallash, pozitsiyani mustahkamlash obrazidan kelib chiqqan bo'lishi mumkin. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi va obrazli asosini tushunish mumkin.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Rivojlanish, muvaffaqiyat, kuchayishni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Ommaviy axborot vositalari, biznes va kundalik nutqda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot (gain + ground).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To make progress; to become more popular, successful, or accepted; to advance or increase one's position or influence. (Rivojlanmoq; yanada mashhurroq, muvaffaqiyatliroq yoki qabul qilinadigan bo'lmoq; o'z pozitsiyasini yoki ta'sirini oldinga surish yoki oshirish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Asosan harbiy sohadan kelib chiqqan bo'lishi mumkin, bu yerda "yer (maydon) egallash" dushmanga nisbatan ustunlikka erishish, oldinga siljishni anglatgan. Bu obraz keyinchalik raqobat, g'oyalar kurashi, bozor va boshqa sohalarga ko'chirilgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yerni/maydonni qo'lga kiritmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • gain (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "erishish", "orttirish", "kuchaytirish" ma'nolarini beradi.
        • ground (ot): Bu yerda "pozitsiya", "mavqe", "ustunlik", "ta'sir doirasi" kabi ko'chma ma'nolarni ifodalovchi muhim semantik komponent.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Mavqeini mustahkamlamoq" (qisman).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Kuchaymoq / Nufuzi ortmoq
        • Oldinga siljimoq / Rivojlanmoq
        • Keng tarqalmoq / Ommalashmoq
        • Ustunlikka erishmoq
        • Zamin yaratmoq (keyingi yutuqlar uchun)
        • Tomir yoymoq (g'oyalar, ta'sir haqida)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror sohada, raqobatda yoki g‘oyalar kurashida o‘z mavqeini mustahkamlash, muvaffaqiyatga erishish, ta’sir doirasini kengaytirish yoki ko‘pchilik tomonidan qo‘llab-quvvatlanishga erishish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (rivojlanish, kuchayish jarayonini yoki holatini nomlash).
        • Baholash funksiyasi (ijobiy o'zgarish, muvaffaqiyatni baholash).
        • Dinamik funksiya (o'zgarish, harakat, oldinga siljishni ifodalaydi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): make headway, advance, progress, become more popular, catch on, take hold, make inroads.
        Antonimlari (Ingliz tilida): lose ground, fall behind, decline, lose popularity, wane.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan "gain ground on someone/something" (kimdandir/nimadandir oldinlab ketmoq) shaklida ham kelishi mumkin.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora, ehtimol, XVII-XVIII asrlarda harbiy terminologiyadan kelib chiqqan. Jang maydonida "gain ground" dushman hisobiga hududni egallash, o'z pozitsiyalarini oldinga surishni anglatgan. Keyinchalik bu metafora raqobatli kurashning boshqa sohalariga, masalan, siyosat, biznes, sport va g'oyalar tarqalishiga nisbatan ham qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Despite initial skepticism, the new sustainable energy initiative is quickly gaining ground among investors."

        "Our main competitor is starting to gain ground in the Asian market, so we need a new strategy."

        "The idea that remote work can be highly productive has been gaining ground over the past few years."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Dastlabki shubhalarga qaramay, yangi barqaror energiya tashabbusi investorlar orasida tezda kuchayib bormoqda."

        "Bizning asosiy raqobatchimiz Osiyo bozorida mavqeini mustahkamlay boshladi, shuning uchun bizga yangi strategiya kerak."

        "Masofaviy ish juda samarali bo'lishi mumkin degan g'oya so'nggi bir necha yil ichida keng tarqalmoqda."



      Frazeologik Birlik Tahlili: get a break

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: get a break

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Opportunity/Chance Idioms (Imkoniyat/Shansga oid idiomalar)
        • Luck/Fortune Idioms (Omad/Tolega oid idiomalar)
        • Relief/Rest Idioms (Yengillik/Dam olishga oid idiomalar - ba'zan)
        • Career/Success Idioms (Karyera/Muvaffaqiyatga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Get" (olmoq, erishmoq) fe'li va "break" (tanaffus, uzilish, imkoniyat, omadli tasodif) oti o'zlarining ba'zi asosiy ma'nolarini saqlab qolgan. "Break" so'zi bu yerda ko'pincha "kutilmagan imkoniyat" yoki "omadli vaziyat" ma'nosida keladi. Birikma "imkoniyatga ega bo'lmoq", "omadi kelmoq", "yengillik topmoq" kabi ma'nolarni ifodalaydi. "Break" so'zining "uzilish" (qiyinchiliklardan) yoki "yutuq" (karyerada) ma'nolari obrazli asos bo'lib xizmat qilishi mumkin. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi va kontekstga bog'liq.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Omad, imkoniyat, yengillikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (get + a + break).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To receive an opportunity or a piece of good luck, especially one that leads to success or improvement; to get a period of rest or relief from something difficult or tiring. (Ayniqsa muvaffaqiyat yoki yaxshilanishga olib keladigan imkoniyat yoki omadga ega bo'lmoq; qiyin yoki charchatadigan narsadan dam olish yoki yengillik davriga ega bo'lmoq).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Break" so'zining bir nechta obrazli asoslari bo'lishi mumkin:
        1. Qiyinchiliklar zanjirining "uzilishi" (a break in a routine/pattern).
        2. Omadning kutilmaganda "paydo bo'lishi" yoki "yorib chiqishi" (a lucky break).
        3. Ish yoki faoliyatdagi "tanaffus" (a rest break).
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tanaffus/uzilish/imkoniyat olmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • get (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "erishish", "olish" ma'nolarini beradi.
        • break (ot): Bu yerda "imkoniyat", "omadli vaziyat", "yengillik", "tanaffus" kabi ko'chma ma'nolarni ifodalovchi muhim semantik komponent.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu kenglikda).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Omadi kelmoq / Ishi yurishmoq
        • Imkoniyatga ega bo‘lmoq
        • Yengil tortmoq / Nafas rostlamoq (dam olish ma'nosida)
        • Bir oz dam olmoq
        • Muvaffaqiyat uchun turtki olmoq
        • "Ko'zi ochilmoq" (yangi imkoniyatga)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kutilmagan yaxshi imkoniyat yoki omadli vaziyatga duch kelish, bu ko‘pincha muvaffaqiyatga yoki ahvolning yaxshilanishiga olib keladi; yoki qiyin, charchatadigan ishdan keyin dam olish yoki yengillik topish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (imkoniyatga ega bo'lish, omad kelishi yoki dam olish holatini nomlash).
        • Baholash funksiyasi (ijobiy vaziyat yoki imkoniyatni baholash).
        • Emotiv funksiya (yengillik, xursandchilik hissini ifodalashi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): get a chance, have an opportunity, get lucky, catch a break, (dam olish ma'nosida) take a break, have a rest.
        Antonimlari (Ingliz tilida): have bad luck, miss an opportunity, face setbacks, (dam olish ma'nosida) keep working, have no rest.
        Variantlari: "give someone a break" (kimnidirga imkoniyat berish, tinch qo'yish).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Break" so'zining "kutilmagan omadli imkoniyat" ma'nosidagi qo'llanilishi XX asr boshlarida AQShda paydo bo'lgan deb hisoblanadi. Bu, ehtimol, sport o'yinlaridagi (masalan, bilyardda sharlarning kutilmaganda yaxshi joylashishi) "omadli uzilish" (lucky break) tushunchasidan yoki qiyinchiliklar zanjirining "uzilishi" g'oyasidan kelib chiqqan. "Get" fe'li bilan birikib, bu ijobiy hodisaga ega bo'lishni anglatgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "After years of hard work, she finally got a break when a major publisher accepted her manuscript."

        "The team has been working nonstop; they really deserve to get a break this weekend."

        "He was struggling to find a job, but then he got a break with an internship at a well-known company."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ko‘p yillik mashaqqatli mehnatdan so‘ng, yirik nashriyot uning qo‘lyozmasini qabul qilgach, nihoyat uning omadi keldi."

        "Jamoa tinimsiz ishlamoqda; ular haqiqatan ham shu hafta oxiri bir oz dam olishga loyiqdirlar."

        "U ish topishga qiynalayotgan edi, keyin esa taniqli kompaniyada amaliyot o‘tash bilan unga imkoniyat tug'ildi."



      < Frazeologik Birlik Tahlili: get a raise

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: get a raise

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Work/Career Idioms (Ish/Karyeraga oid idiomalar)
        • Salary/Compensation Idioms (Maosh/Mukofotga oid idiomalar)
        • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
        • Financial Improvement Idioms (Moliyaviy yaxshilanishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Get" (olmoq, erishmoq) fe'li va "raise" (oshirish, ko'tarish; bu yerda maoshning oshishi) oti o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "maoshining oshishiga erishmoq" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma barqarorlashgan va tez-tez ishlatiladi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past, ko'proq turg'un kollokatsiya (so'z birikmasi) hisoblanadi. "Raise" so'zi bu yerda "increase in salary" ning qisqartirilgan shakli sifatida qaralishi mumkin.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Moliyaviy ahvolning yaxshilanishi, mehnatning tan olinishini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Ishbilarmonlik va kundalik nutqda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (get + a + raise).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To receive an increase in one's salary or wages. (O'zining maoshi yoki ish haqining oshishiga erishmoq).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Raise" so'zi "ko'tarilish", "oshish" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi va maoshga nisbatan qo'llaniladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Oshish/ko'tarilish olmoq" (maoshga nisbatan).
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • get (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "olish", "erishish" ma'nosini beradi.
        • raise (ot): Bu yerda "maoshning oshishi" degan maxsus ma'noni ifodalovchi muhim semantik komponent.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Maoshi oshmoq", "Oyligi ko'tarilmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Maoshiga qo‘shimcha olmoq
        • Ish haqi oshishiga erishmoq
        • Lavozimi bilan birga maoshi ham oshmoq (agar lavozim oshsa)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Ish joyida mehnatiga yarasha yoki boshqa sabablarga ko'ra oylik maoshining miqdori ortishiga erishish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maoshning oshishi faktini nomlash).
        • Informativ funksiya (moliyaviy o'zgarish haqida xabar berish).
        • Ijobiy baholash funksiyasi (xodim uchun ijobiy hodisani bildiradi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): receive a pay increase, get a salary increase, (less common) get a pay hike.
        Antonimlari (Ingliz tilida): get a pay cut, have one's salary reduced.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Raise" so'zining ot sifatida "oshish", ayniqsa "maoshning oshishi" ma'nosida ishlatilishi XIX asr oxiri - XX asr boshlarida AQShda keng tarqalgan. "Get" fe'li bilan birikib, bu hodisaga erishishni anglatuvchi barqaror kollokatsiyaga aylangan. Bu ishchi kuchi va mehnat munosabatlarining rivojlanishi bilan bog'liq.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "After a successful year, many employees in the company are hoping to get a raise."

        "She worked hard and exceeded all her targets, so she definitely deserved to get a raise."

        "He's planning to ask his boss if he can get a raise during his annual performance review."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Muvaffaqiyatli yildan so‘ng kompaniyadagi ko‘plab xodimlar maoshlari oshishiga umid qilmoqdalar."

        "U astoydil ishladi va barcha maqsadlaridan oshib tushdi, shuning uchun u albatta maoshi oshishiga loyiq edi."

        "U yillik ish faoliyati baholashida boshlig‘idan maoshini oshirishlarini so‘rashni rejalashtirmoqda."



      Frazeologik Birlik Tahlili: get off the ground

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: get off the ground

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Project/Business Startup Idioms (Loyiha/Biznesni boshlashga oid idiomalar)
        • Progress/Initiation Idioms (Rivojlanish/Tashabbusga oid idiomalar)
        • Success Idioms (Muvaffaqiyatga oid idiomalar - boshlang'ich bosqichda)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Get off" (ko'tarilmoq, jo'namoq) frazaviy fe'li va "the ground" (yer) oti birikib, "biror narsaning (loyiha, biznes, g'oya) muvaffaqiyatli boshlanishi, ishga tushishi" degan ko'chma ma'noni ifodalaydi. Samolyot yoki qushning yerdan ko'tarilishi obrazi metaforik asos bo'lib xizmat qiladi. Literal ma'no (yerdan ko'tarilish) mavjud, ammo frazeologik birlik ko'pincha abstrakt tushunchalarga nisbatan qo'llaniladi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi va obrazli asosini tushunish mumkin.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Muvaffaqiyatli boshlanish, qiyinchiliklarni yengib o'tishni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + Predlogli birikma).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Aniqlovchi + Ot (get + off + the + ground).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To start or begin to be successful; to make a successful beginning after a period of planning or difficulty. (Boshlamoq yoki muvaffaqiyatli bo'la boshlamoq; rejalashtirish yoki qiyinchilik davridan keyin muvaffaqiyatli boshlanish yasamoq).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora samolyot, raketa yoki hatto qushning yerdan ko'tarilib, parvozini boshlashi obraziga asoslangan. Biror loyiha yoki biznesning dastlabki qiyinchiliklarni yengib, "parvoz"ini boshlashi, ya'ni faoliyat yurita boshlashi va rivojlanish yo'liga o'tishi nazarda tutiladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yerdan ko'tarilmoq/ajralmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • get off (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "boshlanmoq", "ishga tushmoq", "ko'tarilmoq" ma'nolarini beradi.
          • get (fe'l): Harakatning asosini tashkil etadi.
          • off (ravish zarrachasi): Yerdan ajralish, harakatni boshlash ma'nosini kuchaytiradi.
        • the ground (otli birikma): Boshlang'ich nuqta, harakatsizlik holatini yoki dastlabki bosqichni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Ishga tushmoq / Faoliyat boshlamoq
        • Oyoqqa turib olmoq (loyiha, biznes haqida)
        • Rivojlana boshlamoq
        • Muvaffaqiyatli start olmoq
        • "G'ildiragi yurib ketmoq"
        • "Jonlanmoq" (loyiha, g'oya haqida)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror yangi loyiha, biznes, reja yoki g‘oyaning dastlabki qiyinchiliklarni yengib, muvaffaqiyatli tarzda boshlanishi, faoliyat yurita boshlashi yoki rivojlanish bosqichiga o‘tishi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (biror narsaning muvaffaqiyatli boshlanishi holatini nomlash).
        • Baholash funksiyasi (ijobiy natija, boshlang'ich muvaffaqiyatni baholash).
        • Dinamik funksiya (harakatning boshlanishi, rivojlanishning ilk bosqichini ifodalaydi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): take off, launch, start successfully, begin to make progress, (ba'zan) get underway.
        Antonimlari (Ingliz tilida): fail to get off the ground, never materialize, stall, falter, remain on the drawing board.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora aviatsiya rivojlanishi bilan bog'liq holda XX asr boshlarida paydo bo'lgan va ommalashgan bo'lishi mumkin. Samolyotning yerdan ko'tarilib, parvozini boshlashi (to get off the ground) muvaffaqiyatli boshlanishning yorqin obrazi bo'lib xizmat qilgan. Keyinchalik bu metafora har qanday yangi tashabbus yoki loyihaning boshlanishiga nisbatan qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Despite a lot of initial challenges, their new online business finally got off the ground last month."

        "We need more funding to help this innovative project get off the ground."

        "Many great ideas never get off the ground due to a lack of resources or poor planning."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ko‘plab dastlabki qiyinchiliklarga qaramay, ularning yangi onlayn biznesi nihoyat o‘tgan oy ishga tushdi."

        "Ushbu innovatsion loyihaning oyoqqa turib olishiga yordam berish uchun bizga ko'proq mablag' kerak."

        "Ko‘pgina ajoyib g‘oyalar resurslar yetishmasligi yoki yomon rejalashtirish tufayli hech qachon jonlanmaydi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: give (someone) the green light

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: give (someone) the green light

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Permission/Approval Idioms (Ruxsat/Ma'qullashga oid idiomalar)
        • Decision Making Idioms (Qaror qabul qilishga oid idiomalar)
        • Project Management Idioms (Loyiha boshqaruviga oid idiomalar)
        • Business Idioms (Biznesga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Green light" (yashil chiroq) ning literal ma'nosi transport harakatiga ruxsat berishni anglatsa-da, bu frazeologik birlikda "yashil chiroq" ramziy ma'noda "ruxsat", "ma'qullash", "ishni boshlashga ijozat"ni bildiradi. "Give" (bermoq) fe'li bilan birikib, "ruxsat bermoq" degan to'liq ko'chma ma'noni hosil qiladi. Komponentlarning literal ma'nolari yig'indisi birlikning umumiy ma'nosini to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi, balki svetoforning yashil chirog'i metaforasi orqali anglashiladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Ruxsat berish, ishni boshlash imkoniyatini yaratishni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + (Vositasiz to'ldiruvchi - olmosh/ot) + Aniqlovchi + Sifat + Ot (give + someone + the + green + light).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To give permission for someone to do something or for something to happen; to approve a plan or project so that it can begin. (Kimnidirga biror narsa qilishga yoki biror narsaning sodir bo'lishiga ruxsat bermoq; reja yoki loyihani ma'qullab, uning boshlanishiga imkon berish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora svetoforning yashil chirog'i obraziga asoslangan. Yashil chiroq transport vositalariga harakatni davom ettirish uchun ruxsat belgisi bo'lgani kabi, bu frazeologik birlik ham biror ish, loyiha yoki harakatni boshlash uchun berilgan ruxsat yoki ma'qullashni anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kimnidirga) yashil chiroqni bermoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • give (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "bermoq", "taqdim etmoq" ma'nolarini beradi.
        • the green light (otli birikma): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "ruxsat", "ma'qullash", "boshlash uchun ijozat"ning metaforik ifodasi.
          • green (sifat): "Light" otini aniqlaydi va svetofordagi ruxsat beruvchi rangga ishora qiladi.
          • light (ot): Bu yerda "chiroq", "signal" ma'nosida kelib, metaforaning asosini tashkil etadi.
        • someone (vositasiz to'ldiruvchi): Ruxsatni qabul qiluvchi shaxs yoki guruhni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Yashil chiroq yoqmoq" (juda yaqin).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Ruxsat bermoq / Ijozat bermoq
        • Ma’qullamoq (loyihani, rejani)
        • "Yo'l ochib bermoq"
        • "Start bermoq"
        • Rozilik bildirmoq (ishni boshlashga)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror kishiga yoki guruhga ma’lum bir ishni, loyihani yoki harakatni boshlash yoki davom ettirish uchun rasmiy yoki norasmiy ruxsat, ijozat yoki ma’qullash berish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (ruxsat berish harakatini nomlash).
        • Regulyativ funksiya (biror faoliyatning boshlanishini yoki davom etishini boshqarish).
        • Pragmatik funksiya (harakatga undash, imkoniyat yaratish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): give permission, authorize, approve, give the go-ahead, okay (verb), greenlight (verb - bir so'z sifatida ham ishlatiladi).
        Antonimlari (Ingliz tilida): give the red light, deny permission, reject, veto, block, forbid.
        Variantlari: "get the green light" (ruxsat olmoq).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora temir yo'l transporti va keyinchalik avtomobil svetoforlarining paydo bo'lishi bilan bog'liq. Yashil rang an'anaviy ravishda "harakatga ruxsat" yoki "xavfsiz" degan ma'noni anglatgan. XIX asr oxiri - XX asr boshlarida bu signalizatsiya tizimi keng tarqalgach, "yashil chiroq" metaforasi har qanday ish yoki loyihaga ruxsat berish ma'nosida ko'chma ma'noda qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The board of directors finally gave the CEO the green light to proceed with the new expansion plan."

        "Once we receive funding, we can give the project team the green light to start development."

        "The city council gave the green light for the construction of the new shopping mall."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Direktorlar kengashi nihoyat bosh direktorga yangi kengayish rejasini davom ettirish uchun yashil chiroq yoqdi."

        "Moliyalashtirishni olganimizdan so‘ng, loyiha jamoasiga ishlab chiqishni boshlash uchun ruxsat bera olamiz."

        "Shahar kengashi yangi savdo markazi qurilishiga ruxsat berdi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: go belly up

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: go belly up

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business Failure Idioms (Biznes muvaffaqiyatsizligiga oid idiomalar)
        • Financial Ruin Idioms (Moliyaviy barbod bo'lishga oid idiomalar)
        • End/Cessation Idioms (Tugash/To'xtashga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Go" (bormoq, bo'lmoq), "belly" (qorin) va "up" (yuqoriga) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "bankrot bo'lmoq", "ishdan chiqmoq", "barbod bo'lmoq" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora o'lgan baliqning suv yuzasida qorni yuqoriga qarab suzishi obraziga asoslangan. Bu obrazning biznes yoki loyihaning muvaffaqiyatsizligiga nisbatan qo'llanilishi uni to'liq idiomatik qiladi. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Salbiy (Muvaffaqiyatsizlik, barbod bo'lish, tugashni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda va norasmiy ishbilarmonlik muhitida ko'proq ishlatiladi. Rasmiy hujjatlarda kamroq qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot + Ravish zarrachasi (go + belly + up).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To fail completely, especially financially; to go bankrupt; to cease to exist or operate. (To'liq muvaffaqiyatsizlikka uchramoq, ayniqsa moliyaviy jihatdan; bankrot bo'lmoq; mavjud bo'lishni yoki faoliyat yuritishni to'xtatmoq).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora o'lik yoki o'layotgan baliqning suv yuzasida qorni bilan yuqoriga qarab suzib qolishi manzarasidan kelib chiqqan. Bu holat hayotning tugashi va harakatsizlikni anglatadi. Shu obraz biznes, kompaniya yoki loyihaning "o'lishi", ya'ni bankrot bo'lishi yoki faoliyatini to'xtatishiga metaforik tarzda ko'chirilgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qorni yuqoriga qarab bormoq/bo'lmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • go (fe'l): Asosiy harakatni yoki holatga o'tishni bildiruvchi fe'l.
        • belly up (ot + ravish zarrachasi birikmasi): Obrazlilikni yaratuvchi asosiy semantik komponent, "o'lish", "barbod bo'lish" holatini anglatadi.
          • belly (ot): O'lik baliq obrazining markaziy qismi.
          • up (ravish zarrachasi): Qorinning yuqoriga qaragan holatini ko'rsatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Bankrot bo‘lmoq / Kasodga uchramoq
        • Sinmoq (biznes haqida)
        • Barbod bo‘lmoq / Xonavayron bo‘lmoq
        • Ishdan chiqmoq (muvaffaqiyatsizlik tufayli)
        • Tagiga tushib ketmoq (moliyaviy)
        • "Suvga cho'kmoq" (biznes haqida)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror kompaniya, biznes yoki loyihaning moliyaviy qiyinchiliklar tufayli to‘liq muvaffaqiyatsizlikka uchrashi, bankrot bo‘lishi yoki o‘z faoliyatini butunlay to‘xtatishi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (bankrotlik, muvaffaqiyatsizlik holatini nomlash).
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (barbod bo'lishni yorqin va esda qolarli ifodalash).
        • Salbiy baholash funksiyasi (muvaffaqiyatsizlikni salbiy baholash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): go bankrupt, go bust, fail, collapse, go under, fold (biznes haqida), go to the wall.
        Antonimlari (Ingliz tilida): succeed, thrive, flourish, prosper, get off the ground, take off.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XIX asr oxiri - XX asr boshlarida AQShda paydo bo'lgan deb hisoblanadi. Uning kelib chiqishi o'lgan baliqlarning suv yuzasida qorni yuqoriga qarab qalqib chiqishi bilan bog'liq. Bu o'lim va harakatsizlikning yaqqol belgisi bo'lgan. Keyinchalik bu obraz moliyaviy "o'lim", ya'ni bankrotlik yoki biznesning barbod bo'lishiga nisbatan metaforik tarzda qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Many small businesses unfortunately went belly up during the economic recession."

        "If we don't secure new funding soon, there's a real risk the entire project could go belly up."

        "The airline company went belly up after years of financial mismanagement."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Afsuski, iqtisodiy tanazzul paytida ko‘plab kichik bizneslar bankrot bo‘ldi."

        "Agar tez orada yangi moliyalashtirishni ta'minlay olmasak, butun loyihaning barbod bo‘lish xavfi bor."

        "Aviakompaniya ko'p yillik moliyaviy boshqaruvsizlikdan so'ng kasodga uchradi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: go over the books

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: go over the books

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Accounting/Finance Idioms (Buxgalteriya/Moliya idiomlari)
        • Business Examination Idioms (Biznesni tekshirishga oid idiomalar)
        • Verification/Audit Idioms (Tekshirish/Auditga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Go over" frazaviy fe'li "tekshirib chiqmoq", "qayta ko'rib chiqmoq" degan ma'noni anglatadi. "The books" esa bu yerda "hisob-kitob daftarlari", "moliyaviy yozuvlar" degan maxsus, metonimik ma'noda keladi. Birikma "moliyaviy hisobotlarni sinchkovlik bilan tekshirib chiqish" degan o'ziga xos ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi: "go over"ning umumiy tekshirish ma'nosi "the books" (moliyaviy hujjatlar) bilan birikib, ixtisoslashgan ma'no hosil qiladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Faktni yoki jarayonni konstatatsiya qiladi). Ba'zan, agar tekshiruv biror muammoni topishga qaratilgan bo'lsa, biroz xavotirli tus olishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha. Biznes, buxgalteriya va moliya sohalarida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + Predlogli to'ldiruvchi).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Aniqlovchi + Ot (ko'plikda) (go + over + the + books).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To examine financial records or accounts carefully and in detail, often to check for accuracy or to find a problem. (Moliyaviy yozuvlar yoki hisob-kitoblarni, ko'pincha aniqlikni tekshirish yoki muammoni topish uchun, diqqat bilan va batafsil o'rganib chiqish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Go over" biror narsani boshidan oxirigacha, har bir detaliga e'tibor berib o'rganishni anglatadi. "The books" (daftarlar) esa an'anaviy ravishda moliyaviy ma'lumotlar yoziladigan hisob-kitob daftarlariga ishora. Shunday qilib, "daftarlarni boshdan-oyoq o'rganib chiqish" obrazi moliyaviy tekshiruvni anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Daftarlar ustidan o'tmoq/ko'rib chiqmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • go over (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "sinchkovlik bilan tekshirish", "qayta ko'rib chiqish" ma'nosini beradi.
          • go (fe'l): Harakatning asosini tashkil etadi.
          • over (ravish zarrachasi/predlog): Harakatning batafsilligi, qamrovliligini ko'rsatadi.
        • the books (otli birikma): Tekshirilayotgan obyekt – moliyaviy hisobotlar, hisob-kitob daftarlarining metonimik ifodasi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Hisob-kitobni tekshirmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Moliyaviy hisobotlarni ko‘zdan kechirmoq
        • Buxgalteriya yozuvlarini tekshirib chiqmoq
        • Audit o‘tkazmoq (rasmiyroq)
        • Hisob-kitobni taftish qilmoq
        • "Qog'ozlarni titkilamoq" (norasmiy, shubhali vaziyatda)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kompaniyaning yoki shaxsning moliyaviy hisobotlari, buxgalteriya yozuvlari va boshqa tegishli hujjatlarini xatoliklar, nomuvofiqliklar yoki firibgarlik holatlarini aniqlash maqsadida batafsil va diqqat bilan tekshirib chiqish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (moliyaviy tekshiruv jarayonini nomlash).
        • Regulyativ/Nazorat funksiyasi (moliyaviy intizomni ta'minlash, xatolarning oldini olish).
        • Analitik funksiya (moliyaviy holatni tahlil qilish, muammolarni aniqlash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): examine the books, audit the books, check the accounts, review the financial records, scrutinize the accounts.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi harakatlar) ignore the books, neglect the accounts, cook the books (bu firibgarlikni anglatadi).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Books" so'zining "hisob-kitob daftarlari" ma'nosida ishlatilishi buxgalteriya amaliyotining ilk davrlariga borib taqaladi. "Go over" frazaviy fe'li esa "biror narsani diqqat bilan o'rganish, tekshirish" ma'nosida XVI asrdan beri qo'llaniladi. Bu ikki komponentning birikib, "moliyaviy hisobotlarni tekshirish" ma'nosini anglatishi biznes va moliya sohalarining rivojlanishi bilan barqarorlashgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The auditors will go over the books at the end of the fiscal year to ensure everything is accurate."

        "Before investing in the company, she insisted on her accountant going over their books thoroughly."

        "We need to go over the books to find out where we are overspending."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Auditorlar moliyaviy yil oxirida hamma narsa to‘g‘ri ekanligiga ishonch hosil qilish uchun hisob-kitoblarni tekshirib chiqadilar."

        "Kompaniyaga sarmoya kiritishdan oldin, u o‘z buxgalteridan ularning hisob-kitoblarini puxta tekshirib chiqishni talab qildi."

        "Qayerda ortiqcha sarflayotganimizni aniqlash uchun hisob-kitoblarni ko‘zdan kechirishimiz kerak."



      Frazeologik Birlik Tahlili: go public

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: go public

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Business/Finance Idioms (Biznes/Moliya idiomlari - IPO)
        • Information Disclosure Idioms (Ma'lumotni oshkor qilishga oid idiomalar)
        • Public Relations Idioms (Jamoatchilik bilan aloqalarga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Go" (bormoq, bo'lmoq) fe'li va "public" (ommaviy, jamoat) sifati (yoki otlashgan sifati) birikib, kontekstga qarab bir nechta ko'chma ma'noni ifodalaydi.
          1. Biznesda: Xususiy kompaniyaning o'z aksiyalarini birinchi marta fond birjasida ommaga sotuvga chiqarishi (IPO). Bu yerda "public" ommaviy investorlarni anglatadi.
          2. Umumiy ma'noda: Biror maxfiy ma'lumotni yoki shaxsiy ishni ommaga oshkor qilish. Bu yerda "public" keng jamoatchilikni anglatadi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, chunki "public"ning "ommaviy" ma'nosi saqlanadi, ammo "go" bilan birikib, ixtisoslashgan harakatni bildiradi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya:
        • IPO ma'nosida: Ko'pincha Neytral yoki Ijobiy (kompaniyaning o'sishi, rivojlanishi belgisi).
        • Ma'lumotni oshkor qilish ma'nosida: Ko'pincha Neytral yoki Salbiy (agar oshkor qilingan ma'lumot noxush bo'lsa yoki majburan oshkor qilinsa).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha. Biznes va ommaviy axborot vositalarida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Sifat (yoki otlashgan sifat) (go + public).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: (Of a company) To become a publicly traded company by offering shares to the public for the first time (IPO) (Kompaniya haqida: Aksiyalarini birinchi marta ommaga taklif qilib, ochiq aksiyadorlik jamiyatiga aylanish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): For a private company to start selling shares of its stock to the general public, usually through an initial public offering (IPO).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Xususiy mulkchilikdan "ommaviy" mulkchilikka "o'tish", kompaniyaning egaligi va moliyasi keng jamoatchilik uchun ochiq bo'lishi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Ommaviy bo'lmoq/Ommaga chiqmoq".

        Ma'no 2: To make something, especially information that was previously private or secret, known to the public (Biror narsani, ayniqsa avval maxfiy yoki shaxsiy bo'lgan ma'lumotni ommaga oshkor qilish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To reveal or disclose information that was previously kept secret or private to the general public.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Maxfiy doiradan "ommaviy" maydonga "chiqish", ma'lumotni keng jamoatchilikka yetkazish.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Ommaviy bo'lmoq/Ommaga chiqmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • go (fe'l): Asosiy harakatni yoki holatga o'tishni bildiruvchi fe'l.
        • public (sifat/otlashgan sifat): Maqsadli holatni yoki auditoriyani ("ommaviy", "jamoatchilik") bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (IPO):

        • Aksiyalarini ommaviy sotuvga chiqarmoq
        • Ochiq aksiyadorlik jamiyatiga aylanish
        • Birjaga chiqmoq (aksiyalar bilan)
        • IPO o‘tkazmoq

        Ma'no 2 (Ma'lumotni oshkor qilish):

        • Oshkor qilmoq / Fosh etmoq
        • Ommaga e’lon qilmoq
        • Sirni ochmoq
        • Jamoatchilikka ma’lum qilmoq
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir biznes jarayonini yoki harakatni nomlash).
        • Informativ funksiya (muhim o'zgarish yoki voqea haqida xabar berish).
        • Pragmatik funksiya (kompaniyaning strategik qarorini yoki shaxsning biror harakatini ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1 (IPO): launch an IPO, float (a company), take a company public.
        • Ma'no 2 (Oshkor qilish): reveal, disclose, make public, announce, publicize, expose.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1 (IPO): remain private, take a company private (delist).
        • Ma'no 2 (Oshkor qilish): keep secret, conceal, cover up, keep private.
        Variantlari: "go public with something" (biror narsa bilan ommaga chiqmoq, ya'ni biror narsani oshkor qilmoq).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Ma'no 1 (IPO): Bu ma'no XX asrda fond bozorlari va korporativ moliyaning rivojlanishi bilan paydo bo'lgan. "Public" so'zi bu yerda keng investorlar ommasini anglatadi.
        Ma'no 2 (Oshkor qilish): Bu ma'no "public" so'zining "ommaviy", "keng jamoatchilikka ma'lum" degan umumiy ma'nosidan kelib chiqqan. Biror narsaning "ommaviy bo'lishi" uning maxfiyligini yo'qotishini anglatadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "The tech startup is planning to go public next year to raise more capital."

        (Ma'no 1): "After successfully going public, the company's shares soared in value."

        (Ma'no 2): "The celebrity decided to go public with her story to raise awareness about the issue."

        (Ma'no 2): "The politician was forced to go public with the details of the scandal."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Texnologik startap ko‘proq kapital jalb qilish uchun kelgusi yili aksiyalarini ommaviy sotuvga chiqarishni rejalashtirmoqda."

        (Ma'no 1): "Muvaffaqiyatli ravishda birjaga chiqqandan so‘ng, kompaniya aksiyalarining qiymati keskin oshdi."

        (Ma'no 2): "Mashhur shaxs muammo haqida xabardorlikni oshirish uchun o‘z hikoyasini ommaga oshkor qilishga qaror qildi."

        (Ma'no 2): "Siyosatchi janjal tafsilotlari bilan ommaga chiqishga majbur bo‘ldi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: go through with (something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: go through with (something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Completion/Execution Idioms (Yakunlash/Amalga oshirishga oid idiomalar)
        • Decision/Commitment Idioms (Qaror/Majburiyatga oid idiomalar)
        • Perseverance Idioms (Matonat/Qat'iyatga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb + Prepositional Object) Izoh: "Go through" (biror narsadan o'tmoq, boshdan kechirmoq, yakunlamoq) frazaviy fe'li va "with something" (biror narsa bilan, biror narsaga qaramay) birikmasi "qiyinchiliklarga yoki ikkilanishlarga qaramay, rejalashtirilgan yoki boshlangan ishni oxiriga yetkazish" degan ma'noni anglatadi. "Go through"ning o'zi "biror jarayondan o'tish" yoki "bajarish" ma'nosini berishi mumkin. "With" predlogi esa bu harakatning ma'lum bir narsaga (reja, qaror) nisbatan qat'iyat bilan amalga oshirilishini ta'kidlaydi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo butun birikma barqaror va o'ziga xos ma'no kasb etgan.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ko'pincha Neytral yoki Ijobiy (Qat'iyat, mas'uliyat, ishni oxiriga yetkazishni bildiradi). Ba'zan, agar bajarilayotgan ish noxush bo'lsa, biroz majburiy yoki qiyin qaror tusini olishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + Predlog + To'ldiruvchi).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Predlog + Ot/Olmosh (go + through + with + something).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To do something that has been planned, agreed upon, or started, especially despite difficulties, doubts, or a desire not to do it; to complete or carry out an action. (Rejalashtirilgan, kelishilgan yoki boshlangan ishni, ayniqsa qiyinchiliklarga, shubhalarga yoki uni qilmaslik istagiga qaramay, amalga oshirish; harakatni yakunlash yoki bajarish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Go through" biror jarayon yoki to'siqlar "orqali o'tish"ni anglatadi. "With something" esa bu "o'tish"ning ma'lum bir narsa (reja, qaror, va'da) bilan bog'liqligini va unga sodiqlikni ko'rsatadi. Ya'ni, boshlangan yoki rejalashtirilgan ishni barcha qiyinchiliklar "orqali o'tib", oxirigacha "olib borish".
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsa bilan (orqali) o'tmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • go through (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "amalga oshirish", "bajarish", "oxiriga yetkazish" ma'nosini beradi.
          • go (fe'l): Harakatning asosini tashkil etadi.
          • through (ravish zarrachasi/predlog): Jarayon yoki to'siqlar orqali o'tishni, yakunlashni bildiradi.
        • with (predlog): Harakatning ma'lum bir narsaga (reja, qaror) sodiqlik bilan yo'naltirilganligini ko'rsatadi.
        • something (to'ldiruvchi): Amalga oshirilayotgan ish, reja yoki qarorni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Oxiriga yetkazmoq" (juda yaqin).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Amalga oshirmoq (rejalashtirilgan ishni)
        • Bajarmoq (va'dani, rejani)
        • Ishni oxiriga yetkazmoq / Bitirmoq
        • Qaroridan qaytmaslik (va uni amalga oshirish)
        • "Nuqta qo'ymoq" (ishga)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Dastlab rejalashtirilgan, kelishilgan yoki boshlangan biror ish, vazifa yoki qarorni, yo‘lda uchraydigan qiyinchiliklar, shubhalar yoki xohishsizlikka qaramasdan, oxirigacha bajarish, amalga oshirish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (rejalashtirilgan ishni oxiriga yetkazish harakatini nomlash).
        • Pragmatik funksiya (qat'iyat, mas'uliyat, so'zining ustidan chiqishni ifodalaydi).
        • Natijaviy funksiya (harakatning yakunlanganligini, maqsadga erishilganligini ko'rsatadi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): carry out, complete, execute, follow through with, see (something) through, implement.
        Antonimlari (Ingliz tilida): back out of, abandon, give up on, renege on (a promise), fail to complete.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Go through" frazaviy fe'lining "biror narsani boshidan oxirigacha bajarish yoki undan o'tish" ma'nosi ancha oldin paydo bo'lgan. "With" predlogining qo'shilishi esa bu harakatning ma'lum bir narsaga (reja, kelishuv) nisbatan qat'iyat bilan amalga oshirilishini kuchaytiradi. Bu birikma, ehtimol, biror shartnoma yoki kelishuv shartlariga "oxirigacha borish" g'oyasidan kelib chiqqan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Despite the unexpected budget cuts, the team decided to go through with the original project plan."

        "She had some doubts, but she decided to go through with the job offer in the new city."

        "Are you sure you want to go through with selling your shares at this price?"

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kutilmagan byudjet qisqarishlariga qaramay, jamoa asl loyiha rejasini oxiriga yetkazishga qaror qildi."

        "Unda ba'zi shubhalar bor edi, lekin u yangi shahardagi ish taklifini qabul qilib, oxirigacha borishga qaror qildi."

        "Haqiqatan ham shu narxda aksiyalaringizni sotishni oxiriga yetkazmoqchimisiz?"



      Frazeologik Birlik Tahlili: hang out one's shingle

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: hang out one's shingle

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business Startup Idioms (Biznesni boshlashga oid idiomalar)
        • Professional Practice Idioms (Professional amaliyotga oid idiomalar)
        • Career Idioms (Karyeraga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Hang out" (osib qo'ymoq, tashqariga chiqarmoq), "one's" (o'zining) va "shingle" (tom yopqichi uchun taxtacha; kichik belgi, lavha) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "o'z professional amaliyotini boshlash, o'z ofisini ochish (ayniqsa, advokat, shifokor kabi mutaxassislar uchun)" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. "Shingle" so'zining "kichik belgi, lavha" ma'nosi bu yerda metonimik tarzda professional xizmat ko'rsatish joyini anglatadi. Butun birikma to'liq ko'chma ma'noga ega va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Yangi ish boshlash, mustaqil faoliyat yuritishni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Ba'zan biroz eskirgan (dated) hisoblanishi mumkin, lekin hali ham qo'llaniladi, ayniqsa AQShda.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Egalik olmoshi + Ot (hang + out + one's + shingle).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To start one's own professional practice or business, especially as a doctor, lawyer, or other professional; to open an office. (O'zining professional amaliyotini yoki biznesini boshlash, ayniqsa shifokor, advokat yoki boshqa mutaxassis sifatida; ofis ochish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora qadimda mutaxassislarning (masalan, shifokorlar, advokatlar) o'z ismlari va kasblari yozilgan kichik taxtacha yoki lavhani ("shingle") o'z ofislarining eshigi yoki derazasiga osib qo'yish odatidan kelib chiqqan. Bu ularning o'z faoliyatini boshlaganini va mijozlarni qabul qilishga tayyorligini bildirgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "O'zining tom yopqich taxtachasini/lavhasini osib qo'ymoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • hang out (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, bu yerda "ommaga ko'rsatish uchun osib qo'yish" ma'nosiga yaqin.
        • shingle (ot): Obrazlilikni yaratuvchi asosiy semantik komponent, bu yerda "professional faoliyat belgisi", "ofis lavhasi"ning metonimik ifodasi.
        • one's (egalik olmoshi): Faoliyat kimga tegishli ekanligini ko'rsatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • O‘z ishini boshlamoq (mustaqil)
        • Ofis ochmoq / Amaliyotini yo‘lga qo‘ymoq
        • Mustaqil faoliyat boshlamoq
        • (Kasbiga oid) O‘z nomini e’lon qilmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mutaxassisning, ayniqsa shifokor, advokat yoki maslahatchi kabi shaxslarning o‘z mustaqil professional faoliyatini boshlashi, o‘z ofisini yoki ish joyini ochib, mijozlarga xizmat ko‘rsata boshlashi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (professional faoliyatni boshlash harakatini nomlash).
        • Informativ funksiya (yangi ish boshlanganligi haqida xabar berish).
        • Belgilash funksiyasi (mustaqil faoliyatga o'tishni anglatadi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): set up shop, open a practice, start a business, go into business for oneself.
        Antonimlari (Ingliz tilida): close down one's practice, retire, go out of business.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XIX asrda AQShda paydo bo'lgan. "Shingle" so'zi dastlab tom yopish uchun ishlatiladigan yupqa taxtachalarni anglatgan. Keyinchalik, bu so'z kichik reklama lavhalari yoki mutaxassislarning (ayniqsa, shifokorlar va advokatlar) ismlari va kasblari yozilgan belgilar uchun ham ishlatila boshlagan. Shunday qilib, "o'z shingle'ini osib qo'yish" o'z professional xizmatlarini taklif qilishni va amaliyotini boshlashni anglatgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "After working for a large firm for ten years, she decided it was time to hang out her own shingle as a consultant."

        "Many young doctors dream of the day they can hang out their shingle and open their own clinic."

        "He finally hung out his shingle last month, and his law practice is already attracting clients."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "O‘n yil yirik firmada ishlagandan so‘ng, u maslahatchi sifatida o‘z ishini boshlash vaqti keldi deb qaror qildi."

        "Ko‘pgina yosh shifokorlar o‘z amaliyotlarini yo‘lga qo‘yib, o‘z klinikalarini ochadigan kunni orzu qiladilar."

        "U nihoyat o‘tgan oy o‘z ofisini ochdi va uning advokatlik amaliyoti allaqachon mijozlarni jalb qilmoqda."



      Frazeologik Birlik Tahlili: a hard sell

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: a hard sell

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Sales/Marketing Idioms (Savdo/Marketingga oid idiomalar)
        • Persuasion Idioms (Ishontirishga oid idiomalar)
        • Difficulty/Challenge Idioms (Qiyinchilik/Chaqiriqqa oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Hard" (qiyin, qattiq) sifati va "sell" (sotish, savdo) oti birikib, ikki xil, ammo bog'liq ma'noni ifodalaydi:
          1. Biror narsani sotish yoki kimgadir biror g'oyani qabul qildirish juda qiyin bo'lgan vaziyat yoki mahsulot/g'oya.
          2. Odamlarni biror narsani sotib olishga yoki biror g'oyani qabul qilishga majburlashga urinadigan tajovuzkor, qistovli sotish usuli. "Sell" so'zi "sotish jarayoni" yoki "sotiladigan narsa" ma'nosini beradi. "Hard" esa bu jarayonning qiyinligini yoki usulning qat'iyligini/tajovuzkorligini bildiradi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo birikma barqarorlashgan va o'ziga xos ma'no qirralariga ega.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya:
        • Qiyin sotiladigan narsa ma'nosida: Neytral yoki Salbiy (qiyinchilikni bildiradi).
        • Tajovuzkor sotish usuli ma'nosida: Salbiy (yoqimsiz, qistovli harakatni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Savdo, marketing va kundalik muloqotda qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Otli birikmaga teng.
        Ichki Strukturasi: Noma'lum artikl + Sifat + Ot (a + hard + sell).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (gapda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida kelishi mumkin).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: Something that is difficult to persuade people to buy or accept (Odamlarni sotib olishga yoki qabul qilishga ishontirish qiyin bo'lgan narsa)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A product, idea, or proposal that is difficult to convince people to be interested in or to agree to.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Sotish ("sell") jarayonining "qiyin" ("hard") kechishi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qiyin savdo/sotish".

        Ma'no 2: A method of selling that involves putting a lot of pressure on someone to make them buy something or accept an idea (Biror kishini biror narsa sotib olishga yoki g'oyani qabul qilishga majburlash uchun unga katta bosim o'tkazishni o'z ichiga olgan sotish usuli)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): An aggressive and high-pressure way of trying to persuade someone to buy something or agree to something.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Sotuvchining "qattiq" ("hard"), tajovuzkor va qistovli yondashuvi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qattiq/tajovuzkor savdo/sotish".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • hard (sifat): "Sell" otini aniqlaydi, uning qiyinligini yoki tajovuzkorligini bildiradi.
        • sell (ot): Asosiy semantik komponent, "sotish jarayoni", "sotiladigan narsa" yoki "sotish usuli"ni anglatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Qiyin sotiladigan narsa):

        • O‘tkazish qiyin bo‘lgan (mahsulot/g‘oya)
        • Bozori kasod (mahsulot)
        • Ishontirish mushkul bo‘lgan (taklif)
        • "Toshni suvdan chiqarishdek gap" (biror narsani qabul qildirish)

        Ma'no 2 (Tajovuzkor sotish usuli):

        • Qistov bilan sotish / Majburlab sotish
        • Tajovuzkor marketing/savdo
        • "Miyani qotirib" sotish
        • Bosim o‘tkazib ishontirish
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Baholash funksiyasi (biror narsaning sotilish qiyinligini yoki sotish usulining tajovuzkorligini baholash).
        • Tavsiflovchi funksiya (savdo jarayoni yoki mahsulotning xususiyatini tavsiflash).
        • Ekspressiv funksiya (norozilik yoki qiyinchilikni ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: a tough sell, a difficult proposition, a non-starter (ba'zan).
        • Ma'no 2: high-pressure selling/tactics, aggressive selling.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: an easy sell, a sure thing, a popular item.
        • Ma'no 2: a soft sell, gentle persuasion, low-pressure selling.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "To give someone the hard sell" (kimnidirga tajovuzkor sotish usulini qo'llash) fe'lli birikma sifatida ham kelishi mumkin.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asr boshlarida, ayniqsa AQShda, savdo va marketing sohalarining rivojlanishi bilan paydo bo'lgan. "Hard" sifati bu yerda "qiyin" yoki "kuchli, tajovuzkor" ma'nolarini beradi. "Sell" esa sotish harakati yoki jarayonini anglatadi. Dastlab ko'proq sotuvchining tajovuzkor yondashuvini ifodalash uchun ishlatilgan bo'lishi mumkin, keyinchalik esa sotilishi qiyin bo'lgan mahsulot yoki g'oyaga nisbatan ham qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "Selling traditional insurance policies to young people can be a hard sell these days."

        (Ma'no 1): "Convincing the board to invest in such a risky project was a hard sell, but he managed it."

        (Ma'no 2): "I don't like salespeople who use the hard sell; it just makes me want to leave."

        (Ma'no 2): "He tried to give me the hard sell on the extended warranty, but I wasn't interested."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Hozirgi kunda yoshlarga an'anaviy sug'urta polislarini sotish juda qiyin ish bo'lishi mumkin."

        (Ma'no 1): "Kengashni bunchalik tavakkalli loyihaga sarmoya kiritishga ishontirish juda mushkul vazifa edi, lekin u buni uddaladi."

        (Ma'no 2): "Menga qistov bilan sotishga urinadigan sotuvchilar yoqmaydi; bu meni shunchaki ketishni xohlatadi."

        (Ma'no 2): "U menga kengaytirilgan kafolatni majburlab sotishga urindi, lekin men qiziqmadim."



      Frazeologik Birlik Tahlili: have a stake in (something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: have a stake in (something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business/Investment Idioms (Biznes/Investitsiyaga oid idiomalar)
        • Interest/Involvement Idioms (Qiziqish/Aloqadorlikka oid idiomalar)
        • Risk/Benefit Idioms (Tavakkalchilik/Foydaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Have" (ega bo'lmoq) fe'li va "stake" (ulush, manfaat, qiziqish; qimordagi tikilgan pul) oti o'zlarining asosiy ma'nolarini qisman saqlab qolgan. "Stake" so'zi bu yerda moliyaviy ulush yoki biror narsaning natijasidan manfaatdorlikni anglatadi. Birikma "biror narsada shaxsiy manfaatdorlikka, moliyaviy yoki boshqa turdagi qiziqishga ega bo'lish" degan o'ziga xos, turg'un ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, chunki "stake"ning "ulush" yoki "qimordagi tikilgan pul" obrazi manfaatdorlik g'oyasini beradi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Kontekstga qarab biroz Ijobiy – agar manfaat ijobiy bo'lsa, yoki Xavotirli – agar natija noaniq va tavakkalchilik bo'lsa).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha. Biznes, moliya va umumiy muloqotda keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot + Predlog (+ Ot/Olmosh) (have + a + stake + in + something).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To have a personal interest or involvement in something, often because one has invested money, time, or effort, and therefore cares about its success or failure. (Biror narsada shaxsiy qiziqish yoki ishtirokka ega bo'lish, ko'pincha unga pul, vaqt yoki kuch sarflaganligi va shuning uchun uning muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligidan manfaatdor bo'lishi).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Stake" so'zining qadimiy ma'nolaridan biri yerga qoqiladigan qoziqqa (hududni belgilash, da'vo qilish uchun) yoki qimor o'yinida tikilgan pulga borib taqaladi. Bu yerda "biror narsaga 'qoziq qoqib qo'yish'", ya'ni unda o'z ulushing, da'vong yoki manfaating borligini anglatadi. Agar u narsa muvaffaqiyatli bo'lsa, "tikilgan ulush" foyda keltiradi, aks holda yo'qotiladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsada ulushga/qoziqqa ega bo'lmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • have (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "egalik qilish", "mavjud bo'lish" ma'nosini beradi.
        • stake (ot): Muhim semantik komponent, "manfaat", "ulush", "qiziqish", "ishtirok" ma'nolarini ifodalaydi.
        • in (predlog): Manfaatdorlik qaysi sohaga yoki obyektga tegishli ekanligini ko'rsatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Biror narsada manfaati bo‘lmoq
        • Biror narsadan manfaatdor bo‘lmoq
        • Ulushi bor (biror ishda/kompaniyada)
        • Daxldor bo‘lmoq (natijasiga)
        • Qiziqishi bor (muvaffaqiyatidan/muvaffaqiyatsizligidan)
        • (Moliyaviy kontekstda) Sarmoyasi bor
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror loyiha, kompaniya, voqea yoki vaziyatning natijasidan shaxsan (ko‘pincha moliyaviy) manfaatdor bo‘lish, unda o‘z ulushiga, qiziqishiga yoki ishtirokiga ega bo‘lish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir aloqadorlik, manfaatdorlik holatini nomlash).
        • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning biror narsaga bo‘lgan munosabatini, aloqadorligini tavsiflash).
        • Motivatsion funksiya (manfaatdorlik harakatga undashi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): have an interest in, be invested in, have skin in the game (bu ko'proq tavakkalchilikni ham anglatadi), be involved in, have a vested interest in.
        Antonimlari (Ingliz tilida): have no stake in, be indifferent to, have no interest in, be detached from.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Stake" so‘zi qadimgi ingliz tilidagi "staca" (qoziq) so‘zidan kelib chiqqan. Vaqt o‘tishi bilan u qimor o‘yinlarida tikilgan pul yoki garov ma’nosini ham olgan. Keyinchalik biznes va umumiy ma’noda biror narsadagi ulush, sarmoya yoki manfaatdorlikni anglatadigan bo‘lgan. "Have a stake in" iborasi shu ma’nolar asosida shakllangan va biror narsaning natijasiga "bog'lanib qolish" g'oyasini ifodalaydi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "All employees have a stake in the company's success through the profit-sharing program."

        "As an investor, she has a significant stake in the future of this startup."

        "Local communities have a direct stake in the environmental impact of the new factory."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Barcha xodimlar foydani taqsimlash dasturi orqali kompaniya muvaffaqiyatidan manfaatdordirlar."

        "Investor sifatida u ushbu startapning kelajagida katta ulushga ega."

        "Mahalliy hamjamiyatlar yangi zavodning atrof-muhitga ta’siridan bevosita manfaatdordirlar."



      Frazeologik Birlik Tahlili: have good contacts

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: have good contacts

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Networking/Relationship Idioms (Aloqalar o'rnatish/Munosabatlarga oid idiomalar)
        • Business/Professional Idioms (Biznes/Professionalga oid idiomalar)
        • Influence/Advantage Idioms (Ta'sir/Ustunlikka oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Have" (ega bo'lmoq), "good" (yaxshi) va "contacts" (aloqalar, tanishlar) so'zlari o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "foydali yoki nufuzli odamlar bilan yaxshi tanishuvlarga ega bo'lish" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma barqarorlashgan va tez-tez ishlatiladi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past, ko'proq turg'un kollokatsiya (so'z birikmasi) hisoblanadi. "Contacts" so'zi bu yerda "people one knows who can be helpful" (yordam bera oladigan tanish odamlar) ma'nosida keladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Foydali aloqalarga egalik, imkoniyatlarni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Ishbilarmonlik va kundalik nutqda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Sifat + Ot (ko'plikda) (have + good + contacts).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To know people who are in positions of power or influence and can provide help, information, or opportunities. (Kuch yoki ta'sirga ega bo'lgan va yordam, ma'lumot yoki imkoniyatlar taqdim eta oladigan odamlarni tanish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Contacts" so'zi "aloqa nuqtalari" yoki "bog'lanish mumkin bo'lgan odamlar" degan ma'noni beradi. "Good" sifati esa bu aloqalarning foydali va sifatli ekanligini ta'kidlaydi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yaxshi aloqalarga/tanishlarga ega bo'lmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • have (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "egalik qilish", "mavjud bo'lish" ma'nosini beradi.
        • good (sifat): "Contacts" otini aniqlaydi, ularning sifatini, foydaliligini ko'rsatadi.
        • contacts (ot): Muhim semantik komponent, "tanishlar", "aloqalar", "yordam bera oladigan odamlar"ni anglatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Yaxshi tanishlari bor", "Aloqalari kuchli".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Kerakli odamlari bor
        • Nufuzli doiralarda tanishlari bor
        • "Orqasi baquvvat" (ba'zan, yordam beradigan tanishlar ma'nosida)
        • "Tanka"si bor (sleng, norasmiy)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Ish yoki boshqa maqsadlarda yordam bera oladigan, kerakli ma'lumotlarni taqdim eta oladigan yoki imkoniyatlar yaratib bera oladigan nufuzli, foydali va ishonchli tanish-bilishlarga ega bo'lish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (foydali aloqalarga egalik holatini nomlash).
        • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning ijtimoiy kapitali, imkoniyatlarini tavsiflash).
        • Pragmatik funksiya (bu aloqalar orqali biror maqsadga erishish mumkinligini bildiradi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): be well-connected, have a strong network, know the right people, have connections.
        Antonimlari (Ingliz tilida): have no contacts, be poorly connected, lack connections.
        Variantlari: "have a lot of contacts", "have valuable contacts".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Contact" so'zining "tanish" yoki "aloqa o'rnatish mumkin bo'lgan shaxs" ma'nosidagi qo'llanilishi XX asr boshlaridan boshlab keng tarqalgan. Bu so'z dastlab jismoniy teginish yoki uchrashuvni anglatgan, keyinchalik esa ijtimoiy yoki professional aloqalarga nisbatan ham ishlatila boshlagan. "Good" sifati bilan birikib, bu aloqalarning sifatini va foydaliligini ta'kidlaydi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "He was able to secure the deal quickly because he has good contacts in the industry."

        "If you want to succeed in this field, it's important to build and have good contacts."

        "She has good contacts at several major media outlets, which helps her get press coverage."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "U sanoatda yaxshi tanishlari borligi tufayli kelishuvni tezda hal qila oldi."

        "Agar bu sohada muvaffaqiyat qozonmoqchi bo‘lsangiz, yaxshi aloqalar o‘rnatish va ularga ega bo‘lish muhimdir."

        "Uning bir nechta yirik ommaviy axborot vositalarida yaxshi tanishlari bor, bu esa unga matbuotda yoritilishiga yordam beradi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: have one's finger in the pie

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: have one's finger in the pie

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Involvement/Participation Idioms (Ishtirok etish/Qatnashishga oid idiomalar)
        • Interference Idioms (Aralashishga oid idiomalar - ba'zan salbiy ma'noda)
        • Influence/Control Idioms (Ta'sir/Nazoratga oid idiomalar)
        • Business/Affairs Idioms (Biznes/Ishlarga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Have" (ega bo'lmoq), "one's finger" (o'zining barmog'i) va "in the pie" (pirog ichida) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "biror ishga aralashgan bo'lish, unda ishtirok etish yoki undan manfaatdor bo'lish" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora pirogga (yoki boshqa biror umumiy narsaga) ruxsatsiz yoki qiziquvchanlik bilan barmoq tiqish obraziga asoslangan. Bu obrazning biror ish, loyiha yoki vaziyatga aralashishga nisbatan qo'llanilishi uni to'liq idiomatik qiladi. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral, Ijobiy yoki Salbiy bo'lishi mumkin (kontekstga qarab).
        • Ijobiy: Biror narsada faol ishtirok etish, manfaatdor bo'lish.
        • Salbiy: Keraksiz joyga aralashish, hamma narsaga burnini suqish, haddan tashqari ko'p ishlarda ishtirok etish.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda va norasmiy ishbilarmonlik muhitida ko'proq ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Egalik olmoshi + Ot + Predlog + Aniqlovchi + Ot (have + one's + finger + in + the + pie).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To be involved or have an interest in something, especially in a way that might be considered meddling or having influence in many different activities. (Biror narsaga aralashgan bo'lish yoki unda qiziqishi bo'lish, ayniqsa bu aralashish yoki ko'plab turli faoliyatlarda ta'sirga ega bo'lish deb hisoblanishi mumkin bo'lgan tarzda).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora biror pirogni (yoki umumiy resursni) tayyorlash yoki bo'lishish jarayonida kimdir o'z barmog'ini tiqib, undan ulush olishga yoki uning qanday bo'lishiga ta'sir o'tkazishga urinishi obrazidan kelib chiqqan. Bu harakat ham ishtirokni, ham ba'zan keraksiz aralashuvni yoki hamma narsadan xabardor bo'lish va ta'sir o'tkazish istagini anglatishi mumkin.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Pirog ichida o'z barmog'iga ega bo'lmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • have (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "ega bo'lish", "mavjud bo'lish" ma'nosini beradi.
        • finger (ot): Obrazlilikni yaratuvchi muhim komponent, aralashuv, ishtirok yoki ta'sir vositasini anglatadi.
        • pie (ot): Bu yerda "ish", "loyiha", "vaziyat", "umumiy manfaat" kabi tushunchalarning metaforik ifodasi.
        • one's (egalik olmoshi): Harakat kimga tegishli ekanligini ko'rsatadi.
        • in the (predlogli birikma): Joylashuvni, aralashuv doirasini bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Hamma ishga aralashmoq / Burnini suqmoq (salbiy)
        • Biror ishda ishtiroki bo‘lmoq / Qo‘li bor
        • Manfaatdor bo‘lmoq (biror ishdan)
        • Hamma narsadan xabardor bo‘lmoq (va ta'sir o'tkazmoq)
        • "Har bir qozonda qaynamoq" (salbiy)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror ish, loyiha yoki vaziyatda faol ishtirok etish, unda o‘z manfaatiga ega bo‘lish yoki unga ta’sir o‘tkazish; ba’zan esa keraksiz joyga aralashish yoki ko‘plab ishlarda bir vaqtning o‘zida ishtirok etish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning biror ishga aloqadorligini, ishtirokini yoki aralashuvini tavsiflash).
        • Baholash funksiyasi (kontekstga qarab ijobiy, neytral yoki salbiy baho berish).
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (aralashuv yoki ishtirokni yorqin ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): be involved in, have a hand in, be mixed up in, meddle in (salbiy), have an interest in, (ba'zan) pull strings.
        Antonimlari (Ingliz tilida): stay out of, keep one's nose out of, have nothing to do with, be uninvolved in.
        Variantlari: "have a finger in every pie" (hamma ishga aralashmoq, hamma joyda o'z ulushiga ega bo'lmoq).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XVI asrdan beri qo'llanilib kelinadi. Uning kelib chiqishi aniq bo'lmasa-da, ehtimol, umumiy pirogni (yoki boshqa yegulikni) bo'lishishda kimdir o'z barmog'ini tiqib, eng yaxshi qismini olishga urinishi yoki shunchaki qiziquvchanlik bilan aralashishi bilan bog'liq. Bu harakat ham ishtirokni, ham manfaatdorlikni, ham ba'zan ochko'zlik yoki keraksiz aralashuvni anglatishi mumkin.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "He's a very influential person in this town; he seems to have his finger in every pie, from local politics to real estate."

        "She denied having a finger in the pie regarding the controversial new policy, but many suspected her involvement."

        "If you want to know what's really going on, ask John – he always has his finger in the pie."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "U bu shaharda juda nufuzli odam; mahalliy siyosatdan tortib ko'chmas mulkkacha, deyarli hamma ishga aralashganga o'xshaydi."

        "U munozarali yangi siyosatga nisbatan ishtiroki borligini rad etdi, ammo ko'pchilik uning aloqadorligidan shubhalandi."

        "Agar haqiqatan nima bo'layotganini bilmoqchi bo'lsangiz, Johndan so'rang – u har doim hamma narsadan xabardor bo'ladi (va aralashadi)."



      Frazeologik Birlik Tahlili: have the floor

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: have the floor

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Meeting/Procedure Idioms (Yig'ilish/Protseduraga oid idiomalar)
        • Public Speaking/Debate Idioms (Ommaviy nutq/Debatga oid idiomalar)
        • Communication Idioms (Muloqotga oid idiomalar - rasmiy kontekstda)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Have" (ega bo'lmoq) fe'li va "the floor" (pol; bu yerda nutq so'zlash uchun maydon/imkoniyat) oti birikib, "rasmiy yig'ilishda gapirish huquqiga ega bo'lish" degan ma'noni anglatadi. "Floor" so'zi bu yerda parlament yoki majlis zalining spikerlar nutq so'zlaydigan maydoniga ishora qiladi. Literal ma'no (polga ega bo'lish) to'g'ri kelmaydi, ammo "floor"ning maxsus, metonimik qo'llanilishi orqali ma'no qisman anglashiladi. Birikma barqaror va rasmiy kontekstlarda ishlatiladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral.
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Parlament, konferensiyalar, rasmiy yig'ilishlar va debatlargagina xos.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Aniqlovchi + Ot (have + the + floor).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To have the right or opportunity to speak in a formal meeting, debate, or assembly. (Rasmiy yig'ilish, debat yoki majlisda gapirish huquqi yoki imkoniyatiga ega bo'lish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Floor" so'zi an'anaviy ravishda parlament yoki boshqa rasmiy yig'ilishlar o'tkaziladigan zalning asosiy maydonini, spikerlar nutq so'zlaydigan joyni ("the floor of the House") anglatgan. Shu sababli, "floorga ega bo'lish" shu joyda turib gapirish imkoniyatiga ega bo'lish degan ma'noni anglatgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Polga/Maydonga ega bo'lmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • have (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "egalik qilish", "mavjud bo'lish" ma'nosini beradi.
        • the floor (otli birikma): Muhim semantik komponent, "nutq so'zlash huquqi yoki imkoniyati"ning metonimik ifodasi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "So‘zga ega bo‘lmoq", "Minbarga ega bo‘lmoq" (qisman).
        Funksional Muqobil(lar):
        • So‘z olmoq (yig‘ilishda)
        • Nutq so‘zlash huquqini qo‘lga kiritmoq
        • Gapirish navbati kelmoq
        • (Unga) So‘z berilmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilish, anjuman, parlament majlisi yoki debat paytida nutq so‘zlash, o‘z fikrini bayon etish uchun rasmiy ruxsat yoki imkoniyatga ega bo‘lish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (rasmiy gapirish huquqiga egalik holatini nomlash).
        • Regulyativ funksiya (yig'ilish yoki debat tartibini boshqarishda rol o'ynaydi, kim gapirishi mumkinligini belgilaydi).
        • Protsessual funksiya (rasmiy muloqot jarayonining bir qismini ifodalaydi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): take the floor, be given the floor, (kengroq ma'noda) to speak (in a formal setting), to address the assembly.
        Antonimlari (Ingliz tilida): yield the floor, lose the floor, be denied the floor, relinquish the floor.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora parlament va boshqa qonun chiqaruvchi organlardagi an'analardan kelib chiqqan. "The floor of the House" (Palata poli/maydoni) deb ataladigan joyda a'zolar o'rnidan turib nutq so'zlashgan. Kimdir rasman gapirish huquqini qo'lga kiritsa, u "floorga ega bo'lgan" hisoblangan. Bu termin XVII-XVIII asrlardan boshlab keng qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy yig'ilishlar kontekstida):

        "The chairperson announced, 'Senator, you have the floor.'"

        "After the main presentation, several delegates wished to have the floor to ask questions."

        "Please wait for your turn to speak; Mr. Davis currently has the floor."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Rais e'lon qildi: 'Senator, so‘z sizga.'"

        "Asosiy taqdimotdan so‘ng bir nechta delegatlar savol berish uchun so‘z olmoqchi bo‘lishdi."

        "Iltimos, gapirish uchun o‘z navbatingizni kuting; hozirda janob Devis so‘zga ega."



      Frazeologik Birlik Tahlili: heads will roll

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: heads will roll

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Punishment/Consequence Idioms (Jazo/Oqibatga oid idiomalar)
        • Workplace/Management Idioms (Ish joyi/Boshqaruvga oid idiomalar)
        • Warning/Threat Idioms (Ogohlantirish/Tahdidga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Heads" (boshlar), "will" (kelasi zamon yordamchi fe'li) va "roll" (dumalamoq, aylanmoq) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "kimdir(lar) jiddiy xato yoki muvaffaqiyatsizlik uchun ishdan bo'shatiladi yoki jazolanadi" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora odamlarning boshlari kesilib, dumalab ketishi haqidagi dahshatli obrazga asoslangan. Bu obrazning jiddiy jazo yoki ishdan bo'shatishga nisbatan qo'llanilishi uni to'liq idiomatik qiladi. Ma'no butunlay ko'chma va kuchli obrazga ega.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Salbiy (Jiddiy jazo, ishdan bo'shatish, yoqimsiz oqibatlarni bildiradi). Ko'pincha ogohlantirish yoki tahdid sifatida ishlatiladi.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham qo'llaniladi, ammo juda rasmiy hujjatlarda kamroq uchraydi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Gapga teng (yoki gapning kesim qismi).
        Ichki Strukturasi: Ot (ko'plikda) + Modal fe'l + Fe'l (Heads + will + roll).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Kesim vazifasida keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): People will be punished severely, typically by losing their jobs, as a result of a mistake, failure, or wrongdoing. (Xato, muvaffaqiyatsizlik yoki qonunbuzarlik natijasida odamlar qattiq jazolanadi, odatda ishdan bo'shatish orqali).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora tarixiy qatl etish usuli – boshni tanadan judo qilish va uning dumalab ketishi obraziga asoslanadi. Bu o'ta jiddiy va qaytarib bo'lmaydigan jazoni anglatadi. Zamonaviy qo'llanilishda bu obraz ishdan bo'shatish yoki boshqa qattiq choralar ko'rilishiga nisbatan metaforik tarzda ishlatiladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Boshlar dumalaydi/aylanadi".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • heads (ot): Jazolanadigan yoki ishdan bo'shatiladigan odamlarning metonimik ifodasi.
        • will roll (fe'l birikmasi): Asosiy harakatni – jazolanish, ishdan bo'shatilishning dahshatli obrazini beradi.
          • roll (fe'l): Obrazlilikni yaratuvchi asosiy fe'l.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Kallalar ketadi" (juda yaqin va o'xshash obraz).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Kimdir(lar) ishdan haydaladi
        • Jiddiy jazo ko‘riladi
        • "Kimningdir sho'ri quridi"
        • "Pachag(i) chiqadi" (qo'polroq)
        • Javobgarlikka tortiladi (qattiq)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror jiddiy xato, muvaffaqiyatsizlik yoki noto‘g‘ri xatti-harakat uchun aybdor shaxslar o‘z lavozimlaridan chetlatilishi yoki boshqa qattiq jazo choralariga tortilishi muqarrarligini bildiruvchi ibora.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Ogohlantirish/Tahdid funksiyasi (jiddiy oqibatlar bo'lishini bildirish).
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (jazoning qat'iyligini kuchli obraz orqali ifodalash).
        • Emotiv funksiya (g'azab, norozilik yoki jiddiylik hissini ifodalashi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): people will be fired, someone will be for the chop, there will be sackings, someone's going to get it.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi holatlar) people will be praised, no one will be punished, it will be overlooked.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora, ehtimol, Fransuz inqilobi davridagi (1789-1799) ommaviy qatl etishlar, ayniqsa gilyotina bilan bosh kesishlar bilan bog'liq holda paydo bo'lgan va ommalashgan. "Boshlarning dumalashi" dahshatli haqiqat bo'lgan va bu obraz keyinchalik har qanday jiddiy jazo yoki ishdan bo'shatishlarga nisbatan metaforik tarzda qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "If this major project fails, make no mistake, heads will roll in the management team."

        "The CEO was furious about the financial losses and warned that heads would roll if things didn't improve quickly."

        "After the scandal was exposed, everyone knew that heads were going to roll at the highest levels of the company."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Agar bu yirik loyiha muvaffaqiyatsizlikka uchrasa, adashmang, rahbariyat jamoasida kallalar ketadi."

        "Bosh direktor moliyaviy yo'qotishlardan juda g'azablangan edi va agar vaziyat tezda yaxshilanmasa, kallalar ketishi haqida ogohlantirdi."

        "Janjal fosh etilgandan so'ng, hamma kompaniyaning eng yuqori darajalarida kallalar ketishini bilar edi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: hold a meeting

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: hold a meeting

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business Communication Idioms (Biznes muloqotiga oid idiomalar/birikmalar)
        • Meeting/Procedure Idioms (Yig'ilish/Protseduraga oid idiomalar)
        • Organizational Idioms (Tashkiliy idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) (Barqaror terminologik birikma) Izoh: "Hold" (o'tkazmoq, ushlab turmoq) fe'li va "a meeting" (yig'ilish, uchrashuv) otli birikmasi o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "yig'ilish o'tkazish, majlis tashkil qilish" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma barqarorlashgan va juda keng qo'llaniladi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past. "Hold" fe'li bu yerda "organize and conduct" (tashkil qilmoq va o'tkazmoq) ma'nolariga yaqin.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda keng qo'llaniladi. Ishbilarmonlik va kundalik muloqotda standart birikma hisoblanadi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (hold + a + meeting).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To organize and conduct a formal or informal gathering of people to discuss something. (Biror narsani muhokama qilish uchun odamlarning rasmiy yoki norasmiy yig'ilishini tashkil qilish va o'tkazish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Hold" fe'li "biror tadbirni o'tkazish" ma'nosida keng qo'llaniladi (masalan, hold a party, hold an event). "Meeting" bilan birikib, yig'ilishni tashkil qilish va o'tkazish harakatini anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yig'ilishni ushlab turmoq/o'tkazmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • hold (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "o'tkazish", "tashkil qilish" ma'nosini beradi.
        • meeting (ot): Harakat obyektini – yig'ilish, uchrashuvni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Yig'ilish o'tkazmoq", "Majlis o'tkazmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Majlis qilmoq
        • Kengash o‘tkazmoq
        • Uchrashuv tashkil qilmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror masala yoki mavzuni muhokama qilish, qaror qabul qilish yoki ma'lumot almashish maqsadida odamlarning bir joyga to'planishini tashkil etish va o'tkazish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (yig'ilish o'tkazish harakatini nomlash).
        • Organizatsion funksiya (tashkiliy jarayonni ifodalaydi).
        • Informativ/Kommunikativ funksiya (yig'ilishning maqsadi axborot almashish yoki muhokama qilish bo'lsa).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): conduct a meeting, organize a meeting, convene a meeting, have a meeting, schedule a meeting (bu ko'proq rejalashtirishni anglatadi).
        Antonimlari (Ingliz tilida): cancel a meeting, postpone a meeting, adjourn a meeting (bular yig'ilishni bekor qilish yoki keyinga qoldirish).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Sifatlovchilar qo'shilishi mumkin: "hold a brief meeting", "hold an emergency meeting".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Hold" fe'lining "biror tadbirni o'tkazish" ma'nosidagi qo'llanilishi o'rta ingliz tiliga borib taqaladi. "Meeting" so'zi esa "to meet" (uchrashmoq) fe'lidan yasalgan. Bu ikki so'zning birikmasi yig'ilish yoki uchrashuvni tashkil qilish va o'tkazishni ifodalash uchun tabiiy va keng tarqalgan kollokatsiyaga aylangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The manager decided to hold a meeting to discuss the new project proposal with the team."

        "We need to hold a meeting with the clients to finalize the contract details."

        "They held a meeting every Monday morning to review the week's progress."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Menejer jamoa bilan yangi loyiha taklifini muhokama qilish uchun yig'ilish o'tkazishga qaror qildi."

        "Shartnoma tafsilotlarini yakunlash uchun mijozlar bilan yig'ilish o'tkazishimiz kerak."

        "Ular har dushanba kuni ertalab haftalik rivojlanishni ko'rib chiqish uchun yig'ilish o'tkazishardi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: in charge of (someone or something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: in charge of (someone or something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Responsibility/Authority Idioms (Mas'uliyat/Vakolatga oid idiomalar)
        • Management/Leadership Idioms (Boshqaruv/Yetakchilikka oid idiomalar)
        • Workplace/Organizational Idioms (Ish joyi/Tashkiliy idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) (Predlogli barqaror birikma) Izoh: "In charge" birikmasi "mas'ul", "boshqaruvchi" ma'nosini beradi. "Of" predlogi esa bu mas'uliyat kimga yoki nimaga qaratilganligini ko'rsatadi. "Charge" so'zining o'zi "mas'uliyat", "vazifa", "nazorat" kabi ma'nolarga ega. Birikmaning umumiy ma'nosi komponentlarining lug'aviy ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past, bu ko'proq barqaror predlogli kollokatsiya hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda keng qo'llaniladi. Ishbilarmonlik va kundalik muloqotda standart birikma hisoblanadi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (ko'pincha sifatlovchi yoki hol vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Ot + Predlog (+ Ot/Olmosh) (in + charge + of + someone/something).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha `be in charge of` shaklida kesimning bir qismi bo'lib keladi yoki otni aniqlaydi (the person in charge of the project).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Having control over or responsibility for someone or something. (Kimdir yoki biror narsa ustidan nazoratga yoki mas'uliyatga ega bo'lish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Charge" so'zining "yuklangan vazifa" yoki "mas'uliyat" ma'nosi to'g'ridan-to'g'ri qo'llaniladi. "In charge" esa shu mas'uliyat holatida bo'lishni bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kimnidirning/nimadirning) mas'uliyatida/nazoratida".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • in charge (predlogli birikma): Asosiy ma'noni tashuvchi qism, "mas'ul", "boshqaruvchi" degan holatni bildiradi.
        • of (predlog): Mas'uliyat obyektini (someone/something) bog'laydi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "...ga mas'ul bo'lmoq", "...ga javobgar bo'lmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Boshqarmoq / Boshchilik qilmoq
        • Nazorat qilmoq
        • Zimmasida bo‘lmoq
        • Qaramog‘ida bo‘lmoq
        • Javobgar shaxs bo‘lmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shaxs, guruh, loyiha, bo‘lim yoki vazifa uchun to‘liq javobgarlikka ega bo‘lish, uni boshqarish va nazorat qilish vakolatiga ega bo‘lish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (mas'uliyat holatini yoki boshqaruvchi shaxsni nomlash).
        • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning yoki guruhning vazifasi va vakolatini tavsiflash).
        • Organizatsion funksiya (tashkilot ichidagi ierarxiya va mas'uliyat taqsimotini ko'rsatadi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): responsible for, in control of, managing, heading, leading, overseeing.
        Antonimlari (Ingliz tilida): subordinate to, under the authority of, not responsible for.
        Variantlari: Ko'pincha `be in charge of` shaklida ishlatiladi. "Take charge of" (mas'uliyatni o'z zimmasiga olmoq). "Put someone in charge of" (kimnidir biror narsaga mas'ul qilib qo'ymoq).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Charge" so'zi lotincha "carricare" (yuklamoq) fe'lidan kelib chiqqan bo'lib, dastlab "yuk" yoki "og'irlik" ma'nolarini anglatgan. Keyinchalik bu so'z "vazifa", "mas'uliyat" (ya'ni, yelkadagi yuk) ma'nolarini olgan. "In charge" birikmasi XVII asrdan boshlab "mas'uliyatli holatda" degan ma'noda qo'llanila boshlagan. "Of" predlogi bilan birikib, bu mas'uliyatning obyektini ko'rsatadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Sarah is in charge of the marketing department and all its campaigns."

        "Who is in charge of organizing the annual company retreat this year?"

        "The project manager is in charge of ensuring that the project is completed on time and within budget."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Sara marketing bo‘limiga va uning barcha kampaniyalariga mas'uldir."

        "Bu yil kompaniyaning yillik dam olish tadbirini tashkil qilishga kim javobgar?"

        "Loyiha menejeri loyihaning o‘z vaqtida va byudjet doirasida yakunlanishini ta’minlashga mas'uldir."



      Frazeologik Birlik Tahlili: in short supply

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: in short supply

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Scarcity/Lack Idioms (Tanqislik/Yetishmovchilikka oid idiomalar)
        • Economics/Supply and Demand Idioms (Iqtisodiyot/Talab va Taklifga oid idiomalar)
        • Resource Management Idioms (Resurslarni boshqarishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) (Predlogli barqaror birikma) Izoh: "Short" (qisqa, kam, yetishmaydigan) sifati va "supply" (ta'minot, zaxira) oti "in" predlogi bilan birikib, "kam miqdorda mavjud bo'lish", "yetishmaslik" degan ma'noni anglatadi. Komponentlarning lug'aviy ma'nolari birlikning umumiy ma'nosini deyarli to'liq ochib beradi. "Short" bu yerda "not enough" (yetarli emas) ma'nosiga yaqin. Idiomatiklik darajasi juda past, bu ko'proq barqaror predlogli kollokatsiya hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Salbiy (Yetishmovchilik, muammo yoki qiyinchilikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda keng qo'llaniladi. Iqtisodiyot, biznes va kundalik muloqotda standart birikma hisoblanadi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (ko'pincha sifatlovchi yoki hol vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Sifat + Ot (in + short + supply).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha `be in short supply` shaklida kesimning bir qismi bo'lib keladi yoki otni aniqlaydi (goods in short supply).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Not available in large enough quantities; scarce or difficult to obtain. (Yetarlicha katta miqdorda mavjud emas; tanqis yoki topish qiyin bo'lgan).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Supply" (ta'minot, zaxira) "short" (kam, qisqa) ekanligi to'g'ridan-to'g'ri yetishmovchilikni bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qisqa/kam ta'minotda".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • short (sifat): "Supply" otini aniqlaydi, uning miqdorining kamligini, yetishmasligini ko'rsatadi.
        • supply (ot): Asosiy semantik komponent, "ta'minot", "zaxira", "mavjud miqdor"ni bildiradi.
        • in (predlog): Holatni, mavjudlik darajasini bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Tanqis", "Yetishmayapti".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Kamayib ketgan / Kam topiladi
        • Defitsit / Taqsillik
        • Mavjud emas (agar umuman yo'q bo'lsa)
        • Topish qiyin
        • Zaxirasi oz
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror narsa yoki resursning talabga nisbatan yetarli miqdorda mavjud emasligi, uning kamyobligi yoki topilishi qiyin bo‘lgan holati.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (tanqislik, yetishmovchilik holatini nomlash).
        • Tavsiflovchi funksiya (biror narsaning miqdori yoki mavjudligi holatini tavsiflash).
        • Informativ funksiya (muhim iqtisodiy yoki resurs holati haqida xabar berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): scarce, rare, limited, hard to find, lacking, deficient, (ba'zan) unavailable.
        Antonimlari (Ingliz tilida): in abundant supply, plentiful, readily available, in excess, copious.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu birikma "short" sifatining "yetishmaydigan", "kam" ma'nosidan va "supply" otining "ta'minot", "zaxira" ma'nosidan kelib chiqqan. Iqtisodiy munosabatlar va resurslarning cheklanganligi tushunchalari rivojlanishi bilan bu kollokatsiya barqarorlashgan va keng qo'llanila boshlagan. Maxsus bir obrazga asoslanmagan, ko'proq literal ma'noga yaqin.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Due to the drought, fresh water is in short supply in many regions."

        "Skilled software engineers are currently in short supply, leading to higher salaries."

        "During the holiday season, popular toys are often in short supply."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Qurg‘oqchilik tufayli ko‘plab hududlarda toza ichimlik suvi tanqis."

        "Hozirgi vaqtda malakali dasturiy ta'minot muhandislari yetishmayapti, bu esa maoshlarning oshishiga olib kelmoqda."

        "Bayram mavsumida ommabop o‘yinchoqlar ko‘pincha kam topiladi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: in stock

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: in stock

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Retail/Commerce Idioms (Chakana savdo/Tijoratga oid idiomalar)
        • Inventory/Supply Idioms (Inventarizatsiya/Ta'minotga oid idiomalar)
        • Availability Idioms (Mavjudlikka oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) (Predlogli barqaror birikma) Izoh: "In" predlogi va "stock" (zaxira, ombordagi mol) oti birikib, "omborda mavjud bo'lish", "sotuvda bor bo'lish" degan ma'noni anglatadi. Komponentlarning lug'aviy ma'nolari birlikning umumiy ma'nosini deyarli to'liq ochib beradi. "Stock" so'zi bu yerda "goods available for sale or use" (sotish yoki ishlatish uchun mavjud bo'lgan tovarlar) ma'nosida keladi. Idiomatiklik darajasi juda past, bu ko'proq barqaror predlogli kollokatsiya yoki terminologik birikma hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Faktni konstatatsiya qiladi). Xaridor uchun ijobiy (kerakli narsa bor), sotuvchi uchun ham ijobiy (sotish imkoniyati bor).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda keng qo'llaniladi. Chakana savdo, omborxona boshqaruvi va biznesda standart birikma hisoblanadi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (ko'pincha hol yoki sifatlovchi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Ot (in + stock).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha `be in stock` shaklida kesimning bir qismi bo'lib keladi yoki otni aniqlaydi (items in stock).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Available for immediate purchase or use, typically kept in a store or warehouse. (Odatda do'kon yoki omborda saqlanadigan, darhol sotib olish yoki ishlatish uchun mavjud bo'lgan).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Stock" so'zining "omborda saqlanadigan tovarlar zaxirasi" ma'nosi to'g'ridan-to'g'ri qo'llaniladi. "In" predlogi esa shu zaxirada mavjudlikni bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Zaxirada/Omborda".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • stock (ot): Asosiy semantik komponent, "ombordagi tovarlar", "sotuv uchun mavjud zaxira"ni bildiradi.
        • in (predlog): Joylashuvni, mavjudlik holatini bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Omborda bor", "Sotuvda bor", "Zaxirada mavjud".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Mavjud (sotuvda)
        • Bor (do'konda/omborda)
        • Topiladi (sotuvdan)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot yoki tovarni do‘kon yoki omborda sotish yoki foydalanish uchun tayyor holda mavjud bo‘lishi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (tovarning mavjudligi holatini nomlash).
        • Informativ funksiya (mahsulotning bor-yo'qligi haqida xabar berish).
        • Tavsiflovchi funksiya (tovarning holatini tavsiflash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): available, on hand, on the shelves, (ba'zan) for sale.
        Antonimlari (Ingliz tilida): out of stock, unavailable, sold out.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "Keep something in stock" (biror narsani zaxirada saqlamoq).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Stock" so'zi o'rta ingliz tilidagi "stok" (daraxt tanasi, ustun) so'zidan kelib chiqqan bo'lib, keyinchalik "zaxira", "ta'minot" ma'nolarini olgan (ehtimol, daraxt tanalari qurilish yoki yoqilg'i uchun zaxira qilib qo'yilgani kabi). Savdo-sotiq rivojlanishi bilan "stock" sotuvga qo'yilgan tovarlar zaxirasini anglatadigan bo'lgan. "In stock" birikmasi shu ma'no asosida shakllangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "We are pleased to inform you that the product you ordered is now back in stock."

        "Do you have this particular model in stock, or will I need to order it?"

        "The shop tries to keep a wide variety of items in stock to meet customer demand."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Siz buyurtma qilgan mahsulot hozir yana sotuvda borligini mamnuniyat bilan ma'lum qilamiz."

        "Sizda aynan shu model omborda bormi, yoki uni buyurtma qilishim kerak bo'ladimi?"

        "Do‘kon mijozlar talabini qondirish uchun turli xil mahsulotlarni zaxirada saqlashga harakat qiladi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: in the black

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: in the black

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Accounting/Finance Idioms (Buxgalteriya/Moliya idiomlari)
        • Business Profitability Idioms (Biznes rentabelligiga oid idiomalar)
        • Success Idioms (Muvaffaqiyatga oid idiomalar - moliyaviy)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "In" (ichida), "the" (aniqlovchi artikl) va "black" (qora rang) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "moliyaviy jihatdan foydada bo'lish", "qarzga botmagan bo'lish" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora an'anaviy buxgalteriya amaliyotida daromadlar qora siyoh bilan, zararlar esa qizil siyoh bilan yozilishiga asoslangan. Shunday qilib, "qora (siyoh) ichida bo'lish" foydada ekanlikni anglatadi. Ma'no butunlay ko'chma va maxsus bilim (buxgalteriya an'anasi) orqali anglashiladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Moliyaviy barqarorlik, foyda, muvaffaqiyatni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Biznes va moliya sohalarida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (ko'pincha hol yoki kesimning bir qismi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi + Sifat (yoki otlashgan sifat) (in + the + black).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha `be in the black` shaklida kesimning bir qismi bo'lib keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To be financially profitable; to have more money than one owes; not to be in debt. (Moliyaviy jihatdan foydali bo'lish; qarzidan ko'ra ko'proq pulga ega bo'lish; qarzga botmagan bo'lish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): An'anaviy buxgalteriya yozuvlarida ijobiy balans (foyda) qora rangli siyoh bilan, salbiy balans (zarar yoki qarz) esa qizil rangli siyoh bilan qayd etilgan. Shu sababli, "in the black" ("qora (siyoh) ichida") bo'lish foydada ekanlikni, moliyaviy sog'lomlikni anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qora (rang) ichida".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • black (sifat/otlashgan sifat): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, buxgalteriya an'anasi orqali "foyda", "ijobiy balans"ning metaforik ifodasi.
        • in the (predlogli birikma): Holatni, mavjudlikni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Foydada bo‘lmoq / Daromad ko‘rmoq
        • Zararsiz ishlamoq
        • Plyusda bo‘lmoq (moliyaviy)
        • Qarzga botmagan bo‘lmoq
        • Moliyaviy ahvoli yaxshi bo‘lmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kompaniyaning yoki shaxsning moliyaviy hisobotlarida daromadlari xarajatlaridan oshib, foyda ko‘rayotganini, qarzga botmaganligini va moliyaviy jihatdan barqaror ekanligini anglatuvchi holat.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (moliyaviy foydadorlik holatini nomlash).
        • Baholash funksiyasi (ijobiy moliyaviy holatni baholash).
        • Informativ funksiya (kompaniyaning yoki shaxsning moliyaviy ahvoli haqida xabar berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): profitable, in profit, solvent, financially sound, making money.
        Antonimlari (Ingliz tilida): in the red, unprofitable, in debt, insolvent, losing money.
        Variantlari: "stay in the black", "get back in the black".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asr boshlarida AQShda paydo bo'lgan va buxgalteriya amaliyotidan kelib chiqqan. O'sha paytlarda buxgalterlar hisob-kitob daftarlarida ijobiy raqamlarni (daromad, foyda) qora rangli siyoh bilan, salbiy raqamlarni (zarar, qarz) esa qizil rangli siyoh bilan yozishgan. Shuning uchun "in the black" foydada ekanlikni, "in the red" esa zararda ekanlikni anglatadigan bo'lgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Thanks to strong sales this quarter, the company is finally in the black again."

        "Our main goal for next year is to get the new department in the black."

        "It took several years of hard work, but the small business is now consistently in the black."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Bu chorakdagi kuchli savdolar tufayli kompaniya nihoyat yana foydaga chiqdi."

        "Kelgusi yil uchun asosiy maqsadimiz yangi bo‘limni foydaga olib chiqishdir."

        "Bir necha yillik mashaqqatli mehnat talab etildi, ammo kichik biznes hozirda doimiy ravishda foydada ishlamoqda."



      Frazeologik Birlik Tahlili: in the long run

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: in the long run

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Time/Future Idioms (Vaqt/Kelajakka oid idiomalar)
        • Consequence/Outcome Idioms (Oqibat/Natijaga oid idiomalar)
        • Planning/Strategy Idioms (Rejalashtirish/Strategiyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Long" (uzoq) va "run" (yugurish; bu yerda vaqt o'tishi, davom etish) so'zlari o'zlarining ba'zi asosiy ma'nolarini saqlab qolgan. "Run" so'zi bu yerda "davom etish", "o'tish" (vaqt haqida) ma'nosida keladi. Birikma "uzoq muddatda", "oxir-oqibatda", "kelajakda" degan ma'noni anglatadi. Literal "uzoq yugurish" ma'nosi to'g'ridan-to'g'ri emas, ammo vaqtning uzoq davom etishi obrazi orqali ma'no qisman anglashiladi. Bu barqarorlashgan predlogli birikma.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda keng qo'llaniladi. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (odatda hol vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi + Sifat + Ot (in + the + long + run).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Odatda payt holi vazifasida keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Over a long period of time; eventually; in the end, considering the future outcome. (Uzoq vaqt davomida; oxir-oqibat; yakunda, kelajakdagi natijani hisobga olganda).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora, ehtimol, poyga yoki yugurish musobaqalaridan kelib chiqqan bo'lishi mumkin, bu yerda "uzoq masofa" (long run) yakuniy natijani yoki g'olibni aniqlaydi. Bu obraz vaqtning uzoq davom etishi va uning yakuniy oqibatlariga ko'chirilgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Uzoq yugurishda/masofada".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • long (sifat): "Run" otini aniqlaydi, vaqtning uzoqligini ko'rsatadi.
        • run (ot): Bu yerda "davr", "muddat", "jarayon" ma'nosini ifodalovchi muhim semantik komponent.
        • in the (predlogli birikma): Vaqt oralig'ini, davrni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Uzoq muddatda".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Oxir-oqibat / Oqibatda
        • Kelajakda / Istiqbolda
        • Vaqt o‘tib / Oxiri borib
        • Natijada (uzoq muddatli)
        • Pirovardida
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Hozirgi paytda emas, balki kelajakda, ma'lum bir vaqt o‘tgandan keyin yuzaga keladigan natija, oqibat yoki holatni nazarda tutish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Paytni bildiruvchi funksiya (harakat yoki holatning uzoq muddatli istiqbolini ko'rsatish).
        • Sabab-oqibat munosabatini ifodalovchi funksiya (hozirgi harakatlarning kelajakdagi natijalarini bog'lash).
        • Pragmatik funksiya (strategik fikrlash, uzoqni ko'zlashga urg'u berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): eventually, ultimately, in the end, over time, in the fullness of time, down the road, in the long term.
        Antonimlari (Ingliz tilida): in the short run, in the short term, immediately, for now.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XVII asrdan beri qo'llanilib kelinadi. Uning kelib chiqishi, ehtimol, yugurish yoki ot poygalari kabi uzoq masofali musobaqalar bilan bog'liq bo'lib, bu yerda "long run" yakuniy natija va chidamlilikni anglatgan. Keyinchalik bu tushuncha har qanday jarayon yoki harakatning uzoq muddatli oqibatlariga nisbatan metaforik tarzda qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Investing in employee training might seem expensive now, but it will pay off in the long run."

        "Although the initial setup is complex, this new system will save us a lot of time and money in the long run."

        "It's important to consider the environmental impact of our decisions in the long run, not just short-term profits."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Xodimlarni o‘qitishga sarmoya kiritish hozir qimmatdek tuyulishi mumkin, ammo uzoq muddatda bu o‘zini oqlaydi."

        "Dastlabki sozlash murakkab bo‘lsa-da, bu yangi tizim kelajakda bizga ko‘p vaqt va pul tejaydi."

        "Faqat qisqa muddatli foydani emas, balki qarorlarimizning uzoq muddatli atrof-muhitga ta'sirini ham hisobga olish muhimdir."



      Frazeologik Birlik Tahlili: in the loop

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: in the loop

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Communication/Information Idioms (Muloqot/Axborotga oid idiomalar)
        • Inclusion/Involvement Idioms (Qo'shilish/Ishtirokka oid idiomalar)
        • Workplace/Teamwork Idioms (Ish joyi/Jamoaviy ishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "In" (ichida) predlogi va "the loop" (halqa, aylana; bu yerda ma'lumot almashinadigan guruh yoki tizim) oti birikib, "muhim ma'lumotlardan xabardor bo'lish", "biror guruh yoki jarayonning bir qismi bo'lish" degan ma'noni anglatadi. "Loop" so'zi bu yerda aloqa zanjiri yoki ma'lumot aylanish tizimining metaforasi sifatida ishlatiladi. Literal "halqa ichida" ma'nosi to'g'ridan-to'g'ri emas, ammo ma'lumot almashinadigan yopiq guruh obrazi orqali ma'no qisman anglashiladi. Bu barqarorlashgan predlogli birikma.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Xabardorlik, ishtirok, jamoaning bir qismi ekanlikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Ayniqsa, ishbilarmonlik va jamoaviy ish muhitida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (odatda hol yoki kesimning bir qismi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi + Ot (in + the + loop).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha `be in the loop`, `keep someone in the loop` kabi fe'llar bilan birga kesimning bir qismi bo'lib keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To be part of a group of people who are regularly informed about something and involved in making decisions about it. (Biror narsa haqida muntazam ravishda xabardor qilinadigan va u haqida qaror qabul qilishda ishtirok etadigan odamlar guruhining bir qismi bo'lish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Loop" so'zi yopiq aylana yoki zanjirni anglatadi. Bu iborada "loop" ma'lumot almashinadigan, qarorlar qabul qilinadigan va hamma bir-biridan xabardor bo'lgan odamlar guruhining metaforasi. Shu "halqa ichida" bo'lish, demak, o'sha guruhning faol a'zosi bo'lish va muhim axborot oqimidan chetda qolmaslikni bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Halqa/aylana ichida".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • loop (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "ma'lumot almashinadigan guruh", "aloqa tizimi"ning metaforik ifodasi.
        • in the (predlogli birikma): Holatni, a'zolikni, ishtirokni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Xabardor bo‘lmoq / Voqif bo‘lmoq (ishlardan)
        • Ishning ichida bo‘lmoq
        • Jarayonning bir qismi bo‘lmoq
        • Hamma gapdan boxabar bo‘lmoq
        • "Bizning davramizda bo'lmoq" (ma'lumot almashinadigan)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror loyiha, masala yoki guruh faoliyati bilan bog‘liq muhim ma’lumotlardan doimiy ravishda xabardor bo‘lib turish, qaror qabul qilish jarayonlarida ishtirok etish va umumiy axborot oqimining ichida bo‘lish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (xabardorlik, ishtirok etish holatini nomlash).
        • Kommunikativ funksiya (ma'lumot almashinuvi va jamoaviy ishning samaradorligini ta'minlash).
        • Sotsial funksiya (guruhga mansublik, jamoaning bir qismi ekanlikni bildiradi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): informed, aware, up to date, in the know, part of the team/group (decision-making).
        Antonimlari (Ingliz tilida): out of the loop, uninformed, unaware, excluded, left out.
        Variantlari: "keep someone in the loop" (kimnidir xabardor qilib turmoq), "bring someone into the loop" (kimnidir xabardor qilmoq/jarayonga qo'shmoq).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asr o'rtalarida, ayniqsa, texnologiya, muhandislik va boshqaruv sohalarida paydo bo'lgan. "Loop" so'zi bu yerda "feedback loop" (teskari aloqa zanjiri) yoki "closed-loop system" (yopiq tizim) kabi tushunchalarga ishora qilishi mumkin, bu yerda ma'lumot tizim ichida aylanadi va barcha elementlar bir-biri bilan bog'liq. Keyinchalik bu tushuncha umumiyroq ma'noda ma'lumot almashinadigan har qanday guruhga nisbatan qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Please make sure to keep all relevant team members in the loop regarding any project updates."

        "I wasn't aware of that decision; I guess I wasn't in the loop."

        "It's important for managers to be in the loop on what their teams are working on."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Iltimos, loyihadagi har qanday yangilanishlar haqida barcha tegishli jamoa a'zolarini xabardor qilib turishni ta'minlang."

        "Men bu qarordan bexabar edim; menimcha, men ishning ichida emas edim."

        "Menejerlar o‘z jamoalari nima ustida ishlayotganidan xabardor bo‘lishlari muhimdir."



      Frazeologik Birlik Tahlili: in the market for (something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: in the market for (something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Shopping/Purchasing Idioms (Xarid qilish/Sotib olishga oid idiomalar)
        • Interest/Desire Idioms (Qiziqish/Istakka oid idiomalar)
        • Consumer Behavior Idioms (Iste'molchi xulq-atvoriga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Predlogli barqaror birikma) Izoh: "In the market" birikmasi "bozorda (xaridor sifatida)" degan ma'noni beradi. "For something" esa nimani sotib olish istagi borligini ko'rsatadi. "Market" so'zi bu yerda nafaqat jismoniy bozor, balki "biror narsani sotib olish yoki sotish imkoniyati mavjud bo'lgan umumiy soha yoki vaziyat"ni ham anglatishi mumkin. Komponentlarning lug'aviy ma'nolari birlikning umumiy ma'nosini tushunishga yordam beradi, ammo birikma barqarorlashgan va o'ziga xos qo'llanilish doirasiga ega.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va savdo-sotiq bilan bog'liq muloqotda keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (ko'pincha hol yoki kesimning bir qismi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi + Ot + Predlog (+ Ot/Olmosh) (in + the + market + for + something).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha `be in the market for` shaklida kesimning bir qismi bo'lib keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Actively looking to buy a particular thing; interested in buying something. (Ma'lum bir narsani faol ravishda sotib olishni izlayotgan; biror narsani sotib olishga qiziqqan).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Xaridorning "bozor ichida" bo'lishi, ya'ni sotib olish uchun faol izlanishda ekanligi, takliflarni ko'rib chiqayotganligi obraziga asoslangan. Bu jismoniy bozorda aylanish emas, balki biror narsaga ehtiyoj sezish va uni sotib olishga tayyor bo'lish holatini bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsa uchun) bozorda bo'lmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • market (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, bu yerda "sotib olish imkoniyati mavjud bo'lgan soha yoki holat"ni bildiradi.
        • in the (predlogli birikma): Shu soha yoki holat ichida faol ekanlikni ko'rsatadi.
        • for (predlog): Qiziqish yoki ehtiyoj obyektini (something) bog'laydi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu shaklda).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Xaridori bo‘lmoq (biror narsaning)
        • Sotib olmoqchi bo‘lmoq / Izlayotgan bo‘lmoq
        • (Biror narsaga) Ehtiyoji bor / Kerak
        • "Ko‘zi uchib turibdi" (biror narsaga, norasmiy)
        • Olmoqchiman/Qidiryapman (biror narsani)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Ma’lum bir mahsulot yoki xizmatni sotib olishga qiziqish bildirayotgan, uni faol ravishda izlayotgan yoki sotib olishga tayyor bo‘lgan holat.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (sotib olish istagi yoki niyatini nomlash).
        • Informativ funksiya (xaridorning ehtiyojlari haqida xabar berish).
        • Pragmatik funksiya (sotuvchilar uchun potentsial mijozni bildiradi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): looking to buy, interested in buying, wanting to purchase, seeking to acquire.
        Antonimlari (Ingliz tilida): not in the market for, not looking to buy, not interested in purchasing.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Market" so'zi lotincha "mercatus" (savdo, bozor) so'zidan kelib chiqqan. "In the market" birikmasi dastlab jismoniy bozorda bo'lishni anglatgan. Vaqt o'tishi bilan bu tushuncha kengayib, biror narsani sotib olish niyatida bo'lgan har qanday shaxs yoki holatga nisbatan qo'llanila boshlagan. Bu ibora savdo-sotiq munosabatlarining rivojlanishi bilan barqarorlashgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "We are currently in the market for a new office space with more capacity."

        "If you're in the market for a reliable used car, I know a good dealership."

        "Many companies are in the market for software solutions that can improve their efficiency."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Biz hozirda sig‘imi kattaroq yangi ofis maydonini sotib olmoqchimiz/izlayapmiz."

        "Agar ishonchli ishlatilgan mashina sotib olmoqchi bo‘lsangiz, men yaxshi avtosalonni bilaman."

        "Ko‘pgina kompaniyalar samaradorligini oshiradigan dasturiy yechimlarni sotib olishga qiziqmoqda."



      Frazeologik Birlik Tahlili: in the red

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: in the red

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Accounting/Finance Idioms (Buxgalteriya/Moliya idiomlari)
        • Business Loss/Debt Idioms (Biznes zarari/Qarzga oid idiomalar)
        • Financial Difficulty Idioms (Moliyaviy qiyinchilikka oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "In" (ichida), "the" (aniqlovchi artikl) va "red" (qizil rang) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "moliyaviy jihatdan zararda bo'lish", "qarzga botgan bo'lish" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora an'anaviy buxgalteriya amaliyotida zararlar yoki qarzlar qizil siyoh bilan yozilishiga asoslangan. Shunday qilib, "qizil (siyoh) ichida bo'lish" zararda ekanlikni anglatadi. Ma'no butunlay ko'chma va maxsus bilim (buxgalteriya an'anasi) orqali anglashiladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Salbiy (Moliyaviy qiyinchilik, zarar, qarzni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Biznes va moliya sohalarida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (ko'pincha hol yoki kesimning bir qismi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi + Sifat (yoki otlashgan sifat) (in + the + red).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha `be in the red` shaklida kesimning bir qismi bo'lib keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To be in debt; to be losing money or to owe more money than one has. (Qarzga botgan bo'lish; pul yo'qotayotgan bo'lish yoki o'zida bor puldan ko'ra ko'proq qarz bo'lish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): An'anaviy buxgalteriya yozuvlarida salbiy balans (zarar yoki qarz) qizil rangli siyoh bilan, ijobiy balans (foyda) esa qora rangli siyoh bilan qayd etilgan. Shu sababli, "in the red" ("qizil (siyoh) ichida") bo'lish zararda ekanlikni, moliyaviy qiyinchilikni anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qizil (rang) ichida".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • red (sifat/otlashgan sifat): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, buxgalteriya an'anasi orqali "zarar", "salbiy balans", "qarz"ning metaforik ifodasi.
        • in the (predlogli birikma): Holatni, mavjudlikni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Zararda bo‘lmoq / Zarar ko‘rmoq
        • Qarzga botmoq / Qarzga kirib ketmoq
        • Minusda bo‘lmoq (moliyaviy)
        • Kasodga uchramoq (agar jiddiy bo'lsa)
        • Moliyaviy ahvoli yomon bo‘lmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kompaniyaning yoki shaxsning moliyaviy hisobotlarida xarajatlari daromadlaridan oshib, zarar ko‘rayotganini, qarzga botganligini va moliyaviy jihatdan qiyin ahvolda ekanligini anglatuvchi holat.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (moliyaviy zarar holatini nomlash).
        • Salbiy baholash funksiyasi (yomon moliyaviy holatni baholash).
        • Informativ funksiya (kompaniyaning yoki shaxsning moliyaviy ahvoli haqida xabar berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): in debt, losing money, unprofitable, insolvent (jiddiyroq), operating at a loss.
        Antonimlari (Ingliz tilida): in the black, profitable, solvent, financially sound, making money.
        Variantlari: "go into the red", "be deep in the red".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asr boshlarida AQShda paydo bo'lgan va buxgalteriya amaliyotidan kelib chiqqan. O'sha paytlarda buxgalterlar hisob-kitob daftarlarida salbiy raqamlarni (zarar, qarz) qizil rangli siyoh bilan, ijobiy raqamlarni (daromad, foyda) esa qora rangli siyoh bilan yozishgan. Shuning uchun "in the red" zararda ekanlikni, "in the black" esa foydada ekanlikni anglatadigan bo'lgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The company has been operating in the red for the past three quarters."

        "If we don't increase sales, we'll soon find ourselves in the red."

        "Many startups struggle and are often in the red during their first few years."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kompaniya so‘nggi uch chorak davomida zararda ishlab kelmoqda."

        "Agar savdoni oshirmasak, tez orada o‘zimizni qarzga botgan holda topamiz."

        "Ko‘pgina startaplar qiynaladi va dastlabki bir necha yilida ko‘pincha zararda bo‘ladilar."



      Frazeologik Birlik Tahlili: in the works

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: in the works

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Development/Planning Idioms (Rivojlanish/Rejalashtirishga oid idiomalar)
        • Preparation/Process Idioms (Tayyorgarlik/Jarayonga oid idiomalar)
        • Future/Upcoming Idioms (Kelajak/Yaqinlashayotgan voqealarga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "In" (ichida) predlogi va "the works" (ishlar, mexanizmlar, jarayonlar) oti birikib, "rejalashtirilayotgan", "tayyorlanayotgan", "ishlab chiqilayotgan" degan ma'noni anglatadi. "Works" so'zi bu yerda "biror narsani yaratish yoki amalga oshirish jarayoni" yoki "zavod, ustaxona" (bu yerda biror narsa ishlab chiqarilayotgan joy) ma'nolariga ishora qilishi mumkin. Literal "ishlar ichida" ma'nosi to'g'ridan-to'g'ri emas, ammo biror narsaning faol tayyorgarlik yoki rivojlanish bosqichida ekanligi obrazi orqali ma'no qisman anglashiladi. Bu barqarorlashgan predlogli birikma.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Yangi narsa yaratilayotganini, rivojlanish borligini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (odatda hol yoki kesimning bir qismi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi + Ot (ko'plikda) (in + the + works).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha `be in the works` shaklida kesimning bir qismi bo'lib keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Being planned, prepared, or in the process of being developed or made, but not yet finished or official. (Rejalashtirilayotgan, tayyorlanayotgan yoki ishlab chiqilish yoki yaratilish jarayonida bo'lgan, lekin hali tugallanmagan yoki rasmiy bo'lmagan).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora biror narsaning (masalan, mashina, qurilma) zavod yoki ustaxonaning "ishlari" (ichki mexanizmlari, yig'ish jarayoni) ichida, ya'ni yig'ilish yoki tayyorlanish bosqichida ekanligi obraziga asoslangan. Bu obraz har qanday reja, loyiha yoki mahsulotning faol rivojlanish yoki tayyorgarlik jarayonida ekanligiga ko'chirilgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Ishlar/mexanizmlar ichida".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • works (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "ishlab chiqarish jarayoni", "tayyorgarlik bosqichi", "rivojlanishdagi narsa"ning metaforik ifodasi.
        • in the (predlogli birikma): Holatni, jarayon ichida ekanlikni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Ish jarayonida", "Tayyorlanmoqda".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Rejalashtirilmoqda / Loyihalashtirilmoqda
        • Ishlab chiqilmoqda
        • Ko‘rib chiqilmoqda (agar dastlabki bosqich bo'lsa)
        • "Pishayapti" (g'oya, reja haqida)
        • Yaqin orada (tayyor bo'ladi)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror reja, loyiha, mahsulot yoki g‘oyaning hali yakunlanmagan, ammo faol ravishda tayyorlanayotgan, ishlab chiqilayotgan yoki amalga oshirilish arafasida turgan holati.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (tayyorgarlik yoki rivojlanish jarayonidagi holatni nomlash).
        • Informativ funksiya (biror narsaning yaqin kelajakda paydo bo'lishi yoki amalga oshishi haqida xabar berish).
        • Prognozlash funksiyasi (kelajakdagi voqea yoki natijani kutishga ishora qiladi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): under development, in progress, being planned, in preparation, on the way, forthcoming, in the pipeline.
        Antonimlari (Ingliz tilida): completed, finished, launched, released, (agar bekor qilingan bo'lsa) scrapped, abandoned.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Works" so'zi ko'plikda ko'pincha "zavod", "fabrika" yoki "mexanizmlar majmuasi" ma'nosini anglatadi. "In the works" iborasi, ehtimol, biror narsaning hali zavod yoki ustaxona ichida, yig'ilish yoki ishlab chiqarish jarayonida ekanligini anglatish uchun ishlatilgan. Bu obraz keyinchalik har qanday reja yoki loyihaning tayyorgarlik bosqichiga nisbatan keng qo'llanila boshlagan. XIX asr oxiri - XX asr boshlarida paydo bo'lgan bo'lishi mumkin.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "A new software update with several exciting features is currently in the works."

        "There are plans in the works to expand the company into new international markets."

        "Don't worry, a solution to this problem is already in the works."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Bir nechta qiziqarli xususiyatlarga ega yangi dasturiy ta'minot yangilanishi hozirda ishlab chiqilmoqda."

        "Kompaniyani yangi xalqaro bozorlarga kengaytirish rejalari tayyorlanmoqda."

        "Xavotir olmang, bu muammoning yechimi allaqachon ish jarayonida."



      Frazeologik Birlik Tahlili: ink a deal

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: ink a deal

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business/Contract Idioms (Biznes/Shartnomaga oid idiomalar)
        • Agreement/Finalization Idioms (Kelishuv/Yakunlashga oid idiomalar)
        • Legal/Official Idioms (Huquqiy/Rasmiy idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Ink" (siyoh; bu yerda fe'l sifatida "imzolamoq", "rasmiylashtirmoq") va "deal" (kelishuv, bitim) so'zlari birikib, "kelishuvni rasman imzolash orqali yakunlash" degan ma'noni anglatadi. "Deal" o'zining asosiy ma'nosini saqlaydi. "Ink" fe'li esa bu yerda shartnomaga siyoh bilan imzo chekish harakatining metonimik ifodasi bo'lib xizmat qiladi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, chunki imzolash jarayoni "siyoh" bilan bog'liq, ammo "ink" fe'lining o'zi bu kontekstda ixtisoslashgan ma'no kasb etadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Kelishuvning rasman yakunlanganini, muvaffaqiyatli bitimni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Ayniqsa, jurnalistika va biznes muloqotida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (ink + a + deal).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To finalize and make a deal or agreement official by signing it. (Kelishuv yoki bitimni imzolash orqali yakunlash va rasmiylashtirish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora shartnoma yoki kelishuvga imzo chekish jarayoniga asoslangan. "Ink" (siyoh) so'zi imzolash uchun ishlatiladigan vositani anglatadi. Shunday qilib, "kelishuvni siyohlamoq" uni rasman tasdiqlash, qonuniy kuchga kiritish degan ma'noni beradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kelishuvni siyohlamoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • ink (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "imzolamoq", "rasmiylashtirmoq" ma'nosini beradi.
        • deal (ot): Harakat obyektini – kelishuv, bitimni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Shartnomani imzolamoq / Kelishuvni imzolamoq
        • Bitimni rasmiylashtirmoq
        • Kelishuvga nuqta qo‘ymoq (imzolash orqali)
        • "Qo'l qo'yib berish" (shartnomaga)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Muzokaralar natijasida erishilgan kelishuv yoki shartnomani tomonlarning imzolashi orqali rasmiy kuchga kiritish, yakuniy tasdiqlash.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (kelishuvni rasmiylashtirish harakatini nomlash).
        • Natijaviy funksiya (muzokaralar yoki kelishuv jarayonining yakuniy natijasini bildiradi).
        • Huquqiy/Rasmiy funksiya (harakatning rasmiy va qonuniy ahamiyatini ta'kidlaydi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): sign a deal, finalize a deal, conclude a deal, seal a deal, sign a contract.
        Antonimlari (Ingliz tilida): break off a deal, cancel a deal, fail to reach a deal, walk away from a deal.
        Variantlari: "ink an agreement", "ink a contract".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asrda, ayniqsa jurnalistika tilida keng qo'llanila boshlagan. "Ink" so'zining fe'l sifatida "imzolamoq" ma'nosida ishlatilishi hujjatlarni siyoh bilan imzolash an'anasidan kelib chiqqan. "Deal" (kelishuv) bilan birikib, bu jarayonning yakuniy va rasmiy bosqichini ifodalaydi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The two companies are expected to ink a deal worth millions of dollars next week."

        "After months of negotiations, they finally inked the deal yesterday."

        "The football star is about to ink a new deal with a major sports brand."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ikki kompaniya kelgusi hafta millionlab dollarlik kelishuvni imzolashi kutilmoqda."

        "Bir necha oylik muzokaralardan so‘ng ular kecha nihoyat kelishuvni imzoladilar."

        "Futbol yulduzi yirik sport brendi bilan yangi shartnomani imzolash arafasida."



      Frazeologik Birlik Tahlili: jack up the price of (something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: jack up the price of (something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Pricing/Cost Idioms (Narxlash/Xarajatga oid idiomalar)
        • Business/Finance Idioms (Biznes/Moliyaga oid idiomalar)
        • Increase/Inflation Idioms (Oshirish/Inflyatsiyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb + Object) Izoh: "Jack up" frazaviy fe'li "biror narsani (ko'pincha narxni) keskin oshirish" ma'nosini anglatadi. "The price of something" esa nimaning narxi oshirilayotganini ko'rsatadi. "Jack" so'zi (domkrat kabi) biror narsani yuqoriga ko'tarish uchun ishlatiladigan asbobga ishora qiladi va bu yerda narxni sun'iy ravishda yoki keskin ko'tarish obrazini beradi. "Up" zarrachasi esa yuqoriga yo'nalishni kuchaytiradi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, chunki "ko'tarish" obrazi mavjud, ammo "jack up"ning o'zi narxlarga nisbatan ixtisoslashgan ma'no kasb etadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Salbiy (Odatda adolatsiz, haddan tashqari yoki sun'iy narx oshishini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda va jurnalistikada ko'proq ishlatiladi. Rasmiy biznes hujjatlarida kamroq qo'llaniladi ("increase the price" afzalroq).
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + To'ldiruvchi).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Aniqlovchi + Ot + Predlog (+ Ot/Olmosh) (jack + up + the + price + of + something).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To increase the price of something, often by a large amount or unfairly. (Biror narsaning narxini, ko'pincha katta miqdorda yoki adolatsiz ravishda oshirish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Jack" (domkrat) yordamida biror og'ir narsani yuqoriga ko'tarish mumkin. Bu iborada shu obraz narxni sun'iy ravishda, kuch bilan yoki keskin ko'tarishga nisbatan qo'llaniladi. Bu ko'pincha tabiiy bozor sharoitlariga zid yoki iste'molchilar uchun noqulay narx o'zgarishini anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsaning) narxini domkrat bilan ko'tarmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • jack up (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "keskin oshirish" ma'nosini beradi.
          • jack (fe'l): Ko'tarish, oshirish harakatining asosini tashkil etadi, domkrat obraziga ishora qiladi.
          • up (ravish zarrachasi): Yuqoriga yo'nalishni, oshirish darajasini kuchaytiradi.
        • the price (otli birikma): Oshirilayotgan narsa – narxni bildiradi.
        • of (something) (predlogli birikma): Narxi oshirilayotgan mahsulot yoki xizmatni ko'rsatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Narxni keskin oshirib yubormoq
        • Narxni sun'iy ravishda ko‘tarmoq
        • Bahoni "osmonga chiqarmoq"
        • Narxni shishirmoq
        • Narx-navoni ko‘tarib yubormoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot yoki xizmatning narxini asossiz ravishda, keskin yoki katta miqdorda oshirish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (narxni keskin oshirish harakatini nomlash).
        • Salbiy baholash funksiyasi (narxning adolatsiz yoki haddan tashqari oshirilishini tanqid qilish).
        • Ekspressiv funksiya (narx o'zgarishining keskinligini ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): hike up the price, raise the price sharply, inflate the price, (ba'zan) overprice.
        Antonimlari (Ingliz tilida): drop the price, lower the price, cut the price, reduce the price.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Jack" so'zining fe'l sifatida "ko'tarmoq" (ayniqsa, domkrat kabi mexanik vosita yordamida) ma'nosida ishlatilishi XIX asrdan ma'lum. "Jack up" frazaviy fe'li dastlab jismoniy obyektlarni ko'tarishni anglatgan. Narxlarga nisbatan qo'llanilishi XX asrda, ayniqsa, iqtisodiy o'zgarishlar va inflyatsiya davrlarida paydo bo'lgan bo'lishi mumkin. Bu narxning sun'iy va keskin ko'tarilishini ifodalovchi yorqin obrazdir.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Some companies tend to jack up the prices of essential goods during a crisis."

        "The landlord jacked up the rent by 20% without any prior notice."

        "Consumers are complaining that scalpers are jacking up the prices of concert tickets."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ba'zi kompaniyalar inqiroz paytida zaruriy tovarlarning narxini keskin oshirib yuborishga moyildirlar."

        "Uy egasi hech qanday oldindan ogohlantirmasdan ijara haqini 20% ga oshirib yubordi."

        "Iste'molchilar chayqovchilar konsert chiptalarining narxini shishirayotganidan shikoyat qilmoqdalar."



      Frazeologik Birlik Tahlili: jump off the shelves

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: jump off the shelves

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Sales/Marketing Idioms (Savdo/Marketingga oid idiomalar)
        • Popularity/Demand Idioms (Mashhurlik/Talabga oid idiomalar)
        • Success Idioms (Muvaffaqiyatga oid idiomalar - savdoda)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Jump off" (sakrab tushmoq) va "the shelves" (javonlar) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "biror mahsulotning juda tez va katta miqdorda sotilishi" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora mahsulotlarning go'yoki o'z-o'zidan, xaridorlarning katta qiziqishi tufayli javonlardan "sakrab tushayotgandek" tez sotilishi obraziga asoslangan. Ma'no butunlay ko'chma va kuchli obrazga ega.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Muvaffaqiyatli savdo, yuqori talabni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda va jurnalistikada ko'proq ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + Predlogli to'ldiruvchi).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Aniqlovchi + Ot (ko'plikda) (jump + off + the + shelves).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): (Of a product) To sell very quickly and in large quantities because it is very popular. ((Mahsulot haqida) Juda mashhur bo'lgani uchun juda tez va katta miqdorda sotilmoq).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora mahsulotlarning do'kon javonlarida uzoq turmasdan, xaridorlar tomonidan shunchalik tez olib ketilishini tasvirlaydiki, go'yo ular o'z-o'zidan javonlardan "sakrab tushayotgandek" tuyuladi. Bu kuchli talab va tez savdoning yorqin obrazidir.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Javonlardan sakrab tushmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • jump off (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, bu yerda "juda tez sotilish" ma'nosini beradi.
          • jump (fe'l): Tez va keskin harakatni ifodalaydi.
          • off (ravish zarrachasi): Biror joydan ajralish, ketish ma'nosini beradi.
        • the shelves (otli birikma): Mahsulotlar turadigan joy – do'kon javonlarining metonimik ifodasi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Pista chaqqandek sotilmoq
        • Qo‘lma-qo‘l bo‘lib ketmoq
        • Bozori chaqqon bo‘lmoq
        • Juda tez sotilib ketmoq / Talash bo‘lib ketmoq
        • "Uchib ketmoq" (mahsulot haqida)
        • "Issiq pirojnoydek ketmoq"
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulotning xaridorlar tomonidan juda katta qiziqish bilan, tez va katta miqdorda sotib olinishi, do‘kon javonlarida deyarli turmasligi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (savdoning tezligi va muvaffaqiyatini yorqin va esda qolarli ifodalash).
        • Baholash funksiyasi (mahsulotning mashhurligini va savdosining muvaffaqiyatini ijobiy baholash).
        • Intensivlik funksiyasi (sotilish jarayonining tezligi va ko‘pligini kuchaytirish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): fly off the shelves, sell like hotcakes, be in high demand, sell out quickly, be a bestseller (kitoblar uchun).
        Antonimlari (Ingliz tilida): gather dust on the shelves, be a slow seller, not sell well, be a flop, sit on the shelves.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asrda paydo bo'lgan bo'lib, mahsulotlarning do'kon javonlaridan shunchalik tez sotilishini tasvirlash uchun ishlatilgan. "Sakrab tushish" obrazi mahsulotning xaridorlar tomonidan shoshilinch va katta ishtiyoq bilan olinishini, go'yo ular o'z-o'zidan harakatga kelayotgandek taassurot qoldirishini anglatadi. Bu savdo sohasidagi jonli va dinamik jarayonning metaforik ifodasidir.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The new gaming console is so popular that it's jumping off the shelves as soon as stores restock."

        "Her latest cookbook is jumping off the shelves; everyone wants to try her recipes."

        "Tickets for the farewell concert are expected to jump off the shelves within minutes of going on sale."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Yangi o‘yin konsoli shunchalik mashhurki, do‘konlar zaxirani to‘ldirishi bilanoq u pista chaqqandek sotilib ketmoqda."

        "Uning so‘nggi pazandachilik kitobi qo‘lma-qo‘l bo‘lib ketmoqda; hamma uning retseptlarini sinab ko‘rmoqchi."

        "Xayrlashuv konsertining chiptalari sotuvga chiqqanidan bir necha daqiqa ichida talash bo‘lib ketishi kutilmoqda."



      Frazeologik Birlik Tahlili: keep books

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: keep books

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Accounting/Bookkeeping Idioms (Buxgalteriya/Hisob-kitob yuritishga oid idiomalar)
        • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)
        • Financial Record Keeping Idioms (Moliyaviy yozuvlarni yuritishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Keep" (saqlamoq, yuritmoq) fe'li va "books" (daftarlar; bu yerda buxgalteriya yozuvlari, hisob-kitob daftarlari) oti birikib, "buxgalteriya hisobini yuritish" degan maxsus ma'noni anglatadi. "Books" so'zi bu yerda moliyaviy operatsiyalar qayd etiladigan daftarlarning metonimik ifodasidir. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi: "daftarlarni yuritish" g'oyasi mavjud, ammo "keep books" birikmasi aynan buxgalteriya kontekstida barqarorlashgan va ixtisoslashgan.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha. Buxgalteriya, moliya va biznes sohalarida standart terminologik birikma hisoblanadi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot (ko'plikda) (keep + books). Ba'zan "keep the books" shaklida aniqlovchi artikl bilan kelishi mumkin.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To maintain a record of the financial accounts and transactions of a business or organization. (Biznes yoki tashkilotning moliyaviy hisob-kitoblari va operatsiyalarining yozuvlarini yuritish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Books" so'zining "hisob-kitob daftarlari" ma'nosidagi metonimik qo'llanilishi. "Keep" fe'li esa bu daftarlarni tartibli ravishda, doimiy yuritib borish, saqlash harakatini bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Daftarlarni saqlamoq/yuritmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • keep (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "yuritish", "saqlash", "olib borish" ma'nosini beradi.
        • books (ot): Muhim semantik komponent, "buxgalteriya yozuvlari", "moliyaviy hisobotlar"ning metonimik ifodasi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Hisob-kitob yuritmoq", "Buxgalteriya yuritmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Moliyaviy hisobotlarni yuritmoq
        • Hisob-kitob ishlarini olib bormoq
        • Buxgalteriya daftarlarini yuritmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror korxona, tashkilot yoki shaxsning barcha moliyaviy operatsiyalari, daromad va xarajatlarini tizimli ravishda maxsus daftarlar yoki dasturlarda qayd etib borish, buxgalteriya hisobini yuritish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (buxgalteriya hisobini yuritish jarayonini nomlash).
        • Organizatsion funksiya (biznes faoliyatining muhim tashkiliy qismini ifodalaydi).
        • Huquqiy/Nazorat funksiyasi (moliyaviy hisobotdorlik va nazorat uchun asos yaratadi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): do the bookkeeping, maintain financial records, manage accounts, (rasmiyroq) conduct bookkeeping.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi holatlar) neglect the books, mismanage accounts, cook the books (bu firibgarlikni anglatadi).
        Variantlari: "keep the books".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Book" so'zining "hisob-kitob daftari" ma'nosida ishlatilishi buxgalteriya amaliyotining qadimiy davrlariga borib taqaladi. "Keep" fe'li esa "biror narsani doimiy ravishda saqlash, yuritish" ma'nosini anglatadi. Bu ikki so'zning birikmasi moliyaviy yozuvlarni tizimli ravishda olib borishni ifodalash uchun tabiiy va barqaror kollokatsiyaga aylangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Every small business owner needs to learn how to accurately keep books or hire someone to do it."

        "The accountant is responsible for keeping the books for several local companies."

        "She meticulously kept the books, ensuring every transaction was recorded."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Har bir kichik biznes egasi hisob-kitobni to‘g‘ri yuritishni o‘rganishi yoki buning uchun birovni yollashi kerak."

        "Buxgalter bir nechta mahalliy kompaniyalar uchun hisob-kitob yuritishga mas'uldir."

        "U har bir operatsiya qayd etilishini ta'minlab, buxgalteriya daftarlarini sinchkovlik bilan yuritardi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: keep track of (something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: keep track of (something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Monitoring/Observation Idioms (Kuzatish/Nazorat qilishga oid idiomalar)
        • Information Management Idioms (Axborotni boshqarishga oid idiomalar)
        • Awareness/Attention Idioms (Xabardorlik/Diqqatga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Keep" (saqlamoq, tutib turmoq) fe'li, "track" (iz, yo'l; bu yerda ma'lumot yoki rivojlanish) oti va "of" predlogi birikib, "biror narsaning rivojlanishini, holatini yoki joylashuvini kuzatib borish, undan xabardor bo'lib turish" degan ma'noni anglatadi. "Track" so'zi bu yerda "izidan borish", "kuzatish yo'li" obrazini beradi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi: "izni saqlab qolish" g'oyasi mavjud, ammo birikma barqarorlashgan va o'ziga xos ma'no kasb etgan.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Ba'zan ijobiy – tartiblilik, nazoratni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda keng qo'llaniladi. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Fe'l + Ot + Predlog).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot + Predlog (+ Ot/Olmosh) (keep + track + of + something).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To remain informed about something; to monitor the progress or development of something or someone; to know where something or someone is. (Biror narsa haqida xabardor bo'lib turish; biror narsaning yoki kimnidirning rivojlanishini yoki taraqqiyotini kuzatib borish; biror narsaning yoki kimnidirning qayerdaligini bilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora ovchining o'lja izini ("track") yo'qotmasdan kuzatib borishi ("keep") obraziga asoslangan bo'lishi mumkin. Bu obraz keyinchalik har qanday o'zgaruvchan ma'lumot, jarayon yoki shaxsni diqqat bilan kuzatib borishga nisbatan metaforik tarzda qo'llanila boshlagan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsaning) izini saqlamoq/tutib turmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • keep (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "saqlash", "davom ettirish" ma'nosini beradi.
        • track (ot): Muhim semantik komponent, bu yerda "ma'lumot", "rivojlanish yo'li", "holat"ning metaforik ifodasi.
        • of (predlog): Kuzatuv obyektini (something) bog'laydi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Hisobini yuritmoq", "Izidan borib turmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Kuzatib bormoq / Nazorat qilib turmoq
        • Xabardor bo‘lib turmoq
        • Hisobini olib bormoq
        • Yodda tutmoq / E’tiborda saqlamoq
        • "Poylab yurmoq" (ba'zan)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror narsa, jarayon, shaxs yoki ma’lumotning o‘zgarishlarini, holatini yoki joylashuvini doimiy ravishda kuzatib borish, undan boxabar bo‘lib turish va zarur bo‘lsa, yozib borish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (kuzatib borish, xabardor bo'lib turish harakatini nomlash).
        • Kognitiv/Informativ funksiya (ma'lumotni yig'ish, saqlash va undan foydalanishni ta'minlaydi).
        • Nazorat/Monitoring funksiyasi (jarayonlar yoki obyektlarni nazorat ostida ushlab turish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): monitor, follow, stay informed about, keep an eye on, keep tabs on, stay abreast of.
        Antonimlari (Ingliz tilida): lose track of, ignore, be unaware of, lose sight of.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Track" so'zining "iz" ma'nosi qadimgi davrlarga borib taqaladi. "Keep track" birikmasi dastlab ovchilik yoki izquvarlik bilan bog'liq bo'lib, o'lja yoki dushmanning izini yo'qotmaslikni anglatgan. Vaqt o'tishi bilan bu ibora kengroq ma'noda, har qanday o'zgaruvchan narsani yoki ma'lumotni kuzatib borishga nisbatan qo'llanila boshlagan. XIX asrdan boshlab bu ma'noda keng tarqalgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "It's important for a project manager to keep track of all the tasks and deadlines."

        "With so many employees, it's hard to keep track of everyone's vacation days."

        "The software helps us keep track of our inventory levels in real-time."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Loyiha menejeri uchun barcha vazifalar va muddatlarni kuzatib borish muhimdir."

        "Shuncha ko‘p xodim bilan har kimning ta’til kunlarini hisobini yuritish qiyin."

        "Dasturiy ta'minot bizga real vaqt rejimida inventarizatsiya darajamizni kuzatib borishga yordam beradi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: a kickback

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: a kickback

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Corruption/Bribery Idioms (Korrupsiya/Poraxo'rlikka oid idiomalar)
        • Illegal Payments Idioms (Noqonuniy to'lovlarga oid idiomalar)
        • Business Ethics Idioms (Biznes etikasi idiomlari - salbiy kontekstda)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Kick" (tepki, zarba) va "back" (orqaga) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "biror kelishuv yoki shartnoma evaziga yashirincha beriladigan noqonuniy to'lov yoki pora" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora, ehtimol, biror narsaning bir qismini yashirincha "orqaga qaytarish" yoki "tepib yuborish" (kimnidirga) obraziga asoslangan. Ma'no butunlay ko'chma va salbiy obrazga ega.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Salbiy (Noqonuniy, axloqsiz, korrupsion harakatni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda, jurnalistikada va norasmiy ishbilarmonlik muhitida ko'proq ishlatiladi. Rasmiy hujjatlarda kamroq qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Otga teng.
        Ichki Strukturasi: Ot (tarkibiy so'z - fe'l + ravish zarrachasidan yasalgan) (a + kickback). "Kick back" frazaviy fe'lidan yasalgan ot.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot (ega, to'ldiruvchi, kesimning ot qismi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): An illicit payment made to someone in return for facilitating a transaction or appointment; a bribe or illegal commission. (Biror bitim yoki tayinlovni osonlashtirish evaziga kimnidirga qilingan noqonuniy to'lov; pora yoki noqonuniy komissiya).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora biror bitimdan olingan foydaning bir qismini yashirincha, go'yo "orqaga tepib" yoki qaytarib berish obraziga asoslangan. Bu harakat noqonuniy va yashirin tarzda amalga oshirilishini anglatadi. "Kick" so'zi bu yerda kutilmagan yoki noqonuniy tarzda beriladigan "zarba" (pul ko'rinishidagi) ma'nosini ham berishi mumkin.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Orqaga tepki/qaytarish".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • kickback (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "noqonuniy to'lov", "pora"ning metaforik ifodasi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Otkaz" (rus tilidan kirgan, sleng).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Pora / Pora berish (holati)
        • Noqonuniy komissiya
        • Yashirin to‘lov
        • "Shapka" (ba'zan, pora ma'nosida)
        • "Dilya" (sleng, kelishuvdagi ulush)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shartnoma, kelishuv yoki xizmatni olish yoki osonlashtirish evaziga mansabdor shaxsga yoki vositachiga yashirincha beriladigan noqonuniy pul yoki boshqa moddiy manfaat.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (noqonuniy to'lov, pora turini nomlash).
        • Salbiy baholash funksiyasi (korrupsion va axloqsiz harakatni qoralash).
        • Ekspressiv funksiya (harakatning yashirin va noqonuniy tabiatini ta'kidlash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): bribe, illicit payment, commission (agar noqonuniy bo'lsa), payoff, graft, slush money.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi tushunchalar) legal payment, legitimate fee, honest dealing.
        Variantlari: "Receive a kickback", "pay a kickback", "get a kickback".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Kick back" frazaviy fe'li (biror narsaning bir qismini qaytarib bermoq, ayniqsa yashirincha) XX asr boshlarida AQShda paydo bo'lgan. "Kickback" oti esa shu fe'ldan yasalgan va noqonuniy to'lov ma'nosini olgan. Bu ibora, ehtimol, biror bitimdan olingan foydaning bir qismini yashirincha "orqaga qaytarish" yoki "tepib yuborish" (poraxo'rga) g'oyasidan kelib chiqqan. Bu tezda korrupsiya va noqonuniy bitimlar bilan bog'liq jargon atamaga aylangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The investigation revealed that the official had been receiving substantial kickbacks from construction companies."

        "They were suspected of offering a kickback to win the government contract."

        "Refusing to pay kickbacks often meant losing out on lucrative deals in that corrupt environment."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Tergov shuni ko‘rsatdiki, mansabdor shaxs qurilish kompaniyalaridan katta miqdorda "otkaz" (pora) olib kelgan."

        "Ular davlat shartnomasini yutib olish uchun pora taklif qilganlikda gumon qilinishdi."

        "O'sha korrupsiyalashgan muhitda pora to‘lashdan bosh tortish ko‘pincha daromadli bitimlardan mahrum bo‘lishni anglatardi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: knock down the price of (something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: knock down the price of (something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Pricing/Bargaining Idioms (Narxlash/Savdolashishga oid idiomalar)
        • Sales/Negotiation Idioms (Savdo/Muzokaraga oid idiomalar)
        • Business/Finance Idioms (Biznes/Moliyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb + Object) Izoh: "Knock down" frazaviy fe'li "biror narsani (ko'pincha narxni) pasaytirish, kamaytirish" ma'nosini anglatadi. "The price of something" esa nimaning narxi pasaytirilayotganini ko'rsatadi. "Knock" (urmoq, yiqitmoq) fe'li va "down" (pastga) zarrachasi birikib, narxni go'yo "urib tushirish" yoki "yiqitish" obrazini beradi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, chunki "pastga tushirish" obrazi mavjud, ammo "knock down"ning o'zi narxlarga nisbatan ixtisoslashgan ma'no kasb etadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (xaridor uchun). Ba'zan sotuvchining narxni sezilarli darajada pasaytirishga majbur bo'lishini anglatishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va savdo-sotiq bilan bog'liq muloqotda keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + To'ldiruvchi).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Aniqlovchi + Ot + Predlog (+ Ot/Olmosh) (knock + down + the + price + of + something).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To reduce the price of something, often significantly, especially during a sale or negotiation. (Biror narsaning narxini, ko'pincha sezilarli darajada, ayniqsa sotuv yoki muzokaralar paytida pasaytirish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Knock down" biror narsani jismonan urib yiqitish yoki pastga tushirishni anglatadi. Bu iborada shu obraz narxni keskin pasaytirish, go'yo uni "urib tushirish"ga nisbatan metaforik tarzda qo'llaniladi. Bu ko'pincha savdolashish natijasida yoki maxsus takliflar orqali narxning sezilarli darajada kamayishini bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsaning) narxini urib tushirmoq/yiqitmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • knock down (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "keskin pasaytirish" ma'nosini beradi.
          • knock (fe'l): Urish, yiqitish harakatining asosini tashkil etadi.
          • down (ravish zarrachasi): Pastga yo'nalishni, pasayish darajasini kuchaytiradi.
        • the price (otli birikma): Pasaytirilayotgan narsa – narxni bildiradi.
        • of (something) (predlogli birikma): Narxi pasaytirilayotgan mahsulot yoki xizmatni ko'rsatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Narxini urib tushirmoq" (qisman).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Narxini keskin tushirmoq/pasaytirmoq
        • Savdolashib narxini tushirmoq
        • Arzonlashtirmoq (sezilarli darajada)
        • Narxini sindirmoq (norasmiy, savdolashishda)
        • Chegirma qilib berish (katta)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot yoki xizmatning narxini, ko‘pincha savdolashish, maxsus takliflar yoki chegirmalar orqali sezilarli darajada kamaytirish, arzonlashtirish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (narxni keskin pasaytirish harakatini nomlash).
        • Pragmatik funksiya (savdolashish, xaridorni jalb qilish yoki tezroq sotish maqsadidagi harakatni ifodalaydi).
        • Ekspressiv funksiya (narx o'zgarishining keskinligini va sezilarliligini ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): lower the price significantly, reduce the price drastically, slash the price, mark down the price considerably, bring down the price.
        Antonimlari (Ingliz tilida): jack up the price, hike up the price, raise the price significantly, inflate the price.
        Variantlari: "knock the price down".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Knock down" frazaviy fe'lining "yiqitmoq" yoki "pastga tushirmoq" ma'nosi qadimgi ingliz tiliga borib taqaladi. Narxlarga nisbatan qo'llanilishi XIX asr oxiri - XX asr boshlarida, ayniqsa, kim oshdi savdolari yoki bozorlardagi savdolashish jarayonlari bilan bog'liq holda paydo bo'lgan bo'lishi mumkin. Bu narxni faol harakat bilan, go'yo biror to'siqni "urib yiqitgandek" pasaytirish obrazini beradi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The seller was willing to knock down the price a bit because the item had a small scratch."

        "During the end-of-season sale, they knock down the prices of almost everything in the store."

        "He's a good negotiator and always manages to knock down the price when he buys something."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Sotuvchi buyumda kichik tirnalgan joyi borligi uchun narxini biroz tushirishga rozi bo‘ldi."

        "Mavsum oxiridagi sotuv paytida ular do‘kondagi deyarli hamma narsaning narxini tushiradilar."

        "U yaxshi muzokara olib boruvchi va biror narsa sotib olayotganda har doim narxini tushirishga muvaffaq bo‘ladi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: land an account

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: land an account

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Sales/Business Development Idioms (Savdo/Biznesni rivojlantirishga oid idiomalar)
        • Success/Achievement Idioms (Muvaffaqiyat/Yutuqqa oid idiomalar)
        • Client Acquisition Idioms (Mijoz jalb qilishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Land" (qo'lga kiritmoq, erishmoq; yerga qo'nmoq) fe'li va "an account" (hisobvaraq; bu yerda mijoz, klient) oti birikib, "yangi mijozni yoki yirik buyurtmani qo'lga kiritish" degan ma'noni anglatadi. "Account" bu yerda biznes munosabatlari o'rnatilgan mijozni bildiradi. "Land" fe'lining "biror qiyin narsani qo'lga kiritish" (masalan, baliq ovlashdagi "land a fish" kabi) yoki "muvaffaqiyatli yakunlash" obrazi bu yerda metaforik asos bo'lib xizmat qiladi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo birikma barqarorlashgan va biznes kontekstida o'ziga xos ma'no kasb etgan.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Muvaffaqiyat, yutuq, biznesning kengayishini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Ayniqsa, savdo va biznes sohalarida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (land + an + account).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To succeed in obtaining a new client, customer, or contract, especially one that is important or profitable. (Yangi mijoz, xaridor yoki shartnomani, ayniqsa muhim yoki daromadli bo'lganini qo'lga kiritishda muvaffaqiyat qozonish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Land" fe'li biror narsani (masalan, samolyotni) muvaffaqiyatli yerga qo'ndirishni yoki qiyinchilik bilan biror narsani (masalan, katta baliqni) tutib olishni anglatishi mumkin. Bu obraz yangi va qimmatli mijoz yoki shartnomani qiyinchiliklar yoki raqobat orqali qo'lga kiritishga metaforik tarzda ko'chirilgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Hisobvaraqni/Mijozni yerga qo'ndirmoq/qo'lga kiritmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • land (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "qo'lga kiritish", "erishish", "yutib olish" ma'nosini beradi.
        • account (ot): Muhim semantik komponent, "mijoz", "klient", "yirik buyurtma" yoki "shartnoma"ning metonimik ifodasi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Yangi mijoz (yoki yirik buyurtma) topmoq/qo‘lga kiritmoq
        • Shartnoma tuzishga erishmoq
        • Muhim klient bilan ish boshlamoq
        • "Yog'liq joyni qo'lga kiritmoq" (norasmiy, daromadli mijoz haqida)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Ko‘pincha raqobatli kurash yoki muzokaralar natijasida yangi va odatda muhim yoki daromadli mijoz, xaridor yoki shartnomani qo‘lga kiritishda muvaffaqiyatga erishish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (yangi mijoz yoki shartnomani qo'lga kiritish yutug'ini nomlash).
        • Baholash funksiyasi (muvaffaqiyatli biznes harakatini ijobiy baholash).
        • Natijaviy funksiya (savdo yoki biznesni rivojlantirish harakatlarining ijobiy natijasini bildiradi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): win an account, secure an account, get a new client, sign a new client, win a contract, secure a contract.
        Antonimlari (Ingliz tilida): lose an account, fail to win an account, lose a client.
        Variantlari: "land a big account", "land a major client".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Land" fe'lining "biror narsani muvaffaqiyatli qo'lga kiritish" ma'nosidagi qo'llanilishi (masalan, "land a job" - ish topmoq) XX asr boshlaridan ma'lum. Bu, ehtimol, ovchilik yoki baliq ovlashdagi o'ljani "yerga tushirish" yoki "qirg'oqqa olib chiqish" obrazidan kelib chiqqan. "Account" so'zining "biznes mijozi" ma'nosida ishlatilishi bilan birikib, bu ibora biznes jargonida yangi va qimmatli mijozlarni qo'lga kiritishni anglatadigan bo'lgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Our sales team worked incredibly hard and managed to land a major account with a multinational corporation."

        "It's always a great feeling when you land an account you've been pursuing for months."

        "The advertising agency is hoping to land the account for the new soft drink campaign."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Bizning savdo jamoamiz nihoyatda qattiq ishladi va transmilliy korporatsiya bilan yirik mijozni qo‘lga kiritishga muvaffaq bo‘ldi."

        "Bir necha oy davomida intilgan mijozni qo‘lga kiritsangiz, bu har doim ajoyib tuyg‘u."

        "Reklama agentligi yangi salqin ichimlik kampaniyasi uchun mijozni qo‘lga kiritishga umid qilmoqda."



      Frazeologik Birlik Tahlili: launch a product

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: launch a product

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Marketing/Product Management Idioms (Marketing/Mahsulot boshqaruviga oid idiomalar)
        • Business Startup/Introduction Idioms (Biznesni boshlash/Taqdim etishga oid idiomalar)
        • Innovation Idioms (Innovatsiyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Launch" (ishga tushirmoq, boshlamoq; raketani uchirmoq) fe'li va "a product" (mahsulot) oti birikib, "yangi mahsulotni bozorga chiqarish, sotuvga qo'yish" degan ma'noni anglatadi. "Product" o'zining asosiy ma'nosini saqlaydi. "Launch" fe'li bu yerda kema yoki raketani suvga/havoga chiqarish obrazidan kelib chiqib, yangi mahsulotni bozorga "chiqarish" yoki "uchirish" metaforasini beradi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo birikma barqarorlashgan va biznes terminologiyasida keng qo'llaniladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Yangi narsaning boshlanishi, innovatsiya, potensial muvaffaqiyatni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha. Biznes, marketing va texnologiya sohalarida standart birikma hisoblanadi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (launch + a + product).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To introduce a new product to the market, making it available for sale or use by the public. (Yangi mahsulotni bozorga kiritish, uni ommaga sotish yoki ishlatish uchun mavjud qilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Launch" fe'li dastlab kemani suvga tushirish yoki raketani uchirishni anglatgan. Bu harakatlar yangi, katta va muhim bir narsaning boshlanishini ifodalaydi. Shu obraz yangi mahsulotni bozorga tantanali yoki muhim bir voqea sifatida taqdim etishga metaforik tarzda ko'chirilgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Mahsulotni uchirmoq/suvga tushirmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • launch (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "bozorga chiqarish", "taqdim etish", "sotuvga qo'yish" ma'nosini beradi.
        • product (ot): Harakat obyektini – yangi mahsulotni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Mahsulotni bozorga chiqarmoq", "Mahsulotni taqdim etmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Yangi mahsulotni sotuvga qo‘ymoq
        • Mahsulotning premyerasini o‘tkazmoq
        • Ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘ymoq (va bozorga chiqarmoq)
        • "Start berish" (yangi mahsulotga)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Yangi ishlab chiqarilgan yoki takomillashtirilgan mahsulotni iste'molchilar sotib olishi yoki foydalanishi uchun rasman bozorga taqdim etish, uning sotuvini boshlash.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (yangi mahsulotni bozorga kiritish jarayonini nomlash).
        • Informativ funksiya (yangi mahsulotning paydo bo'lishi haqida xabar berish).
        • Marketing/Tijorat funksiyasi (biznes faoliyatining muhim bosqichini ifodalaydi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): introduce a product, release a product, bring a product to market, roll out a product, debut a product.
        Antonimlari (Ingliz tilida): discontinue a product, withdraw a product from the market, recall a product.
        Variantlari: "launch a new product", "launch a service", "launch a campaign".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Launch" so'zi qadimgi fransuz tilidagi "lancier" (nayza otmoq) so'zidan kelib chiqqan. Dastlab u kemani suvga tushirish uchun ishlatilgan (kema go'yo nayzadek suvga otilgan). Keyinchalik bu ma'no raketalar va boshqa uchirish moslamalariga nisbatan qo'llanila boshlagan. XX asrda marketing va biznes sohalarining rivojlanishi bilan "launch" yangi mahsulot yoki xizmatni bozorga "chiqarish", "uchirish" ma'nosida metaforik tarzda keng qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The company is planning to launch a new product line in the spring."

        "Apple launches a new iPhone model almost every year."

        "A successful marketing campaign is crucial when you launch a product in a competitive market."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kompaniya bahorda yangi mahsulot turkumini bozorga chiqarishni rejalashtirmoqda."

        "Apple deyarli har yili yangi iPhone modelini taqdim etadi."

        "Raqobatli bozorda yangi mahsulotni taqdim etayotganda muvaffaqiyatli marketing kampaniyasi juda muhimdir."



      Frazeologik Birlik Tahlili: lay (something) on the table

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: lay (something) on the table

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Proposal/Offer Idioms (Taklif/Taqdim etishga oid idiomalar)
        • Openness/Honesty Idioms (Ochiqlik/Halollikka oid idiomalar)
        • Discussion/Negotiation Idioms (Muhokama/Muzokaraga oid idiomalar)
        • Postponement Idioms (Keyinga qoldirishga oid idiomalar - Britaniya Inglizchasida)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Lay" (qo'ymoq), "something" (biror narsa) va "on the table" (stol ustiga) so'zlari birikib, kontekstga qarab bir nechta ko'chma ma'noni ifodalaydi.
          1. (Asosiy, AQSh Inglizchasida): Biror taklif, reja yoki masalani ochiq muhokama qilish uchun taqdim etish.
          2. (Britaniya Inglizchasida): Biror masalani muhokama qilishni keyinga qoldirish. "Stol ustiga qo'yish" obrazi biror narsani hamma ko'rishi va muhokama qilishi uchun ochiqchasiga taqdim etishni anglatadi (1-ma'no) yoki biror masalani vaqtinchalik "stol ustida qoldirib", keyinroq qaytishni anglatadi (2-ma'no). Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo birikma barqarorlashgan va o'ziga xos ma'no qirralariga ega.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya:
        • Taklifni ochiq muhokamaga qo'yish ma'nosida: Neytral yoki Ijobiy (ochiqlik, konstruktivlikni bildiradi).
        • Keyinga qoldirish ma'nosida (Brit.): Neytral (ba'zan biroz salbiy – agar muhim masala qoldirilsa).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha. Ayniqsa, yig'ilishlar, muzokaralar va rasmiy muhokamalarda qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + To'ldiruvchi (Ot/Olmosh) + Predlog + Aniqlovchi + Ot (lay + something + on + the + table).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1 (AQSh Inglizchasi va keng tarqalgan): To present something formally for discussion or consideration (Biror narsani muhokama yoki ko'rib chiqish uchun rasman taqdim etish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To propose or offer something, such as a plan, idea, or terms, openly for others to discuss or consider.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsani (masalan, hujjat, taklif) jismonan stol ustiga qo'yib, uni hamma ko'rishi va muhokama qilishi uchun ochiq qilish obrazi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsani) stol ustiga qo'ymoq".

        Ma'no 2 (Asosan Britaniya Inglizchasi): To postpone discussion of a proposal or motion (Taklif yoki rezolyutsiya muhokamasini keyinga qoldirish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): (Chiefly British English) To propose that a formal motion or proposal be set aside and not discussed or voted on at the present time.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror masalani vaqtinchalik "stol ustida qoldirib", uni keyinroq ko'rib chiqish uchun ajratib qo'yish obrazi. AQSh Inglizchasidagi "table a motion" bilan ma'nosi o'xshash (lekin "table a motion" AQShda ko'pincha muhokamani butunlay to'xtatishni anglatadi).
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsani) stol ustiga qo'ymoq (keyinga qoldirish uchun)".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • lay (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "qo'ymoq", "taqdim etmoq".
        • on the table (predlogli birikma): Joylashuvni yoki holatni ("muhokamaga ochiq" yoki "keyinga qoldirilgan") bildiradi.
          • table (ot): Muhokama yoki qaror qabul qilinadigan joyning (stol) metonimik ifodasi.
        • something (to'ldiruvchi): Taqdim etilayotgan yoki keyinga qoldirilayotgan narsa (reja, taklif, masala).
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Muhokamaga qo'yish):

        • Muhokamaga qo‘ymoq / Taqdim etmoq
        • Ochiqchasiga taklif qilmoq
        • Masalani ko‘tarmoq
        • "Stolga qo'ymoq" (taklifni)

        Ma'no 2 (Keyinga qoldirish - Brit.):

        • Muhokamasini keyinga qoldirmoq
        • Vaqtinchalik chetga surib qo‘ymoq
        • Kun tartibidan (vaqtinchalik) olib tashlamoq
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Propozitsional funksiya (taklif kiritish, muhokama boshlash).
        • Kommunikativ funksiya (ochiq muloqotga chaqirish yoki protsedurani boshqarish).
        • Pragmatik funksiya (muzokaralarni boshlash yoki masalani vaqtinchalik to'xtatish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: propose, suggest, put forward, present, offer, submit.
        • Ma'no 2 (Brit.): postpone, defer, shelve, put on hold, (AQShda) table (a motion - bu yerda ma'no farqlanishi mumkin).
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: withdraw (a proposal), keep to oneself, conceal.
        • Ma'no 2 (Brit.): bring forward (for discussion), discuss immediately, proceed with.
        Variantlari: "put (something) on the table" (1-ma'no uchun juda yaqin sinonim).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu iboraning har ikki ma'nosi ham rasmiy yig'ilishlar va muzokaralar o'tkaziladigan stol bilan bog'liq.
        Ma'no 1: Biror hujjat yoki taklifni jismonan stol ustiga qo'yib, uni hamma ko'rishi va muhokama qilishi uchun taqdim etish an'anasidan kelib chiqqan.
        Ma'no 2 (Brit.): Parlament amaliyotida biror qonun loyihasi yoki taklifni "stol ustida qoldirish" uni keyinroq ko'rib chiqish uchun vaqtinchalik chetga surib qo'yishni anglatgan. Bu, ehtimol, hujjatni jismonan kotibning stoli ustida qoldirish bilan bog'liq bo'lgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "The union decided to lay their demands on the table during the negotiation."

        (Ma'no 1): "Let's lay all our cards on the table and be honest about what we want." (Bu yerda "lay cards on the table" o'xshash ibora)

        (Ma'no 2 - Brit.): "The chairman proposed to lay the motion on the table until the next meeting due to lack of time."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Kasaba uyushmasi muzokaralar paytida o‘z talablarini ochiq muhokamaga qo‘yishga qaror qildi."

        (Ma'no 1): "Keling, barcha kartalarimizni stolga qo‘yaylik (hamma narsani ochiq aytaylik) va nima xohlayotganimiz haqida halol bo‘laylik."

        (Ma'no 2 - Brit.): "Rais vaqt yetishmasligi sababli taklifni keyingi yig‘ilishgacha muhokamasini keyinga qoldirishni taklif qildi."



      < Frazeologik Birlik Tahlili: lead time

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: lead time

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Project Management/Planning Idioms (Loyiha boshqaruvi/Rejalashtirishga oid idiomalar)
        • Manufacturing/Supply Chain Idioms (Ishlab chiqarish/Ta'minot zanjiriga oid idiomalar)
        • Time Management Idioms (Vaqtni boshqarishga oid idiomalar)
        • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) (Tarkibiy ot, termin) Izoh: "Lead" (bu yerda sifat vazifasida "oldindan", "boshlovchi") va "time" (vaqt) so'zlari birikib, "biror jarayon yoki loyihani boshlashdan to uni yakunlashgacha yoki ma'lum bir bosqichiga yetguncha o'tadigan vaqt oralig'i" degan maxsus ma'noni anglatadi. Komponentlarning lug'aviy ma'nolari birlikning umumiy ma'nosini qisman tushunishga yordam beradi. "Lead" so'zi bu yerda "biror narsadan oldin keladigan" yoki "biror narsaga olib boradigan" vaqtga ishora qiladi. Bu ko'proq barqaror terminologik birikma hisoblanadi, idiomatiklik darajasi past.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral.
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Ayniqsa, loyiha boshqaruvi, ishlab chiqarish, ta'minot zanjiri va biznes rejalashtirish sohalarida keng qo'llaniladigan termin.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Otli birikmaga teng (tarkibiy ot).
        Ichki Strukturasi: Sifat (yoki sifat vazifasidagi ot) + Ot (lead + time).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot (ega, to'ldiruvchi, kesimning ot qismi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): The time between the initiation and completion of a production process or a project; the time required to prepare for or carry out an operation. (Ishlab chiqarish jarayoni yoki loyihani boshlash va yakunlash o'rtasidagi vaqt; operatsiyani tayyorlash yoki amalga oshirish uchun zarur bo'lgan vaqt).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik minimal. "Lead" so'zi "oldindan borish", "boshlab berish" ma'nosini berishi mumkin, ya'ni asosiy jarayon yoki natijadan oldin keladigan tayyorgarlik yoki bajarilish vaqti.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Boshlovchi/oldindan boruvchi vaqt".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • lead (sifat/ot): "Time" otini aniqlaydi, uning xarakterini (oldindan, tayyorgarlik) ko'rsatadi.
        • time (ot): Asosiy semantik komponent, vaqt oralig'ini bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Bajarilish muddati", "Ishlab chiqarish davri" (kontekstga qarab).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Tayyorgarlik vaqti
        • Buyurtmani bajarish muddati
        • Loyiha/Ishlab chiqarish sikli
        • Oldindan rejalashtirish vaqti
        • Ta'minot muddati
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror buyurtmani qabul qilishdan to uni mijozga yetkazib berishgacha bo‘lgan vaqt, yoki biror loyiha yoki jarayonni boshlashdan to uni to‘liq yakunlashgacha o‘tadigan umumiy vaqt oralig‘i.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir vaqt oralig'ini, terminni nomlash).
        • Informativ funksiya (rejalashtirish, ishlab chiqarish va ta'minot zanjiri uchun muhim ma'lumotni berish).
        • Analitik/Rejalashtirish funksiyasi (biznes jarayonlarini tahlil qilish va optimallashtirish uchun asos).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): turnaround time, processing time, cycle time, delivery time, (kontekstga qarab) preparation time.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo'q, lekin qisqa lead time afzal ko'riladi).
        Variantlari: "short lead time", "long lead time".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Lead time" termini XX asr boshlarida sanoat ishlab chiqarishi va muhandislik sohalarida paydo bo'lgan. "Lead" so'zi bu yerda "biror narsadan oldin kelish" yoki "boshlab berish" ma'nosini anglatadi. Bu termin biror jarayonning boshlanishidan oldin zarur bo'lgan tayyorgarlik vaqtini yoki umumiy bajarilish vaqtini ifodalash uchun barqarorlashgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "We need to reduce the lead time for manufacturing this component to meet customer demand."

        "The average lead time for new software development projects in our company is six months."

        "Suppliers with shorter lead times often have a competitive advantage in the market."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Mijozlar talabini qondirish uchun ushbu komponentni ishlab chiqarish bajarilish muddatini qisqartirishimiz kerak."

        "Kompaniyamizda yangi dasturiy ta'minot ishlab chiqish loyihalarining o'rtacha bajarilish muddati olti oyni tashkil etadi."

        "Qisqaroq ta'minot muddatlariga ega bo'lgan yetkazib beruvchilar ko'pincha bozorda raqobatbardosh ustunlikka ega bo'ladilar."



      Frazeologik Birlik Tahlili: line of products / product line

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: line of products (yoki product line)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business/Marketing Terminology (Biznes/Marketing Terminologiyasi)
        • Product Management Idioms (Mahsulot Boshqaruvi idiomlari/atamalari)
        • Retail/Sales Idioms (Chakana Savdo/Sotuv idiomlari/atamalari)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) / Terminologik birikma Izoh: "Line" (chiziq, qator, yo'nalish) va "products" (mahsulotlar) so'zlari bu birikmada o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolariga yaqin ishlatiladi. "Line" so'zi bu yerda bir-biriga bog'liq bo'lgan yoki bir guruhga mansub mahsulotlar qatorini, seriyasini anglatadi. Bu birikma barqarorlashgan va biznes sohasida keng qo'llaniladigan termin hisoblanadi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past. Ko'proq turg'un kollokatsiya yoki ixtisoslashgan termin sifatida qaraladi. "Product line" shakli ham keng tarqalgan.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral.
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Asosan biznes, marketing va savdo sohalarida qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Ot + Predlog + Ot (ko'plikda) (line + of + products). Yoki "product line" shaklida: Sifatlovchi ot + Ot.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (gapda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida kelishi mumkin).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A group of related products all marketed under a single brand name that is sold by the same company. Companies sell multiple product lines under their various brand names. (Bir xil kompaniya tomonidan yagona brend nomi ostida sotiladigan bir-biriga bog'liq mahsulotlar guruhi. Kompaniyalar o'zlarining turli brend nomlari ostida bir nechta mahsulot qatorlarini sotadilar).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Line" so'zining "qator", "seriya" ma'nosi mahsulotlarning bir guruhga mansubligi, o'zaro bog'liqligi yoki bir yo'nalishda ekanligini ifodalaydi. Obrazlilik minimal darajada.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Mahsulotlar qatori/chizig'i".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • line (ot): Asosiy semantik komponent, "qator", "guruh", "seriya" ma'nosini beradi.
        • products (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "mahsulotlar"ni anglatadi.
        • of (predlog): ("line of products" shaklida) Komponentlarni bog'laydi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Mahsulotlar qatori", "Mahsulotlar turkumi", "Mahsulotlar liniyasi".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Mahsulotlar assortimenti (qisman)
        • Bir turdagi mahsulotlar guruhi
        • Brend mahsulotlari seriyasi
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Bir kompaniya tomonidan ishlab chiqariladigan yoki sotiladigan, o‘zaro bog‘liq (masalan, bir xil maqsadga yo‘naltirilgan, bir xil xomashyodan tayyorlangan yoki bir xil brend ostidagi) mahsulotlar guruhi yoki seriyasi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir biznes konsepsiyasini – mahsulotlar guruhini nomlash).
        • Tasniflovchi funksiya (mahsulotlarni ma'lum bir guruhga ajratish).
        • Informativ funksiya (kompaniyaning mahsulot portfeli haqida ma'lumot berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): product range, product group, product category (ba'zan), (kengroq ma'noda) product portfolio.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo'q, lekin) individual product, standalone product.
        Variantlari: `line of products` yoki `product line`. Ko'pincha `new line of products`, `existing line of products` kabi sifatlovchilar bilan keladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Line" so'zining "qator", "seriya" ma'nosida qo'llanilishi qadimgi davrlarga borib taqaladi. Mahsulotlarga nisbatan "line of products" yoki "product line" atamasi sanoat inqilobi va ommaviy ishlab chiqarish rivojlanishi bilan, kompaniyalar turli xil, ammo o'zaro bog'liq mahsulotlarni taklif qila boshlaganida keng qo'llanila boshlagan. Bu birikma XX asr biznes va marketing lug'atining ajralmas qismiga aylangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The company is planning to launch a new line of organic food products next year."

        "Our most profitable product line currently is the range of smartphones."

        "They decided to discontinue their older line of products to focus on more innovative solutions."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kompaniya kelgusi yilda organik oziq-ovqat mahsulotlarining yangi mahsulotlar qatorini ishga tushirishni rejalashtirmoqda."

        "Hozirgi kunda bizning eng daromadli mahsulotlar turkumimiz smartfonlar qatoridir."

        "Ular innovatsionroq yechimlarga e'tibor qaratish uchun o'zlarining eski mahsulotlar liniyasini to'xtatishga qaror qilishdi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: liquid assets

      FRAZEOLOGIK BIRLIK / TERMIN: liquid assets

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Finance/Accounting Terminology (Moliya/Buxgalteriya Terminologiyasi)
        • Investment Idioms/Terms (Investitsiya idiomlari/atamalari)
        • Business Economics Terms (Biznes Iqtisodiyoti atamalari)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Ixtisoslashgan Kollokatsiya (Specialized Collocation) / Termin Izoh: "Assets" (aktivlar, mulk) so'zi o'zining moliyaviy ma'nosini saqlab qolgan. "Liquid" (suyuq) sifati esa bu yerda ko'chma ma'noda "osonlik bilan naqd pulga aylantiriladigan", "tez sotiladigan" degan ma'noni anglatadi. Suyuqlikning oson oqishi va shaklini o'zgartirishi obrazi aktivlarning tezda pulga aylanish qobiliyatiga metaforik ravishda ko'chirilgan. Bu barqaror moliyaviy termin bo'lib, ma'nosi qisman motivatsiyalangan, ammo ixtisoslashgan qo'llanilishi uni oddiy sifat+ot birikmasidan ajratib turadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Moliyaviy holatni tavsiflaydi). Ko'pincha ijobiy tusga ega bo'lishi mumkin, chunki likvid aktivlarning mavjudligi moliyaviy barqarorlik va moslashuvchanlikni anglatadi.
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Asosan moliya, buxgalteriya, investitsiya va biznes sohalarida qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Sifat + Ot (ko'plikda) (liquid + assets).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (gapda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida kelishi mumkin).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Assets that can be quickly and easily converted into cash with little or no loss in value. These include cash itself, bank accounts, and marketable securities. (Qiymatini kam yoki umuman yo'qotmasdan tez va oson naqd pulga aylantirilishi mumkin bo'lgan aktivlar. Bularga naqd pulning o'zi, bank hisob raqamlari va bozorbop qimmatli qog'ozlar kiradi).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Liquid" (suyuq) so'zining asosiy xususiyati – oquvchanlik va shaklni oson o'zgartirish – aktivlarning qiyinchiliksiz va tezda boshqa shaklga (naqd pulga) o'tish qobiliyatiga metaforik ravishda o'xshatiladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Suyuq aktivlar".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • liquid (sifat): Asosiy semantik yukni tashuvchi sifat, aktivlarning "oson naqd pulga aylanish" xususiyatini bildiradi.
        • assets (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "aktivlar", "mulk", "boyliklar"ni anglatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Likvid aktivlar", "Tez sotiluvchan aktivlar".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Oson pulga aylanadigan mulklar
        • Tez realizatsiya qilinadigan aktivlar
        • Yuqori likvidli aktivlar
        • (Oddiyroq tilda) Tayyor pulga yaqin mulklar
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kompaniya yoki shaxsga tegishli bo‘lgan, zarurat tug‘ilganda qisqa muddat ichida, sezilarli qiymat yo‘qotmasdan naqd pulga aylantirish mumkin bo‘lgan mol-mulk va mablag‘lar.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maxsus moliyaviy tushunchani nomlash).
        • Tasniflovchi funksiya (aktivlarni likvidlik darajasiga ko'ra ajratish).
        • Informativ funksiya (kompaniyaning yoki shaxsning moliyaviy holati, to'lov qobiliyati haqida ma'lumot berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): cash equivalents, quick assets, near-cash assets.
        Antonimlari (Ingliz tilida): illiquid assets, fixed assets, non-liquid assets.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Asset" so'zi fransuzcha "asez" (yetarli) so'zidan kelib chiqqan va dastlab qarzni to'lash uchun yetarli mablag'ni anglatgan. "Liquid" so'zining moliyaviy kontekstda "oson naqd pulga aylantiriladigan" ma'nosida ishlatilishi XIX asr oxiri – XX asr boshlariga to'g'ri keladi. Bu metafora suyuqlikning oqim va harakat erkinligini aktivlarning bozorida erkin harakatlanishi va naqd pulga tez aylanishi bilan bog'laydi. "Liquid assets" termini moliyaviy tahlil va buxgalteriya hisobining muhim tushunchasiga aylangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The company maintains a healthy level of liquid assets to cover its short-term obligations."

        "During times of economic uncertainty, investors often prefer to hold more liquid assets."

        "Cash and marketable securities are considered highly liquid assets."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kompaniya o‘zining qisqa muddatli majburiyatlarini qoplash uchun sog‘lom darajada likvid aktivlarni saqlab turadi."

        "Iqtisodiy noaniqlik davrlarida investorlar ko‘pincha ko‘proq likvid aktivlarga ega bo‘lishni afzal ko‘radilar."

        "Naqd pul va bozor qimmatli qog‘ozlari yuqori darajada likvid aktivlar hisoblanadi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: make a cold call

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: make a cold call

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Sales/Marketing Idioms (Savdo/Marketingga oid idiomalar)
        • Business Communication Idioms (Biznes Muloqotiga oid idiomalar)
        • Telephoning Idioms (Telefonlashuvga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Make a call" (qo'ng'iroq qilmoq) birikmasi o'zining asosiy ma'nosini saqlaydi. "Cold" (sovuq) sifati esa bu yerda ko'chma ma'noda "oldindan aloqasi bo'lmagan", "kutilmagan", "tayyorgarliksiz (qarshi tomondan)" degan ma'noni anglatadi. Ya'ni, "sovuq" munosabat yoki tanishuvsiz qilingan qo'ng'iroqqa ishora qiladi. Ma'no qisman motivatsiyalangan, chunki "call" tushunarli, ammo "cold"ning qo'llanilishi uni o'ziga xos, ixtisoslashgan ma'noga ega qiladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki biroz Salbiy (chunki bunday qo'ng'iroqlar ko'pincha qabul qiluvchi uchun kutilmagan va ba'zan yoqimsiz bo'lishi mumkin; qo'ng'iroq qiluvchi uchun esa qiyin va stressli bo'lishi mumkin).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Savdo va marketing sohasida keng tarqalgan atama.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Sifat + Ot (make + a + cold + call).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To telephone or visit a potential customer to try to sell them something without any previous contact or appointment. (Oldindan hech qanday aloqa yoki uchrashuv tayinlanmagan holda, potentsial mijozga biror narsa sotishga urinib telefon qilish yoki tashrif buyurish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Cold" sifati bu yerda "iliq" yoki "issiq" munosabatlarning (ya'ni, oldindan tanishish, tavsiya yoki qiziqish bildirishning) yo'qligiga ishora qiladi. Bunday qo'ng'iroq "sovuq" (begona) odamga qilinadi, shuning uchun "cold call" deb ataladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Sovuq qo'ng'iroq qilmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • make a call (turg'un birikma): Asosiy harakatni – "qo'ng'iroq qilish"ni bildiradi.
        • cold (sifat): "Call" otini aniqlab, uning o'ziga xos xususiyatini – "oldindan aloqasiz, kutilmagan" ekanligini bildiradi va idiomatik ma'noni shakllantiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Sovuq qo'ng'iroq qilmoq" (kalka sifatida ishlatilishi mumkin).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Notanish odamga/kompaniyaga (mahsulot taklif qilib) qo'ng'iroq qilmoq
        • Oldindan kelishmasdan (savdo maqsadida) qo'ng'iroq qilmoq
        • "Ko'r-ko'rona" qo'ng'iroq qilmoq (potentsial mijozga)
        • Kutilmagan tijoriy qo'ng'iroq qilmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot yoki xizmatni sotish maqsadida, oldindan hech qanday tanishuv, aloqa yoki kelishuv bo‘lmagan potentsial mijozga kutilmaganda telefon qilish yoki shaxsan murojaat qilish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maxsus savdo usulini nomlash).
        • Pragmatik funksiya (yangi mijozlarni topishga qaratilgan faol marketing/savdo harakatini ifodalaydi).
        • Tavsiflovchi funksiya (qo'ng'iroqning xususiyatini – kutilmaganligini tavsiflaydi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): (Aniq sinonimik FB kam, lekin ma'nosi yaqin) cold canvassing (bu ko'proq uйма-uy yurib taklif qilishni anglatadi), unsolicited call.
        Antonimlari (Ingliz tilida): make a warm call (oldindan aloqasi bo'lgan yoki qiziqish bildirgan odamga qo'ng'iroq qilish), follow up on a lead.
        Variantlari: `make cold calls` (ko'plikda). Ot shakli: `a cold call`, `cold calling` (jarayon nomi).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Cold" so'zining "begona", "do'stona bo'lmagan" yoki "tayyorgarliksiz" ma'nolarida ishlatilishi bu iboraning asosini tashkil etadi. "Cold call" atamasi XX asr boshlarida, ayniqsa, telefon orqali savdo qilish keng tarqala boshlaganda paydo bo'lgan. Bu usulda sotuvchi va potentsial xaridor o'rtasida oldindan hech qanday "iliq" munosabat bo'lmaydi, shuning uchun bunday qo'ng'iroqlar "sovuq" deb atalgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "New sales representatives often have to make a lot of cold calls to build their client base."

        "Making a cold call can be challenging, but it's sometimes a necessary part of lead generation."

        "She was hesitant to make a cold call to the CEO of such a large company."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Yangi savdo vakillari o‘z mijozlar bazasini yaratish uchun ko‘pincha ko‘plab sovuq qo‘ng‘iroqlar qilishlariga to‘g‘ri keladi."

        "Sovuq qo‘ng‘iroq qilish qiyin bo‘lishi mumkin, ammo bu ba’zan potentsial mijozlarni topish jarayonining zaruriy qismidir."

        "U shunday yirik kompaniyaning bosh direktoriga sovuq qo‘ng‘iroq qilishga ikkilanayotgan edi."



      < Frazeologik Birlik Tahlili: make a go of (something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: make a go of (something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Success/Effort Idioms (Muvaffaqiyat/Harakatga oid idiomalar)
        • Business/Venture Idioms (Biznes/Tadbirkorlikka oid idiomalar)
        • Relationship Idioms (Munosabatlarga oid idiomalar – ba'zan)
        • Attempt/Perseverance Idioms (Urinish/Matonatga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Make" (qilmoq), "a go" (urinish, harakat) va "of" (predlog) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "biror ishni muvaffaqiyatli qilishga urinmoq va bunga erishmoq" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. "Go" so'zining bu yerda "muvaffaqiyatli urinish" yoki "muvaffaqiyat" ma'nosida ishlatilishi va "make" fe'li bilan birikib, o'ziga xos natijani ifodalashi uni to'liq idiomatik qiladi. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Muvaffaqiyatga erishish, qiyinchiliklarga qaramay uddalashni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot + Predlog (+ Ot/Olmosh) (make + a + go + of + something).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To try to make something (such as a business, a project, or a relationship) succeed, often despite difficulties. (Ko'pincha qiyinchiliklarga qaramay, biror narsani (masalan, biznes, loyiha yoki munosabatni) muvaffaqiyatli qilishga urinmoq va bunga erishmoq).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Go" so'zi bu yerda "harakat", "energiya", "progress" yoki "muvaffaqiyatli natija" obrazini berishi mumkin. "Make a go of it" esa bu harakatni yoki urinishni amalga oshirib, uni muvaffaqiyatga aylantirishni anglatadi. Bu qiyinchiliklarga qaramay, biror narsani "yurgizib yuborish", "ishini chiqarish" g'oyasini ifodalaydi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biror narsaning yurishini/harakatini qilmoq" (bu yerda literal ma'no to'g'ri kelmaydi).
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • make (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "erishmoq", "amalga oshirmoq" ma'nosini beradi.
        • go (ot): Bu yerda idiomatik ma'noning markaziy qismi bo'lib, "muvaffaqiyatli urinish", "muvaffaqiyat"ni anglatadi.
        • of (predlog): "Go" ni uning obyekti ("something") bilan bog'laydi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu shaklda).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Ishini yurita olmoq / Ishini yurgizib yubormoq
        • Biror ishni eplamoq / Uddasidan chiqmoq (qiyinchiliklarga qaramay)
        • Muvaffaqiyatga erishmoq (biror sohada/ishda)
        • Omadini keltirmoq (biror ishda)
        • "Gul yashnatmoq" (biror ishni rivojlantirib)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Qiyinchiliklar yoki noqulay sharoitlarga qaramasdan, biror ishni, loyihani yoki munosabatni muvaffaqiyatli amalga oshirishga, uni rivojlantirib, yaxshi natijaga erishishga harakat qilish va bunga erishish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Baholash funksiyasi (biror shaxsning yoki jamoaning harakatini va natijasini ijobiy baholash).
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (muvaffaqiyatga erishishni yorqin ifodalash).
        • Motivatsion funksiya (qiyinchiliklarga qaramay urinishga va muvaffaqiyatga undashi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): succeed in (something), pull (something) off, make a success of (something), manage to do (something successfully), thrive.
        Antonimlari (Ingliz tilida): fail at (something), make a mess of (something), give up on (something), not be able to make it work.
        Variantlari: `make a go of it` (bu yerda "it" umumiy biror ish yoki vaziyatni anglatadi).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Go" so'zining "urinish", "harakat" yoki "muvaffaqiyat" ma'nosida ishlatilishi XIX asrga borib taqaladi. Dastlab bu "to have a go at something" (biror narsaga urinib ko'rmoq) kabi iboralarda uchragan. "Make a go of something" iborasi esa bu urinishning muvaffaqiyatli yakunlanishini, ya'ni biror narsani "ishlaydigan" yoki "yuradigan" holatga keltirishni anglatgan. Bu ibora, ayniqsa, yangi biznes yoki qiyin vaziyatlarni uddalash kontekstida keng tarqalgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Despite the initial challenges, they managed to make a go of their small online business."

        "It was a tough market, but with hard work and determination, she was able to make a go of her new restaurant."

        "He's really trying to make a go of his music career, even though it's very competitive."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Dastlabki qiyinchiliklarga qaramay, ular o‘zlarining kichik onlayn bizneslarini yurgizib yuborishga muvaffaq bo‘lishdi."

        "Bu qiyin bozor edi, lekin mashaqqatli mehnat va qat'iyat bilan u o‘zining yangi restoranining ishini yurita oldi."

        "Garchi raqobat juda kuchli bo‘lsa-da, u haqiqatan ham o‘zining musiqiy karerasini muvaffaqiyatli qilishga harakat qilmoqda."



      Frazeologik Birlik Tahlili: make a motion

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: make a motion

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Legal/Parliamentary Idioms (Huquqiy/Parlamentga oid idiomalar)
        • Meeting/Procedure Idioms (Yig'ilish/Protseduraga oid idiomalar)
        • Formal Proposal Idioms (Rasmiy Taklifga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Make" (qilmoq, yaratmoq) fe'li va "motion" (taklif, rezolyutsiya, harakat) oti bu birikmada o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolariga yaqin qo'llaniladi. "Motion" so'zi bu yerda rasmiy yig'ilishlarda muhokamaga qo'yiladigan yoki ovozga qo'yiladigan rasmiy taklifni anglatadi. "Make" esa bunday taklifni kiritish, ilgari surish harakatini bildiradi. Garchi birikma barqaror va ma'lum bir soha (parlament, yig'ilishlar) uchun xos bo'lsa-da, uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi past, ko'proq turg'un kollokatsiya (so'z birikmasi) hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Rasmiy protseduraning bir qismini ifodalaydi).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Parlament, sud, yirik korporativ yig'ilishlar, uyushmalar yig'ilishlari kabi rasmiy kontekstlarda ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (make + a + motion).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To formally suggest a proposal, plan, or action to be discussed and voted on at a meeting or in a legislative body. (Yig'ilishda yoki qonun chiqaruvchi organda muhokama qilinishi va ovozga qo'yilishi uchun rasmiy ravishda taklif, reja yoki harakatni ilgari surish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Motion" so'zining "harakat" ma'nosidan kelib chiqib, biror masalani "harakatga keltirish", ya'ni muhokama yoki ovoz berish jarayonini boshlash uchun taklif kiritish obrazi mavjud. "Make" esa bu taklifni "yaratish", "taqdim etish" harakatini bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Taklif qilmoq/kiritmoq" (bu yerda "motion" = taklif).
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • make (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "ilgari surish", "kiritish" ma'nosini beradi.
        • motion (ot): Asosiy semantik obyekt, rasmiy yig'ilishda kiritilayotgan taklifni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Taklif kiritmoq", "Taklif bilan chiqmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Masala qo‘ymoq (muhokamaga)
        • Rasmiy taklif ilgari surmoq
        • Qaror loyihasini taklif qilmoq
        • Rezolyutsiya taklif qilmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilish, majlis yoki parlamentda biror masalani muhokama qilish yoki ovozga qo‘yish uchun uni rasmiy ravishda ilgari surish, taklif sifatida taqdim etish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (rasmiy protseduraning bir qismi bo'lgan harakatni – taklif kiritishni nomlash).
        • Regulyativ funksiya (yig'ilish kun tartibini shakllantirish, muhokama jarayonini boshlash).
        • Initsiativ funksiya (biror masalani ko'tarish, tashabbus ko'rsatish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): propose a motion, submit a motion, move (bu yerda "move" fe'li "taklif kiritmoq" ma'nosida, masalan, "I move that we adjourn").
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi holatlar) withdraw a motion, defeat a motion, oppose a motion.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ko'pincha "...to do something" yoki "...that (clause)" bilan birga keladi. Masalan, `make a motion to approve the minutes`, `make a motion that the debate be closed`.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Motion" so'zi lotincha "movere" (harakatlantirmoq) fe'lidan kelib chiqqan va dastlab jismoniy harakatni anglatgan. Parlament va yig'ilishlar kontekstida "motion" biror masalani muhokama uchun "harakatga keltiruvchi" rasmiy taklif ma'nosini olgan. "Make" fe'li bilan birikib, bu taklifni kiritish harakatini ifodalash uchun barqarorlashgan. Bu atama parlamentarizm rivojlangan mamlakatlarda asrlar davomida qo'llanilib kelinadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy kontekstda):

        "During the meeting, a committee member decided to make a motion to allocate more funds to the project."

        "The chairperson asked if anyone wished to make a motion regarding the previous minutes."

        "He stood up and said, 'I make a motion that we postpone this discussion until the next meeting.'"

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Yig‘ilish davomida qo‘mita a’zolaridan biri loyihaga ko‘proq mablag‘ ajratish to‘g‘risida taklif kiritishga qaror qildi."

        "Rais avvalgi bayonnoma yuzasidan kimdir taklif kiritishni istaydimi, deb so‘radi."

        "U o‘rnidan turib dedi: 'Men ushbu muhokamani keyingi yig‘ilishgacha qoldirish to‘g‘risida taklif kiritaman.'"



      Frazeologik Birlik Tahlili: make an offer

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: make an offer

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business/Sales Idioms (Biznes/Savdoga oid idiomalar)
        • Negotiation Idioms (Muzokaralarga oid idiomalar)
        • Real Estate Idioms (Ko'chmas mulkka oid idiomalar)
        • Job Market Idioms (Ish bozoriga oid idiomalar - ish taklif qilish)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Make" (qilmoq, bermoq) fe'li va "offer" (taklif) oti bu birikmada o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "biror narsa (mahsulot, xizmat, ish, mulk) uchun taklif kiritish yoki biror narsani taklif qilish" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma barqarorlashgan va keng qo'llaniladi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past, ko'proq turg'un kollokatsiya (so'z birikmasi) hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Faktni konstatatsiya qiladi). Taklifning mazmuniga qarab ijobiy yoki salbiy qabul qilinishi mumkin, ammo iboraning o'zi neytral.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Savdo, biznes va kundalik muloqotda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (make + an + offer). Ko'pincha "...for something" yoki "...to someone" bilan birga keladi.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To propose a price one is willing to pay for something; to formally suggest that one is willing to employ someone or provide something. (Biror narsa uchun to'lashga tayyor bo'lgan narxni taklif qilish; biror kishini ishga olishga yoki biror narsani taqdim etishga tayyor ekanligini rasman taklif qilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q, chunki ma'no to'g'ridan-to'g'ri. "Make" fe'li "taklifni yaratish" yoki "taqdim etish" harakatini bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Taklif qilmoq/bermoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • make (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "kiritish", "taqdim etish", "qilish" ma'nosini beradi.
        • offer (ot): Harakat obyektini – taklifni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Taklif bildirmoq", "Taklif qilmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Narx taklif qilmoq (sotib olishda)
        • Ish taklif qilmoq
        • (Biror narsani) Tavsiya etmoq
        • Xizmatini taklif qilmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot, xizmat, mulkni sotib olish uchun ma’lum bir narxni taklif etish yoki biror kishiga ish, yordam yoki boshqa biror narsani rasman taklif qilish harakati.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (taklif kiritish harakatini nomlash).
        • Pragmatik funksiya (muzokara jarayonini boshlash, kelishuvga erishishga urinish).
        • Initsiativ funksiya (birinchi qadamni qo'yish, taklif bilan chiqish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): propose, suggest, bid (auktsionda), submit an offer, put forward an offer.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi harakatlar) withdraw an offer, reject an offer, decline an offer, receive an offer (boshqa tomon uchun).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. `make someone an offer` (kimga taklif qilish).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Offer" so'zi lotincha "offerre" (taqdim etmoq, keltirmoq) fe'lidan kelib chiqqan. "Make" fe'li bilan birikib, "taklif qilish" ma'nosidagi bu kollokatsiya savdo-sotiq va kelishuvlar tarixida uzoq vaqtdan beri qo'llanilib kelinadi. Bu biror narsani boshqa tomonga "taqdim etish", "ko'rsatish" g'oyasini aks ettiradi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "After inspecting the house, they decided to make an offer of $300,000."

        "The company was impressed with her qualifications and decided to make her an offer for the manager position."

        "We are prepared to make a competitive offer for your business."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Uyni ko‘zdan kechirgach, ular 300 000 dollar narx taklif qilishga qaror qilishdi."

        "Kompaniya uning malakasidan ta’sirlanib, unga menejer lavozimini taklif qilishga qaror qildi."

        "Biz sizning biznesingiz uchun raqobatbardosh taklif qilishga tayyormiz."



      Frazeologik Birlik Tahlili: make money hand over fist

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: make money hand over fist

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Money/Wealth Idioms (Pul/Boylikka oid idiomalar)
        • Business/Success Idioms (Biznes/Muvaffaqiyatga oid idiomalar)
        • Profitability Idioms (Daromadlilikka oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Make money" (pul ishlash) qismi tushunarli bo'lsa-da, "hand over fist" (qo'lni qo'l ustiga qo'yib) qismining literal ma'nosi "juda tez va ko'p miqdorda pul ishlash" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora dengizchilar arqonni tez tortishda qo'llarini birin-ketin tez harakatlantirishi obraziga asoslangan. Bu obraz pulning shunday tezlik bilan kelishiga ko'chirilgan. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Katta miqdorda va tez pul topishni, moliyaviy muvaffaqiyatni bildiradi). Ba'zan biroz hasad yoki hayrat aralash bo'lishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda va norasmiy biznes muloqotida ko'proq ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot + [Ot + Predlog + Ot] (make + money + [hand + over + fist]). "hand over fist" qismi ravish vazifasini bajaruvchi turg'un birikma.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To make a lot of money very quickly and easily. (Juda ko'p pulni juda tez va osonlik bilan ishlash/topish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ibora XIX asrda dengizchilikdan kelib chiqqan. Dengizchilar arqonni tortishda yoki yelkanlarni ko'tarishda qo'llarini birin-ketin ("hand over hand" yoki "hand over fist") tez harakatlantirishgan. Bu tez va uzluksiz harakat pulning shunday tez va ko'p miqdorda kelishiga metaforik ravishda o'xshatilgan. "Fist" (musht) so'zi bu yerda pulni mahkam ushlash yoki ko'p miqdorda olish obrazini kuchaytirishi mumkin.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qo'lni musht ustiga qo'yib pul ishlash" (bu yerda literal ma'no to'g'ri kelmaydi).
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • make money (turg'un birikma): "Pul ishlash" asosiy ma'nosini beradi.
        • hand over fist (ravish vazifasidagi frazema): "Make money" harakatining tarzini – "juda tez va ko'p miqdorda" ekanligini bildiradi va iboraning asosiy idiomatikligini ta'minlaydi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Pulni kurakda kuramoq
        • Oson va ko‘p pul topmoq
        • Boyib ketmoq (juda tez)
        • Pul bosib ketmoq
        • Serdaromad ish qilmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Qisqa vaqt ichida, ko‘p harakat qilmasdan yoki juda samarali tarzda katta miqdorda pul topish, boylik orttirish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (pul topish jarayonining tezligi va ko'pligini yorqin va esda qolarli ifodalash).
        • Baholash funksiyasi (moliyaviy muvaffaqiyatni ijobiy baholash).
        • Intensivlik funksiyasi (pul topish darajasining yuqoriligini kuchaytirish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): rake in money, coin money, be rolling in money, make a fortune, make a killing.
        Antonimlari (Ingliz tilida): lose money hand over fist, be losing a lot of money, be in the red, go broke.
        Variantlari: Ba'zan `earning/losing/spending money hand over fist` shakllarida ham uchrashi mumkin.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XIX asrda, asosan, dengizchilik jargonidan kelib chiqqan. Yelkanli kemalarda arqonlarni tortish uchun dengizchilar qo‘llarini birin-ketin tez-tez ("hand over hand" yoki "hand over fist") harakatlantirganlar. Bu uzluksiz va tez harakat pulning shunday tez va oson kelishiga o‘xshatilgan. "Fist" (musht) so‘zining qo‘shilishi bu harakatning kuchli va qat’iy ekanligini yoki topilgan pulni mahkam ushlashni anglatishi mumkin.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Since they launched their new app, the company has been making money hand over fist."

        "During the gold rush, some miners were making money hand over fist."

        "That new restaurant is incredibly popular; they must be making money hand over fist."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Yangi dasturini ishga tushirgandan beri kompaniya pulni kurakda kuramoqda."

        "Oltin vasvasasi davrida ba’zi konchilar juda ko‘p va oson pul topishgan."

        "Bu yangi restoran nihoyatda mashhur; ular pul bosib ketayotgan bo‘lishsa kerak."



      Frazeologik Birlik Tahlili: mean business

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: mean business

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Seriousness/Determination Idioms (Jiddiylik/Qat'iyatga oid idiomalar)
        • Warning/Threat Idioms (Ogohlantirish/Tahdidga oid idiomalar – ba'zan)
        • Business Conduct Idioms (Biznes Yuritishga oid idiomalar)
        • Intent/Purpose Idioms (Niyat/Maqsadga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Mean" (anglatmoq, nazarda tutmoq) fe'li va "business" (ish, biznes) otining literal ma'nolari yig'indisi "jiddiy niyatda bo'lish", "hazillashmayotganlik", "qat'iy harakat qilishga tayyorlik" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. "Business" so'zi bu yerda shunchaki tijorat faoliyatini emas, balki "jiddiy masala", "muhim ish" degan ko'chma ma'noni anglatadi. Butun birikma o'ziga xos, yaxlit ma'no kasb etgan.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ko'pincha Neytral yoki biroz Qat'iy/Jiddiy (ba'zan Ogohlantiruvchi). Biror kishining niyatlari jiddiy ekanligini va hazillashmayotganini bildiradi.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot (mean + business).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To be serious about what one says or intends to do; to be determined to achieve one's aims, and not to be joking or insincere. (Aytayotgan yoki qilmoqchi bo'lgan narsasi haqida jiddiy bo'lish; o'z maqsadlariga erishishga qat'iy qaror qilgan bo'lish va hazillashmayotgan yoki samimiyatsiz bo'lmaslik).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Business" so'zi bu yerda "o'yin" yoki "hazil"ning aksi sifatida, "jiddiy ish", "muhim masala" degan ma'noni anglatadi. Demak, kimdir "biznesni nazarda tutsa", u o'yin qilmayapti, balki jiddiy niyatda va harakat qilishga tayyor.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Biznesni/ishni anglatmoq/nazarda tutmoq" (bu yerda literal ma'no to'g'ri kelmaydi).
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • mean (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "jiddiy niyatda bo'lish", "nazarda tutish" ma'nosini beradi.
        • business (ot): Bu yerda idiomatik ma'noning markaziy qismi bo'lib, "jiddiylik", "muhim masala", "hazil bo'lmagan niyat"ni anglatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu shaklda).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Jiddiy niyatda bo‘lmoq
        • Hazillashmayotgan bo‘lmoq
        • Gapida turmoq / Qat’iy turib olmoq
        • Ishni jiddiyga olmoq
        • O‘yin qilmayotgan bo‘lmoq
        • Maqsadi jiddiy
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror kishining o‘z so‘zlari yoki niyatlarida jiddiy ekanligini, hazillashmayotganini va o‘z maqsadiga erishish uchun qat’iy harakat qilishga tayyorligini bildirish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Ekspressiv funksiya (biror kishining qat'iyatini va jiddiyligini ta'kidlash).
        • Pragmatik funksiya (boshqalarni ogohlantirish yoki ularni ishontirishga xizmat qilishi mumkin).
        • Baholash funksiyasi (biror kishining niyatlarini jiddiy deb baholash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): be serious, be in earnest, not be joking, be determined, (ba'zan) play for keeps.
        Antonimlari (Ingliz tilida): be joking, be kidding, not be serious, be bluffing, be all talk (and no action).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XIX asr oxiri – XX asr boshlarida paydo bo‘lgan deb hisoblanadi. "Business" so‘zining "jiddiy masala" yoki "muhim vazifa" ma’nosida ishlatilishi uning asosini tashkil etadi. "Mean" fe'li esa bu jiddiylikni "nazarda tutish", "anglatish" ma'nosini beradi. Dastlab bu ibora biror kishining o'z ishiga yoki vazifasiga jiddiy yondashayotganini bildirgan, keyinchalik esa har qanday vaziyatda jiddiy niyatda ekanlikni ifodalash uchun keng qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida yoki umumiy):

        "When the boss walked in with that stern look on his face, we knew he meant business."

        "She told them she would sue if they didn't pay, and they could tell she meant business."

        "Don't underestimate her; she looks quiet, but she means business when it comes to her goals."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Xo‘jayin yuzida o‘sha qattiq nigoh bilan kirib kelganida, biz uning jiddiy niyatda ekanligini bildik."

        "U agar to‘lashmasa, ularni sudga berishini aytdi va ular uning hazillashmayotganini bilishardi."

        "Uni past baholamang; u tinch ko‘rinadi, lekin o‘z maqsadlari haqida gap ketganda u jiddiy niyatda bo‘ladi."



      < Frazeologik Birlik Tahlili: move a product

      FRAZEOLOGIK BIRLIK / BIZNES JARGONI: move a product (yoki move product)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Sales/Marketing Idioms/Jargon (Savdo/Marketing idiomlari/jargoni)
        • Business Operations Idioms (Biznes Operatsiyalariga oid idiomlar)
        • Retail Idioms (Chakana Savdoga oid idiomlar)
        • Inventory Management Terms (Inventar Boshqaruvi atamalari)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) / Ixtisoslashgan birikma Izoh: "Move" (harakatlantirmoq, sotmoq) fe'li va "product" (mahsulot) oti bu birikmada o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolariga yaqin ishlatiladi, ammo "move" fe'li bu yerda "sotish" yoki "bozorda harakatlantirish (talabni qondirish)" degan ixtisoslashgan ma'noni kasb etadi. Mahsulotni jismonan bir joydan ikkinchi joyga ko'chirish obrazi uning bozor orqali xaridorga yetib borishi, ya'ni sotilishiga ko'chirilgan. Bu barqaror biznes jargoni bo'lib, ma'nosi qisman motivatsiyalangan. Idiomatiklik darajasi pastdan o'rtagacha.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Muvaffaqiyatli sotuvni, mahsulotning talabgir ekanligini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Asosan savdo, marketing va biznes operatsiyalari sohasidagi mutaxassislar tomonidan ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + (Noma'lum/Aniqlovchi) + Ot (move + (a/the) + product). Ko'pincha `move product` (artiklsiz) shaklida ham qo'llaniladi.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To sell a product, especially in large quantities or successfully; to get a product from the producer or seller to the consumer. (Mahsulotni sotish, ayniqsa katta miqdorda yoki muvaffaqiyatli tarzda; mahsulotni ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchidan iste'molchiga yetkazish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Mahsulotning jismoniy harakati (masalan, ombordan do'konga, do'kondan xaridorga) uning bozor iqtisodiyotidagi "harakati", ya'ni sotilishi va talabni qondirishiga metaforik ravishda ishora qiladi. Mahsulot "harakatlansa", demak u sotilyapti.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Mahsulotni harakatlantirmoq/ko'chirmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • move (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "sotish", "bozorda aylantirish" ma'nosini beradi.
        • product (ot): Harakat obyektini – sotilayotgan mahsulotni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Mahsulotni sotmoq" (eng yaqin va umumiy).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Mahsulotni o‘tkazmoq (bozorda)
        • Tovarni aylantirmoq (savdoda)
        • Mahsulot savdosini yo‘lga qo‘ymoq
        • Mahsulotni xaridorgir qilmoq
        • (Katta miqdorda) Mahsulot sotmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror turdagi mahsulotni muvaffaqiyatli va ko‘pincha katta miqdorda sotish, uni bozorga chiqarib, iste’molchilarga yetkazish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (mahsulotni sotish jarayonini yoki natijasini nomlash).
        • Pragmatik funksiya (savdo samaradorligi, bozor faolligini ifodalaydi).
        • Baholash funksiyasi (mahsulotning qanchalik yaxshi sotilayotganini ko'rsatishi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): sell a product, shift a product (bu ham norasmiy), get a product off the shelves, turn over inventory.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi holatlar) a product isn't selling, inventory is piling up, slow-moving product.
        Variantlari: `move inventory`, `move stock`. Ko'pincha `how to move product`, `struggling to move product` kabi kontekstlarda keladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Move" fe'lining "sotish" yoki "bozorda harakatlantirish" ma'nosidagi qo'llanilishi savdo va marketing sohalarining rivojlanishi bilan bog'liq. Bu mahsulotning ishlab chiqaruvchidan iste'molchiga yetib borish zanjiridagi harakatini ifodalaydi. Agar mahsulot "harakatlanmasa" (ya'ni, sotilmasa), u omborlarda qolib ketadi. Bu atama XX asr biznes jargonida keng tarqalgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Our new marketing campaign is designed to help us move more product during the holiday season."

        "Discounting is one way to move product that isn't selling well at its current price."

        "The sales team's main goal is to move product and meet their quarterly targets."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Bizning yangi marketing kampaniyamiz bayram mavsumida ko‘proq mahsulot sotishga yordam berish uchun ishlab chiqilgan."

        "Chegirma qilish – hozirgi narxida yaxshi sotilmayotgan mahsulotni o‘tkazishning bir yo‘lidir."

        "Savdo guruhining asosiy maqsadi – mahsulot sotish va choraklik rejalarini bajarishdir."



      Frazeologik Birlik Tahlili: move to (do something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: move to (do something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Legal/Parliamentary Idioms (Huquqiy/Parlamentga oid idiomalar)
        • Meeting/Procedure Idioms (Yig'ilish/Protseduraga oid idiomalar)
        • Formal Proposal Idioms (Rasmiy Taklifga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) / Ixtisoslashgan fe'l qo'llanishi Izoh: "Move" (harakatlanmoq, taklif kiritmoq) fe'li bu yerda o'zining "rasmiy taklif kiritish" degan ixtisoslashgan ma'nosida keladi. Infinitive (to do something) esa taklifning mazmunini bildiradi. Bu birikma rasmiy yig'ilishlar kontekstida barqarorlashgan va ma'lum bir protsessual harakatni ifodalaydi. "Move" fe'lining bu ma'nosi umumiy "harakatlanish" ma'nosidan farqlanadi, ammo kontekstda tushunarli. Idiomatiklik darajasi past, ko'proq fe'lning ixtisoslashgan qo'llanishi yoki turg'un kollokatsiya hisoblanadi. Bu "make a motion" iborasiga juda yaqin.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Rasmiy protseduraning bir qismini ifodalaydi).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Parlament, sud, yirik korporativ yig'ilishlar, uyushmalar yig'ilishlari kabi rasmiy kontekstlarda ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Fe'l + Infinitive).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + `to` yuklamasi + Fe'l (asos shakli) (move + to + do something). Ba'zan `move that (clause)` shaklida ham keladi.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To formally propose or suggest (an action, a resolution, etc.) for consideration and decision at a meeting or in a legislative body. (Yig'ilishda yoki qonun chiqaruvchi organda ko'rib chiqish va qaror qabul qilish uchun rasmiy ravishda (biror harakat, rezolyutsiya va hokazolarni) taklif qilish yoki ilgari surish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Move" fe'lining "biror masalani muhokama yoki ovoz berish uchun oldinga siljitish", "harakatga keltirish" obrazi. Ya'ni, biror g'oya yoki taklifni shunchaki aytish emas, balki uni rasmiy jarayonning keyingi bosqichiga o'tkazish uchun harakat qilish.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsa qilishga) harakatlanmoq/taklif kiritmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • move (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "rasmiy taklif kiritish" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi.
        • to do something (infinitive konstruktsiyasi): Taklifning mazmunini, nima qilish taklif etilayotganini bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "(Biror ishni qilishni) taklif qilmoq/kiritmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • (Biror qaror qabul qilishni) ilgari surmoq
        • (Kun tartibiga kiritishni) taklif etmoq
        • Masala qo‘ymoq (...qilish to‘g‘risida)
        • Rasman taklif bildirmoq (...uchun)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilish yoki majlisda ma’lum bir harakatni amalga oshirish, qaror qabul qilish yoki biror masalani kun tartibiga kiritish to‘g‘risida rasmiy ravishda taklif berish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (rasmiy protseduraning bir qismi bo'lgan harakatni – taklif kiritishni nomlash).
        • Regulyativ funksiya (yig'ilish kun tartibini shakllantirish, muhokama jarayonini boshlash yoki yo'naltirish).
        • Initsiativ funksiya (biror masalani ko'tarish, tashabbus ko'rsatish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): propose (to do something), make a motion (to do something), suggest (formally), recommend (formally).
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi holatlar) oppose a motion, vote against a proposal.
        Variantlari: Ko'pincha `move that (clause)` shaklida ham qo'llaniladi. Masalan, `He moved that the meeting be adjourned.`
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Move" fe'lining parlament yoki yig'ilish kontekstida "rasmiy taklif kiritish" ma'nosida ishlatilishi bir necha asrlik tarixga ega. Bu fe'lning "biror narsani oldinga siljitish" yoki "harakatga keltirish" degan asosiy ma'nosidan kelib chiqqan. Ya'ni, taklif kirituvchi shaxs biror masalani muhokama yoki ovoz berish uchun "oldindagi bosqichga o'tkazish" uchun harakat qiladi. Bu atama, ayniqsa, Robertning Protsedura Qoidalari (Robert's Rules of Order) kabi parlament protseduralari qo'llanmalarida keng tarqalgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy kontekstda):

        "The committee member moved to accept the revised budget."

        "After a lengthy discussion, Mr. Harrison moved to table the proposal until the next session."

        "She moved that the current amentments be adopted without further debate."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Qo‘mita a’zosi qayta ko‘rib chiqilgan byudjetni qabul qilishni taklif qildi."

        "Uzoq muhokamadan so‘ng, janob Harrison taklifni keyingi sessiyagacha qoldirishni taklif qildi."

        "U joriy o‘zgartirishlarni keyingi muhokamasiz qabul qilish to‘g‘risida taklif kiritdi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: a number cruncher

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: a number cruncher

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Job/Profession Idioms (Kasb/Mutaxassislikka oid idiomalar)
        • Finance/Accounting Idioms (Moliya/Buxgalteriyaga oid idiomalar)
        • Data Analysis Idioms (Ma'lumotlar Tahliliga oid idiomalar)
        • Business Jargon (Biznes Jargoni)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Number" (raqam) va "cruncher" (biror narsani g'ijimlovchi, maydalovchi – "crunch" fe'lidan) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "ko'p miqdorda raqamlar bilan ishlaydigan, ularni tahlil qiladigan odam (odatda buxgalter, moliyachi, statistik)" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Raqamlarni "g'ijimlash" yoki "maydalash" obrazi ularni intensiv ravishda qayta ishlash, tahlil qilish va ulardan ma'no chiqarish jarayoniga metaforik ravishda ishora qiladi. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki ba'zan biroz Kamsituvchi/Cheklovchi (bu kasbning faqat raqamlar bilan cheklanib qolganligiga ishora qilishi mumkin, ijodiy yoki strategik jihatlarini e'tiborsiz qoldirishi mumkin). Ba'zan esa shunchaki faktni konstatatsiya qiladi.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida (ko'pincha norasmiy suhbatlarda) qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Ot birikmasi).
        Ichki Strukturasi: Noma'lum artikl + Ot + Ot (Agent ot) (a + number + cruncher). "Number" bu yerda sifatlovchi vazifasini bajarmoqda.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (gapda ega, kesimning ot qismi yoki to'ldiruvchi vazifasida kelishi mumkin).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A person whose job involves working with numbers and statistics, such as an accountant, statistician, or financial analyst, especially one who is perceived as dealing only with the quantitative aspects of a task. (Ish faoliyati raqamlar va statistika bilan ishlashni o'z ichiga olgan shaxs, masalan, buxgalter, statistik yoki moliyaviy tahlilchi, ayniqsa vazifaning faqat miqdoriy jihatlari bilan shug'ullanadigan deb qabul qilinadigan kishi).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Crunching numbers" iborasidan kelib chiqqan. Bu yerda "crunch" fe'li raqamlarni intensiv ravishda qayta ishlash, ularni "chaynash" yoki "ezish" orqali ulardan ma'lumot chiqarish jarayonini anglatadi. Bu ko'pincha zerikarli, ammo zarur bo'lgan hisob-kitob ishlariga ishora qiladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Raqam g'ijimlovchi/maydalovchi".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • number (ot): Asosiy obyektni – raqamlarni bildiradi.
        • cruncher (ot, agent ot): "Crunch" fe'lidan yasalgan bo'lib, bu harakatni bajaruvchi shaxsni anglatadi va idiomatik ma'noning markaziy qismini tashkil etadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Hisob-kitobchi / Hisobchi (umumiy)
        • Raqamlar bilan ishlaydigan odam
        • Moliyachi / Statistik (kasbiga qarab)
        • "Qog'ozboz" (agar salbiy ma'noda, faqat raqamlar bilan cheklangan bo'lsa)
        • "Kalkulyator odam" (hazilomuz yoki norasmiy)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Asosiy ish faoliyati katta hajmdagi raqamlar, statistik ma’lumotlar va moliyaviy hisob-kitoblar bilan ishlashdan iborat bo‘lgan mutaxassis, ko‘pincha buxgalter, moliyaviy tahlilchi yoki statistik.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir turdagi mutaxassisni nomlash).
        • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning ish faoliyatining asosiy xususiyatini tavsiflash).
        • Baholash funksiyasi (ba'zan kamsituvchi yoki cheklovchi ma'noda kelishi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): accountant, statistician, data analyst, bean counter (bu ham ko'pincha salbiy yoki kamsituvchi ma'noga ega).
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo'q, lekin) creative type, strategist, visionary (raqamlardan ko'ra g'oyalarga e'tibor beradiganlar).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora "crunch the numbers" (raqamlarni qayta ishlash/tahlil qilish) fe'lli iborasidan kelib chiqqan. "Crunch" fe'li bu yerda raqamlarni intensiv va ko'pincha mexanik tarzda qayta ishlashni anglatadi, xuddi biror narsani qarsillatib yeyish yoki ezish kabi. Kompyuterlar keng tarqalmasidan oldin katta hajmdagi raqamlarni qo'lda yoki oddiy hisoblash mashinalarida qayta ishlash kerak bo'lgan. "Number cruncher" atamasi XX asr o'rtalarida, ayniqsa, kompyuter texnologiyalari rivojlanishi bilan birga ommalashgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "We need to hire a good number cruncher to help us analyze these sales figures."

        "He's not just a number cruncher; he also has great strategic insights."

        "The finance department is full of dedicated number crunchers who ensure our books are accurate."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ushbu savdo raqamlarini tahlil qilishda yordam berish uchun bizga yaxshi hisob-kitobchi yollashimiz kerak."

        "U shunchaki raqamlar bilan ishlaydigan odam emas; uning ajoyib strategik qarashlari ham bor."

        "Moliya bo‘limi bizning hisob-kitoblarimiz aniqligini ta’minlaydigan fidoyi hisobchilar bilan to‘la."



      Frazeologik Birlik Tahlili: on credit

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: on credit

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Finance/Payment Idioms (Moliya/To'lovga oid idiomalar)
        • Business/Sales Idioms (Biznes/Savdoga oid idiomalar)
        • Retail Idioms (Chakana Savdoga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Ixtisoslashgan Kollokatsiya (Specialized Collocation) Izoh: "Credit" (kredit, ishonch, nasiya) so'zi bu yerda o'zining moliyaviy "keyinroq to'lash sharti bilan olish" ma'nosini saqlab qolgan. "On" predlogi esa bu shart yoki holatni bildiradi. Birikma "nasiyaga, kreditga, keyinroq to'lash sharti bilan" degan aniq ma'noni beradi. Bu barqarorlashgan moliyaviy ibora bo'lib, ma'nosi komponentlaridan kelib chiqadi, ammo "on credit" shakli o'ziga xos va keng qo'llaniladi. Idiomatiklik darajasi pastdan o'rtagacha.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Moliyaviy operatsiyaning bir turini ifodalaydi). Xaridor uchun qulaylik, sotuvchi uchun esa ma'lum bir tavakkalchilikni anglatishi mumkin, ammo iboraning o'zi neytral.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Savdo, moliya va kundalik hayotda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikma (ko'pincha ravish vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Ot (on + credit).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ravish tipidagi FB (holatni bildiradi: qanday qilib? – nasiyaga). Ba'zan sifatlovchi vazifasida ham kelishi mumkin (a purchase on credit – nasiyaga olingan xarid).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): With an arrangement to pay for something at a later date, rather than paying for it immediately in cash. (Biror narsani darhol naqd pul bilan to'lash o'rniga, keyinroq to'lash kelishuvi bilan).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Credit" so'zining asosiy ma'nolaridan biri "ishonch"dir. Ya'ni, sotuvchi xaridorga "ishonib", mahsulotni hozir beradi va pulini keyinroq olishga rozi bo'ladi. "On" predlogi bu "ishonch asosida" degan ma'noni kuchaytiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kreditga/Ishonchga (asoslanib)".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • on (predlog): Holatni, shartni bildiruvchi predlog.
        • credit (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "nasiya", "keyinroq to'lash sharti" ma'nosini beradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Nasiyaga", "Kreditga".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Qarzga (olmoq/bermoq)
        • Bo‘lib to‘lash sharti bilan
        • Keyinroq pulini berish sharti bilan
        • Hisobiga yozdirib qo‘yish (do'konlarda)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot yoki xizmatni sotib olayotganda pulini darhol to‘lamasdan, kelishilgan muddatdan keyin to‘lash sharti bilan xarid qilish usuli.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maxsus to'lov usulini nomlash).
        • Tavsiflovchi funksiya (xarid yoki sotuvning shartini tavsiflash).
        • Pragmatik funksiya (savdoni osonlashtirish, xaridorga qulaylik yaratish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): on account, on tick (eskirgan, norasmiy), on the installment plan (bo'lib to'lash).
        Antonimlari (Ingliz tilida): for cash, in cash, with ready money, upfront (payment).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Masalan, `buy something on credit`, `sell something on credit`.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Credit" so'zi lotincha "credere" (ishonmoq) fe'lidan kelib chiqqan. Savdo-sotiqda "credit" sotuvchining xaridorga ishonib, tovarini keyinroq to'lash sharti bilan berishini anglatgan. "On credit" iborasi bu ishonchga asoslangan savdo munosabatlarini ifodalash uchun XVI asrdan boshlab qo'llanila boshlagan va hozirgi kunda keng tarqalgan moliyaviy atamaga aylangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Many small businesses rely on buying their supplies on credit from wholesalers."

        "The store offers customers the option to purchase large appliances on credit."

        "He had to buy the new computer on credit because he didn't have enough cash at the time."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ko‘pgina kichik bizneslar o‘z ta’minotlarini ulgurji sotuvchilardan nasiyaga sotib olishga tayanadi."

        "Do‘kon mijozlarga yirik maishiy texnikani kreditga sotib olish imkoniyatini taklif qiladi."

        "O‘sha paytda uning naqd puli yetarli bo‘lmagani uchun u yangi kompyuterni nasiyaga sotib olishga majbur bo‘ldi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: on hand

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: on hand

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Availability/Presence Idioms (Mavjudlik/Hozirlik idiomlari)
        • Inventory/Stock Idioms (Inventar/Zaxiraga oid idiomlar)
        • Assistance/Support Idioms (Yordam/Qo'llab-quvvatlashga oid idiomlar)
        • Time/Imminence Idioms (Vaqt/Yaqinlik idiomlari - ba'zan)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Hand" (qo'l) so'zi bu yerda "yaqin atrofda", "qo'l yetadigan joyda" degan ko'chma ma'noni anglatadi. "On" predlogi esa bu joylashuv yoki holatni bildiradi. Birikma "mavjud", "tayyor", "yaqin atrofda" degan ma'nolarni beradi. Literal "qo'lda" ma'nosi mavjudlik va erishimlilik obrazini yaratadi. Ma'no qisman motivatsiyalangan.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Biror narsaning yoki kimsaning yordam uchun tayyor turishi, mavjudligi odatda ijobiy qabul qilinadi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikma (ko'pincha ravish yoki sifatlovchi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Ot (on + hand).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha holat (qayerda? qanday holatda?) yoki aniqlovchi vazifasida keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: Present and available (Hozir va mavjud/foydalanish mumkin)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Physically present or easily accessible; ready for use.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsa yoki kimsa "qo'l yetadigan" masofada, ya'ni yaqin atrofda va foydalanishga tayyor.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qo'lda".

        Ma'no 2: (Of an event or situation) About to happen; imminent (Biror voqea yoki vaziyat haqida: Yaqin orada sodir bo'ladigan; muqarrar)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Likely to happen soon; approaching. (Bu ma'no kamroq tarqalgan va ba'zan "at hand" bilan chalkashtiriladi, lekin kontekstga qarab uchrashi mumkin).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsa shunchalik yaqinki, go'yo "qo'l" bilan ushlasa bo'ladigandek.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qo'lda".

        Ma'no 3: (Of supplies, money, etc.) In one's possession; currently held or in stock (Ta'minot, pul va hokazolar haqida: Egaligida bo'lgan; hozirda mavjud yoki zaxirada)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Available because it is in your possession or in the place where it is stored.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Qo'l ostida" bo'lgan, ya'ni nazorat qilinadigan va foydalanish mumkin bo'lgan zaxira.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qo'lda".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • on (predlog): Joylashuvni, holatni yoki mavjudlikni bildiruvchi predlog.
        • hand (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, bu yerda "yaqinlik", "erishimlilik", "mavjudlik" ma'nolarini obrazli ifodalaydi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Hozir va mavjud):

        • Mavjud / Bor
        • Tayyor (turgan) / Shay
        • Yaqin atrofda / Qo‘l ostida
        • Hozir bo‘lgan

        Ma'no 2 (Yaqin orada sodir bo'ladigan):

        • Yaqinlashayotgan / Kutilyotgan
        • Ostonada turgan
        • Darrov bo‘ladigan

        Ma'no 3 (Zaxirada mavjud):

        • Omborda bor / Zaxirada bor
        • Qo‘lida bor (pul, resurs)
        • Mavjud (zaxira sifatida)
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Informativ funksiya (biror narsaning yoki kimsaning mavjudligi, tayyorligi yoki yaqinligi haqida ma'lumot berish).
        • Tavsiflovchi funksiya (holatni tavsiflash).
        • Pragmatik funksiya (yordam yoki resurslarning mavjudligini ko'rsatib, keyingi harakatlarga turtki berishi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: available, present, ready, accessible, nearby, at hand.
        • Ma'no 2: imminent, approaching, forthcoming, near.
        • Ma'no 3: in stock, in possession, available.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: unavailable, absent, not ready, out of reach.
        • Ma'no 2: distant, far off, remote (in time).
        • Ma'no 3: out of stock, depleted, lacking.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu iboraning kelib chiqishi juda qadimiy bo'lib, "qo'l" so'zining yaqinlik, egalik va tayyorlik ma'nolarida ishlatilishiga asoslanadi. Biror narsa "qo'lda" bo'lsa, demak u yaqin, foydalanishga tayyor va nazorat ostida. Bu sodda va tushunarli obraz turli kontekstlarda "mavjudlik", "tayyorlik" va "yaqinlik"ni ifodalash uchun asrlar davomida qo'llanilib kelinmoqda.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "We have medical staff on hand to deal with any emergencies."

        (Ma'no 1 & 3): "Make sure you have plenty of water on hand during the hike."

        (Ma'no 2 - kamroq uchraydi): "With the final exams on hand, students were studying day and night." (Bu yerda "at hand" ko'proq mos keladi).

        (Ma'no 3): "The company keeps a large inventory of spare parts on hand."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Har qanday favqulodda vaziyatlar bilan shug'ullanish uchun bizda tayyor tibbiy xodimlar bor."

        (Ma'no 1 & 3): "Piyoda yurish paytida yoningizda yetarlicha suv bo‘lishiga ishonch hosil qiling."

        (Ma'no 2 - kamroq uchraydi): "Yakuniy imtihonlar yaqinlashgani sababli, talabalar kecha-yu kunduz o‘qishayotgan edi."

        (Ma'no 3): "Kompaniya katta miqdorda ehtiyot qismlarni zaxirada saqlaydi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: on the block

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: on the block

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Sales/Auction Idioms (Savdo/Kimoshdi savdosiga oid idiomalar)
        • Business/Finance Idioms (Biznes/Moliyaga oid idiomalar)
        • Real Estate Idioms (Ko'chmas mulkka oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Block" (blok, katta bo'lak, maydoncha) so'zining literal ma'nosi "kimoshdi savdosiga yoki sotuvga qo'yilgan" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora tarixan qul savdosi yoki kimoshdi savdolarida sotiladigan narsalar (yoki odamlar) qo'yiladigan maxsus maydoncha ("block") obraziga asoslangan. Bu obraz vaqt o'tishi bilan har qanday sotuvga qo'yilgan narsaga nisbatan qo'llanila boshlagan. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Faktni konstatatsiya qiladi). Sotilayotgan narsaning tabiatiga qarab kontekstual ravishda ijobiy yoki salbiy tus olishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Savdo, biznes va ba'zan kundalik nutqda qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikma (ko'pincha ravish yoki sifatlovchi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi + Ot (on + the + block).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha holat (qayerda? qanday holatda?) yoki aniqlovchi vazifasida keladi (a house on the block).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Offered for sale, especially at an auction. (Ayniqsa kimoshdi savdosida sotuvga taklif qilingan/qo'yilgan).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Tarixan, kimoshdi savdolarida (ayniqsa qul savdosi yoki chorva mollari savdosida) sotiladigan "mahsulot" ko'pchilikka ko'rinishi uchun maxsus balandlikka yoki maydonchaga ("block") chiqarilgan. Shu sababli, biror narsa "blokda" bo'lsa, demak u sotuvga qo'yilgan va kimoshdi savdosiga tayyor degan ma'noni anglatgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Blokda/Maydonchada".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • on (predlog): Joylashuv yoki holatni bildiruvchi predlog.
        • block (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, bu yerda "kimoshdi savdosi maydonchasi" yoki umuman "sotuvga qo'yilgan joy" obrazini beradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Sotuvga qo‘yilgan
        • Kimoshdi savdosiga qo‘yilgan
        • Sotiladigan (bo‘lgan)
        • Bozorga chiqarilgan (sotish uchun)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mulk, buyum yoki hatto kompaniyaning kimoshdi savdosida yoki umumiy sotuvda taklif etilayotganligi, sotish uchun tayyor ekanligi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (biror narsaning sotuvga qo'yilganlik holatini nomlash).
        • Informativ funksiya (biror narsaning sotilayotgani haqida ma'lumot berish).
        • Tavsiflovchi funksiya (obyektning hozirgi holatini tavsiflash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): up for sale, for sale, up for auction, on the market.
        Antonimlari (Ingliz tilida): not for sale, off the market, withdrawn from sale.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XIX asrda AQShda, ayniqsa qul savdosi bilan bog'liq holda paydo bo'lgan. Qullar kimoshdi savdosida sotilishidan oldin maxsus balandlikka yoki "auction block" deb ataluvchi joyga chiqarilgan. Keyinchalik bu ibora har qanday kimoshdi savdosiga yoki umuman sotuvga qo'yilgan narsalarga nisbatan ishlatila boshlagan. "Chip off the old block" iborasidagi "block" ham shu ma'noga yaqin.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Several valuable paintings from the late artist's collection will be on the block at next month's auction."

        "Due to financial difficulties, the historic downtown building is now on the block."

        "There are rumors that the struggling tech company might soon be on the block."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Marhum rassom kolleksiyasidan bir nechta qimmatbaho suratlar kelasi oydagi kimoshdi savdosida sotuvga qo‘yiladi."

        "Moliyaviy qiyinchiliklar tufayli shaharning tarixiy markazidagi bino hozirda sotuvga qo‘yilgan."

        "Qiyinchilikka uchrayotgan texnologiya kompaniyasi tez orada sotuvga qo‘yilishi mumkinligi haqida mish-mishlar bor."



      Frazeologik Birlik Tahlili: on the market

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: on the market

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Sales/Availability Idioms (Savdo/Mavjudlikka oid idiomalar)
        • Real Estate Idioms (Ko'chmas mulkka oid idiomalar)
        • Business/Product Idioms (Biznes/Mahsulotga oid idiomalar)
        • Dating/Relationship Idioms (Uchrashuv/Munosabatlarga oid idiomalar - odamlar haqida)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Market" (bozor) so'zi bu yerda o'zining "savdo-sotiq amalga oshiriladigan joy yoki tizim" degan asosiy ma'nosini saqlab qolgan. "On" predlogi esa bu joyda yoki holatda ekanlikni bildiradi. Birikma "sotuvda mavjud", "bozorda taklif etilayotgan" degan ma'noni beradi. Bu barqarorlashgan ibora bo'lib, ma'nosi komponentlaridan deyarli to'liq kelib chiqadi, ammo keng qo'llanilishi va ba'zan ko'chma ma'noda (masalan, odamlarga nisbatan "bo'ydoq, munosabatlarga tayyor") ishlatilishi uni oddiy predlogli birikmadan ajratib turadi. Idiomatiklik darajasi pastdan o'rtagacha.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya: Neytral (Faktni konstatatsiya qiladi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikma (ko'pincha ravish yoki sifatlovchi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Aniqlovchi + Ot (on + the + market).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha holat (qayerda? qanday holatda?) yoki aniqlovchi vazifasida keladi (a product on the market).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: Available for sale or purchase (Sotuvga yoki xarid qilish uchun mavjud)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Offered or available for people to buy.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Mahsulot yoki mulk "bozor" deb ataladigan savdo maydonida yoki tizimida taklif etilmoqda.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Bozorda".

        Ma'no 2: (Of a person) Available for a romantic relationship; single and looking. (Odam haqida: Romantik munosabatlar uchun mavjud; bo'ydoq va turmush qurish/uchrashish niyatida)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): (Informal) Single and actively seeking a romantic partner.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda "bozor" odamlar o'zlariga juft izlaydigan ijtimoiy "maydon"ga metaforik ravishda o'xshatiladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Bozorda".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • on (predlog): Joylashuvni, holatni yoki mavjudlikni bildiruvchi predlog.
        • market (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, bu yerda "savdo maydoni", "sotuvda mavjudlik" yoki (ko'chma ma'noda) "munosabatlar uchun ochiqlik" ma'nolarini obrazli ifodalaydi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Sotuvda mavjud):

        • Sotuvda (bor) / Sotuvga qo‘yilgan
        • Bozorda (bor)
        • Mavjud (sotish uchun)
        • Taklif etilayotgan

        Ma'no 2 (Odam haqida: munosabatlarga tayyor):

        • Bo‘ydoq (va juft izlayotgan)
        • Turmush qurish niyatida
        • "Bozorda" (hazilomuz, juft izlayotganlar haqida)
        • Munosabatlarga ochiq
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Informativ funksiya (biror narsaning yoki kimsaning sotuvda/munosabatlar uchun mavjudligi haqida ma'lumot berish).
        • Tavsiflovchi funksiya (holatni tavsiflash).
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir holatni nomlash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: for sale, available, up for sale, (ba'zan) on the block.
        • Ma'no 2: single, available, unattached, looking for a partner.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: off the market, not for sale, sold out, withdrawn from sale.
        • Ma'no 2: taken, in a relationship, married, off the market.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. `put something on the market` (biror narsani sotuvga qo'ymoq), `take something off the market` (biror narsani sotuvdan olib tashlash).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Market" so'zi lotincha "mercatus" (savdo, bozor) so'zidan kelib chiqqan. "On the market" iborasi savdo-sotiqning rivojlanishi bilan birga, biror narsaning sotuv uchun taklif etilayotganligini ifodalash uchun tabiiy ravishda shakllangan. Odamlarga nisbatan ko'chma ma'noda ishlatilishi esa XX asrda, ayniqsa tanishuv va munosabatlar haqidagi suhbatlarda paydo bo'lgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "This is the best smartphone on the market right now."

        (Ma'no 1): "They decided to put their house on the market as they are moving to another city."

        (Ma'no 2): "Now that he's divorced, he's officially back on the market."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Bu hozirgi kunda bozordagi eng yaxshi smartfon."

        (Ma'no 1): "Ular boshqa shaharga ko‘chayotganliklari sababli uylarini sotuvga qo‘yishga qaror qilishdi."

        (Ma'no 2): "Endi u ajrashganidan keyin rasman yana "bozorda" (ya'ni, bo'ydoq va munosabatlarga tayyor)."



      Frazeologik Birlik Tahlili: open a meeting

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: open a meeting

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Meeting/Procedure Idioms (Yig'ilish/Protseduraga oid idiomalar)
        • Business Communication Idioms (Biznes Muloqotiga oid idiomalar)
        • Formal Conduct Idioms (Rasmiy Yuritishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Open" (ochmoq, boshlamoq) fe'li va "meeting" (yig'ilish, majlis) oti bu birikmada o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "yig'ilishni boshlash" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu barqarorlashgan va keng qo'llaniladigan kollokatsiya bo'lib, uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past. "Open" fe'li bu yerda "start" yoki "begin" fe'llariga yaqin ma'noda keladi, ammo rasmiy yig'ilishlar uchun "open" ko'proq xosdir.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Rasmiy jarayonning boshlanishini ifodalaydi).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Har qanday turdagi yig'ilish, majlis yoki konferensiyalar kontekstida ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (open + a + meeting).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To formally begin or start a meeting, session, or conference. (Yig'ilish, sessiya yoki konferensiyani rasman boshlash).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Open" fe'lining "biror narsani ochish" (masalan, eshikni, kitobni) obrazi yig'ilishning ham "ochilishi", ya'ni uning ish faoliyatini boshlanishiga ishora qiladi. Bu metaforik ko'chish minimal darajada va tushunarli.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yig'ilishni ochmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • open (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "boshlamoq" ma'nosini beradi.
        • meeting (ot): Harakat obyektini – yig'ilishni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Yig'ilishni ochmoq", "Majlisni ochmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Yig‘ilishni boshlamoq
        • Majlisga start bermoq
        • Anjumanni ochiq deb e’lon qilmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror yig‘ilish, majlis, konferensiya yoki boshqa shunga o‘xshash tadbirning rasmiy ravishda boshlanishini e’lon qilish yoki uning ish faoliyatini boshlash.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (rasmiy yig'ilishni boshlash harakatini nomlash).
        • Regulyativ funksiya (yig'ilishning boshlanishini belgilash, tartib o'rnatish).
        • Protsessual funksiya (yig'ilish o'tkazish jarayonining bir qismi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): start a meeting, begin a meeting, commence a meeting (rasmiyroq), inaugurate a meeting (juda rasmiy, katta anjumanlar uchun).
        Antonimlari (Ingliz tilida): close a meeting, adjourn a meeting, end a meeting, conclude a meeting.
        Variantlari: `open the meeting`. Ba'zan `open the floor (for discussion)` (muhokama uchun minbar ochmoq) kabi bog'liq iboralar ham ishlatiladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Open" fe'lining "boshlamoq" ma'nosida ishlatilishi qadimgi ingliz tiliga borib taqaladi. Yig'ilish yoki majlislarga nisbatan "ochish" harakati ularni rasman boshlashni anglatgan va bu qo'llanilish asrlar davomida saqlanib qolgan. Bu atama rasmiy yig'ilishlar o'tkazish an'analarining bir qismidir.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The chairperson will open the meeting with a brief welcome address at 9:00 AM."

        "As soon as everyone has arrived, we can open the meeting and discuss the agenda."

        "It is customary for the CEO to open the annual general meeting."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Rais soat 9:00 da qisqacha tabrik nutqi bilan yig‘ilishni ochadi."

        "Hamma kelishi bilan biz yig‘ilishni ochib, kun tartibini muhokama qilishimiz mumkin."

        "Bosh direktorning yillik umumiy yig‘ilishni ochishi odat tusiga kirgan."



      Frazeologik Birlik Tahlili: out of order

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: out of order

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Malfunction/Breakdown Idioms (Nosozlik/Buzilishga oid idiomalar)
        • Behavior/Propriety Idioms (Xulq-atvor/Odobga oid idiomalar)
        • Procedural Idioms (Protseduraga oid idiomalar - yig'ilishlarda)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) dan Pure idiom (Sof idioma) gacha (ma'nosiga qarab) Izoh: "Order" (tartib, soz holat, buyruq) so'zining ma'nosi kontekstga qarab o'zgaradi. "Out of" esa "tashqarida", "yo'q" degan ma'noni beradi.
          1. Mashina yoki qurilma haqida "not working" (ishlamayapti) ma'nosida ishlatilganda, bu ko'proq semi-idioma yoki hatto turg'un kollokatsiya, chunki "tartibdan chiqish" obrazi tushunarli.
          2. Xulq-atvor haqida "unacceptable" (qabul qilib bo'lmaydigan) ma'nosida ishlatilganda, bu ko'proq pure idiomaga yaqinlashadi, chunki "tartibdan chiqish"ning axloqiy me'yorlarga nisbatan qo'llanilishi ko'chma ma'noni kuchaytiradi.
          3. Rasmiy yig'ilishlarda "not following correct procedure" (to'g'ri protseduraga amal qilmaslik) ma'nosida ham ixtisoslashgan qo'llanilishdir.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya: Ko'pincha Salbiy (nosozlik, noto'g'ri xulq-atvor, protseduraning buzilishi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha (ma'nosiga va kontekstga qarab). Qurilmalar haqida norasmiy, xulq-atvor va protseduralar haqida rasmiyroq bo'lishi mumkin.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikma (ko'pincha sifat yoki ravish vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Predlog + Ot (out + of + order).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha kesimning bir qismi (sifat vazifasida: The machine is out of order) yoki holat (ravish vazifasida: He spoke out of order).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: (Of a machine, device, etc.) Not working correctly; broken. (Mashina, qurilma va hokazolar haqida: To'g'ri ishlamayotgan; buzilgan)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Not functioning properly or at all.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Qurilmaning "soz holatidan" yoki "ish tartibidan" chiqib ketishi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tartibdan/Soz holatdan tashqari".

        Ma'no 2: (Of behavior, remarks, etc.) Not appropriate or acceptable in a particular situation; unfair or wrong. (Xulq-atvor, so'zlar va hokazolar haqida: Muayyan vaziyatda nomaqbul yoki qabul qilib bo'lmaydigan; adolatsiz yoki noto'g'ri)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): (Of behavior or a remark) unacceptable or not appropriate for a particular occasion.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Xatti-harakatning yoki so'zlarning ijtimoiy "tartib" yoki axloqiy me'yorlardan chetga chiqishi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tartibdan tashqari".

        Ma'no 3: (In a formal meeting or debate) Not following the correct rules of procedure. (Rasmiy yig'ilish yoki debatda: To'g'ri protsedura qoidalariga amal qilmaslik)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Contrary to the rules of parliamentary or an assembly's procedure.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Yig'ilishning belgilangan "tartibi" yoki protsessual qoidalaridan chetga chiqish.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tartibdan tashqari".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • out of (murakkab predlog): "Tashqarida", "yo'q", "-siz" ma'nolarini beradi.
        • order (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, bu yerda "soz holat", "tartib", "qoida", "axloqiy me'yor" kabi ma'nolarni anglatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Buzilgan, ishlamayotgan):

        • Buzilgan / Ishdan chiqqan
        • Ishlamayapti / Nosoz
        • Aynigan / Yaroqsiz

        Ma'no 2 (Nomaqbul xulq-atvor):

        • Nomunosib / Noto‘g‘ri (xatti-harakat)
        • O‘rinsiz (gap) / Behuda (gap)
        • Qabul qilib bo‘lmaydigan
        • Adolatsiz / Nojo‘ya

        Ma'no 3 (Protseduraga zid):

        • Qoidaga zid / Protseduradan tashqari
        • Tartibga muvofiq emas
        • Noto‘g‘ri (rasmiy yig'ilishda)
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Tavsiflovchi funksiya (biror narsaning yoki harakatning holatini tavsiflash).
        • Baholash funksiyasi (ko'pincha salbiy baho berish).
        • Informativ funksiya (nosozlik, nomaqbullik yoki protsedura buzilishi haqida ma'lumot berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: broken, not working, malfunctioning, kaput (norasmiy), on the fritz (norasmiy).
        • Ma'no 2: inappropriate, unacceptable, improper, unfair, wrong, uncalled-for.
        • Ma'no 3: against the rules, not in order, procedurally incorrect.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: in (good) working order, functioning, working, fixed.
        • Ma'no 2: appropriate, acceptable, proper, fair, in line.
        • Ma'no 3: in order, according to procedure, procedurally correct.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Order" so'zining "to'g'ri holat", "tartib", "qonun-qoida" ma'nolari qadimdan mavjud. "Out of order" iborasi biror narsaning yoki harakatning belgilangan tartibdan, normadan yoki soz holatidan chiqqanligini ifodalash uchun shakllangan. Mashinalarga nisbatan ishlatilishi sanoatlashuv davrida keng tarqalgan. Xulq-atvor va protseduralarga nisbatan qo'llanilishi esa ijtimoiy va rasmiy munosabatlarning rivojlanishi bilan bog'liq.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "I'm sorry, the coffee machine is out of order today."

        (Ma'no 2): "His comments about her appearance were completely out of order."

        (Ma'no 3): "The chairperson ruled that the member's interruption was out of order."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Kechirasiz, bugun kofe mashinasi ishlamayapti."

        (Ma'no 2): "Uning tashqi ko‘rinishi haqidagi fikrlari butunlay nomunosib edi."

        (Ma'no 3): "Rais a’zoning aralashuvi qoidaga zid deb qaror qildi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: out-of-pocket expenses

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: out-of-pocket expenses

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Financial/Accounting Idioms (Moliya/Buxgalteriya hisobiga oid idiomalar)
        • Business/Work Idioms (Biznes/Ishga oid idiomalar)
        • Reimbursement/Compensation Idioms (To'lovni qoplash/Kompensatsiyaga oid idiomalar)
        • Personal Finance Idioms (Shaxsiy moliyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Yoki turg'un terminologik birikma) Izoh: "Expenses" (xarajatlar) so'zi o'zining asosiy ma'nosini saqlab qolgan. "Out-of-pocket" qismi esa "shaxsiy cho'ntakdan, naqd pul bilan to'langan" degan ma'noni beradi. Bu yerda "pocket" (cho'ntak) metonimik tarzda "shaxsiy mablag'lar"ni anglatadi. Birikma "boshqa birov (masalan, kompaniya) tomonidan keyinchalik qoplanishi mumkin bo'lgan, lekin dastlab shaxsning o'z pulidan qilingan xarajatlar" degan aniq va ixtisoslashgan ma'noga ega. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi va obrazli asosini tushunish mumkin.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Faktni konstatatsiya qiladi. Xarajat qilgan shaxs uchun vaqtinchalik moliyaviy yuklamani bildirishi mumkin).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Biznes, buxgalteriya, sug'urta va huquqiy kontekstlarda keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Ot birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Predlogli birikma + Ot (ko'plikda) ([out-of-pocket] + expenses). "out-of-pocket" bu yerda murakkab sifatlovchi vazifasini bajaradi.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ko'pincha to'ldiruvchi, ega yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Money that you have to spend yourself on something, rather than it being paid for by your employer, an insurance company, etc., although you may be reimbursed for these costs later. (Ish beruvchingiz, sug'urta kompaniyasi va hk. tomonidan to'lanishi o'rniga, o'zingiz biror narsaga sarflashingiz kerak bo'lgan pullar, garchi bu xarajatlar keyinchalik sizga qoplanishi mumkin bo'lsa ham).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Cho'ntakdan chiqadigan" pul obrazi shaxsiy mablag'lardan bevosita sarflanishni anglatadi, ya'ni tashkilot yoki boshqa manba tomonidan oldindan to'lanmagan xarajatlar.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Cho'ntakdan tashqari xarajatlar".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • out-of-pocket (sifatlovchi birikma): Asosiy semantik yukni tashuvchi qism, xarajatning shaxsiy mablag'dan qilinganligini bildiradi.
          • out of (predlog): Manbani bildiradi ("...dan").
          • pocket (ot): Shaxsiy mablag'lar, shaxsiy byudjetning metonimik ifodasi.
        • expenses (ot): Xarajatlar, sarf-xarajatlarni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Shaxsiy hisobdan qilingan xarajatlar" (qisman).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Cho‘ntakdan qilingan xarajatlar
        • Naqd to‘langan (shaxsiy) xarajatlar
        • Oldindan to‘lanmagan (keyin qoplanadigan) xarajatlar
        • Shaxsiy mablag‘lardan sarflangan xarajatlar
        • Kompensatsiya qilinadigan shaxsiy xarajatlar
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shaxs tomonidan o‘zining shaxsiy mablag‘lari hisobidan amalga oshirilgan, lekin keyinchalik ish beruvchi, sug‘urta kompaniyasi yoki boshqa tashkilot tomonidan qoplanishi mumkin bo‘lgan xarajatlar.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maxsus turdagi xarajatlarni nomlash).
        • Tavsiflovchi funksiya (xarajatning manbasini va to'lov usulini tavsiflash).
        • Regulyativ funksiya (moliyaviy hisobotlarda, kompensatsiya jarayonlarida muhim rol o'ynaydi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): personal expenses (kontekstga qarab), direct costs paid by an individual, unreimbursed expenses (agar qoplanmasa).
        Antonimlari (Ingliz tilida): prepaid expenses, company-paid expenses, reimbursed expenses (qoplanganidan keyin).
        Variantlari: Ko'pincha shu shaklda qo'llaniladi. "Out-of-pocket cost(s)" shaklida ham uchrashi mumkin.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asr boshlarida, ayniqsa, sug'urta va biznes sohalarida keng qo'llanila boshlagan. "Pocket" (cho'ntak) so'zining shaxsiy pul mablag'lariga ishora qilishi qadimgi an'anaga borib taqaladi. "Out-of-pocket" birikmasi esa bu mablag'larning shaxsning o'zidan, bevosita "cho'ntagidan" chiqib ketishini anglatadi. Bu, ayniqsa, xizmat safarlari yoki tibbiy xarajatlar kabi vaziyatlarda, xarajat dastlab shaxs tomonidan to'lanib, keyinroq qoplanadigan holatlar uchun dolzarb bo'lgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Employees can claim reimbursement for all reasonable out-of-pocket expenses incurred during business trips."

        "My health insurance covers most medical bills, but I still have some out-of-pocket expenses like co-payments."

        "Keep all your receipts for any out-of-pocket expenses so you can get your money back."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Xodimlar xizmat safarlari davomida qilingan barcha asosli shaxsiy (cho'ntakdan qilingan) xarajatlar uchun kompensatsiya talab qilishlari mumkin."

        "Mening tibbiy sug‘urtam ko‘pchilik tibbiy hisoblarni qoplaydi, ammo menda qo‘shimcha to‘lovlar kabi ba’zi shaxsiy hisobimdan qilinadigan xarajatlar ham bor."

        "Pulini qaytarib olish uchun barcha shaxsiy (cho'ntakdan qilingan) xarajatlaringiz uchun cheklarni saqlang."



      < Frazeologik Birlik Tahlili: out of stock

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: out of stock

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Retail/Sales Idioms (Chakana savdo/Sotuvga oid idiomalar)
        • Inventory/Supply Chain Idioms (Inventarizatsiya/Ta'minot zanjiriga oid idiomalar)
        • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)
        • Availability Idioms (Mavjudlikka oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Stock" (ombor, zaxira, tovar) va "out of" (tashqarida, yo'q) so'zlari o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolariga yaqin qo'llaniladi. Birikma "omborda/sotuvda yo'q", "tugagan" degan deyarli to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu barqaror va keng qo'llaniladigan birikma bo'lsa-da, uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past, ko'proq turg'un kollokatsiya hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Salbiy (Xaridor uchun yoqimsiz, sotuvchi uchun esa o'tkazib yuborilgan savdo imkoniyatini bildirishi mumkin).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Savdo, logistika va inventarizatsiya sohalarida juda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (sifatlovchi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Predlog + Ot (out + of + stock). Ko'pincha be out of stock shaklida fe'l bilan birga keladi.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Sifatlovchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi (masalan, The item is out of stock).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Not available for sale or use, because all of a particular item or type of product has been sold or used up. (Sotuv yoki foydalanish uchun mavjud emas, chunki ma'lum bir buyum yoki mahsulot turining hammasi sotilgan yoki tugagan).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsaning "zaxiradan (stock) tashqarida (out of)" bo'lishi, ya'ni uning omborda yoki sotuvda qolmaganligi obrazini beradi. Bu yerda obrazlilik minimal darajada.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Zaxiradan/Ombordan tashqarida".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • out of (predloglar birikmasi): Biror narsaning ma'lum bir joyda yoki holatda emasligini, undan tashqarida ekanligini bildiradi.
        • stock (ot): Asosiy semantik komponent, "tovar zaxirasi", "ombordagi mahsulot" ma'nosini beradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Sotuvda yo‘q", "Omborda yo‘q".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Tugagan
        • Qolmagan
        • Mavjud emas (sotuvda)
        • Zaxirada yo'q
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot yoki tovarni sotib olish yoki foydalanish imkoniyatining yo‘qligi, chunki uning barcha zaxiralari sotilib yoki ishlatilib bo‘lingan.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (mahsulotning mavjud emasligi holatini nomlash).
        • Axborot berish funksiyasi (xaridorga yoki manfaatdor tomonga ma'lumot berish).
        • Regulyativ funksiya (savdo jarayonlarida, buyurtmalarni boshqarishda muhim).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): unavailable, sold out, not in stock, depleted.
        Antonimlari (Ingliz tilida): in stock, available, on hand.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Stock" so'zining "tovar zaxirasi" ma'nosi savdo-sotiq tarixi bilan bog'liq. "Out of" predloglar birikmasi esa biror narsaning ma'lum bir chegaradan yoki holatdan tashqarida ekanligini bildiradi. Ushbu birikma savdo va chakana savdo rivojlanishi bilan birga, mahsulotlarning omborda yoki sotuvda mavjud emasligini ifodalash uchun barqarorlashgan. Bu deyarli literal ma'noni anglatadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "I'm sorry, but the acomputerni oʻzbek tilida tahlili that you wanted is currently out of stock."

        "We need to reorder that item soon, as it's frequently out of stock due to high demand."

        "The website shows the product as out of stock, but you can sign up for a notification when it's available again."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kechirasiz, lekin siz xohlagan oʻsha kompyuter hozirda sotuvda yo‘q (tugagan)."

        "Biz bu mahsulotni tez orada qayta buyurtma qilishimiz kerak, chunki yuqori talab tufayli u tez-tez tugab qoladi."

        "Veb-saytda mahsulot mavjud emas (sotuvda yo‘q) deb ko‘rsatilgan, ammo u qayta paydo bo‘lganda xabarnoma olish uchun ro‘yxatdan o‘tishingiz mumkin."



      Frazeologik Birlik Tahlili: out of the loop

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: out of the loop

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Communication Idioms (Muloqot/Axborot almashinuviga oid idiomalar)
        • Information/Knowledge Idioms (Axborot/Bilimga oid idiomalar)
        • Inclusion/Exclusion Idioms (Qo'shilish/Chetlatilishga oid idiomalar)
        • Business/Workplace Idioms (Biznes/Ish joyiga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Out of" (tashqarida), "the" (aniqlik artikli) va "loop" (halqa, aylana) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "muhim axborot yoki qaror qabul qilish jarayonidan chetda qolgan, xabardor emas" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. "Loop" bu yerda metaforik tarzda axborot almashinuvi yoki qaror qabul qiluvchilar doirasini anglatadi. Bu doiradan "tashqarida" bo'lish esa undan chetda qolishni bildiradi. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ko'pincha Salbiy (Xabarsiz qolish, jarayondan chetlatilish odatda yoqimsiz holat).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Predlogli birikmaga teng (sifatlovchi yoki holatni bildiruvchi vazifasini bajaradi).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Predlog + Aniqlovchi + Ot (out + of + the + loop). Ko'pincha be out of the loop, keep someone out of the loop, leave someone out of the loop kabi fe'llar bilan birga keladi.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Sifatlovchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi (masalan, He was out of the loop).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Not part of a group of people who are informed about or involved in a particular plan, decision, or situation; uninformed. (Ma'lum bir reja, qaror yoki vaziyat haqida xabardor qilingan yoki unga jalb qilingan odamlar guruhiga kirmaydigan; xabarsiz).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Loop" (halqa) bu yerda yopiq axborot tizimi, qaror qabul qiluvchilar yoki ma'lum bir jarayonga aloqador shaxslar doirasini anglatadi. Bu "halqa"dan "tashqarida" (out of) bo'lish esa ushbu axborot oqimidan yoki jarayondan uzilib qolganlikni, chetlatilganlikni bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Halqadan/Aylanadan tashqarida".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • out of (predloglar birikmasi): Biror narsaning ma'lum bir doiradan yoki holatdan tashqarida ekanligini bildiradi.
        • loop (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi metaforik komponent, "axborot doirasi", "qaror qabul qiluvchilar guruhi" ma'nosini beradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Xabarsiz qolmoq / Bekhabar bo‘lmoq
        • Ishdan chetda qolmoq / Jarayondan chetda qolmoq
        • Aytishmabdi / Menga aytishmadi
        • Oralariga qo‘shmaslik (axborot borasida)
        • "O'yindan tashqarida" (ma'lum ma'noda)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Muhim ma’lumotlar, muhokamalar yoki qaror qabul qilish jarayonlaridan xabardor bo‘lmaslik, ulardan chetda qolish yoki chetlatilish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (axborotdan chetda qolish holatini nomlash).
        • Tavsiflovchi funksiya (shaxsning ma'lum bir vaziyatdagi axborotiy holatini tavsiflash).
        • Pragmatik funksiya (norozilik, tushunmovchilik yoki chetlatilganlik hissini ifodalashi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): uninformed, unaware, in the dark, not in the know, left out.
        Antonimlari (Ingliz tilida): in the loop, informed, in the know, up to date, clued in.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asr o‘rtalarida, ayniqsa, texnologiya va kommunikatsiya sohalari rivojlanishi bilan paydo bo‘lgan deb hisoblanadi. "Loop" so'zi elektron sxemalar, dasturlash yoki aloqa tizimlaridagi yopiq aylana yoki axborot oqimiga ishora qilishi mumkin. Shu doiradan "tashqarida" bo'lish esa tizimdan yoki axborotdan uzilib qolishni anglatgan. Keyinchalik bu tushuncha har qanday guruh yoki jarayondagi axborot almashinuviga nisbatan keng qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "I've been on vacation for two weeks, so I'm completely out of the loop on this new project."

        "He felt out of the loop because no one told him about the important meeting."

        "Please make sure to keep Sarah in the loop; she needs to be aware of all decisions." (Antonimik misol bilan taqqoslash uchun)

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Men ikki hafta ta'tilda bo'ldim, shuning uchun bu yangi loyiha haqida umuman xabarim yo‘q."

        "Muhim uchrashuv haqida unga hech kim aytmagani uchun u o‘zini ishdan chetda qolgandek his qildi."

        "Iltimos, Sarani ham xabardor qilib turing; u barcha qarorlardan boxabar bo‘lishi kerak." (Antonimik misol bilan taqqoslash uchun)



      Frazeologik Birlik Tahlili: outsource (something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK (FE'L): outsource (something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)
        • Management/Strategy Idioms (Boshqaruv/Strategiyaga oid idiomalar)
        • Supply Chain/Production Idioms (Ta'minot zanjiri/Ishlab chiqarishga oid idiomalar)
        • Cost-Saving Idioms (Xarajatlarni tejashga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Yoki tarkibiy fe'l) Izoh: Bu so'z "out" (tashqarida) va "source" (manba) so'zlarining birikishidan hosil bo'lgan nisbatan yangi (XX asr) termin. "Source" bu yerda "biror ish yoki xizmat uchun manba (resurs)" ma'nosini bildiradi. "Outsource" esa "ishni yoki xizmatni tashqi manbaga (kompaniyadan tashqaridagi pudratchiga) topshirish" degan aniq biznes amaliyotini anglatadi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo butun so'z o'ziga xos, ixtisoslashgan ma'noga ega bo'lib, frazeologik xarakter kasb etgan.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Biznes strategiyasi sifatida qaraladi). Kontekstga qarab ijobiy (samaradorlik, xarajatlarni tejash) yoki salbiy (ish o'rinlarining yo'qolishi, sifatning pasayishi) tus olishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Biznes, iqtisodiyot va menejment sohalarida keng qo'llaniladigan termin.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Fe'l.
        Ichki Strukturasi: "out" + "source" (murakkab fe'l). Odatda o'timli fe'l sifatida ishlatiladi: `outsource something (to someone/a company)`.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Kesim vazifasida keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To obtain goods or a service by contract from an outside supplier; to contract out work. (Tovarlar yoki xizmatni tashqi yetkazib beruvchidan shartnoma asosida olish; ishni tashqariga (boshqa kompaniyaga) topshirish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Ish yoki xizmat uchun zarur bo'lgan "manba"ni (source) kompaniyaning "tashqarisidan" (out) topish va unga murojaat qilish obrazi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tashqi manbadan olmoq/topshirmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • out (prefiks/ravish zarrachasi sifatida): "Tashqarida", "tashqi" ma'nosini beradi.
        • source (o'zak/ot): "Manba", "resurs" ma'nosini bildiradi.
        Bu so'z yasalishi nuqtai nazaridan komponentlardir, fe'l sifatida esa yaxlit birlikdir.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Autsorsing qilmoq" (o'zlashma so'z).
        Funksional Muqobil(lar):
        • (Ishni/Xizmatni) tashqi pudratchiga topshirmoq
        • (Vazifalarni) tashqaridan jalb qilingan kompaniyaga yuklamoq
        • Tashqi manbalardan foydalanmoq (ish uchun)
        • Pudrat asosida (tashqariga) ish bermoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kompaniyaning ba'zi biznes jarayonlari, vazifalari yoki loyihalarini ixtisoslashgan tashqi kompaniya yoki shaxslarga shartnoma asosida bajarish uchun topshirishi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maxsus biznes amaliyotini nomlash).
        • Regulyativ funksiya (kompaniya resurslarini va operatsiyalarini boshqarish strategiyasini ifodalaydi).
        • Pragmatik funksiya (samaradorlikni oshirish, xarajatlarni kamaytirish yoki asosiy faoliyatga e'tiborni qaratish maqsadini bildirishi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): contract out, farm out (work), subcontract.
        Antonimlari (Ingliz tilida): insource, bring in-house, do (something) internally.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ot shakli: `outsourcing`.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Outsource" so'zi nisbatan yangi bo'lib, taxminan 1970-80-yillarda keng qo'llanila boshlagan. U "outside" (tashqi) va "resource" (resurs) so'zlarining qisqarishi yoki "out" + "source" (manba) birikmasidan kelib chiqqan deb hisoblanadi. Bu atama kompaniyalarning o'zlarining asosiy bo'lmagan funksiyalarini (masalan, buxgalteriya, IT-xizmatlari, mijozlarga xizmat ko'rsatish) ixtisoslashgan tashqi tashkilotlarga topshirish amaliyoti kengayishi bilan ommalashgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Many companies choose to outsource their customer service operations to call centers in other countries to reduce costs."

        "The firm decided to outsource its IT support rather than maintaining an in-house department."

        "We are considering outsourcing the manufacturing of this component to a specialized supplier."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ko‘pgina kompaniyalar xarajatlarni kamaytirish uchun o‘z mijozlariga xizmat ko‘rsatish operatsiyalarini boshqa mamlakatlardagi aloqa markazlariga autsorsing qilishni tanlaydilar."

        "Firma ichki bo‘limni saqlab turish o‘rniga o‘zining IT-qo‘llab-quvvatlashini tashqi kompaniyaga topshirishga qaror qildi."

        "Biz ushbu komponentni ishlab chiqarishni ixtisoslashgan yetkazib beruvchiga autsorsing qilishni ko‘rib chiqyapmiz."



      Frazeologik Birlik Tahlili: overnight (something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK (RAVISH/SIFAT/FE'L): overnight (ba'zan fe'l sifatida: overnight something)

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Time/Duration Idioms (Vaqt/Davomiylikka oid idiomalar)
        • Speed/Suddenness Idioms (Tezlik/To'satdanlikka oid idiomalar)
        • Logistics/Shipping Idioms (Logistika/Yuk tashishga oid idiomalar)
        • Change/Transformation Idioms (O'zgarish/Transformatsiyaga oid idiomalar)
        • Business/Travel Idioms (Biznes/Sayohatga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) (Aksariyat hollarda) Izoh: "Over" (davomida, ustida) va "night" (tun) so'zlarining birikmasi ko'pincha "bir kechada", "tun davomida" yoki "keyingi kunga" degan deyarli to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Masalan, "overnight success" (bir kechada erishilgan muvaffaqiyat) iborasida "overnight" sifat bo'lib, "bir kechada yuz bergan" degan ma'noni anglatadi. Fe'l sifatida ("to overnight a package" - posilkani bir kechada jo'natish) ham ma'no komponentlardan kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi past, ko'proq turg'un qo'llaniladigan so'z yoki kollokatsiya hisoblanadi. Ba'zan, "to'satdan", "kutilmaganda" ma'nosida biroz ko'chma tus olishi mumkin.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya: Neytral (Aksariyat hollarda). "Bir kechada yuz bergan" ma'nosida hayrat yoki tezlikni ifodalashi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Ravish (adverb), Sifat (adjective) yoki Fe'l (verb).
        Ichki Strukturasi: Predlog + Ot (over + night) birikmasidan hosil bo'lgan murakkab so'z.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ravish (hol), Sifat (aniqlovchi) yoki Kesim vazifasida keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: (Ravish/Sifat) During the night; for the duration of the night (Tun davomida; bir kecha uchun)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): For or during the course of a night.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): To'g'ridan-to'g'ri ma'no.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tun bo'yi", "Bir kechaga".

        Ma'no 2: (Ravish/Sifat) Happening or done very quickly or suddenly, as if in a single night (Juda tez yoki to'satdan, go'yo bir kechada yuz bergan/qilingan)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Happening, appearing, or achieved very quickly and often unexpectedly.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bir kecha kabi qisqa vaqt ichida katta o'zgarish yoki natija yuz berishi obrazi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Bir kechada(gi)".

        Ma'no 3: (Fe'l) To send something (e.g., a package) for delivery that will arrive on the next day (Biror narsani (masalan, posilkani) keyingi kunga yetib boradigan qilib jo'natish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To send a letter or package by a service that will deliver it on the next day.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Jo'natmaning bir tun o'tib, keyingi kun yetkazilishi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Bir kechada jo'natmoq".

        Ma'no 4: (Fe'l) To stay somewhere for one night (Biror joyda bir kecha qolish/tunash)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To stay in a place for one night.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): To'g'ridan-to'g'ri ma'no.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Bir kecha tunamoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • over (predlog/prefiks): "Davomida", "orqali", "ustidan" kabi ma'nolarni berib, "night" so'ziga birikadi.
        • night (ot): "Tun" ma'nosini anglatadi va vaqt oralig'ini bildiradi.
        So'z yasalishi nuqtai nazaridan komponentlardir, so'z sifatida esa yaxlit birlikdir.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Tun davomida; bir kecha uchun):

        • Bir kechaga / Bir kechalik
        • Tun bo‘yi / Kechasi bilan
        • Ertasigacha

        Ma'no 2 (Juda tez, bir kechada(gi)):

        • Bir kechada / Bir zumda
        • To‘satdan / Kutilmaganda
        • Tezda / Darhol

        Ma'no 3 (Keyingi kunga yetkaziladigan qilib jo'natish):

        • Bir kunlik pochta bilan jo‘natmoq
        • Ertasiga yetkazib berish sharti bilan jo‘natmoq
        • Tezkor pochta orqali jo‘natmoq (agar bir kunda yetsa)

        Ma'no 4 (Bir kecha tunash):

        • Bir kecha qolmoq / Tunab qolmoq
        • Bir kecha mehmon bo'lmoq
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Tavsiflovchi funksiya (vaqt, tezlik, usulni tavsiflash).
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir xizmat turini yoki harakatni nomlash).
        • Ekspressiv funksiya (tezlik yoki kutilmaganlikni ta'kidlash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: for the night, through the night.
        • Ma'no 2: suddenly, quickly, rapidly, instantly, (as in "overnight success") meteoric.
        • Ma'no 3: send by express mail, courier (for next-day delivery).
        • Ma'no 4: stay the night, spend the night.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 2: gradually, slowly, over a long period.
        • Ma'no 3: send by regular mail/standard shipping.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Sifat sifatida chiziqcha bilan yozilishi mumkin: `an overnight bag`, `an overnight success`.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Overnight" so'zi qadimgi ingliz tilidagi "oferniht" yoki o'rta ingliz tilidagi "overnight" so'zlaridan kelib chiqqan bo'lib, "tun davomida" yoki "bir tun o'tgach" degan ma'noni anglatgan. Uning "to'satdan" yoki "juda tez" ma'nosidagi qo'llanilishi keyinroq, bir kecha kabi qisqa vaqt ichida sodir bo'ladigan katta o'zgarishlarga ishora qilish orqali rivojlangan. Fe'l sifatidagi qo'llanilishi, ayniqsa, pochta xizmatlari rivojlanishi bilan bog'liq.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "We had to make an overnight stop in a small town due to the storm." (Sifat)

        (Ma'no 2): "She became an overnight sensation after her performance on the talent show." (Sifat)

        (Ma'no 2): "The problem didn't develop overnight; it's been building up for months." (Ravish)

        (Ma'no 3): "Could you please overnight this package to our client in New York?" (Fe'l)

        (Ma'no 4): "We decided to overnight at a hotel near the airport." (Fe'l)

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Bo‘ron tufayli kichik bir shaharchada bir kechaga to‘xtashga majbur bo‘ldik."

        (Ma'no 2): "U iste'dodlar shousidagi chiqishidan keyin bir kechada mashhur bo‘lib ketdi."

        (Ma'no 2): "Muammo bir kechada paydo bo‘lmadi; u bir necha oydan beri yig‘ilib kelayotgan edi."

        (Ma'no 3): "Iltimos, ushbu jo‘natmani Nyu-Yorkdagi mijozimizga bir kunlik pochta bilan jo‘nata olasizmi?"

        (Ma'no 4): "Biz aeroport yaqinidagi mehmonxonada bir kecha tunashga qaror qildik."



      Frazeologik Birlik Tahlili: pay off

      FRAZEOLOGIK BIRLIK (FRAZAVIY FE'L): pay off

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Financial Idioms (Moliyaga oid idiomalar - qarzni to'lash)
        • Success/Reward Idioms (Muvaffaqiyat/Mukofotga oid idiomalar - o'zini oqlash)
        • Bribery/Corruption Idioms (Pora/Korrupsiyaga oid idiomalar - sotib olish, og'zini moylash)
        • Business/Investment Idioms (Biznes/Investitsiyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Aksariyat ma'nolari uchun) Izoh: "Pay" (to'lamoq) fe'li va "off" (to'liq, yakunlash, ajratish) ravish zarrachasining birikmasi turli kontekstlarda o'ziga xos ma'nolarni hosil qiladi. "Qarzni to'liq to'lash" ma'nosida komponentlar literal ma'noga yaqin, ammo "off" zarrachasi to'liqlik va yakunlanganlikni ta'kidlaydi. "O'zini oqlash", "foyda keltirish" ma'nolarida esa birikma ko'proq ko'chma va idiomatik xarakterga ega bo'ladi, chunki bu yerda "to'lov" obrazi metaforik tarzda harakatlar yoki sarmoyalarning ijobiy natijasiga ishora qiladi. "Pora bermoq" ma'nosida ham idiomatiklik darajasi yuqori.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya:
        • Qarzni to'lash: Neytral yoki Ijobiy (qarzdan qutulish).
        • O'zini oqlash: Ijobiy (muvaffaqiyat, foyda).
        • Pora bermoq: Keskin Salbiy (noqonuniy, axloqsiz).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. "Pora bermoq" ma'nosi ko'pincha norasmiy va yashirin kontekstlarda ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (frazaviy fe'l, odatda o'timli: `pay something off` yoki `pay someone off`).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi. Obyekt zarrachadan oldin yoki keyin kelishi mumkin (pay a debt off / pay off a debt). Agar obyekt olmosh bo'lsa, u odatda zarrachadan oldin keladi (pay it off).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: To finish paying money that is owed for something (Biror narsa uchun qarzdor bo'lgan pulni to'lab tugatish; qarzni to'liq to'lash)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To complete all payments for a debt.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Off" zarrachasi qarzning to'liq yo'q bo'lishi, tugashi obrazini beradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Qarzni) to'lab tugatmoq".

        Ma'no 2: (Of a plan or action) to be successful and bring good results; to be worthwhile (Reja yoki harakatning muvaffaqiyatli bo'lishi va yaxshi natijalar keltirishi; o'zini oqlashi, arzigulik bo'lishi)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To result in success or a reward.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Sarflangan kuch, vaqt yoki mablag'ning "to'lovi" sifatida ijobiy natija yoki mukofot olinishi obrazi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Natija bilan) to'lamoq/o'zini qoplamoq".

        Ma'no 3: To give someone money so that they will not do something, or so that they will leave a job or place; to bribe (Kimnidir biror ish qilmasligi uchun yoki ish joyini/joyni tark etishi uchun unga pul berish; pora bermoq, og'zini moylash)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To give money to someone to prevent them from causing trouble, to make them leave, or as a bribe.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Pul bilan biror kishini "sotib olish" yoki "yo'q qilish" (muammo sifatida) obrazi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Pul bilan) yo'qotmoq/to'lab qutulmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • pay (fe'l): Asosiy harakatni – to'lashni bildiruvchi fe'l.
        • off (ravish zarrachasi/adverbial particle): Fe'lning ma’nosini kontekstga qarab "to'liqlik", "yakunlanish", "muvaffaqiyatli natija" yoki "sotib olish/chetlatish" kabi yo‘nalishlarga o‘zgartirib, frazaviy fe'lni hosil qiladi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Qarzni to'liq to'lash):

        • Qarzni (to‘liq) to‘lamoq / Qarzdan qutulmoq
        • To‘lab tugatmoq
        • Hisob-kitob qilmoq (qarz borasida)

        Ma'no 2 (O'zini oqlash, foyda keltirish):

        • O‘zini oqlamoq (harakat, sarmoya)
        • Foyda keltirmoq / Samara bermoq
        • Mevasini bermoq
        • Arzimoq (qilingan mehnatga)

        Ma'no 3 (Pora bermoq, og'zini moylash):

        • Pora bermoq / Og‘zini moylamoq
        • Sotib olmoq (jim turishi uchun, ketishi uchun)
        • Pul bilan yo‘q qilmoq (muammoni, odamni)
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir moliyaviy harakat, natija yoki noqonuniy ishni nomlash).
        • Natijaviy funksiya (harakat yoki sarmoyaning yakuniy natijasini bildiradi).
        • Baholash funksiyasi (harakatning muvaffaqiyatini yoki biror kishining xatti-harakatini baholash).
        • Pragmatik funksiya (qarzdan qutulish, muvaffaqiyatga erishish yoki noqonuniy maqsadga erishishni ifodalaydi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: settle (a debt), clear (a debt), repay in full.
        • Ma'no 2: be worthwhile, yield results, bear fruit, be successful.
        • Ma'no 3: bribe, buy off, corrupt.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: incur debt, get into debt, default on a loan.
        • Ma'no 2: be a waste of time/effort, come to nothing, fail.
        • Ma'no 3: (aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi tushunchalar) act honestly, refuse a bribe.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Pay" fe'li qadimgi fransuz tilidagi "paier" (tinchlantirmoq, qondirmoq) so'zidan kelib chiqqan. "Off" zarrachasi esa ko'pincha biror narsaning to'liq bajarilishi, yakunlanishi yoki yo'q qilinishi ma'nosini qo'shadi. "Qarzni to'lash" ma'nosidagi "pay off" XVI asrdan beri qo'llaniladi. "Muvaffaqiyat keltirish" ma'nosi esa XIX asrda paydo bo'lgan bo'lib, qilingan harakatning "to'lovi" sifatida yaxshi natija olinishiga ishora qiladi. "Pora bermoq" ma'nosi ham nisbatan qadimiy bo'lib, pul orqali biror kishini o'zidan "uzoqlashtirish" yoki "sotib olish" g'oyasiga asoslangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "It took them ten years to finally pay off their mortgage."

        (Ma'no 2): "All those long hours of studying really paid off when she aced the exam."

        (Ma'no 2): "His risky investment in the startup eventually paid off handsomely."

        (Ma'no 3): "The corrupt official tried to pay off the journalist to stop the investigation."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Ular ipoteka kreditini nihoyat to‘lab tugatishlari uchun o‘n yil kerak bo‘ldi."

        (Ma'no 2): "U imtihondan a'lo darajada o‘tganida, o‘sha uzoq soatlab o‘qishlari haqiqatan ham o‘zini oqladi."

        (Ma'no 2): "Uning startapga qilgan tavakkalchi sarmoyasi oxir-oqibat katta foyda keltirdi."

        (Ma'no 3): "Korrupsiyaga botgan amaldor tergovni to‘xtatish uchun jurnalistni sotib olmoqchi (pora bermoqchi) bo‘ldi."



      Frazeologik Birlik Tahlili: pay off a debt

      FRAZEOLOGIK BIRLIK (KOLLOKATSIYA): pay off a debt

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Financial Idioms (Moliyaga oid idiomalar)
        • Debt/Loan Idioms (Qarz/Kreditga oid idiomalar)
        • Business/Personal Finance Idioms (Biznes/Shaxsiy moliyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: Bu birikmada "pay off" frazaviy fe'li (qarzni to'liq to'lash ma'nosida) va "a debt" (qarz) oti o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolariga juda yaqin qo'llaniladi. "Pay off" bu yerda "to'liq to'lab tugatish" ma'nosini beradi, "a debt" esa nimani to'lash kerakligini aniqlaydi. Birikma barqaror va tez-tez ishlatiladi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi past, ko'proq turg'un kollokatsiya hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Qarzdan qutulish, moliyaviy mas'uliyatni bajarish ijobiy holat).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Moliya va kundalik hayotda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + To'ldiruvchi).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Noma'lum artikl + Ot (pay + off + a + debt).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To repay a sum of money that one owes to someone or an institution in full, thereby eliminating the debt. (Kimdirga yoki muassasaga qarzdor bo'lgan pul summasini to'liq qaytarib berish, shu tariqa qarzni yo'q qilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik minimal darajada. "Pay" (to'lamoq) va "debt" (qarz) o'z ma'nolarini saqlagan. "Off" zarrachasi esa qarzning to'liq bartaraf etilganini, yakunlanganini ta'kidlaydi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qarzni to'lab tugatmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • pay off (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "to'liq to'lab tugatish" ma'nosini beradi.
          • pay (fe'l): To'lov harakatining asosini tashkil etadi.
          • off (ravish zarrachasi): Qarzning to'liq bartaraf etilganligini, yakunlanganligini bildiradi.
        • debt (ot): Harakat obyektini – to'lanayotgan qarzni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Qarzni to‘lamoq", "Qarzni uzmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Qarzdan qutulmoq
        • Qarzni yopmoq
        • To‘liq hisob-kitob qilmoq (qarz bo‘yicha)
        • Qarzdorlikni bartaraf etmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Mavjud bo‘lgan qarz majburiyatini to‘liq miqdorda to‘lab, undan xalos bo‘lish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (qarzni to'lash harakatini aniq nomlash).
        • Natijaviy funksiya (moliyaviy majburiyatning bajarilganini bildiradi).
        • Pragmatik funksiya (moliyaviy mas'uliyatni bajarish, moliyaviy erkinlikka erishish istagini ifodalaydi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): settle a debt, clear a debt, repay a debt in full, discharge a debt, liquidate a debt.
        Antonimlari (Ingliz tilida): incur a debt, get into debt, take out a loan, default on a debt.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "Debt" o'rniga aniqroq qarz turi kelishi mumkin: `pay off a loan`, `pay off a mortgage`.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Pay" fe'li qadimgi fransuz tilidagi "paier" (tinchlantirmoq, qondirmoq) so'zidan kelib chiqqan. "Debt" so'zi esa lotincha "debitum" (qarzdor bo'lgan narsa) so'zidan olingan. "Off" zarrachasi bilan birikib, "pay off" frazaviy fe'li XVI asrdan beri qarzni to'liq to'lash ma'nosida qo'llanilgan. Bu birikma moliyaviy munosabatlarning muhim qismini ifodalab kelgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The company used its profits to pay off a significant portion of its debt last year."

        "It's a great feeling to finally pay off a debt that has been hanging over you for a long time."

        "Their main financial goal for the next five years is to pay off all outstanding debts."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kompaniya o‘tgan yili o‘z foydasidan foydalanib, qarzining katta qismini to‘ladi."

        "Uzoq vaqtdan beri boshingizda turgan qarzni nihoyat to‘lash ajoyib tuyg‘u."

        "Ularning keyingi besh yillik asosiy moliyaviy maqsadi barcha to‘lanmagan qarzlarni uzishdir."



      Frazeologik Birlik Tahlili: pay off a loan

      FRAZEOLOGIK BIRLIK (KOLLOKATSIYA): pay off a loan

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Financial Idioms (Moliyaga oid idiomalar)
        • Debt/Loan Idioms (Qarz/Kreditga oid idiomalar)
        • Banking Idioms (Bank ishiga oid idiomalar)
        • Personal Finance Idioms (Shaxsiy moliyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: Bu birikmada "pay off" frazaviy fe'li (kreditni/qarzni to'liq to'lash ma'nosida) va "a loan" (kredit, qarz) oti o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolariga juda yaqin qo'llaniladi. "Pay off" bu yerda "to'liq to'lab tugatish" ma'nosini beradi, "a loan" esa nimani to'lash kerakligini aniq ko'rsatadi (bu "debt" so'zining aniqroq bir turi). Birikma barqaror va tez-tez ishlatiladi, ammo uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi past, ko'proq turg'un kollokatsiya hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Kreditdan qutulish, moliyaviy majburiyatni bajarish ijobiy holat).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Moliya, bank ishi va kundalik hayotda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + To'ldiruvchi).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Noma'lum artikl + Ot (pay + off + a + loan).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To repay a sum of money that was borrowed (a loan) in full, including any interest, thereby eliminating the obligation. (Qarzga olingan pul summasini (kreditni) barcha foizlari bilan birga to'liq qaytarib berish, shu tariqa majburiyatni yo'q qilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik minimal darajada. "Pay" (to'lamoq) va "loan" (kredit/qarz) o'z ma'nolarini saqlagan. "Off" zarrachasi esa kreditning to'liq bartaraf etilganini, yakunlanganini ta'kidlaydi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Kreditni/Qarzni to'lab tugatmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • pay off (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "to'liq to'lab tugatish" ma'nosini beradi.
          • pay (fe'l): To'lov harakatining asosini tashkil etadi.
          • off (ravish zarrachasi): Kreditning to'liq bartaraf etilganligini, yakunlanganligini bildiradi.
        • loan (ot): Harakat obyektini – to'lanayotgan kreditni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Kreditni to‘lamoq", "Qarzni uzmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Kreditdan qutulmoq
        • Kreditni yopmoq
        • Kreditni to‘liq qaytarmoq
        • Qarz majburiyatini bajarmoq (kredit bo‘yicha)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Olingan kredit yoki qarz mablag‘ini barcha foizlari bilan birga belgilangan muddatda yoki muddatidan oldin to‘liq qaytarib berish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (kreditni to'lash harakatini aniq nomlash).
        • Natijaviy funksiya (moliyaviy majburiyatning bajarilganini bildiradi).
        • Pragmatik funksiya (moliyaviy mas'uliyatni bajarish, moliyaviy mustaqillikka erishishni ifodalaydi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): repay a loan, settle a loan, clear a loan, discharge a loan.
        Antonimlari (Ingliz tilida): take out a loan, get a loan, default on a loan.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "Loan" o'rniga aniqroq kredit turi kelishi mumkin: `pay off a mortgage`, `pay off student loans`.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Pay" fe'li va "off" zarrachasining birikmasi qarzni to'lash ma'nosida uzoq tarixga ega (avvalgi "pay off a debt" tahlilida aytilganidek). "Loan" so'zi esa qadimgi skandinav tilidagi "lán" (qarz berish) so'zidan kelib chiqqan. Bu kollokatsiya zamonaviy bank va moliya tizimlarining rivojlanishi bilan keng qo'llanila boshlagan va kredit majburiyatlarining bajarilishini ifodalovchi standart birikmaga aylangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "She worked two jobs to pay off her student loans as quickly as possible."

        "The company plans to pay off the bank loan within the next three years."

        "It's always a good idea to have a strategy to pay off a loan early if you can afford it."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "U o‘zining talabalik kreditlarini iloji boricha tezroq to‘lash uchun ikkita ishda ishladi."

        "Kompaniya keyingi uch yil ichida bank kreditini to‘lashni rejalashtirmoqda."

        "Agar imkoniyatingiz bo‘lsa, kreditni muddatidan oldin to‘lash strategiyasiga ega bo‘lish har doim yaxshi fikr."



      piece of the action

      Frazeologik Birlik Tahlili: piece of the action

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: piece of the action

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business/Investment Idioms (Biznes/Investitsiyaga oid idiomalar)
        • Participation/Involvement Idioms (Ishtirok etish/Aloqadorlikka oid idiomalar)
        • Profit/Share Idioms (Foyda/Ulushga oid idiomalar)
        • Opportunity Idioms (Imkoniyatga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Piece" (bo'lak, ulush) va "action" (harakat, faoliyat, voqea) so'zlari o'zlarining ba'zi ma'nolarini saqlab qolgan. "Action" bu yerda qiziqarli, foydali yoki muhim biror faoliyat, loyiha yoki voqeani anglatadi. "Piece" esa shu faoliyatdan olinadigan ulush, foyda yoki unda ishtirok etish imkoniyatini bildiradi. Birikma "biror foydali yoki qiziqarli ishda ishtirok etish yoki undan ulush olish" degan o'ziga xos, turg'un ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ko'pincha Ijobiy (Imkoniyat, foyda, ishtirok etish istagini bildiradi). Ba'zan Neytral bo'lishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda va norasmiy ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Ot + Predlog + Aniqlovchi + Ot (piece + of + the + action).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ko'pincha to'ldiruvchi, ba'zan ega yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A share in the profits or benefits of an enterprise or activity; an opportunity to be involved in something exciting or profitable. (Korxona yoki faoliyatning foydasi yoki afzalliklaridan ulush; biror qiziqarli yoki foydali ishda ishtirok etish imkoniyati).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror umumiy narsaning (masalan, pirogning) bir bo'lagini olish obrazi, bu yerda "umumiy narsa" qiziqarli yoki foydali faoliyat ("action"), "bo'lak" ("piece") esa undan olinadigan ulush, foyda yoki ishtirok etish imkoniyati hisoblanadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Harakatning/Faoliyatning bir bo'lagi".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • piece (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "ulush", "qism", "ishtirok" ma'nolarini beradi.
        • action (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "foydali faoliyat", "qiziqarli voqea", "korxona"ni anglatadi.
        • of the (predlog + aniqlovchi): Komponentlarni bog'lovchi vosita.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Ishdan ulush olmoq / Foydadan ulush olmoq
        • Aralashmoq (biror foydali ishga)
        • Shef bo‘lmoq (biror narsaga, norasmiy)
        • "O'yinda" bo'lmoq
        • Imkoniyatdan foydalanib qolmoq (ishtirok etish orqali)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror foydali, qiziqarli yoki muhim faoliyatda, loyihada yoki voqeada ishtirok etish yoki undan moddiy yoki boshqa turdagi ulush, foyda olish imkoniyati.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (biror faoliyatdagi ishtirok yoki ulushni nomlash).
        • Pragmatik funksiya (ishtirok etish istagini, imkoniyatni yoki manfaatdorlikni ifodalaydi).
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (fikrni norasmiy va jonli ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): a share of the spoils, a slice of the pie, get in on the act, be in on something, a stake in something.
        Antonimlari (Ingliz tilida): be left out, miss out on, be excluded from, have no part in.
        Variantlari: Ko'pincha `get a piece of the action`, `want a piece of the action` kabi fe'llar bilan birga keladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asr boshlarida AQShda paydo bo‘lgan deb hisoblanadi. Dastlab qimor o‘yinlari yoki noqonuniy faoliyatdan olinadigan ulushga nisbatan ishlatilgan bo‘lishi mumkin ("action" bu yerda "qimor o'yini" yoki "faoliyat" ma'nosida). Keyinchalik umumiy iste'molga kirib, har qanday foydali yoki qiziqarli faoliyatdagi ishtirok yoki ulushni anglatadigan bo‘lgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "When they heard about the new lucrative project, everyone wanted a piece of the action."

        "Small investors are now able to get a piece of the action in big tech companies through fractional shares."

        "He's always looking for a way to get a piece of the action, no matter what the business is."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ular yangi daromadli loyiha haqida eshitgach, hamma bu ishdan ulush olmoqchi bo‘ldi."

        "Kichik investorlar endi qisman aksiyalar orqali yirik texnologik kompaniyalardagi faoliyatdan ulush olish imkoniyatiga ega."

        "U qanday biznes bo‘lishidan qat’i nazar, har doim biror foydali ishga aralashish yo‘lini izlaydi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: plug a product

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: plug a product

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Marketing/Advertising Idioms (Marketing/Reklamaga oid idiomalar)
        • Promotion Idioms (Targ'ibot/Reklama qilishga oid idiomalar)
        • Business Communication Idioms (Biznes muloqotiga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Product" (mahsulot) o'zining asosiy ma'nosini saqlab qolgan. "Plug" fe'li esa bu yerda o'zining literal "tiqmoq", "yopmoq" ma'nolaridan ko'ra, "ommaga tanitmoq", "reklama qilmoq", "maqtamoq" kabi ixtisoslashgan, ko'chma ma'noda kelmoqda. Bu ma'no, ehtimol, biror narsani (bu holda, mahsulot haqidagi ma'lumotni) suhbatga yoki efirga "tiqish", "kiritish" obrazidan kelib chiqqan bo'lishi mumkin. Birikma "mahsulotni ommaga targ'ib qilish" degan o'ziga xos, turg'un ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki ba'zan biroz Salbiy (agar reklama o'rinsiz, haddan tashqari yoki yashirin bo'lsa, "tiqishtirish" ma'nosida). Kontekstga bog'liq.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda va norasmiy ishbilarmonlik, marketing muhokamalarida ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (plug + a + product).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To promote or advertise a product, often by mentioning it publicly, for example, during a broadcast, in an interview, or in a speech. (Mahsulotni targ'ib qilish yoki reklama qilish, ko'pincha uni ommaga e'lon qilish orqali, masalan, eshittirish, intervyu yoki nutq paytida).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror bo'shliqni "tiqin" (plug) bilan yopish yoki biror narsani elektr tarmog'iga "ulash" (plug in) orqali uni faollashtirish obrazlaridan kelib chiqishi mumkin. Bu yerda mahsulot haqidagi ma'lumotni tinglovchilar ongiga "kiritish" yoki uni ommaviy axborot vositalari orqali "faollashtirish" g'oyasi mavjud.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Mahsulotni tiqmoq/yopmoq" (bu yerda literal ma'no to'g'ri kelmaydi).
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • plug (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "reklama qilmoq", "targ'ib qilmoq" ma'nosini kasb etadi.
        • product (ot): Harakat obyektini – reklama qilinayotgan mahsulotni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Mahsulotni reklama qilmoq
        • Mahsulotni targ‘ib qilmoq
        • (Mahsulotni) Maqtamoq (ommaga)
        • (Mahsulotni) Ommaga tanitmoq
        • (Biror narsani) Tiqishtirmoq (agar reklama o'rinsiz bo'lsa)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot, xizmat yoki g‘oyani ommaviy axborot vositalari, nutqlar yoki suhbatlar orqali keng ommaga tanitish, uning afzalliklarini aytib, uni sotib olishga yoki undan foydalanishga undash.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (reklama qilish yoki targ'ib qilish harakatini nomlash).
        • Pragmatik funksiya (tinglovchilarni biror harakatga (sotib olish, foydalanish) undashga qaratilgan).
        • Informatsion funksiya (mahsulot haqida ma'lumot berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): promote a product, advertise a product, publicize a product, endorse a product, hype a product, give a product a plug.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi harakatlar) criticize a product, badmouth a product, ignore a product.
        Variantlari: "plug a book", "plug a movie", "plug a new song" (ya'ni, "plug" boshqa reklama qilinadigan narsalar bilan ham ishlatilishi mumkin).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Plug" so'zining "biror narsani qayta-qayta urish yoki urib kiritish" (masalan, o'qni) degan qadimgi ma'nolaridan biri mavjud. Bu ma'no keyinchalik "biror narsani (fikr, ma'lumot) takrorlash yoki kiritish"ga ko'chgan bo'lishi mumkin. XX asr boshlarida, ayniqsa, radio va keyinchalik televideniye paydo bo'lishi bilan, "plug" so'zi biror mahsulot yoki tadbirni efirda tez-tez eslatib, reklama qilish ma'nosida ishlatila boshlagan. Ba'zan bu "bo'shliqni to'ldirish" (efirdagi bo'sh vaqtni reklama bilan) obraziga ham bog'lanadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The author took every opportunity during the interview to plug her new product, a self-help book."

        "Many influencers get paid to plug products on their social media channels."

        "He managed to plug his company's services even during a casual conversation."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Muallif intervyu davomida har bir imkoniyatdan foydalanib, o‘zining yangi mahsuloti – o‘z-o‘ziga yordam berish kitobini reklama qildi."

        "Ko‘plab inflyuenserlar o‘z ijtimoiy tarmoqlarida mahsulotlarni reklama qilish uchun pul oladilar."

        "U hatto oddiy suhbat paytida ham o‘z kompaniyasining xizmatlarini targ‘ib qilishga muvaffaq bo‘ldi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: preferred customer

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: preferred customer

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business/Retail Idioms (Biznes/Chakana savdo atamalari)
        • Customer Relations Idioms (Mijozlar bilan ishlashga oid atamalar)
        • Marketing/Loyalty Program Idioms (Marketing/Sadoqat dasturlariga oid atamalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) / Termin (Term) Izoh: "Preferred" (afzal ko'rilgan, imtiyozli) sifati va "customer" (mijoz, xaridor) oti o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "kompaniya tomonidan alohida qadrlanadigan va ma'lum imtiyozlarga ega bo'lgan mijoz" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma biznes sohasida barqarorlashgan va keng qo'llaniladigan atama hisoblanadi. Uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past, ko'proq turg'un kollokatsiya yoki aniq bir termin hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Ham kompaniya uchun (sodiq mijoz), ham mijoz uchun (imtiyozlar)).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Biznes, marketing va savdo sohalarida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Sifat + Ot).
        Ichki Strukturasi: Sifat + Ot (preferred + customer).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (odatda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A customer who is valued by a company and is therefore given special advantages, such as discounts, early access to sales, or better service. (Kompaniya tomonidan qadrlanadigan va shuning uchun chegirmalar, sotuvlarga birinchi bo'lib kirish imkoniyati yoki yaxshiroq xizmat ko'rsatish kabi maxsus afzalliklarga ega bo'lgan mijoz).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Preferred" so'zi to'g'ridan-to'g'ri "boshqalardan ko'ra afzal ko'rilgan" ma'nosini beradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Afzal ko'rilgan/Imtiyozli mijoz/xaridor".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • preferred (sifat): "Customer" otini aniqlab, uning alohida maqomga ega ekanligini bildiradi.
        • customer (ot): Asosiy semantik obyekt – mijozni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Imtiyozli mijoz", "Alohida mijoz".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Doimiy mijoz (agar imtiyozlar doimiylikka bog'liq bo'lsa)
        • VIP mijoz (juda yaqin, lekin "preferred customer" biroz kengroq tushuncha bo'lishi mumkin)
        • Sodiq mijoz (ko'pincha "preferred customer" sodiqlik uchun beriladi)
        • Maxsus xaridor
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kompaniya yoki muassasa tomonidan o‘zining sodiqligi, xarid hajmi yoki boshqa mezonlar asosida alohida e’tirof etilgan va shu sababli maxsus chegirmalar, yaxshilangan xizmat ko‘rsatish yoki boshqa afzalliklarga ega bo‘lgan mijoz.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (mijozlarning maxsus bir toifasini nomlash).
        • Sotsial-regulyativ funksiya (kompaniya va mijoz o'rtasidagi alohida munosabatni belgilash).
        • Marketing funksiyasi (mijozlarni rag'batlantirish va sodiqlikni oshirish vositasi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): VIP customer, loyal customer, valued customer, (ba'zan) priority customer.
        Antonimlari (Ingliz tilida): regular customer (neytral), (aniq antonimi yo'q, lekin) new customer, one-time customer.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu atama biznes va marketing strategiyalarining rivojlanishi bilan paydo bo'lgan. Kompaniyalar o'zlarining eng qimmatli mijozlarini saqlab qolish va rag'batlantirish uchun ularga alohida e'tibor va imtiyozlar berishni boshlaganlar. "Prefer" (afzal ko'rmoq) fe'lidan yasalgan "preferred" sifati bu mijozlarning boshqalardan ajralib turishini ifodalaydi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Our airline offers a preferred customer program with benefits like priority boarding and lounge access."

        "As a preferred customer, you'll receive exclusive discounts and early notifications about new arrivals."

        "Banks often provide dedicated relationship managers for their preferred customers."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Bizning aviakompaniyamiz birinchi navbatda bortga chiqish va kutish zallaridan foydalanish kabi imtiyozlarga ega imtiyozli mijozlar dasturini taklif etadi."

        "Imtiyozli mijoz sifatida siz eksklyuziv chegirmalar va yangi mahsulotlar kelishi haqida birinchilardan bo‘lib xabardor bo‘lasiz."

        "Banklar ko‘pincha o‘zlarining imtiyozli mijozlari uchun maxsus aloqa menejerlarini ajratadilar."


      Frazeologik Birlik Tahlili: push a product

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: push a product

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Sales/Marketing Idioms (Savdo/Marketingga oid idiomalar)
        • Promotion Idioms (Targ'ibot/Reklama qilishga oid idiomalar)
        • Business Strategy Idioms (Biznes strategiyasiga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Product" (mahsulot) o'zining asosiy ma'nosini saqlab qolgan. "Push" (itarmoq, turtmoq) fe'li esa bu yerda o'zining literal "jismonan itarish" ma'nosidan ko'ra, "faol ravishda sotishga urinmoq", "agressiv tarzda reklama qilmoq", "ommaga singdirishga harakat qilmoq" kabi ixtisoslashgan, ko'chma ma'noda kelmoqda. Bu ma'no, mahsulotni xaridorga tomon "itarish" yoki uni bozorga "turtib kiritish" obrazidan kelib chiqqan bo'lishi mumkin. Birikma "mahsulotni faol va ba'zan agressiv tarzda targ'ib qilish" degan o'ziga xos, turg'un ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ko'pincha Neytral yoki biroz Salbiy (agar targ'ibot haddan tashqari tajovuzkor yoki zerikarli bo'lsa, "tiqishtirish" ma'nosida). Ba'zan shunchaki faol marketingni ifodalashi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik, marketing muhokamalarida ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (push + a + product).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To actively and often aggressively try to sell or promote a product; to encourage people to buy or use a particular product. (Mahsulotni faol va ko'pincha agressiv tarzda sotishga yoki targ'ib qilishga urinish; odamlarni ma'lum bir mahsulotni sotib olishga yoki undan foydalanishga undash).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsani jismonan oldinga "itarish" yoki "turtish" obrazi, mahsulotni bozorga yoki xaridorlarga tomon faol ravishda "siljitish", ularning e'tiborini jalb qilish va sotib olishga undash g'oyasiga ko'chirilgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Mahsulotni itarmoq/turtmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • push (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "faol targ'ib qilmoq", "sotishga urinmoq" ma'nosini kasb etadi.
        • product (ot): Harakat obyektini – targ'ib qilinayotgan mahsulotni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Mahsulotni bozorga olib chiqmoq (faol tarzda)
        • Mahsulotni targ‘ib qilmoq (agressivroq)
        • (Mahsulotni) O‘tkazishga harakat qilmoq
        • (Mahsulotni) Tiqishtirmoq (salbiy ma'noda)
        • Savdosini kuchaytirmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulotni yoki xizmatni bozorga faol va ba'zan tajovuzkor usullar bilan kiritishga, uning savdosini oshirishga yoki ommalashtirishga harakat qilish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (faol marketing yoki savdo harakatini nomlash).
        • Pragmatik funksiya (sotuvni oshirish, bozor ulushini egallashga qaratilgan).
        • Ekspressiv funksiya (harakatning intensivligi yoki agressivligini ifodalashi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): promote a product, market a product, advertise a product, (ba'zan) hawk a product, (kuchliroq) hard-sell a product, plug a product.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi harakatlar) pull strategy (marketingda), let a product sell itself, hold back a product.
        Variantlari: "push a service", "push an idea", "push a new policy" (ya'ni, "push" boshqa targ'ib qilinadigan narsalar bilan ham ishlatilishi mumkin).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Push" fe'lining "biror narsani oldinga siljitish uchun kuch ishlatish" degan asosiy ma'nosidan kelib chiqqan. Savdo va marketing sohasida bu metaforik ma'noda mahsulotni xaridorlarga "yetkazish", ularni sotib olishga "undash" uchun qilinadigan faol harakatlarga nisbatan qo'llanila boshlagan. Bu ibora, ayniqsa, raqobat kuchli bozorlarda mahsulotni ajratib ko'rsatish va sotish uchun qilinadigan intensiv urinishlarni ifodalashda XX asrda keng tarqalgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The sales team is working hard to push the new product in a competitive market."

        "Some companies aggressively push their products through telemarketing, which can be annoying for customers."

        "They are planning a major advertising campaign to push their latest smartphone model."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Savdo jamoasi raqobatbardosh bozorda yangi mahsulotni bozorga olib chiqish uchun qattiq ishlamoqda."

        "Ba'zi kompaniyalar o‘z mahsulotlarini telemarketing orqali tajovuzkor tarzda tiqishtirishadi, bu esa mijozlar uchun zerikarli bo‘lishi mumkin."

        "Ular o‘zlarining so‘nggi smartfon modelini targ‘ib qilish uchun yirik reklama kampaniyasini rejalashtirishmoqda."


      Frazeologik Birlik Tahlili: put a product on the map

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: put a product on the map

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Marketing/Branding Idioms (Marketing/Brendingga oid idiomalar)
        • Success/Recognition Idioms (Muvaffaqiyat/Tanilishga oid idiomalar)
        • Business Strategy Idioms (Biznes strategiyasiga oid idiomalar)
        • Innovation Idioms (Innovatsiyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Put" (qo'ymoq), "product" (mahsulot), "on" (ustiga), "the map" (xarita) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "mahsulotni mashhur qilish, tanitish, muhim o'rin egallashiga sabab bo'lish" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Mahsulotni jismonan xaritaga qo'yish mumkin emas. Bu yerda "xarita" muhimlik, e'tibor markazi, tanilganlikni anglatuvchi metaforadir. Biror narsani "xaritaga qo'yish" uni ahamiyatli va ko'zga ko'rinarli qilish degan obrazni beradi. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Muvaffaqiyat, tanilish, ahamiyatlilikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Biznes, marketing va umumiy nutqda keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot + Predlog + Aniqlovchi + Ot (put + a + product + on + the + map).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To make a product, place, or person famous, well-known, or important. (Mahsulot, joy yoki shaxsni mashhur, taniqli yoki muhim qilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Geografik xaritalarda faqat muhim va ma'lum joylar ko'rsatiladi. Biror narsani "xaritaga kiritish" uni xuddi shunday muhim, e'tiborga loyiq va keng tanilgan qilish degan metaforik ma'noni anglatadi. Agar biror narsa "xaritada" bo'lsa, demak u mavjud, tan olingan va ahamiyatli.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Mahsulotni xaritaga qo'ymoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • put (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "erishishga sabab bo'lmoq", "olib chiqmoq" ma'nosini kasb etadi.
        • product (ot): Harakat obyektini – mashhur qilinayotgan mahsulotni bildiradi.
        • on the map (predlogli birikma): Bu qism idiomaning asosiy obrazli yukini tashlaydi, "mashhurlik", "tanilish", "ahamiyatlilik" darajasini bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Mahsulotni mashhur qilmoq / Tanitmoq
        • (Mahsulotni) Dunyoga tanitmoq
        • (Mahsulotni) Bozorga olib chiqmoq (muvaffaqiyatli)
        • (Mahsulotning) Nomini chiqarmoq
        • (Mahsulotni) Brendga aylantirmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot, xizmat yoki g‘oyani o‘zining sifati, innovatsionligi yoki samarali marketingi orqali keng ommaga tanitish, uni mashhur va o‘z sohasida muhim o‘rin egallaydigan darajaga olib chiqish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (mashhurlikka erishish yoki tanitish jarayonini/natijasini nomlash).
        • Baholash funksiyasi (biror mahsulot yoki kompaniyaning muvaffaqiyatini ijobiy baholash).
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (muvaffaqiyatni yorqin va esda qolarli ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): make (something) famous, bring (something) to prominence, establish (something), make (something) a household name, popularize (something).
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, lekin qarama-qarshi holatlar) remain obscure, go unnoticed, fail to make an impact.
        Variantlari: "put someone on the map", "put a place on the map" (ya'ni, nafaqat mahsulot, balki shaxs yoki joyni ham mashhur qilish uchun ishlatilishi mumkin).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asr boshlarida paydo bo‘lgan. Uning asosida geografik xaritalar yotadi. Xaritalarda odatda faqat muhim va taniqli joylar, shaharlar qayd etiladi. Shunga ko‘ra, biror narsani "xaritaga kiritish" uni xuddi shunday e'tiborga loyiq, tanilgan va ahamiyatli qilish degan metaforik ma'noni anglatgan. Agar biror narsa "xaritada" bo'lmasa, demak u noma'lum yoki ahamiyatsiz hisoblangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Their innovative marketing campaign really helped to put their new product on the map."

        "The success of that first smartphone put the company on the map as a major player in the tech industry."

        "We're confident that this unique feature will put our software on the map."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ularning innovatsion marketing kampaniyasi haqiqatan ham yangi mahsulotlarini mashhur qilishga yordam berdi."

        "O‘sha birinchi smartfonning muvaffaqiyati kompaniyani texnologiya sanoatidagi yirik o‘yinchi sifatida dunyoga tanitdi."

        "Ishonamizki, bu noyob xususiyat bizning dasturiy ta’minotimizni mashhur qiladi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: put one's nose to the grindstone

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: put one's nose to the grindstone

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Work Ethic Idioms (Mehnat etikasi idiomlari)
        • Diligence/Hard Work Idioms (Tirishqoqlik/Qattiq mehnat idiomlari)
        • Focus/Concentration Idioms (Diqqat/Jamlanish idiomlari)
        • Perseverance Idioms (Matonat/Sabr-bardosh idiomlari)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Put" (qo'ymoq), "one's nose" (o'zining burni), "to" (ga), "the grindstone" (charxtosh) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "qattiq va uzluksiz ishlash, o'zini butunlay ishga bag'ishlash" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora charxtoshda biror narsani (masalan, pichoqni) o'tkirlash uchun unga egilib, diqqat bilan ishlash obraziga asoslangan. Burnini charxtoshga yaqin tutib ishlash qattiq mehnat va konsentratsiyani anglatadi. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ko'pincha Ijobiy (Tirishqoqlik, mehnatsevarlik, fidoyilikni bildiradi). Ba'zan, agar haddan tashqari bo'lsa, og'ir va zerikarli mehnatga ishora qilishi mumkin, ammo ko'pincha maqtovga loyiq xususiyat sifatida qaraladi.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida ham ishlatilishi mumkin.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Egalik olmoshi + Ot + Predlog + Aniqlovchi + Ot (put + one's + nose + to + the + grindstone).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To work very hard and diligently, often for a long period of time, focusing intently on the task at hand. (Juda qattiq va tirishqoqlik bilan ishlash, ko'pincha uzoq vaqt davomida, qo'lidagi vazifaga qattiq e'tibor qaratish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Qadimda asboblarni charxtoshda o'tkirlash og'ir va diqqatni talab qiladigan mehnat bo'lgan. Ishchi charxtoshga egilib, burnini unga yaqin tutgan holda ishlagan, bu esa uning butun diqqati ishda ekanligini va qattiq mehnat qilayotganini ko'rsatgan. Bu obraz har qanday qattiq va uzluksiz mehnatga nisbatan ko'chirilgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "O'zining burnini charxtoshga qo'ymoq/tutmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • put (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l.
        • nose (ot): Obrazlilikning bir qismi, diqqatni jamlash va ishga yaqinlikni ifodalaydi.
        • grindstone (ot): Obrazlilikning markaziy elementi, qattiq, uzluksiz va ba'zan monoton mehnatni anglatadi.
        • one's (egalik olmoshi): Harakat kim tomonidan bajarilayotganini ko'rsatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Boshini ko‘tarmay ishlamoq
        • Yelkasiga oftob tekkizmay ishlamoq
        • Qattiq mehnat qilmoq / Jon kuydirib ishlamoq
        • O‘zini ishga urmoq / Ishga sho‘ng‘imoq
        • Ter to‘kib ishlamoq
        • Bel bog‘lab ishlamoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror vazifa yoki maqsadga erishish uchun barcha chalg‘ituvchi narsalarni bir chetga surib, bor diqqat-e’tiborni ishga qaratgan holda, uzoq vaqt davomida juda qattiq va sidqidildan mehnat qilish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Tavsiflovchi funksiya (mehnat qilish tarzini, uning intensivligini tavsiflash).
        • Baholash funksiyasi (ko'pincha mehnatsevarlikni ijobiy baholash).
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (qattiq mehnatni yorqin va esda qolarli ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): work hard, keep one's head down and work, buckle down, apply oneself, knuckle down, burn the midnight oil (agar kechasi ishlash nazarda tutilsa), slog away.
        Antonimlari (Ingliz tilida): slack off, take it easy, goof off, procrastinate, avoid work, shirk one's duties.
        Variantlari: Ko'pincha `keep one's nose to the grindstone` shaklida ham uchraydi, ma'nosi деярли bir xil.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XVI asrdan beri qo'llanilib kelinadi. Uning kelib chiqishi haqiqatan ham charxtoshda asboblarni (pichoq, qaychi va hk.) o'tkirlash jarayoni bilan bog'liq. O'sha paytlarda bu ish qo'lda bajarilgan va ishchi o'tkirlanayotgan asbobni charxtoshga qattiq bosib, diqqat bilan ishlashi kerak bo'lgan, buning natijasida uning yuzi va burni charxtoshga juda yaqin kelgan. Bu jarayon qattiq, monoton va diqqatni talab qiluvchi mehnatni anglatgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "She had to put her nose to the grindstone for months to finish the project on time."

        "If you want to succeed in this competitive industry, you need to be prepared to put your nose to the grindstone."

        "He's not one for shortcuts; he always puts his nose to the grindstone and does the work thoroughly."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Loyihani o‘z vaqtida tugatish uchun u bir necha oy boshini ko‘tarmay ishlashiga to‘g‘ri keldi."

        "Agar bu raqobatbardosh sohada muvaffaqiyat qozonmoqchi bo‘lsangiz, qattiq mehnat qilishga tayyor bo‘lishingiz kerak."

        "U oson yo‘llarni qidiradiganlardan emas; u har doim jon kuydirib ishlaydi va ishni puxta bajaradi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: put (someone) on hold

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: put (someone) on hold

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Telecommunication Idioms (Telefon aloqasiga oid idiomalar)
        • Delay/Postponement Idioms (Kechiktirish/Qoldirishga oid idiomalar)
        • Customer Service Idioms (Mijozlarga xizmat ko'rsatishga oid idiomalar)
        • Business Communication Idioms (Biznes muloqotiga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: Bu iboraning asosiy komponentlari ("put" - qo'ymoq, "on hold" - kutish rejimida/to'xtatilgan holda) o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. "On hold" birikmasining o'zi telefon suhbatlarida "kutish rejimiga o'tkazish" degan maxsus ma'noga ega. "Put someone on hold" esa bu holatni yuzaga keltiruvchi harakatni bildiradi. Ma'no qisman motivatsiyalangan, chunki "hold" (ushlab turish, to'xtatib turish) g'oyasi mavjud. Asosan telefon suhbatlariga oid bo'lsa-da, ba'zan biror ish yoki qarorni vaqtincha to'xtatib turishga nisbatan ham ko'chma ma'noda ishlatilishi mumkin.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya: Ko'pincha Neytral yoki biroz Salbiy (kutishga majbur qilish noqulaylik tug'dirishi mumkin). Ba'zan zaruriy protsedura sifatida qaraladi.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. Telefon muloqotida va mijozlarga xizmat ko'rsatishda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Fe'l + To'ldiruvchi + Predlogli birikma).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Olmosh/Ot + Predlog + Ot (put + someone + on + hold).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: (Telecommunications) To make someone wait on a telephone call, often while one finds information or another person. (Telefon suhbatida birovni kutish rejimiga o'tkazish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To interrupt a telephone conversation temporarily by making the other person wait, usually while one seeks information or connects to another line.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Telefon suhbatini vaqtincha "ushlab turish" (hold) yoki "to'xtatib turish", suhbatdoshni esa shu "ushlab turilgan" holatga "qo'yish".
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kimnidir) kutish rejimiga qo'ymoq / (Kimnidir) ushlab turishga qo'ymoq".

        Ma'no 2: To delay or postpone something (Biror narsani yoki qarorni kechiktirmoq, vaqtincha to'xtatib turmoq)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To delay making a decision about something or taking action on something; to postpone.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Telefon suhbatini kutish rejimiga qo'yish obrazining kengayib, har qanday ish, reja yoki qarorni vaqtincha "to'xtatib turish", "kutish holatiga" qo'yishga nisbatan ishlatilishi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsani) to'xtatib turishga qo'ymoq / kechiktirishga qo'ymoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • put (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l.
        • someone (olmosh/ot - obyekt): Harakat yo'naltirilgan shaxs.
        • on hold (predlogli birikma): Holatni ("kutish rejimida", "to'xtatilgan") bildiruvchi muhim qism. "Hold" bu yerda "to'xtash", "kutish" ma'nosini beradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Telefon suhbatida):

        • Kutish rejimiga o‘tkazmoq
        • Kuttirib turmoq (telefonda)
        • (Liniyada) ushlab turmoq
        • "Holdga" qo‘ymoq (so'zlashuvda)

        Ma'no 2 (Kechiktirish):

        • Kechiktirib turmoq / Vaqtincha qoldirmoq
        • To‘xtatib turmoq (biror ishni)
        • Muzlatib qo‘ymoq (qarorni, loyihani - obrazli)
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir harakat yoki holatni nomlash).
        • Regulyativ funksiya (suhbatni yoki jarayonni vaqtincha boshqarish).
        • Pragmatik funksiya (ma'lumot izlash, boshqa ishni bajarish uchun vaqt yutish; yoki biror masalani keyinga surish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: make someone wait (on the phone), ask someone to hold the line.
        • Ma'no 2: delay, postpone, shelve, defer, suspend.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: connect someone, put someone through, resume a call.
        • Ma'no 2: proceed with, go ahead with, implement, resume (a project).
        Variantlari: Ko'pincha `put someone/something on hold` shaklida ishlatiladi. `Be on hold` (kutish rejimida bo'lmoq) ham bog'liq ibora.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora telefon texnologiyalarining rivojlanishi bilan paydo bo'lgan. Telefon operatorlari yoki keyinchalik avtomatlashtirilgan tizimlar bir suhbatdoshni vaqtincha kutish rejimiga o'tkazib, boshqa liniyaga ulanish yoki ma'lumot izlash imkoniyatiga ega bo'lishgan. "Hold" so'zi bu yerda "ushlab turish" yoki "to'xtatib turish" ma'nosini anglatadi. Vaqt o'tishi bilan bu ibora nafaqat telefon suhbatlariga, balki boshqa kechiktiriladigan yoki vaqtincha to'xtatiladigan narsalarga nisbatan ham qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "Could you please put me on hold for a moment while I check that information for you?"

        (Ma'no 1): "I was put on hold for ten minutes listening to terrible music before I finally spoke to a representative."

        (Ma'no 2): "They decided to put the new project on hold until they secure more funding."

        (Ma'no 2): "Let's put that discussion on hold until the next meeting when we have more data."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Siz uchun o‘sha ma’lumotni tekshirgunimcha, meni bir daqiqaga kutish rejimiga o‘tkazib tura olasizmi?"

        (Ma'no 1): "Vakil bilan gaplashishimdan oldin meni o‘n daqiqa yoqimsiz musiqa eshitib, kutish rejimida ushlab turishdi."

        (Ma'no 2): "Ular ko‘proq mablag‘ topmaguncha yangi loyihani vaqtincha to‘xtatib turishga qaror qilishdi."

        (Ma'no 2): "Keling, ko‘proq ma’lumotga ega bo‘lganimizda, keyingi yig‘ilishgacha bu muhokamani qoldirib turamiz."


      Frazeologik Birlik Tahlili: put (something) on hold

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: put (something) on hold

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Delay/Postponement Idioms (Kechiktirish/Qoldirishga oid idiomalar)
        • Project Management Idioms (Loyiha boshqaruviga oid idiomalar)
        • Business Decision Idioms (Biznes qarorlariga oid idiomalar)
        • Telecommunication Idioms (Telefon aloqasiga oid idiomalar - ikkilamchi ma'no sifatida)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: Bu iboraning asosiy komponentlari ("put" - qo'ymoq, "on hold" - kutish rejimida/to'xtatilgan holda) o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. "On hold" birikmasi bu yerda "vaqtincha to'xtatilgan, kechiktirilgan holat" degan ma'noni beradi. "Put something on hold" esa biror narsani (reja, loyiha, qaror) shu holatga keltiruvchi harakatni bildiradi. Ma'no qisman motivatsiyalangan, chunki "hold" (ushlab turish, to'xtatib turish) g'oyasi mavjud.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ko'pincha Neytral (strategik qaror yoki vaziyat taqozosi). Ba'zan biroz Salbiy bo'lishi mumkin (agar kechiktirish nojo'ya yoki muammolarga olib kelsa).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. Ishbilarmonlik va kundalik nutqda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Fe'l + To'ldiruvchi + Predlogli birikma).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot/Olmosh + Predlog + Ot (put + something + on + hold).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: To delay or postpone something (Biror narsani, rejani, loyihani yoki qarorni kechiktirmoq, vaqtincha to'xtatib turmoq)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To delay making a decision about something or taking action on something; to postpone or suspend an activity or plan.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror ish, reja yoki qarorni vaqtincha "to'xtatib turish", "kutish holatiga" qo'yish. Bu telefon suhbatini "hold"ga qo'yish obrazining kengaygan ko'rinishi bo'lishi mumkin.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsani) to'xtatib turishga qo'ymoq / kechiktirishga qo'ymoq".

        Ma'no 2: (Telecommunications, kamroq tarqalgan, ammo mumkin) To make someone wait on a telephone call (Kimnidir telefon suhbatida kutish rejimiga o'tkazish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To interrupt a telephone conversation temporarily by making the other person wait. (Bu ma'no "put someone on hold" uchun ko'proq xos).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Telefon suhbatini vaqtincha "ushlab turish".
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Suhbatni/Kimnidir) kutish rejimiga qo'ymoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • put (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l.
        • something (ot/olmosh - obyekt): Harakat yo'naltirilgan narsa yoki masala.
        • on hold (predlogli birikma): Holatni ("vaqtincha to'xtatilgan", "kechiktirilgan", "kutish rejimida") bildiruvchi muhim qism.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'no uchun):

        Ma'no 1 (Biror narsani kechiktirish):

        • Kechiktirib turmoq / Vaqtincha qoldirmoq
        • To‘xtatib turmoq (biror ishni, loyihani)
        • Muzlatib qo‘ymoq (qarorni, loyihani - obrazli)
        • Keyinga surmoq

        Ma'no 2 (Telefon suhbatida, agar "something" suhbatni anglatsa):

        • Suhbatni kutish rejimiga o‘tkazmoq
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (kechiktirish yoki vaqtincha to'xtatish harakatini nomlash).
        • Regulyativ funksiya (jarayonlarni, rejalarni yoki qarorlarni vaqtincha boshqarish).
        • Pragmatik funksiya (strategik sabablar, resurs yetishmasligi yoki noaniqlik tufayli biror ishni keyinga surish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida, Ma'no 1 uchun): delay, postpone, shelve, defer, suspend, put off, put on the back burner.
        Antonimlari (Ingliz tilida, Ma'no 1 uchun): proceed with, go ahead with, implement, resume, expedite, fast-track.
        Variantlari: "something" o'rniga aniq bir narsa (plan, project, decision) keladi. `Be on hold` (to'xtatilgan/kechiktirilgan holatda bo'lmoq) ham bog'liq ibora.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu iboraning "biror narsani kechiktirish" ma'nosi, ehtimol, telefon texnologiyalaridagi "put someone on hold" iborasining kengayishi natijasida paydo bo'lgan. Telefonda suhbatdoshni "kutish rejimiga" qo'yish g'oyasi har qanday jarayon yoki rejani vaqtincha "to'xtatib turish" uchun metafora sifatida ishlatila boshlagan. "Hold" so'zining o'zi "ushlab turish", "to'xtatib turish" ma'nolariga ega bo'lib, bu iboraning asosini tashkil etadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        (Ma'no 1): "Due to budget cuts, we have to put the new marketing campaign on hold until next quarter."

        (Ma'no 1): "The board decided to put the expansion plans on hold pending further market research."

        (Ma'no 1): "Let's put this discussion on hold and come back to it when we have more information."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Byudjet qisqarishi tufayli biz yangi marketing kampaniyasini keyingi chorakka qadar to‘xtatib turishimizga to‘g‘ri keladi."

        (Ma'no 1): "Kengash bozor bo‘yicha qo‘shimcha tadqiqotlar o‘tkazilgunga qadar kengayish rejalarini vaqtincha to‘xtatib turishga qaror qildi."

        (Ma'no 1): "Keling, bu muhokamani qoldirib turamiz va ko‘proq ma’lumotga ega bo‘lganimizda unga qaytamiz."


      Frazeologik Birlik Tahlili: put (something) on the table

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: put (something) on the table

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Negotiation/Discussion Idioms (Muzokara/Muhokamaga oid idiomalar)
        • Proposal/Offer Idioms (Taklif/Tavsiyaga oid idiomalar)
        • Transparency/Openness Idioms (Ochiqlik/Shaffoflikka oid idiomalar)
        • Business Communication Idioms (Biznes muloqotiga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Put" (qo'ymoq), "something" (biror narsa) va "on the table" (stol ustiga) komponentlari o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. Biroq, birikma ko'chma ma'noda "biror masala, taklif yoki g'oyani ochiq muhokamaga qo'yish, rasman taklif qilish yoki ko'rib chiqish uchun taqdim etish" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. Bu yerda "stol" muzokaralar yoki muhokamalar o'tkaziladigan joyning metaforasi bo'lib xizmat qiladi. Ma'no qisman motivatsiyalangan, chunki biror narsani jismonan stol ustiga qo'yish uni ko'rish va muhokama qilish uchun taqdim etishni anglatadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Ochiqlik, konstruktiv muhokamaga tayyorlikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. Muzokaralar, yig'ilishlar va strategik muhokamalarda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Fe'l + To'ldiruvchi + Predlogli birikma).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot/Olmosh + Predlog + Aniqlovchi + Ot (put + something + on + the + table).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To formally offer or propose something (such as an idea, plan, or offer) for discussion, consideration, or negotiation. (Biror narsani (g'oya, reja yoki taklif kabi) muhokama qilish, ko'rib chiqish yoki muzokara qilish uchun rasman taklif qilish yoki ilgari surish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Muzokaralar yoki yig'ilishlar ko'pincha stol atrofida o'tkaziladi. Biror narsani "stol ustiga qo'yish" uni barcha ishtirokchilar ko'rishi, baholashi va muhokama qilishi uchun ochiqchasiga taqdim etish obrazini beradi. Bu shaffoflik va muhokamaga tayyorlikni anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsani) stol ustiga qo'ymoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • put (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l.
        • something (ot/olmosh - obyekt): Muhokamaga qo'yilayotgan masala, taklif yoki g'oya.
        • on the table (predlogli birikma): Bu qism idiomaning asosiy obrazli yukini tashlaydi, "ochiq muhokamaga", "ko'rib chiqish uchun" degan ma'noni beradi. "Table" bu yerda muhokama maydonining ramzi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Masalani/Taklifni o‘rtaga tashlamoq
        • Muhokamaga qo‘ymoq
        • Ochiqchasiga taklif qilmoq
        • Ko‘rib chiqish uchun taqdim etmoq
        • Kun tartibiga kiritmoq (taklifni)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror g‘oya, reja, taklif yoki masalani yashirmasdan, barcha manfaatdor tomonlar ko‘rib chiqishi, muhokama qilishi va bir qarorga kelishi uchun ochiqchasiga taqdim etish yoki ilgari surish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (taklif kiritish yoki masalani muhokamaga qo'yish harakatini nomlash).
        • Pragmatik funksiya (muzokaralarni boshlash, muhokamani rag'batlantirish, shaffoflikni namoyish etish).
        • Regulyativ funksiya (yig'ilish yoki muzokara jarayonini yo'naltirish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): propose, suggest, offer, bring up for discussion, submit (a proposal), present (an idea).
        Antonimlari (Ingliz tilida): keep something secret, hold back (information/an offer), withdraw (a proposal), take something off the table.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan "lay something on the table" shakli ham o'xshash ma'noda ishlatilishi mumkin.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora muzokaralar va kelishuvlar tuziladigan stol obrazidan kelib chiqqan. Biror narsani "stol ustiga qo'yish" uni barcha tomonlar ko'rishi va muhokama qilishi uchun ochiqchasiga taqdim etishni anglatgan. Bu, ayniqsa, qimor o'yinlarida tikilgan pullarni stol ustiga qo'yish bilan ham bog'liq bo'lishi mumkin, bu esa o'yinning shaffofligini ta'minlagan. Keyinchalik bu ibora har qanday taklif yoki masalani ochiq muhokamaga qo'yish uchun keng qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The union decided to put their final offer on the table during the negotiations."

        "Let's put all options on the table before we make a decision on this important matter."

        "He wasn't afraid to put his controversial ideas on the table for the team to consider."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kasaba uyushmasi muzokaralar davomida o‘zining oxirgi taklifini o‘rtaga tashlashga qaror qildi."

        "Keling, bu muhim masala bo‘yicha qaror qabul qilishdan oldin barcha variantlarni muhokamaga qo‘yaylik."

        "U o‘zining bahsli g‘oyalarini jamoa ko‘rib chiqishi uchun ochiqchasiga taklif qilishdan qo‘rqmadi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: put (someone) through

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: put (someone) through

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Telecommunication Idioms (Telefon aloqasiga oid idiomalar - ulab berish)
        • Experience/Ordeal Idioms (Tajriba/Og'ir sinovga oid idiomalar - boshdan kechirishga majbur qilish)
        • Education/Training Idioms (Ta'lim/O'qitishga oid idiomalar - o'qish xarajatlarini to'lash)
        • Testing/Examination Idioms (Sinov/Imtihonga oid idiomalar - sinovdan o'tkazish)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Put" (qo'ymoq) fe'li va "through" (orqali, bo'ylab) ravish zarrachasi/predlogining birikmasi kontekstga qarab turli xil ko'chma ma’nolarni anglatadi. Har bir ma’noda "biror jarayon yoki holat orqali o'tkazish" obrazi mavjud bo‘lib, bu ma’noni qisman motivatsiyalaydi. Birikmaning o‘zi turg‘un frazaviy fe'l hisoblanadi va uning ma'nosi ko'pincha literal ma'nodan farq qiladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya: Ma'nosiga qarab Neytral, Salbiy (og'ir sinov) yoki Ijobiy (yordam berish) bo'lishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l, odatda o'timli).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Olmosh/Ot (obyekt) + Ravish zarrachasi/Predlog (put + someone + through). Ba'zan "put someone through to someone/something" kabi qo'shimcha predlogli birikma bilan kelishi mumkin.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: (Telecommunications) To connect someone by telephone to the person they want to speak to. (Telefon orqali kimnidir boshqa birovga ulab berish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To connect one person to another on the telephone.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bir kishini telefon liniyasi "orqali" (through) boshqa kishiga "o'tkazish" yoki "yetkazish".
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kimnidir) orqali o'tkazmoq/qo'ymoq".

        Ma'no 2: To make someone experience something difficult, unpleasant, or painful. (Kimnidir qiyin, noxush yoki og'riqli narsani boshdan kechirishga majbur qilish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To cause someone to suffer or endure a difficult or unpleasant experience.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror kishini qiyinchiliklar yoki sinovlar "ichidan" (through) "o'tkazish", uni bu jarayonga "solish".
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kimnidir) orqali o'tkazmoq/qo'ymoq".

        Ma'no 3: To pay for someone to attend school, college, or university. (Kimningdir maktab, kollej yoki universitetda o'qishi uchun pul to'lash)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To pay the costs for someone to be a student at a place of education.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror kishini ta'lim jarayoni "orqali" (through) moliyaviy yordam bilan "o'tkazish", uning o'qishini ta'minlash.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kimnidir) orqali o'tkazmoq/qo'ymoq".

        Ma'no 4: To make someone do or undergo a test or examination. (Kimnidir test yoki imtihondan o'tkazish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To subject someone to a test, examination, or rigorous process.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror kishini sinov yoki imtihon jarayoni "orqali" (through) "o'tkazish".
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kimnidir) orqali o'tkazmoq/qo'ymoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • put (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l.
        • someone (olmosh/ot - obyekt): Harakat yo'naltirilgan shaxs.
        • through (ravish zarrachasi/predlog): Jarayon, vosita yoki holat "orqali" o'tishni bildiruvchi muhim qism, frazaviy fe'lning ma'nosini shakllantiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Telefon orqali ulab berish):

        • (Telefonda) Ulab bermoq
        • Bog‘lab bermoq
        • Liniyaga ulamoq

        Ma'no 2 (Qiyinchilikdan o'tkazish):

        • Boshiga solmoq (qiyinchilikni)
        • Azob bermoq / Qiynamoq
        • Sinovdan o‘tkazmoq (og'ir)
        • Mashaqqatga duchor qilmoq

        Ma'no 3 (O'qish xarajatini to'lash):

        • O‘qitmoq (xarajatini ko'tarib)
        • O‘qishiga pul to‘lamoq
        • Ta’lim olishiga yordam bermoq (moliyaviy)

        Ma'no 4 (Test/Imtihondan o'tkazish):

        • Sinovdan o‘tkazmoq
        • Imtihon qilmoq
        • Tekshiruvdan o‘tkazmoq
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir harakat yoki jarayonni nomlash).
        • Regulyativ/Fasilitativ funksiya (aloqani o'rnatish, ta'limni ta'minlash).
        • Pragmatik funksiya (kimnidir qiyin ahvolga solish yoki aksincha, yordam berish).
        • Ekspressiv funksiya (boshdan kechirilgan qiyinchilikning darajasini ifodalashi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: connect (by phone), transfer (a call).
        • Ma'no 2: subject someone to, make someone endure, cause someone to suffer.
        • Ma'no 3: finance someone's education, pay for someone's schooling.
        • Ma'no 4: test, examine, subject to an ordeal.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: disconnect, hang up on.
        • Ma'no 2: spare someone (from an ordeal), protect someone from.
        • Ma'no 3: refuse to pay for education.
        • Ma'no 4: exempt from a test.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Put" fe'li va "through" predlog/zarrachasining birikmasidan kelib chiqqan. "Through" so'zi biror narsaning "ichidan", "bo'ylab" yoki "bir uchidan ikkinchi uchiga" o'tishni anglatadi. Bu frazaviy fe'lning turli ma'nolari shu asosiy "biror jarayon yoki holat orqali o'tkazish" g'oyasining metaforik kengayishi natijasida paydo bo'lgan. Masalan, telefon liniyasi "orqali" ulanish yoki qiyinchiliklar "ichidan" o'tish.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "Could you put me through to the sales department, please?"

        (Ma'no 2): "The war put the entire nation through a terrible ordeal."

        (Ma'no 3): "Her parents worked hard to put all their children through college."

        (Ma'no 4): "The recruits were put through a series of rigorous fitness tests."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Iltimos, meni savdo bo‘limiga ulab bera olasizmi?"

        (Ma'no 2): "Urush butun xalqni dahshatli sinovdan o‘tkazdi."

        (Ma'no 3): "Uning ota-onasi barcha farzandlarini kollejda o‘qitish uchun qattiq mehnat qilishdi."

        (Ma'no 4): "Yangi chaqirilganlar bir qator qattiq jismoniy sinovlardan o‘tkazildi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: pyramid scheme

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: pyramid scheme

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Financial Fraud Idioms (Moliyaviy firibgarlikka oid idiomalar/atamalar)
        • Business/Investment Scams (Biznes/Investitsiya aldovlariga oid atamalar)
        • Illegal Activities (Noqonuniy faoliyatlarga oid atamalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Termin (Term) Izoh: "Pyramid" (piramida) va "scheme" (sxema, reja, nayrang) so'zlari o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. Bu yerda "piramida" bunday sxemaning ierarxik tuzilishini – tepada kam sonli odamlar va pastga qarab kengayib boruvchi ishtirokchilar qatlamini anglatuvchi metaforadir. "Scheme" esa ko'pincha salbiy ma'noda, yashirin yoki aldovga asoslangan rejani bildiradi. Birikma "ishtirokchilarni yangi a'zolarni jalb qilish orqali daromad topishga undaydigan, ammo haqiqiy mahsulot yoki xizmat savdosiga asoslanmagan, ko'pincha noqonuniy va barqaror bo'lmagan moliyaviy model" degan aniq, ixtisoslashgan ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi va bu atama moliyaviy sohada keng qo'llaniladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Kuchli Salbiy (Firibgarlik, aldov, noqonuniylikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. OAV, huquqiy va moliyaviy hujjatlarda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Sifat vazifasidagi ot + Ot).
        Ichki Strukturasi: Ot (sifatlovchi vazifasida) + Ot (pyramid + scheme).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (odatda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A fraudulent investment scheme in which participants make money primarily by recruiting new members, rather than by selling actual products or services. The money from new recruits is used to pay earlier investors, and the scheme collapses when recruitment slows down. (Ishtirokchilar haqiqiy mahsulot yoki xizmatlarni sotishdan ko'ra, asosan yangi a'zolarni jalb qilish orqali pul ishlaydigan firibgarlik investitsiya sxemasi. Yangi a'zolardan kelgan pullar avvalgi investorlarga to'lash uchun ishlatiladi va jalb qilish sekinlashganda sxema barbod bo'ladi).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bunday sxemaning tuzilishi geometrik piramidaga o'xshaydi: tepada bir yoki bir nechta asoschi, ularning ostida ular jalb qilgan bir nechta odam, ularning har biri yana bir nechta odamni jalb qiladi va hokazo. Pul oqimi asosan pastdan tepaga qarab harakatlanadi. Piramidaning asosi (yangi a'zolar) yetarlicha kengaymasa, tuzilma qulaydi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Piramida sxemasi/rejasi".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • pyramid (ot, sifatlovchi vazifasida): Sxemaning ierarxik va barqaror bo'lmagan tuzilishini anglatuvchi metafora.
        • scheme (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, bu yerda "reja", "tuzilma", ko'pincha "firibgarlik rejasi" ma'nosini beradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Moliyaviy piramida", "Piramida sxemasi".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Aldov yo‘li bilan pul yig‘ish sxemasi
        • Firibgarlik tarmog‘i
        • (Ba'zan noto'g'ri bo'lsa-da) Tarmoqli marketing (agar u piramida elementlariga ega bo'lsa)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Ishtirokchilarning daromadi asosan yangi a'zolarni jalb qilishdan olingan mablag'lar hisobiga shakllanadigan, haqiqiy mahsulot yoki xizmat savdosiga asoslanmagan, odatda noqonuniy va oxir-oqibat barbod bo'ladigan moliyaviy firibgarlik tuzilmasi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maxsus turdagi moliyaviy firibgarlikni nomlash).
        • Baholash funksiyasi (kuchli salbiy baho berish).
        • Ogohlantiruvchi funksiya (odamlarni bunday sxemalardan ehtiyot bo'lishga undash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): Ponzi scheme (o'xshash, lekin ba'zi farqlari bor), financial pyramid.
        Antonimlari (Ingliz tilida): legitimate business, sustainable investment, (aniq antonimik FB yo'q).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu atama XX asrda, ayniqsa, Charlz Ponzi tomonidan 1920-yillarda amalga oshirilgan mashhur firibgarlik sxemasidan keyin keng tarqala boshlagan (garchi "Ponzi sxemasi" va "piramida sxemasi" o'rtasida ba'zi texnik farqlar bo'lsa ham). "Piramida" so'zi bunday sxemalarning pastdan yuqoriga qarab kengayib, so'ng qulaydigan tuzilishini aniq ifodalagani uchun ishlatilgan. Ko'plab mamlakatlarda bunday sxemalar noqonuniy hisoblanadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The authorities warned the public about a new pyramid scheme promising unrealistically high returns on investment."

        "Many people lost their life savings after being lured into a cleverly disguised pyramid scheme."

        "It's important to differentiate between legitimate multi-level marketing and illegal pyramid schemes."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Rasmiylar aholini investitsiyalardan haddan tashqari yuqori daromad va’da qilayotgan yangi moliyaviy piramida haqida ogohlantirdi."

        "Ko‘pchilik odamlar ustalik bilan yashirilgan piramida sxemasiga aldanganidan keyin butun jamg‘armalaridan ayrilishdi."

        "Qonuniy ko‘p bosqichli marketing va noqonuniy piramida sxemalarini farqlash muhimdir."


      Frazeologik Birlik Tahlili: red ink

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: red ink

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Financial/Accounting Idioms (Moliyaviy/Buxgalteriya hisobiga oid idiomalar/atamalar)
        • Business Performance Idioms (Biznes samaradorligiga oid idiomalar)
        • Loss/Deficit Idioms (Zarar/Kamomadga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Termin (Term) Izoh: "Red" (qizil) sifati va "ink" (siyoh) oti o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini saqlab qolgan. Biroq, bu birikma buxgalteriya hisobida zararlarni yoki qarzni qizil siyoh bilan yozish an'anasidan kelib chiqqan holda, "moliyaviy zarar", "kamomad", "qarz" degan ixtisoslashgan, ko'chma ma'noni anglatadi. Ma'no komponentlaridan qisman, tarixiy an'ana orqali kelib chiqadi va bu atama moliyaviy sohada keng qo'llaniladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Kuchli Salbiy (Moliyaviy muammo, zarar, qarzni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. Moliyaviy hisobotlar, biznes yangiliklari va tahlillarida keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Sifat + Ot).
        Ichki Strukturasi: Sifat + Ot (red + ink).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (odatda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi, ko'pincha "be in the red ink", "show red ink" kabi fe'llar bilan).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A financial loss or debt; a situation where a company or organization is spending more money than it is earning. (Moliyaviy zarar yoki qarz; kompaniya yoki tashkilot topayotganidan ko'ra ko'proq pul sarflayotgan vaziyat).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): An'anaviy buxgalteriya hisobida moliyaviy zararlar, defitsitlar yoki qarzlar hisobot daftarlarida qizil siyoh bilan yozilgan (foyda esa qora yoki ko'k siyoh bilan). Bu an'ana "qizil siyoh"ni moliyaviy yo'qotishlarning ramziy ifodasiga aylantirgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qizil siyoh".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • red (sifat): Bu yerda ramziy ma'no kasb etib, "zarar", "defitsit"ni anglatadi.
        • ink (ot): "Siyoh" ma'nosida, buxgalteriya yozuvlariga ishora qiladi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan keng qo'llanilmaydi, lekin "qizilga kirish" kabi iboralar qisman o'xshash bo'lishi mumkin).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Moliyaviy zarar / Yo‘qotish
        • Kamomad / Defitsit
        • Qarzga botish / Zararga ishlash
        • Minusga kirish (so'zlashuvda)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kompaniya, tashkilot yoki shaxsning daromadlaridan xarajatlari oshib ketishi natijasida yuzaga keladigan moliyaviy zarar, kamomad yoki qarz holati.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (moliyaviy zarar holatini nomlash).
        • Baholash funksiyasi (moliyaviy ahvolni salbiy baholash).
        • Signal funksiyasi (muammolar mavjudligidan darak berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): loss, deficit, debt, be in the red, financial trouble, negative balance.
        Antonimlari (Ingliz tilida): profit, surplus, black ink, be in the black, positive balance.
        Variantlari: Ko'pincha "spill red ink" (zarar ko'rmoq), "awash in red ink" (zararga botgan) kabi iboralarda uchraydi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu atama XX asr boshlarida buxgalteriya amaliyotidan kelib chiqqan. Moliyaviy hisobotlarda foydani qora yoki ko'k siyoh bilan, zararni esa ajralib turishi uchun qizil siyoh bilan belgilash odatiy hol bo'lgan. Shu sababli "red ink" iborasi moliyaviy yo'qotishlar va qarzlarning sinonimiga aylangan. Bu an'ana bugungi kunda ham ba'zi joylarda saqlanib qolgan yoki hech bo'lmaganda ramziy ma'noda tushuniladi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The company has been swimming in red ink for the past three quarters due to falling sales."

        "Investors are concerned about the amount of red ink on the balance sheet."

        "The new management team is tasked with stopping the flow of red ink and returning the company to profitability."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kompaniya savdo hajmining pasayishi tufayli so‘nggi uch chorak davomida katta moliyaviy zararga botgan."

        "Investorlar balans hisobotidagi kamomad miqdoridan xavotirda."

        "Yangi rahbariyat jamoasiga zararlarni to‘xtatish va kompaniyani foydaga qaytarish vazifasi yuklangan."


      Frazeologik Birlik Tahlili: red tape

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: red tape

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Bureaucracy/Officialdom Idioms (Byurokratiya/Rasmiyatchilikka oid idiomalar)
        • Obstacle/Delay Idioms (To'siq/Kechikishga oid idiomalar)
        • Government/Administration Idioms (Hukumat/Ma'muriyatga oid idiomalar)
        • Business Regulation Idioms (Biznesni tartibga solishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Red" (qizil) va "tape" (lenta, tasma) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "ortiqcha rasmiyatchilik, byurokratik to'siqlar, keraksiz qog'ozbozlik" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora tarixiy an'anaga asoslangan bo'lib, uning ma'nosi komponentlaridan butunlay ko'chma va obrazli tarzda shakllangan.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Kuchli Salbiy (Byurokratiyaning salbiy jihatlari, samarasizlik, kechikishlar, qiyinchiliklarni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. OAV, siyosiy munozaralar va kundalik nutqda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Sifat + Ot).
        Ichki Strukturasi: Sifat + Ot (red + tape).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (odatda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi, ko'pincha "cut through the red tape", "too much red tape" kabi birikmalarda). Sanalmaydigan ot sifatida ishlatiladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): Excessive bureaucracy or adherence to official rules and formalities, seen as an obstruction to action or decision-making. (Haddan tashqari byurokratiya yoki rasmiy qoidalar va rasmiyatchiliklarga rioya qilish, bu harakat yoki qaror qabul qilishga to'sqinlik sifatida qaraladi).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Tarixan Angliyada va boshqa Yevropa mamlakatlarida XVI asrdan boshlab rasmiy hukumat hujjatlari, ayniqsa huquqiy hujjatlar va petitsiyalar qizil rangli lenta bilan bog'langan. Vaqt o'tishi bilan, bu qizil lenta hujjatlarni qayta ishlash va tasdiqlash bilan bog'liq bo'lgan uzoq, murakkab va ko'pincha keraksiz rasmiyatchilik jarayonlarining ramziga aylangan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qizil lenta/tasma".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • red (sifat): Bu yerda tarixiy an'anaga ishora qilib, "rasmiy", "hukumatga oid" degan ma'noni kuchaytiradi.
        • tape (ot): "Lenta" ma'nosida, hujjatlarni bog'lash amaliyotiga va shu orqali byurokratik jarayonlarga metonimik ishora qiladi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Byurokratiya / Byurokratizm
        • Rasmiyatchilik / Ortiqcha rasmiyatchilik
        • Qog‘ozbozlik
        • Sansolarlik
        • Idorabozlik
        • Byurokratik to‘siqlar
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror ishni bajarish yoki qaror qabul qilish jarayonini sekinlashtiradigan yoki murakkablashtiradigan haddan tashqari ko‘p rasmiy qoidalar, tartiblar, hujjatlar va byurokratik amallar majmui.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (byurokratik to'siqlar va rasmiyatchilikni nomlash).
        • Baholash funksiyasi (kuchli salbiy baho berish, tanqid qilish).
        • Ekspressiv funksiya (norozilik va sabrsizlikni ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): bureaucracy, officialism, paperwork, bumf (Brit., informal), official procedures (neytralroq), administrative hurdles.
        Antonimlari (Ingliz tilida): efficiency, streamlined process, deregulation, simplicity, (aniq antonimik FB yo'q).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "Cut through the red tape" (byurokratik to'siqlarni yengib o'tish) kabi bog'liq iboralar mavjud.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu iboraning kelib chiqishi XVI-XVII asrlarda Angliyada rasmiy hukumat hujjatlarini, xususan, muhim huquqiy hujjatlarni va parlament petitsiyalarini qizil rangli lenta bilan bog‘lash amaliyotiga borib taqaladi. Bu rang rasmiylik va muhimlikni bildirgan. Biroq, vaqt o‘tishi bilan bu hujjatlarni qayta ishlash jarayonlari juda murakkablashib, ko‘p vaqt talab qiladigan bo‘lgan va "red tape" iborasi aynan shu sekin, samarasiz va ortiqcha rasmiyatchilik bilan to‘la byurokratik jarayonlarning ramziga aylangan. Bu ibora XIX asrga kelib keng tarqalgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Entrepreneurs often complain about the amount of red tape involved in starting a new business."

        "We need to find ways to cut through the red tape to make government services more efficient."

        "The project was delayed for months due to bureaucratic red tape."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Tadbirkorlar ko‘pincha yangi biznes boshlash bilan bog‘liq bo‘lgan qog‘ozbozlik miqdoridan shikoyat qilishadi."

        "Hukumat xizmatlarini samaraliroq qilish uchun biz byurokratik to‘siqlarni yengib o‘tish yo‘llarini topishimiz kerak."

        "Loyiha byurokratik sansolarlik tufayli bir necha oyga kechiktirildi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: Robert's Rules of Order

      FRAZEOLOGIK BIRLIK (Turg'un Atama): Robert's Rules of Order

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Parliamentary Procedure (Parlament protsedurasi)
        • Meeting Management (Yig'ilishlarni boshqarish)
        • Formal Governance (Rasmiy boshqaruv)
        • Organizational Rules (Tashkiliy qoidalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Termin (Term) / Proper Name (Atoqli Ot Birikmasi) Izoh: Bu aniq bir qo'llanma (kitob) nomidir va shu sababli idiomatiklik darajasi deyarli yo'q. "Robert's" muallifga (Henry Martyn Robert) ishora qiladi, "Rules of Order" esa "tartib qoidalari" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma yig'ilishlarni olib borish va qaror qabul qilishning ma'lum bir standartlashtirilgan tizimini anglatadi. U frazeologik birlikdan ko'ra ko'proq maxsus atama yoki atoqli ot birikmasi hisoblanadi. Biroq, u turg'un ifoda sifatida keng qo'llaniladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Tartib, adolat, samaradorlik, rasmiylikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Parlamentlar, assambleyalar, kengashlar, uyushmalar va boshqa ko'plab rasmiy tashkilotlarning yig'ilishlarida qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Ot birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Egalik olmoshi bilan kelgan Atoqli Ot + Ot + Predlog + Ot (Robert's + Rules + of + Order).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (odatda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A widely used manual of parliamentary procedure in the United States, written by Henry Martyn Robert, which governs the conduct of meetings and decision-making in most deliberative assemblies. (AQShda keng qo'llaniladigan parlament protsedurasi bo'yicha qo'llanma, Genri Martin Robert tomonidan yozilgan bo'lib, u ko'pchilik maslahat organlarida yig'ilishlarni o'tkazish va qaror qabul qilishni tartibga soladi).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik yo'q, chunki bu aniq bir qo'llanma nomidir. Ma'no to'g'ridan-to'g'ri va aniq.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Robertning Tartib Qoidalari".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • Robert's: Muallifning nomiga ishora qiladi, qo'llanmaning kelib chiqishini bildiradi.
        • Rules: "Qoidalar" – qo'llanmaning asosiy mazmunini anglatadi.
        • of Order: "Tartibga oid" – qoidalar qaysi sohaga tegishli ekanligini aniqlashtiradi (yig'ilish tartibi).
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Robertning Tartib Qoidalari" (aynan tarjimasi).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Yig‘ilish o‘tkazish reglamenti (umumiy ma'noda)
        • Parlament protsedurasi qoidalari
        • Majlis olib borish tartibi
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Genri Martin Robert tomonidan yozilgan va AQSh hamda boshqa ba'zi mamlakatlarda tashkilotlar, assotsiatsiyalar va boshqa guruhlar tomonidan yig'ilishlarni adolatli va samarali o'tkazish, muhokamalar olib borish va qarorlar qabul qilish uchun qo'llanma sifatida ishlatiladigan standartlashtirilgan parlament protseduralari to'plami.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (aniq bir protseduralar to'plamini, qo'llanmani nomlash).
        • Regulyativ funksiya (yig'ilishlar va muhokamalarning borishini tartibga solish).
        • Normativ funksiya (yig'ilish o'tkazish uchun standartlarni belgilash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): parliamentary procedure, rules of order, (qisqartmasi) RONR.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo'q, lekin qarama-qarshi holatlar) chaos, disorder, informal meeting, lack of procedure.
        Variantlari: To'liq nomi "Robert's Rules of Order Newly Revised" (RONR) bo'lib, vaqti-vaqti bilan yangilanib turadi. Ko'pincha shunchaki "Robert's Rules" deb ham ataladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu qo'llanma birinchi marta 1876 yilda AQSh armiyasi ofitseri Genri Martin Robert tomonidan nashr etilgan. U AQSh Kongressi protseduralaridan ilhomlangan, ammo ularni oddiy fuqarolik tashkilotlari uchun moslashtirishni maqsad qilgan. Qo'llanma yig'ilishlarda tartibni saqlash, barcha a'zolarning fikrini bildirish huquqini ta'minlash va ko'pchilik ovozi bilan qaror qabul qilish tamoyillariga asoslanadi. Bugungi kunda u ko'plab yangilangan nashrlarga ega.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy yig'ilishlar kontekstida):

        "The chairperson reminded the members that the meeting would be conducted according to Robert's Rules of Order."

        "If you're unsure about the correct procedure for making a motion, you should consult Robert's Rules of Order."

        "Many non-profit organizations adopt Robert's Rules of Order to ensure fair and orderly meetings."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Rais a'zolarga yig'ilish Robertning Tartib Qoidalariga muvofiq o'tkazilishini eslatdi."

        "Agar taklif kiritishning to'g'ri tartibi haqida ishonchingiz komil bo'lmasa, Robertning Tartib Qoidalariga murojaat qilishingiz kerak."

        "Ko'pgina notijorat tashkilotlari adolatli va tartibli yig'ilishlarni ta'minlash uchun Robertning Tartib Qoidalarini qabul qiladilar."


      Frazeologik Birlik Tahlili: roll out a product

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: roll out a product

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Product Launch Idioms (Mahsulotni bozorga chiqarishga oid idiomalar)
        • Marketing/Business Strategy Idioms (Marketing/Biznes strategiyasiga oid idiomalar)
        • Introduction/Implementation Idioms (Taqdim etish/Joriy qilishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal verb 'roll out' + object 'a product') Izoh: "Product" (mahsulot) o'zining asosiy ma'nosini saqlab qolgan. "Roll out" frazaviy fe'li bu yerda "yangi mahsulot yoki xizmatni rasman taqdim etish, bozorga chiqarish yoki bosqichma-bosqich joriy qilish" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. "Roll" (dumalatmoq, yoymoq) fe'lining biror narsani asta-sekin ochish, yoyish yoki taqdim etish obrazi bilan "out" (tashqariga, ommaga) zarrachasining birikishi bu ma'noni qisman motivatsiyalaydi. Bu frazaviy fe'l, ayniqsa, yangi narsalarni bosqichma-bosqich joriy etishga nisbatan turg'un qo'llaniladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Yangi narsaning paydo bo'lishi, rivojlanish).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. Biznes, texnologiya va marketing sohalarida keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + To'ldiruvchi).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Noma'lum artikl + Ot (roll + out + a + product).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To officially make a new product, service, or system available for the first time, often in a planned, phased manner. (Yangi mahsulot, xizmat yoki tizimni birinchi marta rasman taqdim etish, ko'pincha rejalashtirilgan, bosqichma-bosqich tarzda).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsani (masalan, gilamni yoki xaritani) o'ralgan holatidan "yoyib ochish" (roll out) obrazi, yangi mahsulot yoki xizmatni asta-sekinlik bilan, bosqichma-bosqich ommaga taqdim etish yoki bozorga chiqarish g'oyasiga ko'chirilgan. Bu jarayonning nazorat ostida va rejalashtirilganligiga ishora qiladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Mahsulotni dumalatib/yoyib chiqarmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • roll out (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "bozorga chiqarish", "joriy qilish" ma'nosini beradi.
          • roll (fe'l): Harakatning asosini tashkil etadi, bosqichma-bosqichlikni ifodalashi mumkin.
          • out (ravish zarrachasi): "Tashqariga", "ommaga" degan yo'nalishni beradi.
        • product (ot): Harakat obyektini – bozorga chiqarilayotgan mahsulotni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Mahsulotni bozorga chiqarmoq / Ishga tushirmoq
        • (Yangi mahsulotni) Taqdim etmoq / Joriy qilmoq
        • (Mahsulotni) Ommalashtirishni boshlamoq
        • (Bosqichma-bosqich) Amalga oshirmoq (yangi tizimni)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Yangi ishlab chiqilgan mahsulot, xizmat yoki tizimni keng ommaga yoki ma'lum bir bozorga birinchi marta, odatda oldindan rejalashtirilgan tartibda va bosqichma-bosqich taqdim etish, joriy qilish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (yangi mahsulotni bozorga chiqarish jarayonini nomlash).
        • Protsessual funksiya (biror narsaning bosqichma-bosqich joriy etilishini bildiradi).
        • Informativ funksiya (yangi mahsulot yoki xizmatning paydo bo'lishi haqida xabar berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): launch a product, introduce a product, release a product, unveil a product, (ba'zan) deploy (a system/software).
        Antonimlari (Ingliz tilida): withdraw a product, recall a product, discontinue a product, phase out a product.
        Variantlari: "roll out a new service", "roll out a new system", "roll out a campaign" (ya'ni, "roll out" boshqa yangi joriy qilinadigan narsalar bilan ham ishlatilishi mumkin).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora, ehtimol, biror narsani (masalan, o'ram, gilam) jismonan "dumalatib ochish" yoki "yoyish" obrazidan kelib chiqqan. Bu harakat asta-sekinlik va nazorat ostida amalga oshiriladi. XX asr o'rtalaridan boshlab, bu metafora yangi mahsulotlar, dasturlar yoki siyosatlarni ommaga bosqichma-bosqich va rejalashtirilgan tarzda taqdim etishga nisbatan qo'llanila boshlagan. Ayniqsa, harbiy sohada yangi texnika yoki strategiyalarni "yoyish" (joriy qilish) ma'nosida ham ishlatilgan bo'lishi mumkin.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The company plans to roll out its new software in phases, starting with a beta test next month."

        "Apple is expected to roll out a new iPhone model later this year."

        "They are carefully planning how to roll out the new employee training program across all departments."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kompaniya o‘zining yangi dasturiy ta’minotini kelasi oy beta-testdan boshlab, bosqichma-bosqich bozorga chiqarishni rejalashtirmoqda."

        "Apple kompaniyasining shu yil oxirida yangi iPhone modelini taqdim etishi kutilmoqda."

        "Ular yangi xodimlarni o‘qitish dasturini barcha bo‘limlarda qanday qilib joriy qilishni sinchkovlik bilan rejalashtirishmoqda."


      Frazeologik Birlik Tahlili: rule (someone) out of order

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: rule (someone) out of order

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Parliamentary Procedure Idioms (Parlament protsedurasiga oid idiomalar)
        • Meeting Management Idioms (Yig'ilishlarni boshqarishga oid idiomalar)
        • Formal Conduct/Discipline Idioms (Rasmiy xulq-atvor/Intizomga oid idiomalar)
        • Legal/Chairmanship Idioms (Huquqiy/Raislikka oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Rule" (qaror chiqarmoq, hukm qilmoq), "someone" (kimdir) va "out of order" (tartibdan tashqari, qoidaga zid) komponentlari o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. "Out of order" birikmasining o'zi rasmiy yig'ilishlarda "belgilangan tartib yoki qoidalarga mos kelmaydigan" degan maxsus ma'noga ega. "Rule someone out of order" esa rais yoki vakolatli shaxs tomonidan biror kishining xatti-harakati yoki so'zlarini qoidalarga zid deb e'lon qilish harakatini bildiradi. Ma'no qisman motivatsiyalangan, chunki "tartibdan tashqari" degan g'oya mavjud. Bu ibora asosan rasmiy yig'ilishlar va parlament muhokamalari kontekstida qo'llaniladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (rasmiy qarorni ifodalaydi) yoki biror shaxsga nisbatan Salbiy (uning harakati qoralanganini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Parlament, sud, yirik korporativ yig'ilishlar va boshqa rasmiy majlislar kontekstida ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Fe'l + To'ldiruvchi + Predlogli birikma/Ravish birikmasi).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Olmosh/Ot (obyekt) + Ravish birikmasi/Predlogli birikma (rule + someone + out of order).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): (Of a chairperson or presiding officer) To officially declare that a remark, motion, or action by a member is not in accordance with the established rules of procedure of a meeting or assembly. ((Rais yoki raislik qiluvchi shaxs tomonidan) a'zoning biror so'zi, taklifi yoki harakatini yig'ilish yoki majlisning belgilangan protsedura qoidalariga mos kelmasligini rasman e'lon qilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Rule" so'zi bu yerda "rasmiy qaror chiqarish" yoki "hukm qilish" ma'nosida keladi. "Out of order" esa "belgilangan tartibdan chetga chiqqan", "qoidalarga zid" degan holatni bildiradi. Demak, rais kimnidir yoki uning harakatini "tartibdan tashqari" deb "hukm qiladi".
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kimnidir) tartibdan tashqari deb hukm qilmoq/qaror chiqarmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • rule (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "rasmiy qaror chiqarish" ma'nosini beradi.
        • someone (olmosh/ot - obyekt): Harakati yoki so'zlari qoidalarga zid deb topilgan shaxs.
        • out of order (ravish birikmasi/predlogli birikma): Holatni – "tartibga zid", "qoidaga mos emas"ligini bildiruvchi muhim qism.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu shaklda keng qo'llanilmaydi).
        Funksional Muqobil(lar):
        • (Kimningdir harakatini/so‘zini) Qoidaga zid deb topmoq
        • (Kimnidir/nimadirni) Reglamentga zid deb e’lon qilmoq
        • Tartibni buzgan deb topmoq
        • (Kimnidir) So‘zdan mahrum qilmoq (agar qoidabuzarlik uchun bo'lsa)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Yig‘ilish yoki majlis raisi tomonidan biror ishtirokchining so‘zlari, taklifi yoki xatti-harakatlarini belgilangan tartib-qoidalarga, reglamentga mos kelmasligini rasman e’lon qilish va uni muhokamadan chiqarish yoki to‘xtatish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Regulyativ funksiya (yig'ilish tartibini saqlash, qoidalarga rioya etilishini ta'minlash).
        • Normativ funksiya (rasmiy protseduralarning bajarilishini nazorat qilish).
        • Direktiv funksiya (qoidabuzarga nisbatan chora ko'rish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): declare (someone/something) out of order.
        Antonimlari (Ingliz tilida): rule (someone/something) in order, find (something) to be in order, allow (a motion/remark).
        Variantlari: Ko'pincha passiv shaklda ham ishlatiladi: "The remark was ruled out of order."
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora parlament va boshqa rasmiy yig'ilishlarda qo'llaniladigan protsedura tilidan kelib chiqqan. "Order" so'zi bu yerda "belgilangan tartib, qoida" ma'nosini anglatadi. "Out of order" esa shu tartibdan chetga chiqishni bildiradi. "Rule" fe'li esa raisning vakolatiga – qoidalarga rioya etilishini nazorat qilish va ular buzilganda tegishli qaror chiqarish huquqiga ishora qiladi. Bu atama Robert's Rules of Order kabi parlament protseduralari qo'llanmalarida muhim o'rin tutadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy yig'ilishlar kontekstida):

        "The Speaker of the House had to rule the member out of order for using unparliamentary language."

        "After a heated exchange, the chairperson ruled several comments out of order."

        "A point of order was raised, and the chair ruled the proposed amendment out of order as it was not relevant to the main motion."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Palata Spikeri a'zoni parlamentga xos bo‘lmagan so‘zlarni ishlatgani uchun qoidaga zid deb topishga majbur bo‘ldi."

        "Qizg‘in bahs-munozaradan so‘ng rais bir nechta izohlarni reglamentga zid deb e’lon qildi."

        "Tartib bo‘yicha e’tiroz bildirildi va rais taklif qilingan tuzatishni asosiy taklifga aloqador bo‘lmagani uchun qoidaga zid deb topdi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: run a meeting

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: run a meeting

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Meeting Management Idioms (Yig'ilishlarni boshqarishga oid idiomalar)
        • Leadership/Chairmanship Idioms (Yetakchilik/Raislikka oid idiomalar)
        • Business Communication Idioms (Biznes muloqotiga oid idiomalar)
        • Organizational Skills (Tashkiliy ko'nikmalarga oid)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Run" (boshqarmoq, yurgizmoq) fe'li va "meeting" (yig'ilish, majlis) oti o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. "Run" fe'li bu yerda "biror jarayonni yoki tadbirni boshqarish, unga rahbarlik qilish" degan kengroq ma'noda kelmoqda (masalan, "run a business", "run a program"). "Meeting" esa aniq bir tadbirni bildiradi. Birikma "yig'ilishni olib borish, unga raislik qilish va uni samarali boshqarish" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo bu barqaror va keng qo'llaniladigan kollokatsiyadir. Idiomatiklik darajasi o'rtacha past.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Faktni konstatatsiya qiladi yoki mas'uliyatni bildiradi). Yaxshi boshqarilgan yig'ilish kontekstida ijobiy bo'lishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Ishbilarmonlik va tashkiliy muhitda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (run + a + meeting).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To lead, manage, or preside over a meeting; to be in charge of conducting a meeting. (Yig'ilishga yetakchilik qilish, uni boshqarish yoki unga raislik qilish; yig'ilishni o'tkazishga mas'ul bo'lish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Run" fe'lining "biror mexanizm yoki tizimni ishlatish, yurgizish" (masalan, "run a machine") obrazi yig'ilishni ham bir jarayon sifatida "yurgizish", uning samarali ishlashini ta'minlash g'oyasiga ko'chirilgan. Bu yig'ilishning boshidan oxirigacha bo'lgan jarayonni nazorat qilishni anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yig'ilishni yurgizmoq/boshqarmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • run (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "boshqarish", "rahbarlik qilish", "o'tkazish" ma'nolarini beradi.
        • meeting (ot): Harakat obyektini – yig'ilishni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Yig'ilish o'tkazmoq", "Yig'ilish olib bormoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Majlisga raislik qilmoq
        • Yig‘ilishni boshqarmoq
        • Majlisni yurgizmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Bir guruh odamlar yig‘ilgan majlis yoki yig‘ilishni boshqarish, kun tartibidagi masalalarni muhokama qilishni tashkil etish, ishtirokchilarga so‘z berish va yig‘ilishning samarali o‘tishini ta’minlash.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (yig'ilishni boshqarish harakatini nomlash).
        • Regulyativ funksiya (yig'ilish jarayonini tartibga solish, boshqarish).
        • Organizatsion funksiya (yig'ilishning samarali o'tishini ta'minlash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): chair a meeting, lead a meeting, conduct a meeting, preside over a meeting, facilitate a meeting.
        Antonimlari (Ingliz tilida): attend a meeting (as a participant), disrupt a meeting, (aniq antonimik FB yo'q).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Run" fe'lining "boshqarish" yoki "operatsiya qilish" ma'nosidagi qo'llanilishi qadimgi ingliz tiliga borib taqaladi va dastlab jismoniy harakat yoki mexanizmlarni ishlatishga nisbatan ishlatilgan. Vaqt o'tishi bilan bu ma'no kengayib, biznes, tashkilot yoki tadbirlarni boshqarishga ham tegishli bo'lib qolgan. "Meeting" (yig'ilish) so'zi bilan birikib, yig'ilish jarayonini boshqarish uchun barqaror kollokatsiyaga aylangan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "It's your turn to run the weekly team meeting next Monday."

        "She is very effective at running a meeting and ensuring everyone stays on topic."

        "The CEO will run the annual general meeting himself this year."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Keyingi dushanba kuni haftalik jamoa yig‘ilishini o‘tkazish sizning navbatingiz."

        "U yig‘ilishni juda samarali olib boradi va hamma mavzudan chetga chiqmasligini ta’minlaydi."

        "Bu yil Bosh direktor yillik umumiy yig‘ilishni o‘zi boshqaradi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: run an ad

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: run an ad

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Marketing/Advertising Idioms (Marketing/Reklamaga oid idiomalar)
        • Media/Publication Idioms (OAV/Nashriyotga oid idiomalar)
        • Business Promotion Idioms (Biznesni targ'ib qilishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Run" (yurgizmoq, chop etmoq, efirga uzatmoq) fe'li va "ad" (reklama, e'lon – "advertisement" so'zining qisqartmasi) oti o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. "Run" fe'li bu yerda "biror narsani (masalan, dasturni, kampaniyani) amalga oshirish, davom ettirish yoki ommaga taqdim etish" degan kengroq ma'noda kelmoqda. "Ad" esa aniq bir reklama materialini bildiradi. Birikma "reklamani (gazetada, televideniyeda, internetda) chop etish yoki efirga uzatish" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo bu barqaror va keng qo'llaniladigan kollokatsiyadir.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Faktni konstatatsiya qiladi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Marketing, reklama va OAV sohalarida keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (run + an + ad).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To publish or broadcast an advertisement; to have an advertisement appear in a newspaper, magazine, on television, radio, or online. (Reklamani nashr etish yoki efirga uzatish; reklamani gazeta, jurnal, televideniye, radio yoki internetda paydo bo'lishini ta'minlash).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Run" fe'lining "biror narsani davomli ravishda ishlatish yoki ko'rsatish" (masalan, "run a program on TV" - televideniyeda dasturni ko'rsatish) obrazi reklamani ham ma'lum bir muddat davomida ommaga taqdim etish g'oyasiga ko'chirilgan. Bu reklamani "yurgizib turish", uni faol holatda saqlashni anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Reklamani yurgizmoq/chop etmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • run (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "chop etish", "efirga uzatish", "amalga oshirish" ma'nolarini beradi.
        • ad (ot): Harakat obyektini – reklamani bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Reklama bermoq", "E'lon bermoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Reklamani joylashtirmoq (gazetaga, saytga)
        • Reklamani efirga uzatmoq (TV, radio)
        • Reklama kampaniyasini o‘tkazmoq (agar kengroq ma'noda bo'lsa)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot, xizmat yoki tadbir haqidagi reklamani ommaviy axborot vositalarida (gazeta, jurnal, televideniye, radio, internet) nashr etish, namoyish qilish yoki efirga uzatish orqali ommaga yetkazish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (reklama berish harakatini nomlash).
        • Informativ/Promotsion funksiya (mahsulot yoki xizmat haqida ma'lumot tarqatish, uni targ'ib qilish).
        • Marketing funksiyasi (savdoni rag'batlantirish, brend xabardorligini oshirish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): place an ad, publish an ad, broadcast an ad, feature an ad, (ba'zan) advertise.
        Antonimlari (Ingliz tilida): pull an ad, withdraw an ad, cancel an ad.
        Variantlari: "run an advertisement", "run a commercial" (televideniye/radio uchun).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Run" fe'lining "biror narsani muntazam yoki davomli ravishda amalga oshirish" ma'nosi bu yerda asosiy rol o'ynaydi. Xuddi gazeta yoki jurnal "chop etilishi" (runs) yoki televizion dastur "efirga uzatilishi" (runs) kabi, reklama ham ma'lum bir muddat davomida "yurgiziladi" yoki "ko'rsatiladi". "Ad" esa "advertisement" so'zining XIX asr oxiridan boshlab keng qo'llanila boshlagan qisqartmasidir.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The company decided to run an ad in the local newspaper to promote their new store."

        "They are planning to run a series of ads on social media targeting a younger audience."

        "How much does it cost to run an ad during prime time television?"

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kompaniya o‘zining yangi do‘konini targ‘ib qilish uchun mahalliy gazetada reklama berishga qaror qildi."

        "Ular yoshroq auditoriyaga mo‘ljallangan ijtimoiy tarmoqlarda bir qator reklamalar berishni rejalashtirishmoqda."

        "Eng ko‘p tomoshabin bo‘ladigan vaqtda televideniyeda reklama berish qanchaga tushadi?"


      Frazeologik Birlik Tahlili: run short (of something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: run short (of something)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Scarcity/Lack Idioms (Yetishmovchilik/Kamlikka oid idiomalar)
        • Resource Management Idioms (Resurslarni boshqarishga oid idiomalar)
        • Problem/Difficulty Idioms (Muammo/Qiyinchilikka oid idiomalar)
        • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Run" (bu yerda "tugamoqqa yaqinlashmoq", "kamaymoq") fe'li va "short" (qisqa, kam) sifati/ravishi birikib, "biror narsaning zaxirasi tugayotgani, yetishmay qolayotgani" degan ma'noni anglatadi. "Of something" qismi esa nimaning yetishmayotganini ko'rsatadi. "Run" fe'lining "biror holatga kelmoq" (masalan, "run dry" - qurib qolmoq) ma'nosi bu yerda asos bo'lishi mumkin. "Short" esa "kam", "yetarli emas" degan ma'noni beradi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo birikma turg'un frazaviy fe'l hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Salbiy (Yetishmovchilik, muammo, qiyinchilikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Sifat/Ravish (+ Predlog + Ot/Olmosh) (run + short + of + something).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To have an insufficient supply of something; to be nearly out of something that is needed. (Biror narsaning yetarli bo'lmagan zaxirasiga ega bo'lish; kerakli bo'lgan biror narsaning deyarli tugab qolishi).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsaning miqdori "qisqarib" (short) borayotgani va "tugash" (run out) nuqtasiga yaqinlashayotgani obrazi. "Run" fe'li bu yerda biror holatga, natijaga "yetib kelish" yoki "yo'nalish" ma'nosini ham berishi mumkin.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsadan) qisqa yugurmoq/kamaymoq" (bu yerda literal ma'no to'g'ri kelmaydi).
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • run (fe'l): Asosiy harakatni yoki holatga o'tishni bildiruvchi fe'l.
        • short (sifat/ravish): "Kam", "yetishmaydigan" holatni bildiruvchi muhim komponent.
        • of (predlog): Ko'pincha nimaning yetishmayotganini ko'rsatish uchun ishlatiladi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu shaklda).
        Funksional Muqobil(lar):
        • (Biror narsa) Tugab qolay demoq / Kamayib qolmoq
        • Yetishmay qolmoq / Taqchil bo‘lmoq
        • Zaxirasi tugamoq / Oxirlab qolmoq
        • Moli boricha, holi boricha (agar resurslar cheklangan bo'lsa)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror zaruriy narsaning (masalan, pul, oziq-ovqat, vaqt, materiallar) miqdori kamayib, deyarli tugab qolish holatiga kelishi, yetishmovchilik yuzaga kelishi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (yetishmovchilik holatini nomlash).
        • Signal funksiyasi (muammo yoki tanqislik haqida ogohlantirish).
        • Pragmatik funksiya (chora ko'rish zarurligiga ishora qilishi mumkin).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): be low on, be running out of, have a shortage of, lack, be in short supply.
        Antonimlari (Ingliz tilida): have plenty of, be well-stocked with, have an abundance of, have a surplus of.
        Variantlari: Ko'pincha `run short of money`, `run short of time`, `run short of supplies` kabi aniq narsalar bilan ishlatiladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Run" fe'lining "biror holatga kelib qolish" yoki "o'zgarishga uchramoq" ma'nolaridan biri va "short" sifatining "kam", "yetishmaydigan" ma'nolarining birikishidan hosil bo'lgan. Bu birikma XIX asrdan boshlab biror narsaning zaxirasi tugayotganini ifodalash uchun keng qo'llanila boshlagan. Masalan, oziq-ovqat yoki o'q-dori zaxiralarining "qisqarib" borishi va "tugash" nuqtasiga yaqinlashishi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "We're starting to run short of a few key raw materials for production."

        "The project might be delayed if we run short of funding."

        "During the peak season, hotels often run short of available rooms."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Bizda ishlab chiqarish uchun bir nechta asosiy xomashyo tugab qolay deyapti."

        "Agar mablag‘imiz yetishmay qolsa, loyiha kechiktirilishi mumkin."

        "Eng qizg‘in mavsumda mehmonxonalar ko‘pincha bo‘sh xonalar taqchilligiga duch kelishadi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: saddled with debt

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: saddled with debt

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Financial Difficulty Idioms (Moliyaviy qiyinchilikka oid idiomalar)
        • Burden/Responsibility Idioms (Yuk/Mas'uliyatga oid idiomalar)
        • Business/Personal Finance Idioms (Biznes/Shaxsiy moliyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Saddled" (egarlangan, yuklangan) fe'lining o'tgan zamon sifatdoshi va "with debt" (qarz bilan) birikmasi "katta qarz yuki ostida qolish, qarzga botish" degan ko'chma ma'noni anglatadi. Otga egar urish yoki yuk ortish obrazi qarzning og'ir yuk ekanligini va undan qutulish qiyinligini ifodalovchi kuchli metaforadir. Komponentlarning literal ma'nolari yig'indisi bu umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Kuchli Salbiy (Og'ir yuk, muammo, cheklov, umidsizlikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda, OAVda va ba'zan ishbilarmonlik muhitida qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Sifatdoshli birikma (ko'pincha kesimning bir qismi sifatida).
        Ichki Strukturasi: Sifatdosh (fe'ldan yasalgan) + Predlog + Ot (saddled + with + debt). Odatda "be saddled with debt" shaklida keladi.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ko'pincha kesimning bir qismi (predikativ) yoki aniqlovchi vazifasida keladi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To be burdened with a large amount of debt that is difficult to manage or get rid of. (Boshqarish yoki qutulish qiyin bo'lgan katta miqdordagi qarz yuki ostida bo'lish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Ot yoki boshqa yuk tashuvchi hayvonga egar urish (saddle) va unga og'ir yuk ortish obrazi. Bu yerda "qarz" o'sha og'ir, istalmagan va harakatni cheklovchi yuk sifatida tasvirlanadi. "Egarlangan" odam yoki tashkilot bu yukni ko'tarishga majbur va undan osongina xalos bo'la olmaydi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Qarz bilan egarlangan/yuklangan".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • saddled (sifatdosh): Asosiy obrazni yaratuvchi komponent, "yuklangan", "majbur bo'lgan" ma'nolarini beradi.
        • with (predlog): Yuk yoki majburiyat nimadan iboratligini ko'rsatadi.
        • debt (ot): Yukning o'zini – qarzni anglatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Qarzga botmoq / Qarzdor bo‘lib qolmoq
        • Bo‘yniga qarz ilinmoq
        • Qarz yuki ostida qolmoq
        • Katta qarzga kirib qolmoq
        • Qarz botqog‘iga botmoq (kuchliroq)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: To‘lashi qiyin bo‘lgan katta miqdordagi qarz majburiyati ostida qolish, moliyaviy jihatdan og‘ir ahvolga tushib, qarz yukini ko‘tarishga majbur bo‘lish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Tavsiflovchi funksiya (og'ir moliyaviy ahvolni, qarz yukini tavsiflash).
        • Baholash funksiyasi (vaziyatni kuchli salbiy baholash).
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (qarzning og'irligi va undan qutulish qiyinligini yorqin ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): burdened with debt, heavily in debt, deep in debt, swamped with debt, up to one's ears/eyeballs in debt, (ba'zan) be in the red.
        Antonimlari (Ingliz tilida): debt-free, financially secure, solvent, out of debt, (ba'zan) be in the black.
        Variantlari: "saddled with something (unpleasant)" - ya'ni nafaqat qarz, balki boshqa yoqimsiz majburiyat yoki muammo bilan ham ishlatilishi mumkin. Masalan, "saddled with responsibilities", "saddled with a bad reputation".
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Saddle" (egar) so'zi va undan yasalgan "to saddle" (egarlamoq, yuklamoq) fe'li qadimgi ingliz tiliga borib taqaladi. Hayvonga egar yoki yuk ortish uning harakatini cheklashi va unga og'irlik yuklashi tabiiy. Bu jismoniy yuklama obrazi XVII-XVIII asrlardan boshlab metaforik ma'noda har qanday yoqimsiz majburiyat, mas'uliyat yoki muammoga, shu jumladan qarzga nisbatan qo'llanila boshlagan. "Saddled with debt" iborasi aynan shu metaforaning keng tarqalgan ko'rinishidir.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "After the failed expansion, the company was saddled with massive debt."

        "Many young graduates are saddled with significant student loan debt."

        "He inherited the business, but unfortunately, it was already saddled with debt from previous mismanagement."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Muvaffaqiyatsiz kengayishdan so‘ng kompaniya katta qarzga botib qoldi."

        "Ko‘plab yosh bitiruvchilarning bo‘yniga katta miqdordagi talabalik krediti qarzi ilingan."

        "U biznesni meros qilib oldi, ammo afsuski, u avvalgi noto‘g‘ri boshqaruv tufayli allaqachon qarzga botgan edi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: second a motion

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: second a motion

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Parliamentary Procedure Idioms (Parlament protsedurasiga oid idiomalar/atamalar)
        • Meeting Management Idioms (Yig'ilishlarni boshqarishga oid idiomalar/atamalar)
        • Formal Agreement/Support Idioms (Rasmiy rozilik/Qo'llab-quvvatlashga oid idiomalar)
        • Voting/Decision Making Process (Ovoz berish/Qaror qabul qilish jarayoniga oid)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) / Termin (Term) Izoh: "Second" (bu yerda fe'l sifatida "qo'llab-quvvatlamoq", "ikkinchi bo'lib ma'qullamoq") va "motion" (taklif, rezolyutsiya) so'zlari o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. "Motion" rasmiy yig'ilishlarda muhokamaga qo'yiladigan taklifni anglatadi. "Second" esa bunday taklifni muhokama qilish yoki ovozga qo'yish uchun zarur bo'lgan rasmiy qo'llab-quvvatlashni bildiradi. Bu birikma Robert's Rules of Order kabi parlament protseduralarida aniq belgilangan harakatni ifodalaydi. Uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past, ko'proq turg'un kollokatsiya yoki aniq bir protsessual termin hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Rasmiy protseduraning bir qismi).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Parlament, sud, yirik korporativ yig'ilishlar, uyushmalar va boshqa rasmiy majlislar kontekstida ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (second + a + motion).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To formally support a motion (a formal proposal) that has been made by another person in a meeting or assembly, so that it can be discussed or voted on. (Yig'ilish yoki majlisda boshqa shaxs tomonidan kiritilgan taklifni (rasmiy taklif) rasman qo'llab-quvvatlash, shunda u muhokama qilinishi yoki ovozga qo'yilishi mumkin bo'ladi).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Second" so'zining "ikkinchi" degan ma'nosi bu yerda "birinchi taklif qiluvchidan keyingi ikkinchi shaxs sifatida qo'shilish, qo'llab-quvvatlash" g'oyasini beradi. Agar taklifni hech kim "ikkinchilamasa", u odatda muhokamaga qo'yilmaydi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Taklifni ikkinchilamoq/qo'llab-quvvatlamoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • second (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "rasman qo'llab-quvvatlash" ma'nosini beradi.
        • motion (ot): Harakat obyektini – muhokamaga qo'yiladigan rasmiy taklifni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Taklifni qo'llab-quvvatlamoq" (rasmiy kontekstda).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Taklifga qo‘shilmoq (muhokama uchun)
        • (Taklifni) Ma’qullamoq (dastlabki bosqichda)
        • Taklifni kun tartibiga kiritishni qo‘llab-quvvatlamoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilishda biror ishtirokchi tomonidan kiritilgan taklifni boshqa bir ishtirokchi tomonidan muhokama qilish yoki ovozga qo‘yish uchun zarur bo‘lgan rasmiy qo‘llab-quvvatlash akti.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Protsessual/Regulyativ funksiya (yig'ilish tartib-qoidalarining bir qismi, taklifni keyingi bosqichga o'tkazish).
        • Nominativ funksiya (aniq bir rasmiy harakatni nomlash).
        • Fasilitativ funksiya (muhokama jarayonini yengillashtirish, taklifning ko'rib chiqilishiga imkon berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): support a motion (umumiyroq), endorse a motion.
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimi yo'q, lekin qarama-qarshi holat) a motion dies for lack of a second (taklif qo'llab-quvvatlanmagani uchun o'ladi), oppose a motion (keyingi bosqichda).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "I second that" shaklida ham kelib, biror fikrga qo'shilishni bildiradi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu atama parlament protseduralaridan kelib chiqqan. Biror taklif (motion) muhokama qilinishi yoki ovozga qo'yilishi uchun kamida bitta boshqa a'zo tomonidan "ikkinchi" bo'lib qo'llab-quvvatlanishi kerak bo'lgan. Bu qoida taklifning jiddiy ekanligini va kamida ikki kishining qiziqishini uyg'otganini ko'rsatgan. Agar taklifni hech kim "second" qilmasa, u "o'lgan" hisoblangan va muhokamaga o'tkazilmagan. Bu amaliyot ko'plab demokratik yig'ilishlarda saqlanib qolgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy yig'ilishlar kontekstida):

        "After Ms. Smith made the motion to approve the budget, Mr. Jones quickly rose to second the motion."

        "Does anyone wish to second the motion to adjourn the meeting?" asked the chairperson.

        "If no one is prepared to second a motion, it cannot be discussed further."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Xonim Smit byudjetni tasdiqlash to‘g‘risida taklif kiritganidan so‘ng, janob Jons tezda taklifni qo‘llab-quvvatlash uchun o‘rnidan turdi."

        "Yig‘ilishni keyinga qoldirish to‘g‘risidagi taklifni kimdir qo‘llab-quvvatlashni istaydimi?" – deb so‘radi rais.

        "Agar hech kim taklifni qo‘llab-quvvatlashga tayyor bo‘lmasa, uni keyingi muhokama qilish mumkin emas."


      Frazeologik Birlik Tahlili: sell like hotcakes

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: sell like hotcakes

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Sales/Marketing Idioms (Savdo/Marketingga oid idiomalar)
        • Popularity/Demand Idioms (Mashhurlik/Talabga oid idiomalar)
        • Business Success Idioms (Biznes muvaffaqiyatiga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Sell" (sotmoq), "like" (kabi) va "hotcakes" (issiq nonchalar/quymoqlar) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "juda tez va katta miqdorda sotilmoq, juda mashhur bo'lmoq" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora issiq nonchalarning juda tez va ishtaha bilan yeyilishiga asoslangan o'xshatishdir. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Muvaffaqiyatli savdo, yuqori talabni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda va norasmiy ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + O'xshatish yuklamasi + Ot (ko'plikda) (sell + like + hotcakes).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi, harakatning tarzini bildiradi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To sell very quickly and in large quantities; to be very popular and in high demand. (Juda tez va katta miqdorda sotilmoq; juda mashhur bo'lmoq va katta talabga ega bo'lmoq).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Issiq nonchalar (pankeyklar yoki shunga o'xshash pishiriqlar) odatda juda tez tayyorlanadi va darhol iste'mol qilinadi, ayniqsa yarmarkalar yoki ommaviy tadbirlarda ular juda xaridorgir bo'lgan. Shu sababli, biror mahsulotning "issiq nonchalardek sotilishi" uning juda tez va osonlik bilan, katta talab ostida sotilayotganini anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Issiq nonchalar/quymoqlar kabi sotilmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • sell (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l.
        • like (o'xshatish yuklamasi): O'xshatishni hosil qiladi.
        • hotcakes (ot): Obrazlilikning markaziy elementi, "tez sotiladigan, yuqori talabgir narsa" ma'nosini beradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan keng qo'llanilmaydi).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Issiq pirojnoydek sotilmoq/o‘tib ketmoq (Rus tilidan kirgan kalkaga yaqin)
        • Pista chaqqandek sotilmoq
        • Qo‘lma-qo‘l bo‘lib ketmoq
        • Bozori chaqqon bo‘lmoq
        • Juda tez sotilmoq / Talash bo‘lib ketmoq
        • Xaridorgir bo‘lmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot yoki xizmatning bozorga chiqarilishi bilan juda tez, katta miqdorda va osonlik bilan sotilib ketishi, xaridorlar tomonidan katta talabga ega bo‘lishi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (savdoning muvaffaqiyatini yorqin va esda qolarli ifodalash).
        • Baholash funksiyasi (mahsulotning yoki savdoning muvaffaqiyatini ijobiy baholash).
        • Intensivlik funksiyasi (sotilish jarayonining tezligi va ko‘pligini kuchaytirish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): fly off the shelves, be in high demand, sell out quickly, be a bestseller (kitoblar uchun), go like wildfire (ba'zan).
        Antonimlari (Ingliz tilida): gather dust on the shelves, be a slow seller, not sell well, be a flop, be a dud.
        Variantlari: Ba'zan "go like hotcakes" shaklida ham uchraydi, ma'nosi o'xshash.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XIX asrda Amerikada paydo bo‘lgan. "Hotcake" (odatda ko'plikda "hotcakes") Amerikada pankeyk (quymoq) yoki shunga o'xshash tez pishiriladigan non mahsulotlariga nisbatan ishlatiladi. O'sha davrlarda turli yarmarkalar, bayramlar va umumiy ovqatlanish joylarida issiq nonchalar juda ommabop bo'lgan va tezda sotilib ketgan. Shu obraz asosida "sell like hotcakes" iborasi XX asr boshlarida biror narsaning tez va ko'p sotilishini ifodalash uchun keng qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The new gaming console is expected to sell like hotcakes when it's released next month."

        "Tickets for her comeback concert sold like hotcakes, and were gone within an hour."

        "If we price this product competitively, I'm sure it will sell like hotcakes."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Yangi o‘yin konsolining kelasi oy chiqarilganda pista chaqqandek sotilishi kutilmoqda."

        "Uning qaytish konsertiga chiptalar qo‘lma-qo‘l bo‘lib ketdi va bir soat ichida tugadi."

        "Agar biz bu mahsulotni raqobatbardosh narxlasak, ishonchim komilki, u juda tez sotiladi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: sell out

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: sell out

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Sales/Commerce Idioms (Savdo/Tijoratga oid idiomalar - hammasini sotib yuborish)
        • Betrayal/Compromise Idioms (Xiyonat/Murosaga kelishga oid idiomalar - prinsiplardan voz kechish)
        • Event/Ticket Sales (Tadbir/Chipta savdosiga oid)
        • Business Ownership (Biznes egaligiga oid - biznesni sotish)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Sell" (sotmoq) fe'li va "out" (tashqariga, butunlay, oxirigacha) ravish zarrachasining birikmasi kontekstga qarab turli xil ma’nolarni anglatadi. Ba'zi ma'nolarda (masalan, hamma narsani sotib yuborish) komponentlarning ma'nosi qisman saqlanib qoladi. Boshqa ma'nolarda (masalan, prinsiplardan voz kechish) esa ko'chma ma'no kuchayib, idiomatiklik darajasi ortadi. Bu turg'un frazaviy fe'l hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya: Ma'nosiga qarab Ijobiy (hamma narsa sotilib ketishi), Neytral (biznesni sotish) yoki Kuchli Salbiy (xiyonat qilish, prinsiplardan voz kechish) bo'lishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l). O'timsiz (hamma narsa sotilib ketganda) yoki o'timli (biznesni sotganda, prinsiplarni sotganda) bo'lishi mumkin.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi (sell + out). Ba'zan "sell out to someone/something" shaklida keladi.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: To sell all of one's stock of something. (Biror narsaning barcha zaxirasini sotib yuborish; hamma narsa sotilib tugashi)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To dispose of all of one's goods or tickets by selling them.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Out" zarrachasi bu yerda "to'liqlik", "oxirigacha" degan ma'noni beradi, ya'ni hamma narsa "tashqariga" (xaridorlarga) sotilib ketgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tashqariga/Butunlay sotmoq".

        Ma'no 2: To betray one's principles, beliefs, or allegiance, especially for personal gain or convenience. (O'z prinsiplari, e'tiqodlari yoki sadoqatiga xiyonat qilish, ayniqsa shaxsiy manfaat yoki qulaylik uchun)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To abandon one's principles or allegiances for reasons of expediency or profit.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda "sotish" metaforik ma'noda "voz kechish", "xiyonat qilish"ni anglatadi. "Out" esa bu harakatning to'liqligini yoki o'z guruhidan "tashqariga" chiqishini ifodalashi mumkin.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): (Prinsiplarni) "Tashqariga/Butunlay sotmoq".

        Ma'no 3: To sell one's business or share in a business. (O'z biznesini yoki biznesdagi ulushini sotish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To sell all of one's ownership or interest in a company or venture.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda "out" zarrachasi biznesdan "to'liq chiqib ketish" yoki egalik huquqini "tashqariga" (boshqa birovga) o'tkazishni anglatishi mumkin.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): (Biznesni) "Tashqariga/Butunlay sotmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • sell (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l.
        • out (ravish zarrachasi/adverbial particle): Fe'lning ma’nosini kontekstga qarab "to'liqlik", "xiyonat", "chiqib ketish" kabi yo‘nalishlarga o‘zgartirib, frazaviy fe'lni hosil qiladi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Hamma narsani sotib yuborish):

        • Hammasini sotib bo‘lmoq / Sotilib tugamoq
        • (Tovarlar) Qolmasligi
        • Bozori chaqqon bo‘lib, hamma narsa o‘tib ketishi

        Ma'no 2 (Prinsiplardan voz kechish):

        • O‘zini/Prinsiplarini sotmoq
        • Xoinlik qilmoq / Sotqinlik qilmoq
        • E’tiqodidan voz kechmoq (manfaat uchun)
        • Vijdonini sotmoq

        Ma'no 3 (Biznesni sotish):

        • Biznesini sotib yubormoq
        • Kompaniyasini sotmoq
        • Ulushini sotmoq
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Nominativ funksiya (ma'lum bir harakat yoki holatni nomlash).
        • Baholash funksiyasi (ayniqsa 2-ma'noda kuchli salbiy baho berish).
        • Natijaviy funksiya (biror jarayonning yakunini bildiradi).
        • Ekspressiv funksiya (xiyonat yoki to'liq sotilishni kuchli ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: be sold out, run out of stock.
        • Ma'no 2: betray, compromise one's principles, turn traitor.
        • Ma'no 3: divest (a business), sell off.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: have in stock, be overstocked.
        • Ma'no 2: remain true to one's principles, stay loyal.
        • Ma'no 3: buy into a business, invest in.
        Variantlari: Ko'pincha shu shaklda qo‘llaniladi. "A sellout" oti ham "hamma chiptalari sotilgan tadbir" yoki "sotqin odam" ma'nolarida ishlatiladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Sell" fe'li va "out" zarrachasining birikmasidan kelib chiqqan. "Out" zarrachasi bu yerda "to'liqlik", "oxirigacha bajarish" yoki "tashqariga chiqish" (masalan, guruhdan yoki prinsiplardan) ma'nolarini beradi. Birinchi ma'no (hamma narsani sotish) savdo sohasidan kelib chiqqan. Ikkinchi ma'no (xiyonat) esa ko'proq metaforik bo'lib, o'zining qadriyatlarini pul yoki boshqa manfaat evaziga "sotib yuborish" g'oyasiga asoslangan va XX asrda keng tarqalgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "Tickets for the concert sold out within minutes of going on sale."

        (Ma'no 1): "The bakery sells out of their popular croissants by 10 AM every day."

        (Ma'no 2): "Many fans felt the band sold out when they started making commercial pop music."

        (Ma'no 3): "After years of struggling, he finally decided to sell out his share of the company."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Konsert chiptalari sotuvga chiqqanidan bir necha daqiqa o‘tib sotilib tugadi."

        (Ma'no 1): "Nonvoyxona har kuni soat 10 gacha o‘zining mashhur kruassanlarini sotib bo‘ladi."

        (Ma'no 2): "Ko‘plab muxlislar guruh tijoriy pop musiqa yarata boshlaganida ularni o‘z prinsiplarini sotgan deb hisoblashdi."

        (Ma'no 3): "Ko‘p yillik qiyinchiliklardan so‘ng, u nihoyat kompaniyadagi o‘z ulushini sotib yuborishga qaror qildi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: sell (something) at a loss

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: sell (something) at a loss

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Sales/Commerce Idioms (Savdo/Tijoratga oid idiomalar)
        • Financial/Business Idioms (Moliyaviy/Biznesga oid idiomalar)
        • Pricing Strategy Idioms (Narx strategiyasiga oid idiomalar)
        • Loss/Deficit Idioms (Zarar/Kamomadga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Sell" (sotmoq), "something" (biror narsa), "at" (da, bilan) va "a loss" (zarar, yo'qotish) komponentlari o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "biror narsani uning tannarxidan past narxda, ya'ni zarariga sotish" degan to'g'ridan-to'g'ri ma'noni beradi. Bu birikma biznes va savdo sohasida barqarorlashgan va keng qo'llaniladigan kollokatsiyadir. Idiomatiklik darajasi juda past, chunki ma'no komponentlarning literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Salbiy (Moliyaviy yo'qotish, samarasiz savdoni bildiradi). Ba'zan strategik qaror bo'lishi mumkin (masalan, eskirgan tovarni yo'qotish yoki bozorga kirish uchun), ammo baribir zarar faktini ifodalaydi.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Biznes, moliya va savdo sohalarida keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Fe'l + To'ldiruvchi + Predlogli birikma).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot/Olmosh + Predlog + Noma'lum artikl + Ot (sell + something + at + a + loss).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To sell something for a price that is less than its cost or its real value, resulting in a financial loss. (Biror narsani uning tannarxidan yoki haqiqiy qiymatidan pastroq narxda sotish, natijada moliyaviy zarar ko'rish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Loss" (zarar) so'zi to'g'ridan-to'g'ri moliyaviy yo'qotishni anglatadi. "At a loss" esa "zarar bilan", "zarariga" degan holatni bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsani) zarar bilan/zarariga sotmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • sell (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l.
        • something (ot/olmosh - obyekt): Sotilayotgan narsa.
        • at a loss (predlogli birikma): Savdoning moliyaviy natijasini – zarar ko'rish holatini bildiradi. "Loss" bu yerda markaziy semantik komponent.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Zarariga sotmoq", "Zarar bilan sotmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Tannarxidan arzon sotmoq
        • O‘z narxiga chiqmasdan sotmoq
        • Yo‘qotish bilan sotmoq
        • Minusga sotmoq (so'zlashuvda)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror mahsulot yoki xizmatni uni ishlab chiqarish, sotib olish yoki saqlash uchun sarflangan xarajatlardan (tannarxidan) pastroq narxda sotish, buning natijasida moliyaviy yo‘qotishga uchramoq.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (zarariga sotish harakatini/holatini nomlash).
        • Baholash funksiyasi (savdo operatsiyasini moliyaviy jihatdan salbiy baholash).
        • Informativ funksiya (moliyaviy natija haqida ma'lumot berish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): sell below cost, take a loss on a sale.
        Antonimlari (Ingliz tilida): sell at a profit, make a profit on a sale, sell above cost.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "Take a loss" (zarar ko'rmoq) bog'liq ibora.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora savdo va buxgalteriya amaliyotidan kelib chiqqan. "Loss" so'zi "yo'qotish" yoki "zarar" ma'nosida qadimgi ingliz tilidan beri mavjud. "At a loss" birikmasi esa "zarar ko'rgan holda", "zarar bilan" degan holatni ifodalaydi. Savdo operatsiyalarida tannarxdan past sotish har doim zarar keltirgan va bu ibora aynan shu moliyaviy natijani aniq ifodalash uchun barqarorlashgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "To clear out old inventory, the company had to sell many items at a loss."

        "Due to intense competition, they were forced to sell their products at a loss just to stay in the market."

        "No business wants to sell at a loss for an extended period, as it's unsustainable."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Eski inventarni tozalash uchun kompaniya ko‘plab mahsulotlarni zarariga sotishga majbur bo‘ldi."

        "Kuchli raqobat tufayli ular bozorda qolish uchun o‘z mahsulotlarini zarariga sotishga majbur bo‘lishdi."

        "Hech bir biznes uzoq vaqt davomida zarariga sotishni xohlamaydi, chunki bu barqaror emas."


      Frazeologik Birlik Tahlili: seller's market

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: seller's market

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Economics/Market Conditions Idioms (Iqtisodiyot/Bozor sharoitlariga oid idiomalar/atamalar)
        • Real Estate/Commerce Idioms (Ko'chmas mulk/Tijoratga oid idiomalar/atamalar)
        • Supply and Demand (Talab va taklifga oid atamalar)
        • Business Environment (Biznes muhitiga oid)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) / Termin (Term) Izoh: "Seller's" (sotuvchining) egalik olmoshi bilan kelgan sifat va "market" (bozor) oti o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. Birikma "tovarlar yoki xizmatlarga talab taklifdan yuqori bo'lgan, natijada sotuvchilar narxlarni belgilashda va shartlarni qo'yishda ustunlikka ega bo'lgan bozor holati" degan aniq iqtisodiy ma'noni beradi. Bu birikma iqtisodiyot va biznes sohasida barqarorlashgan va keng qo'llaniladigan atama hisoblanadi. Uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi juda past.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Sotuvchilar uchun Ijobiy, xaridorlar uchun Salbiy (yoki qiyin) bo'lishi mumkin. Atamaning o'zi neytral, faktni konstatatsiya qiladi.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. Iqtisodiyot, biznes yangiliklari, ko'chmas mulk va savdo sohalarida keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Ot birikmasiga teng (Egalik olmoshi bilan kelgan ot + Ot).
        Ichki Strukturasi: Ot (egalik shaklida) + Ot (seller's + market).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (odatda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A market condition in which there are few goods or services available for sale and high demand, giving sellers an advantage over buyers in setting prices and terms. (Sotuvda kam miqdordagi tovarlar yoki xizmatlar mavjud bo'lgan va talab yuqori bo'lgan bozor holati, bu esa sotuvchilarga narxlarni va shartlarni belgilashda xaridorlardan ustunlik beradi).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Seller's" to'g'ridan-to'g'ri "sotuvchiga tegishli" yoki "sotuvchi uchun foydali" degan ma'noni beradi. "Market" esa bozorning o'zini anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Sotuvchining bozori".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • seller's (otning egalik shakli): Bozor sharoitlari kim uchun qulay ekanligini ko'rsatadi.
        • market (ot): Asosiy semantik obyekt – bozorni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Sotuvchi bozori".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Talab yuqori bozor
        • Taklif kam bozor
        • Sotuvchi hukmron bozor
        • Xaridorgir bozor (tovarlar uchun)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Bozorda tovar yoki xizmatlarga bo‘lgan talab taklifdan ancha yuqori bo‘lgan holat, bunda sotuvchilar narxlarni o‘zlari belgilash va savdo shartlarini diktovat qilish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maxsus bozor holatini nomlash).
        • Tavsiflovchi funksiya (bozor sharoitlarini, talab va taklif muvozanatini tavsiflash).
        • Analitik funksiya (iqtisodiy tahlillarda ishlatiladi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): (Aniq sinonimik FB yo'q, lekin tavsiflovchi iboralar) a market with high demand and low supply, a tight market (for sellers).
        Antonimlari (Ingliz tilida): buyer's market.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu atama iqtisodiyot nazariyasidan kelib chiqqan bo'lib, bozor sharoitlarini talab va taklif nuqtai nazaridan tavsiflash uchun ishlatiladi. "Seller's market" tushunchasi XX asr boshlarida, ayniqsa, bozor dinamikasini tahlil qilishda muhim ahamiyat kasb eta boshlagan. U bozor kuchlarining kim tomonda ekanligini aniq ifodalaydi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Due to the housing shortage, it's currently a seller's market in this city, with prices soaring."

        "In a seller's market, buyers often have to compete with multiple offers and may need to pay above the asking price."

        "The demand for skilled software engineers has created a seller's market in the tech job industry."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Uy-joy tanqisligi tufayli hozirda bu shaharda sotuvchi bozori hukm surmoqda, narxlar esa keskin oshib bormoqda."

        "Sotuvchi bozorida xaridorlar ko‘pincha bir nechta takliflar bilan raqobatlashishga majbur bo‘ladilar va so‘ralgan narxdan yuqori to‘lashlari mumkin."

        "Malakali dasturiy ta’minot muhandislariga bo‘lgan talab texnologiya ish bozorida sotuvchi bozorini yaratdi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: set up a meeting

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: set up a meeting

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Meeting Management Idioms (Yig'ilishlarni boshqarishga oid idiomalar)
        • Organizational/Planning Idioms (Tashkiliy/Rejalashtirishga oid idiomalar)
        • Business Communication Idioms (Biznes muloqotiga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation) (Phrasal verb 'set up' + object 'a meeting') Izoh: "Meeting" (yig'ilish) o'zining asosiy ma'nosini saqlab qolgan. "Set up" frazaviy fe'li bu yerda "tashkil qilmoq", "belgilamoq", "tayinlamoq" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. "Set" (o'rnatmoq, qo'ymoq) fe'lining "biror narsani tayyor holatga keltirish" ma'nosi bilan "up" (yuqoriga, tayyor) zarrachasining birikishi bu ma'noni qisman motivatsiyalaydi. Bu frazaviy fe'l tadbirlarni, uchrashuvlarni yoki tizimlarni tashkil qilishga nisbatan turg'un qo'llaniladi. Idiomatiklik darajasi o'rtacha past.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Faktni konstatatsiya qiladi yoki rejalashtirish harakatini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Ishbilarmonlik va kundalik nutqda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + To'ldiruvchi).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Noma'lum artikl + Ot (set + up + a + meeting).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To arrange or organize a meeting; to schedule a time and place for a meeting to occur. (Yig'ilishni tashkil qilish yoki uyushtirish; yig'ilish o'tkaziladigan vaqt va joyni belgilash).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Set" fe'lining "biror narsani ma'lum bir holatga keltirish, o'rnatish" va "up" zarrachasining "tayyor holatga keltirish, tuzish" ma'nolari birikib, yig'ilishni o'tkazish uchun barcha zarur shart-sharoitlarni "tuzish", "o'rnatish" g'oyasini beradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Yig'ilishni o'rnatmoq/tuzmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • set up (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "tashkil qilmoq", "belgilamoq" ma'nosini beradi.
          • set (fe'l): Harakatning asosini tashkil etadi.
          • up (ravish zarrachasi): Fe'lga tayyorlik, tashkil etilganlik tusini beradi.
        • meeting (ot): Harakat obyektini – tashkil qilinayotgan yig'ilishni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Yig'ilish belgilamoq", "Uchrashuv tayinlamoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Yig‘ilish tashkil qilmoq / Uyushtirmoq
        • Majlis chaqirmoq (ba'zan)
        • Uchrashuvni rejalashtirmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror masala yoki mavzuni muhokama qilish maqsadida bir necha kishining bir joyga to‘planishini tashkil etish, buning uchun vaqt, joy va ishtirokchilarni kelishib, belgilash.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (yig'ilish tashkil qilish harakatini nomlash).
        • Organizatsion funksiya (biror tadbirni rejalashtirish va amalga oshirishga qaratilgan).
        • Kommunikativ funksiya (odamlarni bir joyga to'plash va muloqotni boshlash uchun zamin yaratish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): arrange a meeting, organize a meeting, schedule a meeting, call a meeting (ko'proq rahbar tomonidan).
        Antonimlari (Ingliz tilida): cancel a meeting, postpone a meeting (kechiktirish), call off a meeting.
        Variantlari: "set up an appointment", "set up an interview", "set up a conference" (ya'ni, "set up" boshqa tashkil qilinadigan tadbirlar bilan ham ishlatilishi mumkin).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Set up" frazaviy fe'li "biror narsani o'rnatish", "tuzish", "tashkil qilish" ma'nolarida ingliz tilida uzoq vaqtdan beri qo'llaniladi. Bu biror narsani (masalan, chodirni, qurilmani) foydalanishga tayyor holatga keltirish uchun "o'rnatish" va "to'g'rilash" ("up") g'oyasidan kelib chiqqan. Yig'ilishlarga nisbatan ishlatilishi ham xuddi shunday – yig'ilishni o'tkazish uchun barcha shart-sharoitlarni "tayyorlash" va "tashkil qilish"ni anglatadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Could you please set up a meeting with the new clients for next Tuesday?"

        "We need to set up a meeting to discuss the quarterly budget report."

        "The project manager is responsible for setting up regular progress meetings with the team."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Iltimos, yangi mijozlar bilan kelasi seshanbaga uchrashuv belgilay olasizmi?"

        "Choraklik byudjet hisobotini muhokama qilish uchun biz yig‘ilish tashkil qilishimiz kerak."

        "Loyiha menejeri jamoa bilan muntazam ravishda taraqqiyot bo‘yicha yig‘ilishlar o‘tkazishga mas’uldir."


      Frazeologik Birlik Tahlili: set up shop (somewhere)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: set up shop (somewhere)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business Establishment Idioms (Biznes ochish/Tashkil etishga oid idiomalar)
        • Starting a Venture Idioms (Korxona boshlashga oid idiomalar)
        • Location/Operation Idioms (Joylashuv/Faoliyat yuritishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal verb 'set up' + object 'shop') Izoh: "Shop" (do'kon, ustaxona, ish joyi) va "set up" (tashkil qilmoq, o'rnatmoq) komponentlari o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. "Set up" frazaviy fe'li bu yerda "biror narsani boshlash, ishga tushirish, asos solish" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. "Shop" esa biznes yoki faoliyat yuritiladigan joyni bildiradi. Birikma "biror joyda biznes yoki faoliyat boshlash, do'kon ochish yoki ish joyini tashkil qilish" degan turg'un ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo bu barqaror va keng qo'llaniladigan kollokatsiyadir.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Yangi boshlanish, tashabbuskorlikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida (ayniqsa, kichik biznes haqida gap ketganda) qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l + To'ldiruvchi + (Hol)).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Ot (+ Ravish/Predlogli birikma) (set + up + shop + somewhere). "Somewhere" (biror joyda) qismi ko'pincha qo'shiladi.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To start or establish a business or operation in a particular place. (Muayyan bir joyda biznes yoki faoliyatni boshlash yoki tashkil etish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Set up" fe'lining "biror narsani o'rnatish, qurish, tayyorlash" ma'nosi bilan "shop" (do'kon, ish joyi) otining birikishi biznesni jismonan "qurish" yoki "o'rnatish" obrazini beradi. Bu faoliyatni boshlash uchun zarur bo'lgan barcha ishlarni amalga oshirishni anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror joyda) do'kon o'rnatmoq/tuzmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • set up (frazaviy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror birikma, "tashkil qilmoq", "boshlamoq" ma'nosini beradi.
        • shop (ot): Faoliyat yuritiladigan joy yoki biznesning o'zini anglatadi (ko'pincha kichik yoki o'rta biznes).
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Do'kon ochmoq" (agar "shop" do'kon ma'nosida bo'lsa).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Biznes boshlamoq / Ish ochmoq
        • (Biror joyda) Faoliyat boshlamoq
        • (Biror joyda) O‘rnashib olmoq (ish yuritish uchun)
        • Ustaxona/Idora ochmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Muayyan bir joyda savdo qilish, xizmat ko‘rsatish yoki boshqa biror tijoriy yoki kasbiy faoliyatni boshlash uchun zarur sharoitlarni yaratish va ishga tushirish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (biznes boshlash yoki faoliyat joyini tashkil etish harakatini nomlash).
        • Informativ funksiya (yangi biznes yoki faoliyatning boshlanishi haqida xabar berish).
        • Konstruktiv funksiya (yangi narsa yaratish, asos solishni bildiradi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): start a business, open a shop, establish a business, launch a venture, (ba'zan) hang out one's shingle.
        Antonimlari (Ingliz tilida): close down a shop, shut up shop, go out of business, wind up a company.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "Somewhere" qismi kontekstga qarab tushib qolishi yoki aniq joy bilan almashtirilishi mumkin.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Set up" frazaviy fe'li "tashkil qilish, o'rnatish" ma'nosida uzoq vaqtdan beri mavjud. "Shop" (do'kon, kichik korxona) so'zi bilan birikib, yangi biznes yoki savdo nuqtasini ochishni anglatuvchi barqaror kollokatsiyaga aylangan. Bu ibora, ayniqsa, kichik va o'rta biznesning paydo bo'lishi bilan bog'liq bo'lib, tadbirkorlik ruhini ifodalaydi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "After years of working for others, she decided to set up shop as a freelance consultant."

        "The company is planning to set up shop in several new international markets next year."

        "He found a great location downtown to set up his new coffee shop."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ko‘p yillar boshqalar uchun ishlagandan so‘ng, u mustaqil maslahatchi sifatida o‘z ishini boshlashga qaror qildi."

        "Kompaniya kelasi yili bir nechta yangi xalqaro bozorlarda faoliyat boshlashni rejalashtirmoqda."

        "U o‘zining yangi qahvaxonasini ochish uchun shahar markazida ajoyib joy topdi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: slash prices

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: slash prices

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Sales/Marketing Idioms (Savdo/Marketingga oid idiomalar)
        • Pricing Strategy Idioms (Narx strategiyasiga oid idiomalar)
        • Discount/Reduction Idioms (Chegirma/Kamaytirishga oid idiomalar)
        • Business Competition Idioms (Biznes raqobatiga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Prices" (narxlar) o'zining asosiy ma'nosini saqlab qolgan. "Slash" (keskin kesmoq, yormoq) fe'li esa bu yerda o'zining literal "jismonan kesish" ma'nosidan ko'ra, "narxlarni juda katta miqdorda, keskin va tez pasaytirish" degan ixtisoslashgan, ko'chma ma'noda kelmoqda. Bu ma'no narxlarni go'yoki pichoq bilan "kesib" tashlash, ularni sezilarli darajada kamaytirish obrazidan kelib chiqqan. Birikma "narxlarni keskin arzonlashtirish" degan turg'un ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Xaridorlar uchun Ijobiy (katta arzonlashish). Sotuvchilar uchun kontekstga qarab (strategik qaror yoki majburiy chora) Neytral yoki Salbiy bo'lishi mumkin. Harakatning keskinligini ifodalaydi.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. OAV, reklama va savdo sohasida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot (ko'plikda) (slash + prices).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To reduce prices戏剧atically or by a large amount, often suddenly. (Narxlarni keskin yoki katta miqdorda, ko'pincha to'satdan pasaytirish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Slash" fe'li odatda pichoq yoki boshqa o'tkir asbob bilan tez va kuchli kesish harakatini anglatadi. Bu obraz narxlarning ham xuddi shunday keskin, sezilarli va ba'zan kutilmagan darajada pasaytirilishiga ko'chirilgan. Bu narxlarni shunchaki kamaytirishdan ko'ra kuchliroq va ta'sirchanroq harakatni bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Narxlarni kesmoq/yormoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • slash (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "keskin kamaytirish" ma'nosini beradi va iboraning ekspressivligini ta'minlaydi.
        • prices (ot): Harakat obyektini – narxlarni bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu keskinlik bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Narxlarni keskin tushirmoq/arzonlashtirmoq
        • Narxlarni juda pasaytirib yubormoq
        • Katta chegirma e’lon qilmoq
        • (Narxlarni) sindirmoq (so'zlashuvda, keskinlikni ifodalash uchun)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Mahsulot yoki xizmatlarning narxlarini juda katta miqdorda, keskin va ko‘pincha kutilmaganda pasaytirish, ularni sezilarli darajada arzonlashtirish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (narxlarni keskin pasaytirish harakatini nomlash).
        • Ekspressiv-intensiv funksiya (narx pasayishining darajasi va keskinligini kuchaytirib ko'rsatish).
        • Pragmatik funksiya (xaridorlarni jalb qilish, raqobatchilardan ustun kelishga qaratilgan strategiyani ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): drastically reduce prices, cut prices significantly, drop prices sharply, (less intense) lower prices, discount heavily.
        Antonimlari (Ingliz tilida): hike prices, jack up prices, raise prices significantly, skyrocket prices.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "Slash costs", "slash the budget" kabi boshqa narsalarni keskin kamaytirish uchun ham ishlatilishi mumkin.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Slash" fe'li o'rta asrlar ingliz tilidan kelib chiqqan bo'lib, dastlab qilich yoki pichoq bilan keskin va uzun kesishni anglatgan. Bu kuchli va ba'zan vayronkor harakat obrazi vaqt o'tishi bilan metaforik ma'noda har qanday narsani (xarajatlar, byudjet, narxlar) keskin va katta miqdorda kamaytirishga nisbatan qo'llanila boshlagan. Narxlarga nisbatan ishlatilishi, ayniqsa, XX asrda raqobatli bozor sharoitlarida keng tarqalgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "To compete with the new discount store, the supermarket decided to slash prices on many everyday items."

        "Airlines often slash prices during the off-season to attract more passengers."

        "The company is in financial trouble and is considering slashing prices to boost sales, even if it means lower profit margins."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Yangi chegirmali do‘kon bilan raqobatlashish uchun supermarket ko‘plab kundalik mahsulotlarning narxlarini keskin tushirishga qaror qildi."

        "Aviakompaniyalar ko‘pincha mavsum bo‘lmagan paytlarda ko‘proq yo‘lovchilarni jalb qilish uchun narxlarni keskin arzonlashtiradilar."

        "Kompaniya moliyaviy qiyinchilikda va foyda marjasi past bo‘lsa ham, savdoni oshirish uchun narxlarni keskin pasaytirishni ko‘rib chiqmoqda."


      Frazeologik Birlik Tahlili: slice of the action

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: slice of the action

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business/Investment Idioms (Biznes/Investitsiyaga oid idiomalar)
        • Participation/Involvement Idioms (Ishtirok etish/Aloqadorlikka oid idiomalar)
        • Profit/Share Idioms (Foyda/Ulushga oid idiomalar)
        • Opportunity Idioms (Imkoniyatga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Slice" (tilim, bo'lak, ulush) va "action" (harakat, faoliyat, voqea) so'zlari o'zlarining ba'zi ma'nolarini saqlab qolgan. "Action" bu yerda qiziqarli, foydali yoki muhim biror faoliyat, loyiha yoki voqeani anglatadi. "Slice" esa shu faoliyatdan olinadigan ulush, foyda yoki unda ishtirok etish imkoniyatini bildiradi. Bu ibora "piece of the action"ga juda o'xshash bo'lib, "biror foydali yoki qiziqarli ishda ishtirok etish yoki undan ulush olish" degan o'ziga xos, turg'un ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ko'pincha Ijobiy (Imkoniyat, foyda, ishtirok etish istagini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal). Kundalik nutqda va norasmiy ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Ot + Predlog + Aniqlovchi + Ot (slice + of + the + action).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (ko'pincha to'ldiruvchi, ba'zan ega yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): A share or part of the benefits, profits, or activity of something, especially something exciting or profitable. (Biror narsaning, ayniqsa qiziqarli yoki foydali narsaning foydasi, daromadi yoki faoliyatidan ulush yoki qism).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror umumiy narsaning (masalan, pirog, tort) bir tilimini ("slice") olish obrazi. Bu yerda "umumiy narsa" qiziqarli yoki foydali faoliyat ("action"), "tilim" ("slice") esa undan olinadigan ulush, foyda yoki ishtirok etish imkoniyati hisoblanadi. "Piece of the action" bilan deyarli bir xil obraz.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Harakatning/Faoliyatning bir tilimi".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • slice (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "ulush", "qism", "ishtirok" ma'nolarini beradi.
        • action (ot): Ikkinchi muhim semantik komponent, "foydali faoliyat", "qiziqarli voqea", "korxona"ni anglatadi.
        • of the (predlog + aniqlovchi): Komponentlarni bog'lovchi vosita.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Ishdan ulush olmoq / Foydadan ulush olmoq
        • Aralashmoq (biror foydali ishga)
        • Bir bo‘lagini olmoq (foydadan, imkoniyatdan)
        • "O'yinda" bo'lmoq
        • Imkoniyatdan foydalanib qolmoq (ishtirok etish orqali)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror foydali, qiziqarli yoki muhim faoliyatda, loyihada yoki voqeada ishtirok etish yoki undan moddiy yoki boshqa turdagi ulush, foyda olish imkoniyati yoki huquqi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (biror faoliyatdagi ishtirok yoki ulushni nomlash).
        • Pragmatik funksiya (ishtirok etish istagini, imkoniyatni yoki manfaatdorlikni ifodalaydi).
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (fikrni norasmiy va jonli ifodalash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): piece of the action, a share of the spoils, get in on the act, be in on something, a stake in something.
        Antonimlari (Ingliz tilida): be left out, miss out on, be excluded from, have no part in.
        Variantlari: Ko'pincha `get a slice of the action`, `want a slice of the action` kabi fe'llar bilan birga keladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora "piece of the action" bilan deyarli bir vaqtda va o'xshash kontekstlarda paydo bo'lgan. "Slice" (tilim) so'zi "piece" (bo'lak) so'ziga qaraganda ko'pincha yanada aniqroq, kesib olingan qismni anglatadi (masalan, tortning tilimi). Qimor o'yinlaridan yoki biror umumiy foydadan olinadigan aniq bir ulushga nisbatan ishlatilgan bo'lishi mumkin. XX asrga kelib keng tarqalgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The new startup is doing so well, many early investors now want a bigger slice of the action."

        "He saw an opportunity in the booming real estate market and decided to get a slice of the action."

        "Everyone on the team contributed to the project's success, so they all deserve a slice of the action when it comes to bonuses."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Yangi startap shunchalik yaxshi ishlayaptiki, ko‘plab dastlabki investorlar endi bu ishdan kattaroq ulush xohlashmoqda."

        "U jadal rivojlanayotgan ko‘chmas mulk bozorida imkoniyatni ko‘rdi va bu faoliyatdan o‘z ulushini olishga qaror qildi."

        "Jamoaning har bir a’zosi loyiha muvaffaqiyatiga hissa qo‘shdi, shuning uchun mukofotlar masalasida ularning barchasi ulush olishga haqli."


      Frazeologik Birlik Tahlili: stand adjourned

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: stand adjourned

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Meeting Management Idioms (Yig'ilishlarni boshqarishga oid idiomalar/atamalar)
        • Parliamentary Procedure Idioms (Parlament protsedurasiga oid idiomalar/atamalar)
        • Legal/Courtroom Idioms (Huquqiy/Sud zaliga oid idiomalar/atamalar)
        • Formal Closure Idioms (Rasmiy yakunlashga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Termin (Term) Izoh: "Stand" (turmoq, bo'lmoq, holatda bo'lmoq) fe'li va "adjourned" (keyinga qoldirilgan, tugatilgan) sifatdoshi o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. "Adjourn" fe'li rasmiy yig'ilish yoki sud majlisini vaqtincha yoki butunlay to'xtatish, keyinga qoldirish ma'nosiga ega. "Stand adjourned" birikmasi "yig'ilish yoki majlisning rasman yakunlangan yoki keyinga qoldirilgan holatda ekanligi" degan aniq protsessual ma'noni beradi. Bu birikma rasmiy kontekstlarda barqarorlashgan va keng qo'llaniladigan atama hisoblanadi. Uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi past.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Rasmiy protseduraning yakunlanganini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Parlament, sud, yirik korporativ yig'ilishlar, uyushmalar va boshqa rasmiy majlislar kontekstida ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Fe'l + Sifatdosh (kesimning bir qismi sifatida).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Sifatdosh (stand + adjourned). Odatda yig'ilish yoki majlisning o'zi subyekt bo'ladi ("The meeting stands adjourned").
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Kesimning bir qismi (predikativ).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): (Of a meeting, court session, or other formal gathering) To be formally closed or suspended, either temporarily or permanently. ((Yig'ilish, sud majlisi yoki boshqa rasmiy yig'in haqida) Vaqtincha yoki butunlay rasman yopilgan yoki to'xtatilgan bo'lish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Stand" fe'li bu yerda "ma'lum bir holatda bo'lish"ni anglatadi. "Adjourned" esa "keyinga qoldirilgan" yoki "tugatilgan" holatni bildiradi. Demak, yig'ilish "keyinga qoldirilgan/tugatilgan holatda turibdi".
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Keyinga qoldirilgan/Tugatilgan holda turmoq/bo'lmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • stand (fe'l): Holatni bildiruvchi fe'l.
        • adjourned (sifatdosh): Yig'ilishning yakunlangan yoki to'xtatilgan holatini bildiruvchi asosiy semantik komponent.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Yig'ilish yopiq deb e'lon qilinadi" (agar rais tomonidan aytilsa), "Yig'ilish tugadi/keyinga qoldirildi".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Majlis yakunlandi / Yopildi
        • (Yig'ilish) Keyingi kunga/vaqtga qoldirildi
        • Muhokama to‘xtatildi
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilish, sud majlisi yoki boshqa biror anjumanning muayyan vaqtga to‘xtatilganligi yoki butunlay yakunlanganligi haqidagi rasmiy holat.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Protsessual/Regulyativ funksiya (yig'ilishning rasman yakunlanganini yoki to'xtatilganini bildirish).
        • Nominativ funksiya (yig'ilishning aniq bir holatini nomlash).
        • Direktiv funksiya (ko'pincha rais tomonidan yig'ilishni yakunlash uchun ishlatiladi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): be closed (for a meeting), be over, be concluded, be suspended (temporarily).
        Antonimlari (Ingliz tilida): be in session, be ongoing, reconvene, resume.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ko'pincha rais tomonidan aytiladi: "The meeting stands adjourned."
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Adjourn" fe'li qadimgi fransuz tilidagi "ajorner" (belgilangan kunga qoldirmoq) so'zidan kelib chiqqan, bu esa o'z navbatida lotincha "diurnus" (kunlik) so'ziga borib taqaladi. Dastlab sud majlislarini keyingi kunga qoldirishni anglatgan. "Stand" fe'li bilan birikib, yig'ilishning ma'lum bir (yakunlangan yoki to'xtatilgan) holatda ekanligini ifodalovchi rasmiy protsessual atamaga aylangan. Bu ibora parlament va sud amaliyotida chuqur ildiz otgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, rasmiy yig'ilishlar kontekstida):

        "After a long day of debate, the chairperson announced, 'This meeting stands adjourned until 10 AM tomorrow.'"

        "With no further business to discuss, the council meeting will stand adjourned."

        "The court will stand adjourned while the jury deliberates."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Uzoq kunlik bahs-munozaralardan so‘ng rais e’lon qildi: 'Bu yig‘ilish ertaga soat 10:00 gacha keyinga qoldirildi.'"

        "Muhokama qilinadigan boshqa ishlar qolmaganligi sababli, kengash yig‘ilishi yakunlanadi."

        "Hakamlar hay’ati maslahatlashayotgan vaqtda sud majlisi to‘xtatib turiladi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: strike while the iron is hot

      FRAZEOLOGIK BIRLIK (Maqol): strike while the iron is hot

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Opportunity/Timing Idioms (Imkoniyat/Vaqtni to'g'ri tanlashga oid idiomalar)
        • Proverb/Wisdom Literature (Maqol/Hikmatli adabiyot)
        • Decision Making/Action Idioms (Qaror qabul qilish/Harakat qilishga oid idiomalar)
        • Business Strategy/Negotiation (Biznes strategiyasi/Muzokaralarga oid)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) / Proverb (Maqol) Izoh: "Strike" (urmoq), "while" (paytida), "the iron" (temir), "is hot" (issiq) so'zlarining literal ma'nolari temirchilikdagi jarayonni tasvirlaydi. Biroq, butun birikma "qulay fursatdan foydalanib qolish, biror ishni eng qulay paytda, kechiktirmasdan amalga oshirish" degan ko'chma, umumlashgan ma'noni anglatadi. Bu maqol temirchining temirni qizigan paytda urib shaklga keltirishi obraziga asoslangan. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ijobiy (Dadillik, zukkolik, fursatdan unumli foydalanishni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda, maslahat berishda va motivatsion kontekstlarda keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Gapga teng keladigan (Buyruq maylidagi gap yoki shartli gapning bir qismi sifatida).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Payt ravishi ergash gapli qo'shma gap (Strike + while the iron is hot).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Mustaqil gap yoki qo'shma gapning bir qismi sifatida kesim vazifasini bajaradi.
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To take advantage of an opportunity as soon as it exists, in case the opportunity is lost if one waits; to act decisively and at the most favorable time. (Imkoniyat paydo bo'lishi bilan undan foydalanib qolish, agar kutilsa imkoniyat yo'qolishi mumkinligi sababli; qat'iy va eng qulay paytda harakat qilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Temirchi temirni olovda qizdirib, uni yumshoq va egiluvchan holga keltiradi. Aynan shu "issiq" paytda temirni bolg'a bilan urib, kerakli shaklni berish oson bo'ladi. Agar temir sovib qolsa, uni shaklga keltirish qiyinlashadi yoki imkonsiz bo'lib qoladi. Bu obraz har qanday ish yoki imkoniyat uchun eng qulay, "qizigan" payt borligini va shu paytdan foydalanib qolish kerakligini anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Temir qizig'ida ur/bos".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • strike (fe'l): Asosiy harakatni – "harakat qilish", "foydalanish"ni bildiradi.
        • iron (ot): Obrazlilikning markaziy elementi, bu yerda "imkoniyat", "vaziyat" ma'nosini kasb etadi.
        • hot (sifat): "Qulay", "eng mos" paytni bildiradi.
        • while (bog'lovchi): Paytni ko'rsatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Temirni qizig'ida bos".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Fursatni g‘animat bilmoq
        • Vaqtni boy bermaslik
        • Qulay paytdan foydalanib qolmoq
        • Ishni kechiktirmaslik
        • "Vaqti kelganda harakat qil"
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror ishni amalga oshirish yoki imkoniyatdan foydalanish uchun eng qulay vaqt kelganida, uni o‘tkazib yubormasdan, darhol va qat’iyat bilan harakat qilish kerakligi haqidagi nasihat.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Didaktik/Nasihat funksiyasi (to'g'ri harakat qilishga undash).
        • Motivatsion funksiya (qat'iyatlilikka va tezkorlikka chaqirish).
        • Ekspracceptessiv-obrazli funksiya (hikmatli fikrni yorqin va esda qolarli ifodalash).
        • Umumlashtiruvchi funksiya (hayotiy tajribani umumlashtirish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): seize the opportunity, make hay while the sun shines, take time by the forelock, carpe diem (Latin), act quickly.
        Antonimlari (Ingliz tilida): miss the boat, let an opportunity slip by, procrastinate, hesitate, delay action.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan "You should strike while the iron is hot" kabi to'liq gap tarkibida keladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu maqol juda qadimiy bo'lib, kelib chiqishi temirchilik hunari bilan bevosita bog'liq. Temirni faqat qizigan, ya'ni yumshoq va egiluvchan holatida urib shakl berish mumkin. Bu amaliy tajriba hayotning boshqa sohalariga ham ko'chirilgan va qulay fursatdan foydalanish muhimligini anglatuvchi maqolga aylangan. Bu maqol ko'plab tillarda o'xshash shakllarda mavjud, bu uning universal hayotiy haqiqatni ifodalashidan dalolat beradi. Ingliz tilida kamida XIV asrdan beri qo'llanilib kelinadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The market conditions are perfect for launching our new product right now; we need to strike while the iron is hot."

        "She got a job offer from a rival company, so her current employer decided to strike while the iron was hot and offer her a promotion."

        "Don't wait too long to invest; strike while the iron is hot before the prices go up."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Bozor sharoitlari hozir yangi mahsulotimizni bozorga chiqarish uchun a’lo; biz temirni qizig'ida bosishimiz kerak."

        "U raqobatchi kompaniyadan ish taklifini oldi, shuning uchun uning hozirgi ish beruvchisi fursatni g‘animat bilib, unga lavozim ko‘tarilishini taklif qildi."

        "Investitsiya qilish uchun uzoq kutmang; narxlar oshib ketmasidan oldin temirni qizig'ida bosing."


      Frazeologik Birlik Tahlili: sweetheart deal

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: sweetheart deal

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Business/Negotiation Idioms (Biznes/Muzokaralarga oid idiomalar)
        • Favoritism/Corruption Idioms (Yon bosish/Korrupsiyaga oid idiomalar)
        • Unfair Advantage Idioms (Adolatsiz ustunlikka oid idiomalar)
        • Secret Agreement Idioms (Maxfiy kelishuvga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Sweetheart" (mahbuba, sevikli) va "deal" (kelishuv, bitim) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "biror shaxs yoki guruhga boshqalarga nisbatan juda qulay shartlar bilan, ko'pincha adolatsiz yoki yashirin tarzda tuzilgan kelishuv" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. "Sweetheart" so'zi bu yerda "yoqimli", "o'ta qulay" yoki "maxsus munosabat" ma'nosini ko'chma tarzda ifodalaydi. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli, chunki kelishuvning o'zi "shirin" bo'lmaydi, balki uning shartlari bir tomon uchun juda foydali bo'ladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Kuchli Salbiy (Adolatsizlik, noqonuniylik, korrupsiya, maxfiy kelishuv, boshqalarning manfaatlariga zid harakatni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. OAV, siyosiy munozaralar va tanqidiy kontekstlarda keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: Ot birikmasiga teng (Sifat vazifasidagi ot + Ot).
        Ichki Strukturasi: Ot (sifatlovchi vazifasida) + Ot (sweetheart + deal).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (odatda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): An agreement, especially in business or politics, that is unfairly or secretly arranged to give a special advantage or very favorable terms to one party, often at the expense of others or the public. (Ayniqsa biznes yoki siyosatda, bir tomonga maxsus ustunlik yoki juda qulay shartlar berish uchun adolatsiz yoki yashirin tarzda tuzilgan kelishuv, ko'pincha boshqalar yoki jamoatchilik hisobiga).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Sweetheart" so'zi odatda yaqin yoki sevimli kishiga nisbatan ishlatiladi. Bu so'zning kelishuvga nisbatan qo'llanilishi, go'yoki bu kelishuv biror shaxsga "xuddi sevimli kishiga qilingandek" maxsus, juda qulay va imtiyozli shartlar bilan tuzilganligiga ishora qiladi. Bu esa boshqa tomonlar uchun adolatsizlikni anglatadi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Mahbuba/Sevikli kelishuvi".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • sweetheart (ot, sifatlovchi vazifasida): Bu yerda "juda qulay", "imtiyozli", "maxsus" ma'nolarini berib, kelishuvning adolatsiz tabiatiga ishora qiladi.
        • deal (ot): Asosiy semantik yukni tashuvchi komponent, "kelishuv", "bitim"ni anglatadi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Adolatsiz/Noqonuniy kelishuv
        • Maxfiy bitim (bir tomon foydasiga)
        • Yon bosishga asoslangan shartnoma
        • Korrupsion kelishuv
        • "O‘zinikilarga" qilingan kelishuv
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shaxs, kompaniya yoki guruhga boshqalarga nisbatan nomutanosib darajada foydali va imtiyozli shartlar taklif qiluvchi, ko‘pincha yashirincha yoki adolatsiz yo‘llar bilan tuzilgan kelishuv yoki bitim.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maxsus turdagi shubhali yoki adolatsiz kelishuvni nomlash).
        • Baholash funksiyasi (kuchli salbiy baho berish, qoralash).
        • Tanqidiy funksiya (korrupsiya, adolatsizlik yoki maxfiy kelishuvlarni fosh qilishga xizmat qiladi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): corrupt deal, backroom deal, shady deal, under-the-table deal, cozy arrangement, insider deal.
        Antonimlari (Ingliz tilida): fair deal, transparent agreement, arm's length transaction, level playing field.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan "sweetheart contract" yoki "sweetheart agreement" shaklida ham kelishi mumkin.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asr boshlarida AQShda paydo bo‘lgan. Dastlab u kasaba uyushmalari rahbarlari va ish beruvchilar o‘rtasida tuzilgan, ishchilar manfaatlariga zid bo‘lgan, ammo rahbarlar uchun foydali bo‘lgan maxfiy kelishuvlarga nisbatan ishlatilgan. "Sweetheart" so‘zi bu yerda kelishuvning ikki tomon (rahbarlar va ish beruvchilar) o‘rtasidagi "yoqimli" va o‘zaro manfaatli, ammo uchinchi tomon (ishchilar) uchun zararli ekanligiga kinoya bilan ishora qilgan. Keyinchalik bu atama har qanday sohada tuzilgan shubhali va adolatsiz kelishuvlarga nisbatan keng qo‘llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The investigation revealed a sweetheart deal between the politician and the construction company, granting them lucrative contracts without proper bidding."

        "Critics accused the union leader of making a sweetheart deal with the management that benefited him personally but not the workers."

        "Shareholders were outraged when they discovered the CEO had approved a sweetheart deal for his son's new company."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Tergov siyosatchi va qurilish kompaniyasi o‘rtasida tuzilgan maxfiy kelishuvni fosh qildi, unga ko‘ra kompaniyaga tegishli tanlovsiz daromadli shartnomalar berilgan."

        "Tanqidchilar kasaba uyushmasi rahbarini shaxsan o‘ziga foyda keltirgan, ammo ishchilarga foyda keltirmagan rahbariyat bilan adolatsiz kelishuv tuzganlikda ayblashdi."

        "Aksiyadorlar bosh direktor o‘g‘lining yangi kompaniyasi uchun imtiyozli shartnoma tuzganini bilib, g‘azabga kelishdi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: table a discussion

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: table a discussion

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Meeting Management/Parliamentary Procedure Idioms (Yig'ilishlarni boshqarish/Parlament protsedurasiga oid idiomalar)
        • Postponement/Delay Idioms (Kechiktirish/Qoldirishga oid idiomalar - AQSh ingliz tilida)
        • Proposal/Initiation Idioms (Taklif kiritish/Boshlashga oid idiomalar - Britaniya ingliz tilida)
        • Business Communication Idioms (Biznes muloqotiga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Table" (bu yerda fe'l sifatida) va "discussion" (muhokama) so'zlari o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. Biroq, "table" fe'lining bu kontekstdagi ma'nosi Amerika va Britaniya ingliz tilida farqlanadi.
          AQSh ingliz tilida: "Muhokamani keyinga qoldirish, vaqtincha to'xtatish". Bu yerda "stolga qo'yish" go'yoki masalani vaqtincha bir chetga surib qo'yish obrazini beradi.
          Britaniya ingliz tilida: "Muhokamani rasman kun tartibiga kiritish, muhokamaga qo'yish". Bu yerda "stolga qo'yish" masalani barcha ko'rishi uchun ochiqchasiga taqdim etish obrazini beradi ("put something on the table"ga yaqin).
          Ikkala holatda ham bu turg'un kollokatsiya hisoblanadi, ammo ma'no kontekstga (til variantiga) bog'liq.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Rasmiy protseduraning bir qismini ifodalaydi). AQSh variantida kechiktirish sababiga ko'ra biroz salbiy tus olishi mumkin.
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Parlament, yig'ilishlar va boshqa rasmiy muhokamalar kontekstida ishlatiladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (table + a + discussion).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI (Til variantiga qarab):

        Ma'no 1: (AQSh ingliz tilida) To postpone or suspend consideration of a matter indefinitely or until a later time. (Muhokamani keyinga qoldirish, noma'lum muddatga yoki keyinroqqa to'xtatib turish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida - AQSh): To formally decide not to discuss or deal with a proposal or issue at the present time, but to leave it for possible consideration in the future.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik - AQSh): Biror masalani muhokama stolining "chetiga" yoki "ostiga" qo'yib, uni vaqtincha e'tibordan chetda qoldirish obrazi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation - AQSh): "(Muhokamani) stolga qo'ymoq" (keyinga qoldirish ma'nosida).

        Ma'no 2: (Britaniya ingliz tilida) To formally propose or submit a matter for discussion or consideration. (Muhokamani rasman taklif qilish yoki ko'rib chiqish uchun taqdim etish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida - Brit.): To present something formally for discussion or debate, such as a motion in a meeting.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik - Brit.): Biror masalani barcha ishtirokchilar ko'rishi va muhokama qilishi uchun muhokama "stolining ustiga" qo'yish obrazi ("put something on the table"ga o'xshash).
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation - Brit.): "(Muhokamani) stolga qo'ymoq" (muhokamaga taqdim etish ma'nosida).
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • table (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, ma'nosi til variantiga qarab o'zgaradi.
        • discussion (ot): Harakat obyektini – muhokamani bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Til variantiga qarab):

        Ma'no 1 (AQSh - Keyinga qoldirish):

        • Muhokamani keyinga qoldirmoq
        • Masalani ko‘rib chiqishni to‘xtatib turmoq
        • Kun tartibidan vaqtincha olib tashlamoq

        Ma'no 2 (Brit. - Muhokamaga qo'yish):

        • Muhokamaga qo‘ymoq / Kun tartibiga kiritmoq
        • Masalani o‘rtaga tashlamoq
        • Taklifni ko‘rib chiqish uchun taqdim etmoq
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Protsessual/Regulyativ funksiya (yig'ilish tartib-qoidalarining bir qismi).
        • Nominativ funksiya (aniq bir rasmiy harakatni nomlash).
        • Direktiv funksiya (muhokamani boshqarish, yo'naltirish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida):
        • AQSh ma'nosi uchun: postpone, defer, shelve, put on hold, put on the back burner.
        • Britaniya ma'nosi uchun: propose, submit, put forward, present for discussion, put on the agenda.
        Antonimlari (Ingliz tilida):
        • AQSh ma'nosi uchun: bring up for discussion, address (an issue), proceed with.
        • Britaniya ma'nosi uchun: withdraw (a motion), take off the table (AQSh variantida).
        Variantlari: "table a motion", "table a proposal", "table a bill" (ya'ni, nafaqat muhokama, balki boshqa rasmiy takliflar bilan ham ishlatilishi mumkin).
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Table" so'zining fe'l sifatida ishlatilishi parlament protseduralaridan kelib chiqqan.
        AQShda: XIX asrda biror masalani "stolga qo'yish" (ya'ni, yig'ilish kotibining stoliga) uni keyinroq ko'rib chiqish uchun rasman qayd etishni anglatgan, bu esa amalda uni kechiktirishga olib kelgan.
        Britaniyada: Masalani parlament "stoliga" (ya'ni, Palata oldidagi rasmiy stolga) qo'yish uni rasman kun tartibiga kiritish va muhokamaga taqdim etishni anglatgan. Bu ikki xil tarixiy amaliyot tufayli iboraning ma'nosi ikki xil ingliz tili variantida farqlanib qolgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (AQSh ma'nosi): "The committee voted to table the discussion on the controversial amendment until more information was available."

        (AQSh ma'nosi): "Facing strong opposition, the senator decided to table his bill indefinitely."

        (Britaniya ma'nosi): "The Member of Parliament rose to table a discussion on a new environmental protection law."

        (Britaniya ma'nosi): "Several important motions were tabled for debate at today's session."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (AQSh ma'nosi): "Qo‘mita ko‘proq ma’lumot paydo bo‘lgunga qadar bahsli tuzatish bo‘yicha muhokamani keyinga qoldirish uchun ovoz berdi."

        (AQSh ma'nosi): "Kuchli qarshilikka duch kelgan senator o‘z qonun loyihasini noma’lum muddatga qoldirishga qaror qildi."

        (Britaniya ma'nosi): "Parlament a’zosi atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha yangi qonun yuzasidan muhokamani kun tartibiga kiritish uchun o‘rnidan turdi."

        (Britaniya ma'nosi): "Bugungi sessiyada bir nechta muhim takliflar muhokama uchun kun tartibiga kiritildi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: take a nosedive

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: take a nosedive

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Decline/Failure Idioms (Pasayish/Muvaffaqiyatsizlikka oid idiomalar)
        • Financial/Economic Idioms (Moliyaviy/Iqtisodiy idiomalar)
        • Sudden Change Idioms (To'satdan o'zgarishga oid idiomalar)
        • Aviation Metaphors (Aviatsiya metaforalariga oid)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Take" (olmoq), "a nosedive" (burni bilan sho'ng'ish/pastga qulash) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi (ayniqsa, "nosedive"ning o'zi allaqachon obrazli) "biror narsaning (narx, qiymat, sifat, kayfiyat) keskin va tez pasayishi, qulashi" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora samolyotning burni bilan tik pastga qulashi obraziga asoslangan kuchli metaforadir. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Kuchli Salbiy (Keskin yomonlashuv, qulash, muvaffaqiyatsizlikni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. OAV, biznes tahlillari va kundalik nutqda keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (take + a + nosedive).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To decrease or fall suddenly and rapidly in value, amount, or quality; to experience a sudden and steep decline. (Qiymat, miqdor yoki sifat jihatidan to'satdan va tez pasayish yoki tushish; keskin va tik pasayishni boshdan kechirish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Samolyotning boshqaruvni yo'qotib, burni bilan yerga tik sho'ng'ishi (nosedive) obrazi. Bu juda tez, keskin va ko'pincha halokatli qulashni anglatadi. Bu obraz har qanday narsaning (narxlar, aktsiyalar, kompaniya foydasi, kayfiyat, mashhurlik) xuddi shunday keskin va tez pasayishiga nisbatan ko'chirilgan.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Burni bilan sho'ng'ish/pastga qulashni olmoq/amalga oshirmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • take (fe'l): Bu yerda "amalga oshirmoq", "boshdan kechirmoq" kabi yordamchi fe'l vazifasini bajarib, "nosedive" harakatini faollashtiradi.
        • nosedive (ot): Asosiy obrazni va semantik yukni tashuvchi komponent, "keskin pastga qulash" ma'nosini beradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
        Funksional Muqobil(lar):
        • Keskin tushib ketmoq / Qulamoq
        • Juda tez pasaymoq
        • Larza bilan pastga ketmoq
        • Inqirozga yuz tutmoq (agar iqtisodiy kontekstda bo'lsa)
        • Obro‘si tushib ketmoq (agar shaxs yoki kompaniya haqida bo'lsa)
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror narsaning qiymati, miqdori, sifati yoki holatining juda qisqa vaqt ichida keskin, sezilarli va ko‘pincha kutilmagan darajada pasayib ketishi, qulashi.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Ekspressiv-obrazli funksiya (keskin pasayishni yorqin va ta'sirchan ifodalash).
        • Baholash funksiyasi (vaziyatni kuchli salbiy baholash).
        • Intensivlik funksiyasi (pasayishning tezligi va darajasini kuchaytirish).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): plummet, plunge, crash, tumble, slump, drop sharply, go into a nosedive.
        Antonimlari (Ingliz tilida): soar, skyrocket, surge, shoot up, boom, take off.
        Variantlari: "Go into a nosedive" ham deyarli bir xil ma'noni anglatadi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Nosedive" so'zining o'zi aviatsiya sohasidan kelib chiqqan bo'lib, samolyotning burni bilan tik pastga qarab qulashini anglatadi. Bu atama XX asr boshlarida aviatsiya rivojlanishi bilan paydo bo'lgan. "Take a nosedive" iborasi esa bu aviatsiya terminining metaforik ma'noda kengayib, har qanday keskin pasayish yoki qulashni ifodalash uchun ishlatila boshlagan. Ayniqsa, moliyaviy bozorlar yoki iqtisodiy ko'rsatkichlarning keskin tushishini tasvirlashda keng qo'llaniladi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "After the scandal, the company's stock prices took a nosedive."

        "Consumer confidence has taken a nosedive following the economic downturn."

        "Sales of their flagship product took a nosedive when a competitor launched a cheaper alternative."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Mojarodan so‘ng kompaniyaning aksiya narxlari keskin tushib ketdi."

        "Iqtisodiy pasayishdan keyin iste'molchilar ishonchi larza bilan pastga ketdi."

        "Raqobatchi arzonroq muqobilini bozorga chiqarganida, ularning yetakchi mahsulotining savdosi keskin quladi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: take a pay cut

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: take a pay cut

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Employment/Salary Idioms (Ishga yollash/Maoshga oid idiomalar)
        • Financial/Economic Situation Idioms (Moliyaviy/Iqtisodiy ahvolga oid idiomalar)
        • Career/Job Change Idioms (Karyera/Ish o'zgarishiga oid idiomalar)
        • Business Cost Reduction (Biznes xarajatlarini kamaytirishga oid)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Take" (qabul qilmoq, olmoq), "a pay" (maosh) va "cut" (qisqartirish, kesish) so'zlari o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini deyarli to'liq saqlab qolgan. "Pay cut" o'zi "maoshning qisqartirilishi" degan turg'un birikma. "Take a pay cut" esa "maoshining qisqartirilishiga rozi bo'lish yoki shunday holatga tushish" degan aniq ma'noni beradi. Bu birikma keng qo'llaniladigan kollokatsiya hisoblanadi va uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi past.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Salbiy (Moliyaviy yo'qotish, ish sharoitlarining yomonlashuvi, ba'zan majburiy tanlovni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llanilishi mumkin. Ish hayoti va iqtisodiy muhokamalarda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot + Ot (take + a + pay + cut). "Pay cut" bu yerda qo'shma ot yoki sifatlovchili ot birikmasi sifatida qaralishi mumkin.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To accept a reduction in one's salary or wages. (O'zining maoshi yoki ish haqining kamaytirilishini qabul qilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. "Pay cut" to'g'ridan-to'g'ri "maoshning qisqartirilishi"ni anglatadi. "Take" fe'li esa bu o'zgarishni "qabul qilish" yoki "shunday holatga tushish" ma'nosini beradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Maosh qisqartirilishini olmoq/qabul qilmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • take (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "qabul qilish", "rozi bo'lish" yoki "majbur bo'lish" ma'nolarini beradi.
        • pay cut (ot birikmasi): Harakat obyektini – maoshning qisqartirilishini bildiradi.
          • pay (ot): Maosh, ish haqi.
          • cut (ot): Qisqartirish, kamaytirish.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Maoshi qisqarishiga rozi bo'lmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Kamroq maoshga o‘tmoq
        • Maoshi kamayishiga ko‘nmoq
        • Ish haqining pasayishini qabul qilmoq
        • Oyligi kesilishiga rozi bo‘lmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Odatda ish joyini saqlab qolish, kompaniyaning moliyaviy qiyinchiliklarini yengillashtirish yoki boshqa sabablarga ko‘ra o‘zining ish haqi yoki maoshining avvalgidan kamroq miqdorda bo‘lishiga rozi bo‘lish yoki shunday holatga tushish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maosh qisqarishini qabul qilish harakatini/holatini nomlash).
        • Informativ funksiya (moliyaviy o'zgarish haqida ma'lumot berish).
        • Sotsial-iqtisodiy funksiya (mehnat munosabatlaridagi o'zgarishlarni aks ettiradi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): accept a salary reduction, agree to a wage decrease.
        Antonimlari (Ingliz tilida): get a pay raise, receive a salary increase.
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu ibora XX asrda, ayniqsa iqtisodiy inqirozlar yoki kompaniyalarning moliyaviy qiyinchiliklari davrida keng tarqalgan. "Pay" (maosh) va "cut" (qisqartirish) so'zlarining birikmasi tabiiy ravishda maoshning kamaytirilishini anglatadi. "Take" fe'li esa bu o'zgarishni qabul qilish yoki unga duchor bo'lishni ifodalaydi. Iqtisodiy zaruratlar tufayli xodimlar ba'zan ish o'rinlarini saqlab qolish uchun maoshlarining qisqarishiga rozi bo'lishgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "Many employees had to take a pay cut during the recession to help the company survive."

        "He decided to take a pay cut to move to a job with better work-life balance."

        "The union negotiated a deal to avoid layoffs, but it meant all members had to take a temporary pay cut."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Ko‘plab xodimlar tanazzul davrida kompaniyaning omon qolishiga yordam berish uchun maoshlari qisqarishiga rozi bo‘lishlariga to‘g‘ri keldi."

        "U ish va shaxsiy hayot muvozanati yaxshiroq bo‘lgan ishga o‘tish uchun kamroq maoshga o‘tishga qaror qildi."

        "Kasaba uyushmasi ishdan bo‘shatishlarning oldini olish bo‘yicha kelishuvga erishdi, ammo bu barcha a’zolar vaqtincha maoshlari kamayishiga rozi bo‘lishlarini anglatardi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: take minutes

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: take minutes

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Meeting Procedure Idioms (Yig'ilish protsedurasiga oid idiomalar)
        • Administrative/Secretarial Tasks (Ma'muriy/Kotiblik vazifalariga oid idiomalar)
        • Record Keeping Idioms (Yozuvlarni yuritishga oid idiomalar)
        • Business Communication Idioms (Biznes muloqotiga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) / Termin (Term) Izoh: "Take" (olmoq, yozmoq) fe'li va "minutes" (bu yerda "yig'ilish bayonnomasi") oti o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlab qolgan. "Minutes" so'zi bu kontekstda "vaqt birligi" emas, balki "yig'ilishda muhokama qilingan masalalar, qabul qilingan qarorlar va bajarilishi kerak bo'lgan vazifalar haqidagi rasmiy yozma qaydlar" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. Birikma "yig'ilish bayonnomasini yozish" degan aniq ma'noni beradi. Uning ma'nosi komponentlaridan qisman ("take"ning "yozib olish" ma'nosi) va "minutes"ning maxsus ma'nosidan kelib chiqadi. Idiomatiklik darajasi past, ko'proq turg'un kollokatsiya yoki ma'muriy termin hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral (Rasmiy vazifani bajarishni bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Yig'ilishlar va rasmiy uchrashuvlar kontekstida keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot (ko'plikda) (take + minutes).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To write an official record of what is said and decided at a formal meeting. (Rasmiy yig'ilishda aytilgan va qaror qilingan narsalarning rasmiy yozuvini yozish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): "Minutes" so'zining bu ma'nosi lotincha "minuta scriptura" (kichik yozuv)dan kelib chiqqan bo'lishi mumkin, bu dastlab yig'ilishlarning qisqacha qaydlarini anglatgan. "Take" fe'li bu yerda "yozib olish", "qayd etish" ma'nosida ishlatiladi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Daqiqalarni olmoq" (bu yerda literal ma'no to'g'ri kelmaydi). To'g'rirog'i: "Bayonnomani yozmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • take (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "yozib olish", "qayd etish" ma'nosini beradi.
        • minutes (ot): Harakat obyektini – yig'ilish bayonnomasini bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Bayonnoma yozmoq", "Protokol yuritmoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Yig‘ilishni qayd etib bormoq
        • Yig‘ilish yozuvlarini olib bormoq
        • Majlis bayonini tuzmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Rasmiy yig‘ilish yoki majlis davomida muhokama qilingan asosiy masalalar, aytilgan fikrlar, qabul qilingan qarorlar va topshirilgan vazifalarni yozma ravishda qayd etib borish, ya’ni yig‘ilish bayonnomasini tuzish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (yig'ilish bayonnomasini yuritish jarayonini nomlash).
        • Dokumentallashtirish funksiyasi (yig'ilish ma'lumotlarini rasmiy qayd etish).
        • Ma'muriy funksiya (tashkiliy ishning bir qismi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): keep the minutes, write the minutes, record the minutes, minute (fe'l sifatida).
        Antonimlari (Ingliz tilida): (Aniq antonimik FB yo'q, chunki bu maxsus vazifa).
        Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "take the minutes of the meeting" kabi kengaytirilgan shaklda ham kelishi mumkin.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Minutes" so'zining "yig'ilish bayonnomasi" ma'nosi XVII asrdan boshlab qo'llanila boshlagan. Bu so'z lotincha "minutus" (kichik) so'zidan kelib chiqqan "minuta scriptura" (kichik yozuv) iborasiga borib taqalishi mumkin, bu dastlab muhim voqealarning qisqacha, "mayda" yozuvlarini anglatgan. "Take" fe'lining "yozib olish" yoki "qayd etish" ma'nosi bu kontekstda tabiiy ravishda birikkan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The secretary was asked to take minutes during the board meeting."

        "It's important to accurately take minutes so there's a clear record of all decisions made."

        "Who will be taking minutes for today's team huddle?"

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kotibadan kengash yig‘ilishi davomida bayonnoma yozish so‘raldi."

        "Barcha qabul qilingan qarorlarning aniq yozuvi bo‘lishi uchun bayonnomani to‘g‘ri yozish muhimdir."

        "Bugungi jamoaviy yig‘ilish uchun kim bayonnoma yuritadi?"


      Frazeologik Birlik Tahlili: take on (an employee)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: take on (an employee / someone)

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Employment/Hiring Idioms (Ishga yollash/Ishga olishga oid idiomalar)
        • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)
        • Human Resources Idioms (Inson resurslariga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Take" (olmoq) fe'li va "on" (ustiga, zimmasiga) ravish zarrachasi/predlogining birikmasi "kimnidir ishga yollash, ishga qabul qilish" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. Bu ma'no, biror kishini (yangi xodimni) kompaniya mas'uliyati "ustiga" yoki "zimmasiga" olish obrazidan kelib chiqqan bo'lishi mumkin. Komponentlarning literal ma'nosi qisman saqlanib qolgan, ammo birikma o'ziga xos, turg'un ma'no kasb etgan frazaviy fe'l hisoblanadi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Neytral.
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. Biznes va kundalik nutqda keng tarqalgan.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l, o'timli).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Ot/Olmosh (obyekt) (take + on + an employee/someone). Obyekt zarrachadan keyin keladi. (Eslatma: "take someone on" shakli ham mavjud, ammo bu yerda "take on" birgalikda kelib, keyin obyektni olmoqda).
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To employ someone; to hire someone to do a job. (Kimnidir ishga yollash; biror ishni bajarish uchun kimnidir ishga qabul qilish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror kishini jamoaga yoki mas'uliyat doirasiga "qabul qilish", uni tashkilotning bir qismi sifatida "o'z zimmasiga olish". "On" zarrachasi bu yerda qo'shilish, biriktirish ma'nosini kuchaytiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Xodimni/Kimnidir) ustiga/zimmasiga olmoq" (bu yerda literal ma'no to'g'ri kelmaydi). To'g'rirog'i: "Ishga olmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • take (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l.
        • on (ravish zarrachasi/predlog): Fe'lning ma'nosini "ishga qabul qilish", "zimmasiga olish"ga o'zgartirib, frazaviy fe'lni hosil qiladi.
        • an employee / someone (obyekt): Ishga qabul qilinayotgan shaxs.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Ishga olmoq", "Ishga yollamoq".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Xodim qilib olmoq
        • Shtatga qabul qilmoq
        • Ish bilan ta’minlamoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shaxsni ma'lum bir vazifa yoki lavozimni bajarish uchun kompaniya yoki tashkilotga rasman ishga qabul qilish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (ishga yollash jarayonini nomlash).
        • Regulyativ funksiya (tashkilotning xodimlar tarkibini shakllantirish).
        • Sotsial-iqtisodiy funksiya (ish bilan ta'minlash).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): hire, employ, recruit, engage (an employee).
        Antonimlari (Ingliz tilida): fire, dismiss, lay off, sack, make redundant.
        Variantlari: "take on new staff", "take on more workers". Shuningdek, "take on (a task/responsibility)" – biror vazifa yoki mas'uliyatni o'z zimmasiga olish ma'nosida ham keladi, ammo bu boshqa ma'no.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Take" fe'lining "qabul qilmoq", "o'zlashtirmoq" ma'nolari va "on" zarrachasining "biror narsaning yuzasiga" yoki "biror narsaga qo'shilish" ma'nolari birlashib, "kimnidir jamoaga qo'shib olish", "ishga qabul qilish" ma'nosini hosil qilgan. Bu frazaviy fe'l ish munosabatlari rivojlanishi bilan keng qo'llanila boshlagan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The company is planning to take on ten new employees next quarter due to expansion."

        "We need to take on someone with more experience in digital marketing."

        "They decided not to take him on after the final interview."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Kompaniya kengayish tufayli keyingi chorakda o‘nta yangi xodimni ishga olishni rejalashtirmoqda."

        "Biz raqamli marketing bo‘yicha ko‘proq tajribaga ega bo‘lgan kishini ishga olishimiz kerak."

        "Ular oxirgi suhbatdan keyin uni ishga olmaslikka qaror qilishdi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: take over (something)

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: take over (something) yoki take (something) over

      1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
        • Business/Corporate Idioms (Biznes/Korporativ idiomalar - kompaniyani egallab olish)
        • Control/Responsibility Idioms (Nazorat/Mas'uliyatga oid idiomalar - boshqaruvni qo'lga olish)
        • Substitution/Replacement Idioms (O'rnini egallash/Almashtirishga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Take" (olmoq) fe'li va "over" (ustidan, yuqorisidan) ravish zarrachasining birikmasi "nazoratni qo'lga olish", "egallab olish" yoki "mas'uliyatni o'z zimmasiga olish" degan ko'chma ma'nolarni hosil qiladi. "Biror narsaning ustidan nazoratni olish" obrazi orqali ma'noni qisman anglash mumkin. Bu frazaviy fe'lning ma'nosi literal ma'nodan kengroq va ixtisoslashgan.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
        Konnotatsiya: Neytral (masalan, lavozimni egallash), ba'zan Salbiy (kompaniyani majburan egallab olish, "bosib olish") yoki Ijobiy (muammoli vaziyatda mas'uliyatni olish).
        Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha. Biznes, siyosat va kundalik nutqda keng qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (frazaviy fe'l, odatda o'timli).
        Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi. Obyekt (something) zarrachadan oldin yoki keyin kelishi mumkin: take something over yoki take over something. Agar obyekt olmosh bo'lsa, u odatda zarrachadan oldin keladi: take it over.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

        Ma'no 1: To get control of a company by buying most of its shares. (Kompaniyaning aksariyat aksiyalarini sotib olib, uni nazoratiga o'tkazish)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To gain control of a business, company, etc., typically by purchasing it or its shares.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bir kompaniyaning "ustidan" (over) to'liq nazoratni "qo'lga olish" (take).
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kompaniyani) egallab olmoq".

        Ma'no 2: To begin to have control of or responsibility for something, especially in place of somebody else. (Biror narsaning nazoratini yoki mas'uliyatini, ayniqsa birovning o'rniga, o'z zimmasiga olmoq)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To assume control, management, or responsibility for something.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror vazifa yoki lavozimni boshqa odamdan "qabul qilib olish" va uning ustidan nazorat o'rnatish.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Vazifani/Lavozimni) egallamoq".

        Ma'no 3: To become more successful or powerful than something or someone else so that you replace them. (Boshqa biror narsa yoki kimsadan ko'ra muvaffaqiyatliroq yoki kuchliroq bo'lib, uning o'rnini egallash)

        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To become dominant over something or someone, often leading to their decline.
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror sohada ustunlikni "qo'lga olib", raqobatchidan "yuqoriga" (over) chiqish.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Ustun kelmoq, o'rnini egallamoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • take (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "olish", "qabul qilish" ma'nolarini beradi.
        • over (ravish zarrachasi/adverbial particle): Fe'lning ma’nosini "nazorat", "boshqaruv", "ustunlik" yo‘nalishlariga o‘zgartirib, frazaviy fe'lni hosil qiladi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

        Ma'no 1 (Kompaniyani egallash):

        • (Kompaniyani) Egallab olmoq / Qo‘lga kiritmoq
        • Sotib olmoq (nazorat paketini)
        • O‘z nazoratiga o‘tkazmoq

        Ma'no 2 (Nazorat/Mas'uliyatni olish):

        • Boshqaruvni qo‘lga olmoq
        • O‘z zimmasiga olmoq (mas'uliyatni)
        • Ishni qabul qilib olmoq
        • O‘rniga o‘tmoq (lavozimga)

        Ma'no 3 (Ustun kelib, o'rnini egallash):

        • O‘rnini egallamoq
        • Ustun kelmoq
        • Siqib chiqarmoq (bozordan)
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
        • Nominativ funksiya (nazoratni qo'lga olish yoki mas'uliyatni zimmasiga olish harakatini nomlash).
        • Regulyativ funksiya (boshqaruv yoki kuchlar muvozanatidagi o'zgarishni ifodalaydi).
        • Natijaviy funksiya (biror jarayonning yakuniy natijasini – nazoratning o'tishini bildiradi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: acquire (a company), buy out.
        • Ma'no 2: assume control of, take charge of, step into (a role).
        • Ma'no 3: replace, supplant, become dominant over.
        Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
        • Ma'no 1: be taken over, divest.
        • Ma'no 2: hand over, relinquish control, step down from.
        • Ma'no 3: be replaced by, lose ground to.
        Variantlari: take something over yoki take over something.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        "Take" va "over" so'zlarining birikmasi XVI asrdan beri "nazoratni qo'lga olish" ma'nosida ishlatilgan. "Over" so'zi bu yerda "yuqoridan", "ustidan" nazorat o'rnatish g'oyasini beradi. Dastlab harbiy kontekstda (masalan, shaharni egallash) qo'llanilgan bo'lishi mumkin. Keyinchalik bu ma'no biznes (kompaniyalarni egallash) va boshqa boshqaruv sohalariga ham ko'chgan.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

        (Ma'no 1): "The larger corporation is planning to take over its smaller competitor."

        (Ma'no 2): "Jane will take over as project manager when Mark leaves next month."

        (Ma'no 3): "Smartphones quickly took over, and now very few people use traditional mobile phones."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        (Ma'no 1): "Yirikroq korporatsiya o‘zining kichikroq raqobatchisini egallab olishni rejalashtirmoqda."

        (Ma'no 2): "Kelasi oy Mark ketganida, loyiha menejeri vazifasini Jeyn o‘z zimmasiga oladi."

        (Ma'no 3): "Smartfonlar tezda ustun keldi va hozir juda kam odam an'anaviy mobil telefonlardan foydalanadi."


      Frazeologik Birlik Tahlili: take (a company) public

      FRAZEOLOGIK BIRLIK: take (a company) public

      1. SEMANTIK MAYDON:
        • Financial/Stock Market Idioms (Moliyaviy/Fond birjasiga oid idiomalar/atamalar)
        • Business Strategy Idioms (Biznes strategiyasiga oid idiomalar)
        • Corporate Finance Idioms (Korporativ moliyaga oid idiomalar)
      2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
        • Semi-idiom (Yarim idioma) / Termin (Term) Izoh: "Take" (olmoq) fe'li bu yerda "bir holatdan boshqasiga o'tkazish" degan metaforik ma'noda keladi. "Public" (ommaviy) sifati esa "keng jamoatchilik tomonidan aksiyalari sotib olinishi mumkin bo'lgan" degan maxsus moliyaviy ma'noga ega. Butun birikma "xususiy kompaniyaning aksiyalarini ilk bor ommaviy savdoga chiqarish" degan aniq, ixtisoslashgan ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi va bu atama moliyaviy sohada keng qo'llaniladi.
      3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
        Konnotatsiya: Ko'pincha Neytral yoki Ijobiy (Kompaniyaning o'sishi, kengayishi va muhim bosqichga o'tganligini bildiradi).
        Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Biznes, moliya, investitsiya va iqtisodiy yangiliklar kontekstida qo'llaniladi.
      4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
        Ichki Strukturasi: Fe'l + To'ldiruvchi + Sifat (vazifasidagi so'z) (take + (a company) + public). Bu yerda "public" sifatdoshi holatni bildiruvchi to'ldiruvchi (object complement) vazifasini bajaradi.
        Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
      5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
        Definitsiyasi (Ingliz tilida): To offer the shares of a private company to the general public for the first time through an initial public offering (IPO), thereby making it a publicly traded and owned company. (Xususiy kompaniyaning aksiyalarini birinchi marta ommaviy taklif (IPO) orqali keng jamoatchilikka taklif qilish, shu orqali uni ommaviy savdodagi va mulkdagi kompaniyaga aylantirish).
        Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Kompaniyani "xususiy", "yopiq" holatdan "ommaviy", "ochiq" holatga "olib o'tish" obrazi. Bu yerda "ommaviy" uning mulkdorligi keng jamoatchilik uchun ochiq bo'lishini anglatadi. "Take" fe'li bu o'tish jarayonini boshlashni bildiradi.
        So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kompaniyani) ommaviy qilmoq".
      6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
        Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
        • take (fe'l): Holatni o'zgartirish harakatini boshlovchi fe'l.
        • (a company): Harakat obyekti.
        • public (sifat/sifatdosh): Birikmaning asosiy semantik yukini tashlaydi, kompaniyaning yangi, ommaviy mulkdorlikdagi maqomini bildiradi.
      7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
        To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Kompaniyani ommaviy qilish" (qisman), "IPOga chiqarish".
        Funksional Muqobil(lar):
        • Aksiyalarni fond birjasiga chiqarmoq
        • Ommaviy aksiyadorlik jamiyatiga aylantirmoq
        • Ilk ommaviy taklifni (IPO) o‘tkazmoq
        Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Xususiy kompaniyaning aksiyalarini ilk bor fond birjasida keng ommaga sotish uchun taklif qilish va shu orqali uni ochiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirish.
      8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
        • Nominativ funksiya (maxsus korporativ-moliyaviy jarayonni nomlash).
        • Regulyativ funksiya (kompaniyaning yuridik va moliyaviy maqomidagi o'zgarishni ifodalaydi).
        • Natijaviy funksiya (kompaniyaning o'sish strategiyasining muhim natijasini bildiradi).
      9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
        Sinonimlari (Ingliz tilida): go public, launch an IPO (initial public offering), float a company (ayniqsa, Britaniya ingliz tilida).
        Antonimlari (Ingliz tilida): take a company private, go private, delist (a company from the stock exchange).
        Variantlari: "take public" - eng keng tarqalgan shakli. "Company" o'rniga "business", "firm" kabi so'zlar kelishi mumkin.
      10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
        Bu atama XX asrda zamonaviy fond bozorlari va korporativ moliyaning rivojlanishi bilan birga paydo bo'lgan. "Public" so'zining "keng jamoatchilikka tegishli yoki ochiq" degan ma'nosi kompaniya mulkdorligiga nisbatan qo'llanilgan. "Take" fe'li bu holatga o'tishni boshlashni anglatadi. Bu jarayon rasman "Initial Public Offering" (IPO) deb ataladi va kompaniya uchun kapital jalb qilishning asosiy usullaridan biri hisoblanadi.
      11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

        "The successful tech startup decided to take the company public to raise capital for global expansion."

        "After years of private ownership, the board is considering taking the business public next year."

        "Investment banks play a crucial role in helping companies take themselves public."

      12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

        "Muvaffaqiyatli texnologik startap global kengayish uchun kapital jalb qilish maqsadida kompaniyani ommaviy qilishga (IPOga chiqarishga) qaror qildi."

        "Ko‘p yillik xususiy mulkdorlikdan so‘ng, kengash kelasi yili biznesni aksiyalarini fond birjasiga chiqarishni ko‘rib chiqmoqda."

        "Investitsiya banklari kompaniyalarga o‘zlarini ommaviy qilishlarida hal qiluvchi rol o‘ynaydi."


        Frazeologik Birlik Tahlili: take (a company) public

        FRAZEOLOGIK BIRLIK: take (a company) public

        1. SEMANTIK MAYDON:
          • Financial/Stock Market Idioms (Moliyaviy/Fond birjasiga oid idiomalar/atamalar)
          • Business Strategy Idioms (Biznes strategiyasiga oid idiomalar)
          • Corporate Finance Idioms (Korporativ moliyaga oid idiomalar)
        2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
          • Semi-idiom (Yarim idioma) / Termin (Term) Izoh: "Take" (olmoq) fe'li bu yerda "bir holatdan boshqasiga o'tkazish" degan metaforik ma'noda keladi. "Public" (ommaviy) sifati esa "keng jamoatchilik tomonidan aksiyalari sotib olinishi mumkin bo'lgan" degan maxsus moliyaviy ma'noga ega. Butun birikma "xususiy kompaniyaning aksiyalarini ilk bor ommaviy savdoga chiqarish" degan aniq, ixtisoslashgan ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi va bu atama moliyaviy sohada keng qo'llaniladi.
        3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
          Konnotatsiya: Ko'pincha Neytral yoki Ijobiy (Kompaniyaning o'sishi, kengayishi va muhim bosqichga o'tganligini bildiradi).
          Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Biznes, moliya, investitsiya va iqtisodiy yangiliklar kontekstida qo'llaniladi.
        4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
          Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
          Ichki Strukturasi: Fe'l + To'ldiruvchi + Sifat (vazifasidagi so'z) (take + (a company) + public). Bu yerda "public" sifatdoshi holatni bildiruvchi to'ldiruvchi (object complement) vazifasini bajaradi.
          Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
        5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
          Definitsiyasi (Ingliz tilida): To offer the shares of a private company to the general public for the first time through an initial public offering (IPO), thereby making it a publicly traded and owned company. (Xususiy kompaniyaning aksiyalarini birinchi marta ommaviy taklif (IPO) orqali keng jamoatchilikka taklif qilish, shu orqali uni ommaviy savdodagi va mulkdagi kompaniyaga aylantirish).
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Kompaniyani "xususiy", "yopiq" holatdan "ommaviy", "ochiq" holatga "olib o'tish" obrazi. Bu yerda "ommaviy" uning mulkdorligi keng jamoatchilik uchun ochiq bo'lishini anglatadi. "Take" fe'li bu o'tish jarayonini boshlashni bildiradi.
          So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Kompaniyani) ommaviy qilmoq".
        6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
          Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
          • take (fe'l): Holatni o'zgartirish harakatini boshlovchi fe'l.
          • (a company): Harakat obyekti.
          • public (sifat/sifatdosh): Birikmaning asosiy semantik yukini tashlaydi, kompaniyaning yangi, ommaviy mulkdorlikdagi maqomini bildiradi.
        7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
          To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Kompaniyani ommaviy qilish" (qisman), "IPOga chiqarish".
          Funksional Muqobil(lar):
          • Aksiyalarni fond birjasiga chiqarmoq
          • Ommaviy aksiyadorlik jamiyatiga aylantirmoq
          • Ilk ommaviy taklifni (IPO) o‘tkazmoq
          Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Xususiy kompaniyaning aksiyalarini ilk bor fond birjasida keng ommaga sotish uchun taklif qilish va shu orqali uni ochiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirish.
        8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
          • Nominativ funksiya (maxsus korporativ-moliyaviy jarayonni nomlash).
          • Regulyativ funksiya (kompaniyaning yuridik va moliyaviy maqomidagi o'zgarishni ifodalaydi).
          • Natijaviy funksiya (kompaniyaning o'sish strategiyasining muhim natijasini bildiradi).
        9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
          Sinonimlari (Ingliz tilida): go public, launch an IPO (initial public offering), float a company (ayniqsa, Britaniya ingliz tilida).
          Antonimlari (Ingliz tilida): take a company private, go private, delist (a company from the stock exchange).
          Variantlari: "take public" - eng keng tarqalgan shakli. "Company" o'rniga "business", "firm" kabi so'zlar kelishi mumkin.
        10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
          Bu atama XX asrda zamonaviy fond bozorlari va korporativ moliyaning rivojlanishi bilan birga paydo bo'lgan. "Public" so'zining "keng jamoatchilikka tegishli yoki ochiq" degan ma'nosi kompaniya mulkdorligiga nisbatan qo'llanilgan. "Take" fe'li bu holatga o'tishni boshlashni anglatadi. Bu jarayon rasman "Initial Public Offering" (IPO) deb ataladi va kompaniya uchun kapital jalb qilishning asosiy usullaridan biri hisoblanadi.
        11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

          "The successful tech startup decided to take the company public to raise capital for global expansion."

          "After years of private ownership, the board is considering taking the business public next year."

          "Investment banks play a crucial role in helping companies take themselves public."

        12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

          "Muvaffaqiyatli texnologik startap global kengayish uchun kapital jalb qilish maqsadida kompaniyani ommaviy qilishga (IPOga chiqarishga) qaror qildi."

          "Ko‘p yillik xususiy mulkdorlikdan so‘ng, kengash kelasi yili biznesni aksiyalarini fond birjasiga chiqarishni ko‘rib chiqmoqda."

          "Investitsiya banklari kompaniyalarga o‘zlarini ommaviy qilishlarida hal qiluvchi rol o‘ynaydi."


        Frazeologik Birlik Tahlili: take stock

        FRAZEOLOGIK BIRLIK: take stock

        1. SEMANTIK MAYDON:
          • Evaluation/Assessment Idioms (Baholash/Tahlil qilishga oid idiomalar)
          • Reflection/Contemplation Idioms (Mulohaza yuritish/O'ylashga oid idiomalar)
          • Planning/Strategy Idioms (Rejalashtirish/Strategiyaga oid idiomalar)
          • Decision Making Idioms (Qaror qabul qilishga oid idiomalar)
        2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
          • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: Bu ibora "stock-taking" – do'kondagi yoki ombordagi tovarlarni hisoblash (inventarizatsiya qilish) amaliyotidan kelib chiqqan. "Stock" (zaxira, tovar) va "take" (olmoq, bu yerda hisobini olmoq) so'zlari o'zlarining literal ma'nolari bilan bog'liqlikni saqlagan. Biroq, birikma ko'chma ma'noda "biror vaziyat, o'z holati yoki imkoniyatlarini diqqat bilan o'ylab, baholash" degan ixtisoslashgan ma'noni anglatadi. Literal ma'no asos bo'lib xizmat qiladi, ammo qo'llanilish doirasi kengayib, abstrakt tushunchalarga ham tegishli bo'ladi.
        3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
          Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Puxtalik, o'ylanganlik, strategik yondashuvni bildiradi).
          Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llanilishi mumkin.
        4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
          Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
          Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot (take + stock).
          Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
        5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
          Definitsiyasi (Ingliz tilida): To pause to think about a situation carefully, review progress, and decide what to do next. (Biror vaziyat haqida diqqat bilan o'ylash, yutuqlarni ko'rib chiqish va keyin nima qilish kerakligini hal qilish uchun to'xtash).
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Savdogarning o'z do'konidagi tovarlarni (stock) sanab, nima bor, nima yo'q, nima yaxshi sotilyapti va keyingi qadamlar qanday bo'lishi kerakligini aniqlash jarayoni. Bu obraz hayotning yoki biznesning har qanday sohasidagi vaziyatni, yutuqlarni va imkoniyatlarni baholashga ko'chirilgan.
          So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Zaxirani/Tovarni hisoblamoq".
        6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
          Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
          • take (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "bajarish", "amalga oshirish" ma'nosini beradi.
          • stock (ot): Bu yerda "vaziyat, holat, yutuqlar, kamchiliklar" kabi mavhum tushunchalarning metonimik ifodasi bo'lib, baholash obyektini anglatadi.
        7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
          To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Sarhisob qilmoq" (juda yaqin).
          Funksional Muqobil(lar):
          • Vaziyatni baholamoq
          • O‘ziga hisob bermoq
          • Xulosa chiqarmoq (biror davr yoki vaziyatdan)
          • Holatni tahlil qilmoq
          • O‘ylab ko‘rmoq (keyingi qadamlarni)
          Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror qaror qabul qilishdan yoki keyingi harakatni boshlashdan oldin, mavjud vaziyatni, erishilgan yutuqlarni va yo‘l qo‘yilgan kamchiliklarni sinchkovlik bilan tahlil qilib, o‘z holatini va imkoniyatlarini baholash.
        8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
          • Kognitiv funksiya (tahlil, baholash va mulohaza yuritish kabi aqliy jarayonlarni ifodalaydi).
          • Pragmatik funksiya (keyingi harakatlarni rejalashtirish yoki qaror qabul qilish uchun asos yaratadi).
          • Regulyativ funksiya (faoliyatni vaqtincha to'xtatib, uni to'g'ri yo'naltirishga xizmat qiladi).
        9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
          Sinonimlari (Ingliz tilida): assess the situation, review one's position, evaluate, reflect on, consider one's options, size up the situation.
          Antonimlari (Ingliz tilida): act impulsively, rush into something, forge ahead without thinking, ignore the circumstances.
          Variantlari: Ko'pincha `of` predlogi bilan keladi: `take stock of something` (masalan, `take stock of one's life`).
        10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
          Bu ibora XVI asr oxirlaridan boshlab savdo-sotiq sohasida qo'llanila boshlagan. Uning ma'nosi to'g'ridan-to'g'ri "to take an inventory of stock" (tovar zaxirasining inventarizatsiyasini qilish) amaliyotidan kelib chiqqan. Vaqt o'tishi bilan bu aniq biznes amaliyoti kengroq ma'noda, har qanday vaziyatni yoki o'z holatini baholash uchun metafora sifatida ishlatila boshlagan.
        11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

          "At our quarterly meeting, we need to take stock of our progress and set new goals."

          "After the project failed, the team took a week to take stock of what went wrong."

          "It's important to occasionally step back from your daily work to take stock of your career path."

        12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

          "Har choraklik yig'ilishimizda biz erishgan yutuqlarimizni sarhisob qilib, yangi maqsadlarni belgilab olishimiz kerak."

          "Loyiha muvaffaqiyatsizlikka uchragach, jamoa nima noto'g'ri bo'lganini tahlil qilish uchun bir hafta vaqt oldi."

          "O'z kar'era yo'lingizni baholash uchun vaqti-vaqti bilan kundalik ishingizdan chekinib turish muhimdir."


        Frazeologik Birlik Tahlili: test-market a product

        FRAZEOLOGIK BIRLIK: test-market a product

        1. SEMANTIK MAYDON:
          • Marketing/Market Research Idioms (Marketing/Bozor tadqiqotiga oid atamalar)
          • Product Development Idioms (Mahsulotni rivojlantirishga oid idiomalar)
          • Business Strategy Idioms (Biznes strategiyasiga oid idiomalar)
        2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
          • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) / Termin (Term) Izoh: "Test" (sinovdan o'tkazmoq), "market" (bozor) va "product" (mahsulot) so'zlarining barchasi o'zlarining asosiy lug'aviy ma'nolarini saqlab qolgan. "Test-market" bu yerda tarkibiy fe'l (compound verb) bo'lib, "bozorda sinovdan o'tkazish" degan aniq va literal ma'noni beradi. Bu birikma marketing sohasida barqarorlashgan va keng qo'llaniladigan atama hisoblanadi. Uning ma'nosi komponentlarining literal ma'nolaridan deyarli to'liq kelib chiqadi, shuning uchun idiomatiklik darajasi juda past.
        3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
          Konnotatsiya: Neytral (Aniq bir marketing jarayonini bildiradi).
          Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Biznes va marketing sohasida keng qo'llaniladi.
        4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
          Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
          Ichki Strukturasi: Tarkibiy fe'l + To'ldiruvchi (test-market + a product). "Test-market"ning o'zi `Ot (test) + Ot (market)` birikmasidan fe'lga aylangan.
          Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
        5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
          Definitsiyasi (Ingliz tilida): To sell a new product in a small, specific geographical area or to a limited group of people for a short time in order to assess its potential success and gather customer feedback before a full-scale launch. (Yangi mahsulotni keng miqyosda sotuvga chiqarishdan oldin uning potentsial muvaffaqiyatini baholash va mijozlardan fikr-mulohazalar yig'ish maqsadida kichik, aniq bir geografik hududda yoki cheklangan guruhdagi odamlarga qisqa vaqt davomida sotish).
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. Ma'no to'g'ridan-to'g'ri: "bozorda sinovdan o'tkazish".
          So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Mahsulotni bozorda sinab ko'rmoq/sinovdan o'tkazmoq".
        6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
          Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
          • test-market (tarkibiy fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi barqaror atama.
            • test (sinov): Jarayonning maqsadini bildiradi.
            • market (bozor): Sinov o'tkaziladigan joyni bildiradi.
          • product (ot): Harakat obyektini – sinovdan o'tkazilayotgan mahsulotni bildiradi.
        7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
          To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo'q (aynan bir so'z bilan). "Test marketing" atamasi ba'zan o'zlashgan holda ishlatiladi.
          Funksional Muqobil(lar):
          • Mahsulotni sinov tariqasida bozorga chiqarmoq
          • Mahsulotni sinovdan o‘tkazmoq (bozorda)
          • Sinov partiyasini sotuvga qo‘yish
          • Bozor talabini o‘rganmoq (amaliy sinov orqali)
          Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Yangi mahsulotni butun bozorga ommaviy ravishda chiqarishdan oldin, uni cheklangan hududda yoki aniq bir iste'molchilar guruhiga sotib, ularning reaksiyasini, talabni va mahsulotning potentsial muvaffaqiyatini baholash jarayoni.
        8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
          • Nominativ funksiya (maxsus marketing jarayonini nomlash).
          • Kognitiv/Analitik funksiya (bozor haqida ma'lumot yig'ish va tahlil qilishga qaratilgan).
          • Regulyativ funksiya (keng miqyosli ishlab chiqarish va sotuvga oid qarorlarni boshqarish).
        9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
          Sinonimlari (Ingliz tilida): conduct a test market, run a pilot test, do a trial run, trial a product.
          Antonimlari (Ingliz tilida): full-scale launch, national rollout, mass-market (a product), (aniq antonimik FB yo'q).
          Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. "Test-market" ko'pincha chiziqcha bilan yoziladi.
        10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
          Bu atama XX asrda zamonaviy marketing va bozor tadqiqotlari usullarining rivojlanishi bilan paydo bo'lgan. Katta moliyaviy yo'qotishlarning oldini olish maqsadida, kompaniyalar mahsulotni to'liq ishlab chiqarishga kirishishdan oldin uni kichikroq, nazorat qilinadigan "bozorda" (market) "sinovdan o'tkazish" (test) amaliyotini joriy qilganlar. Bu ikki so'zning birikmasi shu jarayonni ifodalovchi barqaror atamaga aylangan.
        11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

          "The company decided to test-market the new soft drink in a few select cities before launching it nationwide."

          "We will test-market the product for six months to gather feedback on pricing and packaging."

          "Test-marketing a product can be expensive, but it's less risky than a failed national launch."

        12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

          "Kompaniya yangi salqin ichimlikni butun mamlakat bo'ylab sotuvga chiqarishdan oldin bir nechta tanlangan shaharlarda sinov tariqasida bozorga chiqarishga qaror qildi."

          "Biz narx va qadoqlash bo‘yicha fikr-mulohazalar yig‘ish uchun mahsulotni olti oy davomida bozorda sinovdan o‘tkazamiz."

          "Mahsulotni bozorda sinab ko'rish qimmatga tushishi mumkin, ammo bu muvaffaqiyatsiz milliy sotuvga qaraganda kamroq xavflidir."


        Frazeologik Birlik Tahlili: throw cold water on (something)

        FRAZEOLOGIK BIRLIK: throw cold water on (something)

        1. SEMANTIK MAYDON:
          • Discouragement/Criticism Idioms (Ruhlantirmaslik/Tanqidga oid idiomalar)
          • Disapproval Idioms (Norozilikka oid idiomalar)
          • Obstacle/Problem Idioms (To'siq/Muammoga oid idiomalar)
          • Business Communication Idioms (Biznes muloqotiga oid idiomalar)
        2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
          • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Throw" (otmoq), "cold water" (sovuq suv) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "biror g'oya, reja yoki ishtiyoqni tanqid qilish, unga qarshi chiqish yoki uning muvaffaqiyatiga shubha bildirish" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora biror narsaning (masalan, olovning) yoki kimningdir (masalan, qizishgan odamning) ustiga sovuq suv quyib, uni sovitish, to'xtatish yoki tinchlantirish obraziga asoslangan. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli.
        3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
          Konnotatsiya: Salbiy (Ruhlantirmaslik, tanqid, pessimizm, qarshilikni bildiradi).
          Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
        4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
          Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
          Ichki Strukturasi: Fe'l + Sifat + Ot + Predlog + Ot/Olmosh (throw + cold + water + on + something).
          Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
        5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
          Definitsiyasi (Ingliz tilida): To be negative or critical about a plan, idea, or someone's enthusiasm, thereby discouraging them or making it less likely to succeed. (Biror reja, g'oya yoki kimningdir ishtiyoqiga nisbatan salbiy yoki tanqidiy munosabatda bo'lish, shu orqali ularni ruhlantirmaslik yoki uning muvaffaqiyat ehtimolini kamaytirish).
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Issiq, qizg'in yoki yonayotgan narsaning ustiga sovuq suv quyish uni tezda sovitadi yoki o'chiradi. Bu obraz metaforik tarzda ishtiyoqqa to'la, qizg'in g'oya yoki rejaga nisbatan qo'llanilib, unga bo'lgan shijoatni "sovitish", uni to'xtatish yoki muvaffaqiyatsizlikka uchrashiga sabab bo'lishni anglatadi.
          So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsaning) ustiga sovuq suv otmoq/sachratmoq".
        6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
          Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
          • throw (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l.
          • cold water (sifat + ot): Bu qism idiomaning asosiy obrazli yukini tashlaydi, "tanqid", "qarshilik", "ruhni tushiruvchi so'zlar"ning ramzi bo'lib xizmat qiladi.
          • on something (predlogli birikma): Harakat yo'naltirilgan obyektni (g'oya, reja) ko'rsatadi.
        7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
          To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Ustidan sovuq suv quymoq" (juda yaqin).
          Funksional Muqobil(lar):
          • Ishtiyoqini so‘ndirmoq
          • Havasini o‘ldirmoq
          • Ruhini tushirmoq
          • Qarshi chiqmoq (g'oyaga)
          • Tanqid ostiga olmoq
          • Oyog‘idan chalmoq (g'oyani, rejani)
          Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror yangi g'oya, reja yoki biror kimning ishtiyoqini tanqid qilish, uning kamchiliklarini ko'rsatish yoki unga qarshilik bildirish orqali uni amalga oshirishga bo'lgan ishonchni yoki xohishni yo'qotish.
        8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
          • Baholash funksiyasi (biror g'oya yoki rejani salbiy baholash, tanqid qilish).
          • Pragmatik funksiya (boshqa odamlarni biror harakatdan qaytarish, ularning ruhini tushirish).
          • Ekspressiv funksiya (norozilik yoki pessimizmni kuchli, obrazli ifodalash).
        9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
          Sinonimlari (Ingliz tilida): pour cold water on, criticize, discourage, dismiss (an idea), shoot down an idea, be a wet blanket, put a damper on.
          Antonimlari (Ingliz tilida): encourage, support, get behind (an idea), endorse, praise, champion (an idea).
          Variantlari: Ko'pincha `throw` o'rniga `pour` fe'li ham ishlatiladi (`pour cold water on`). Ma'nosi deyarli bir xil.
        10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
          Bu ibora XIX asrdan beri qo'llanilib kelinadi. Uning kelib chiqishi aniq bir voqeaga bog'liq emas, balki oddiy hayotiy kuzatuvga asoslangan: sovuq suv har qanday qizg'inlikni (olov, jahl, ishtiyoq) tezda sovitadi. Ushbu jismoniy hodisa odamlarning hissiy holatlariga yoki g'oyalariga nisbatan metafora sifatida ishlatila boshlagan.
        11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

          "I was excited about my new business idea, but my boss immediately threw cold water on it by pointing out all the potential risks."

          "Before we get too enthusiastic, let's not forget the financial director, who is likely to throw cold water on any plan that involves high spending."

          "She wanted to change the company's entire marketing strategy, but the board threw cold water on her proposal."

        12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

          "Men yangi biznes g'oyamdan hayajonda edim, lekin xo'jayinim barcha potentsial xavflarni ko'rsatib, darhol ishtiyoqimni so'ndirdi."

          "Haddan tashqari ruhlanishdan oldin, yuqori xarajatlarni o'z ichiga olgan har qanday rejaga qarshi chiqishi mumkin bo'lgan moliya direktorini unutmaylik."

          "U kompaniyaning butun marketing strategiyasini o'zgartirmoqchi edi, ammo kengash uning taklifining ustidan sovuq suv quydi."


        Frazeologik Birlik Tahlili: throw money at (something)

        FRAZEOLOGIK BIRLIK: throw money at (something)

        1. SEMANTIK MAYDON:
          • Spending/Finance Idioms (Xarajat/Moliyaga oid idiomalar)
          • Problem Solving Idioms (Muammo hal qilishga oid idiomalar - samarasiz usul)
          • Business/Government Idioms (Biznes/Hukumatga oid idiomalar)
          • Wastefulness Idioms (Isrofgarchilikka oid idiomalar)
        2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
          • Pure idiom (Sof idioma) Izoh: "Throw" (otmoq), "money" (pul) so'zlarining literal ma'nolari yig'indisi "muammoni uni chuqur tushunmasdan yoki samarali yechim topmasdan, shunchaki ko'p pul sarflash orqali hal qilishga urinish" degan umumiy ma'noni to'g'ridan-to'g'ri keltirib chiqarmaydi. Bu ibora pulni beparvolik bilan, o'ylamasdan biror narsaga "otish" yoki "uloqtirish" obraziga asoslangan. Ma'no butunlay ko'chma va obrazli bo'lib, harakatning samarasizligi va o'ylanmaganligiga urg'u beradi.
        3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
          Konnotatsiya: Salbiy (Samarasizlik, o'ylanmaganlik, isrofgarchilik, yuzaki yondashuvni tanqid qiladi).
          Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Siyosiy munozaralar, biznes tahlillari va kundalik nutqda keng qo'llaniladi.
        4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
          Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
          Ichki Strukturasi: Fe'l + Ot + Predlog + Ot/Olmosh (throw + money + at + something).
          Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
        5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
          Definitsiyasi (Ingliz tilida): To try to solve a problem by spending a lot of money on it, without thinking carefully or creatively about the best solution, often with little or no positive result. (Muammoni eng yaxshi yechim haqida puxta yoki ijodiy o'ylamasdan, unga ko'p pul sarflash orqali hal qilishga urinish, ko'pincha bu kam yoki hech qanday ijobiy natija bermaydi).
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Pulni qadrsiz narsadek beparvolik bilan biror muammoga "otish" yoki "uloqtirish" obrazi. Bu harakat muammoning mohiyatini tushunishga yoki strategik yechim topishga urinish o'rniga, shunchaki moliyaviy resurslar bilan uni "ko'mib" yuborishga qiyoslanadi.
          So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Biror narsaga) pul otmoq/uloqtirmoq".
        6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
          Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
          • throw (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, bu yerda "beparvolik", "o'ylanmaganlik" ma'nolarini kuchaytiradi.
          • money (ot): Harakat vositasini bildiradi.
          • at something (predlogli birikma): Harakat yo'naltirilgan obyektni (muammoni) ko'rsatadi.
        7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
          To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
          Funksional Muqobil(lar):
          • Pulni sovurmoq / Pulni havoga sovurmoq (muammoga)
          • (Muammoni) Pul bilan "yopishga" urinmoq
          • O‘ylamay-netmay pul sarflamoq
          • Samarasiz pul tikmoq
          • Pulni isrof qilmoq
          Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror muammoning tub sabablarini o'rganmasdan va samarali yechim ishlab chiqmasdan, shunchaki unga katta miqdorda pul sarflash orqali uni hal qilishga bo'lgan samarasiz urinish.
        8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
          • Baholash funksiyasi (biror harakatni yoki yondashuvni samarasiz, isrofgarchilik va yuzaki deb salbiy baholash, tanqid qilish).
          • Ekspressiv funksiya (norozilik va tanqidni kuchli, obrazli ifodalash).
          • Pragmatik funksiya (bunday yondashuvdan qaytarish, ogohlantirish).
        9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
          Sinonimlari (Ingliz tilida): throw good money after bad (o'xshash, lekin ko'proq allaqachon zarar ko'rayotgan narsaga yana pul tikishni anglatadi), waste money on, squander money on.
          Antonimlari (Ingliz tilida): invest wisely, use resources efficiently, find a strategic solution, tackle the root cause.
          Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
        10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
          Bu iboraning aniq kelib chiqishi noma'lum, ammo u XX asrda keng tarqalgan. Uning asosida pulning qadrsizdek, keraksiz narsadek beparvolik bilan "otilishi" yoki "uloqtirilishi" yotadi. Bu harakat muammoga jiddiy yondashmaslik, uning yechimini chuqur o'ylamasdan, shunchaki moliyaviy kuch bilan uni "bosishga" urinishni anglatadi. Ko'pincha hukumatlarning yoki yirik korporatsiyalarning samarasiz xarajatlarini tanqid qilishda ishlatiladi.
        11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

          "Simply throwing money at the problem won't fix the underlying issues in our education system."

          "The new CEO realized that the previous management had just been throwing money at failing projects without a clear strategy."

          "We can't just throw money at marketing; we need to understand our target audience first."

        12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

          "Shunchaki muammoga pul sovurish bizning ta'lim tizimimizdagi tub muammolarni hal qilmaydi."

          "Yangi bosh direktor avvalgi rahbariyat aniq strategiyasiz muvaffaqiyatsiz loyihalarga shunchaki pulni isrof qilib kelganini anglab yetdi."

          "Biz shunchaki marketingga o'ylamay-netmay pul sarflay olmaymiz; avval o'z maqsadli auditoriyamizni tushunishimiz kerak."


        Frazeologik Birlik Tahlili: tight spot

        FRAZEOLOGIK BIRLIK: tight spot

        1. SEMANTIK MAYDON:
          • Difficulty/Problem Idioms (Qiyinchilik/Muammoga oid idiomalar)
          • Trouble/Dilemma Idioms (Tashvish/Dilemmaga oid idiomalar)
          • Business/Financial Problems (Biznes/Moliyaviy muammolarga oid idiomalar)
        2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
          • Semi-idiom (Yarim idioma) Izoh: "Tight" (tor, qisiq) va "spot" (joy, nuqta) so'zlari o'zlarining asosiy ma'nolarini qisman saqlagan holda, ko'chma ma'noda "qiyin vaziyat", "noqulay ahvol"ni ifodalaydi. Jismonan tor joyga tiqilib qolish va harakatlanish imkoniyati cheklanganligi obrazi, metaforik tarzda, harakat qilish, qaror qabul qilish yoki muammodan chiqish imkoniyatlari cheklangan qiyin vaziyatga ko'chirilgan. Ma'no komponentlaridan obrazli asos orqali kelib chiqadi.
        3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
          Konnotatsiya: Salbiy (Qiyinchilik, noqulaylik, xavf-xatarni bildiradi).
          Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik nutqda va ishbilarmonlik muhitida keng qo'llaniladi.
        4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
          Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Sifat + Ot).
          Ichki Strukturasi: Sifat + Ot (tight + spot).
          Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (odatda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi, ko'pincha "be in a tight spot", "get into a tight spot" kabi fe'llar bilan).
        5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
          Definitsiyasi (Ingliz tilida): A difficult or awkward situation from which it is hard to escape. (Chiqib ketish qiyin bo'lgan murakkab yoki noqulay vaziyat).
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Jismonan tor, qisiq joyda qolib, harakatlanish imkoniyati cheklangan holat. Bu obraz metaforik tarzda tanlov imkoniyatlari cheklangan, bosim ostida bo'lgan yoki yechimi oson bo'lmagan har qanday qiyin vaziyatga nisbatan ishlatiladi.
          So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Tor/qisiq joy".
        6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
          Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
          • tight (sifat): "Qiyin", "cheklangan", "bosimli" kabi ma'nolarni kuchaytiradi.
          • spot (ot): "Vaziyat", "holat", "joy"ni bildiradi.
        7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
          To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo‘q (aynan shu obraz bilan).
          Funksional Muqobil(lar):
          • Qiyin ahvolga tushib qolmoq
          • Noqulay vaziyatda qolmoq
          • Bosib berk ko‘chaga kirib qolmoq
          • Og‘ir vaziyatga tushmoq
          • Boshi qotmoq
          • Chiqish yo‘li yo‘q vaziyat
          Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror shaxs yoki tashkilotning yechim topish yoki undan chiqib ketish juda qiyin bo'lgan murakkab, noqulay yoki xavfli vaziyatga tushib qolishi.
        8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
          • Nominativ funksiya (qiyin yoki noqulay vaziyatni nomlash).
          • Baholash funksiyasi (vaziyatni salbiy, muammoli deb baholash).
          • Ekspressiv funksiya (vaziyatning og'irligi va noqulayligini obrazli ifodalash).
        9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
          Sinonimlari (Ingliz tilida): a difficult situation, in a jam, in a pickle, in hot water, in a bind, between a rock and a hard place, up a creek without a paddle.
          Antonimlari (Ingliz tilida): in a good position, in a comfortable situation, on easy street, sitting pretty.
          Variantlari: Ko'pincha `a tight spot` shaklida ishlatiladi.
        10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
          Bu ibora XIX asr o'rtalarida paydo bo'lgan. Uning kelib chiqishi aniq bir voqeaga bog'liq emas, balki oddiy jismoniy tajribaga asoslanadi – tor joyga tiqilib qolish noqulay va undan chiqish qiyin bo'ladi. Bu oddiy va tushunarli obraz keyinchalik har qanday turdagi murakkab va noqulay vaziyatlarni tasvirlash uchun metafora sifatida keng qo'llanila boshlagan.
        11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

          "The company found itself in a tight spot after its main supplier went bankrupt."

          "He was in a bit of a tight spot, having promised the same report to two different managers by the end of the day."

          "Thanks for helping me out last week; you really got me out of a tight spot."

        12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

          "Asosiy yetkazib beruvchisi bankrot bo'lganidan keyin kompaniya og'ir ahvolga tushib qoldi."

          "U kun oxirigacha bir xil hisobotni ikki xil menejerga va'da qilib, biroz noqulay vaziyatda qolgan edi."

          "O'tgan hafta yordam berganingiz uchun rahmat; siz meni haqiqatan ham qiyin ahvoldan olib chiqdingiz."


        Frazeologik Birlik Tahlili: turn a profit

        FRAZEOLOGIK BIRLIK: turn a profit

        1. SEMANTIK MAYDON:
          • Business/Finance Idioms (Biznes/Moliyaga oid idiomalar)
          • Profitability Idioms (Rentabellik/Daromadlilikka oid idiomalar)
          • Success Idioms (Muvaffaqiyatga oid idiomalar)
        2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
          • Semi-idiom (Yarim idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Profit" (foyda, daromad) so'zi o'zining asosiy ma'nosini saqlab qolgan. "Turn" (burmoq, aylantirmoq) fe'li esa bu yerda "bir holatdan boshqasiga o'tish", "yaratmoq", "hosil qilmoq" kabi ko'chma ma'noda kelmoqda. Zarar holatidan foyda holatiga "burilish" yoki "aylanish" obrazi mavjud. Birikma "foyda ko'rishni boshlash" degan o'ziga xos, turg'un ma'noni ifodalaydi. Ma'no komponentlaridan qisman, obrazli asos orqali kelib chiqadi.
        3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
          Konnotatsiya: Ijobiy (Muvaffaqiyat, moliyaviy barqarorlik, daromadlilikni bildiradi).
          Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llaniladi. Biznes va moliya sohasida keng tarqalgan.
        4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
          Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
          Ichki Strukturasi: Fe'l + Noma'lum artikl + Ot (turn + a + profit).
          Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
        5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
          Definitsiyasi (Ingliz tilida): To begin to make a profit; to earn more money than is spent on producing and selling products or services. (Foyda ko'rishni boshlash; mahsulot yoki xizmatlarni ishlab chiqarish va sotishga sarflangan puldan ko'ra ko'proq pul ishlash).
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsaning holatini yoki yo'nalishini o'zgartirish, "burish" (turn) obrazi. Bu yerda moliyaviy holatning salbiy yoki neytral (zarar yoki nol) holatdan ijobiy (foyda) holatga "burilishi" nazarda tutiladi.
          So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Foydani aylantirmoq/burmoq".
        6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
          Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
          • turn (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "hosil qilish", "yaratish", "bir holatdan boshqasiga o'tish" ma'nosini beradi.
          • profit (ot): Harakat natijasini – foydani anglatadi.
        7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
          To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Foydaga kirmoq", "Foyda ko'rmoq".
          Funksional Muqobil(lar):
          • Daromadga chiqmoq
          • Zarardan chiqib, foyda olishni boshlamoq
          • Rentabelli bo‘lmoq
          Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror biznes, loyiha yoki faoliyatning xarajatlarini qoplab, sof daromad keltirishni boshlashi, rentabellikka erishishi.
        8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
          • Nominativ funksiya (foyda ko'rish jarayonini yoki holatini nomlash).
          • Natijaviy funksiya (faoliyatning muvaffaqiyatli moliyaviy natijasini bildiradi).
          • Baholash funksiyasi (biznesning yoki loyihaning samaradorligini ijobiy baholash).
        9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
          Sinonimlari (Ingliz tilida): make a profit, generate a profit, become profitable, be in the black.
          Antonimlari (Ingliz tilida): make a loss, incur a loss, be in the red, operate at a loss.
          Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Ba'zan "turn a handsome/hefty profit" (katta foyda ko'rmoq) kabi sifatlar bilan kelishi mumkin.
        10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
          "Turn" fe'lining "biror narsani hosil qilish yoki yaratish" ma'nosida ishlatilishi ancha qadimiy. Masalan, "turn wood into furniture" (yog'ochni mebelga aylantirish). Bu ma'no biznes kontekstiga ko'chib, sarmoya va mehnatni "foydaga aylantirish" g'oyasini ifodalagan. Bu birikma zamonaviy biznes leksikasida keng tarqalgan va barqarorlashgan.
        11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

          "The company finally started to turn a profit in its third year of operation."

          "It's a low-margin business, so it's very difficult to turn a significant profit."

          "We invested in the new technology hoping it would help us turn a profit more quickly."

        12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

          "Kompaniya nihoyat o‘z faoliyatining uchinchi yilida foyda ko‘rishni boshladi."

          "Bu past marjali biznes, shuning uchun katta foyda ko‘rish juda qiyin."

          "Biz tezroq foydaga kirishga yordam beradi degan umidda yangi texnologiyaga sarmoya kiritdik."


        Frazeologik Birlik Tahlili: turn over

        FRAZEOLOGIK BIRLIK: turn over

        1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
          • Business/Finance Idioms (Biznes/Moliyaga oid idiomalar - tovar aylanmasi)
          • Control/Transfer Idioms (Nazorat/Topshirishga oid idiomalar)
          • Reflection/Consideration Idioms (Mulohaza yuritishga oid idiomalar)
          • Physical Action Idioms (Jismoniy harakatga oid idiomalar)
        2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
          • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Turn" (burmoq, aylantirmoq) va "over" (ustidan, boshqa tomonga) so'zlari o'zlarining asosiy ma'nolarini qisman saqlab, birikma holida turli xil ko'chma ma'nolarni hosil qiladi. Jismoniy ag'darish harakatidan ("turn something over") boshlab, biznesdagi tovar aylanmasi ("turnover") yoki biror masalani o'ylash ("turn something over in one's mind") kabi abstrakt ma'nolargacha kengayadi. Har bir ma'no o'ziga xos obrazli asosga ega.
        3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
          Konnotatsiya: Ma'nosiga qarab Neytral yoki Ijobiy (biznesda yuqori tovar aylanmasi).
          Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha. Kontekstga qarab o'zgaradi.
        4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
          Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (frazaviy fe'l).
          Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi (turn + over). Obyekt (something) zarrachadan oldin yoki keyin kelishi mumkin: `turn something over` yoki `turn over something`. Agar obyekt olmosh bo'lsa, u odatda zarrachadan oldin keladi: `turn it over`.
          Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
        5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

          Ma'no 1: (Business) To have a particular amount of income or to sell a particular amount of goods during a period. (Biznesda ma'lum bir davr ichida ma'lum miqdorda daromadga ega bo'lish yoki tovar sotish; tovar aylanmasini amalga oshirish)

          Definitsiyasi (Ingliz tilida): (Of a business) to do a particular amount of business in a period of time.
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Tovarlarning doimiy "aylanishi" – sotib olinishi va sotilishi – natijasida pulning ham "aylanishi". Bu jarayon kompaniyaning umumiy savdo hajmini bildiradi.
          O'zbekcha ekvivalenti: Tovar aylanmasini amalga oshirmoq, (ma'lum miqdorda) savdo qilmoq.

          Ma'no 2: To give something to someone in authority or someone who has a right to it. (Biror narsani vakolatli yoki unga haqli bo'lgan kishiga topshirish)

          Definitsiyasi (Ingliz tilida): To hand over control, possession, or responsibility for something.
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror narsani o'z nazoratidan chiqarib, boshqa odamning nazorati "ostiga" yoki "ustiga" (over) "o'tkazish".
          O'zbekcha ekvivalenti: Topshirmoq, berib yubormoq, ixtiyoriga topshirmoq.

          Ma'no 3: To think about something carefully. (Biror narsa haqida puxta o'ylamoq)

          Definitsiyasi (Ingliz tilida): To consider or think about something for a period of time. (Odatda `turn something over in one's mind` shaklida keladi).
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror g'oya yoki muammoni xuddi jismoniy obyektdek xayolda "har tomonga ag'darib", "aylantirib" ko'rish, uni har tomonlama o'rganish.
          O'zbekcha ekvivalenti: O‘ylab ko‘rmoq, o‘ylayvermoq, ming bir ko‘yga solib ko‘rmoq, pishirmoq (fikrni).

          Ma'no 4: To turn something so that the other side is facing upwards. (Biror narsani teskari ag'darish)

          Definitsiyasi (Ingliz tilida): To rotate something to show or use the other side.
          Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu literal ma'no.
          O'zbekcha ekvivalenti: Ag‘darmoq, teskari o‘girmoq.
        6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
          Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
          • turn (fe'l): Asosiy harakatni bildiruvchi fe'l, "burmoq", "aylantirmoq" ma'nolarini beradi.
          • over (ravish zarrachasi/adverbial particle): Fe'lning ma’nosini "boshqa tomonga", "boshqa odamga", "yakuniga" kabi yo‘nalishlarga o‘zgartirib, frazaviy fe'lni hosil qiladi.
        7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Umumlashtirilgan):
          Funksional Muqobil(lar): Tovar aylanmasini amalga oshirmoq; topshirmoq; o'ylab ko'rmoq; ag'darmoq (kontekstga qarab).
          Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kontekstga qarab, ma'lum bir davrda savdo hajmini anglatish; nazorat yoki mulkni boshqaga berish; biror masalani chuqur mulohaza qilish; yoki biror narsani jismonan ag'darish.
        8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
          • Nominativ funksiya (ma'lum bir harakat yoki jarayonni nomlash).
          • Regulyativ funksiya (nazorat yoki egalikning o'tishini bildiradi).
          • Kognitiv funksiya (o'ylash, mulohaza qilish jarayonini ifodalaydi).
        9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
          Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
          • Ma'no 1: generate (revenue), gross, do business worth...
          • Ma'no 2: hand over, surrender, give up, transfer.
          • Ma'no 3: consider, ponder, mull over, reflect on.
          • Ma'no 4: flip, invert, turn upside down.
          Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
          • Ma'no 2: keep, retain, hold onto.
          • Ma'no 3: dismiss, ignore, act without thinking.
          Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi. Shuningdek, `turnover` (ot) "tovar aylanmasi" ma'nosida ishlatiladi.
        10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
          "Turn over"ning turli ma'nolari "aylantirish" yoki "ag'darish" degan asosiy harakatdan kelib chiqqan. Biznesdagi "tovar aylanmasi" ma'nosi tovarlarning doimiy ravishda "aylanib" turishi, ya'ni sotilishi va yangilariga almashtirilishidan olingan. Biror narsani "topshirish" esa uni o'zidan boshqa odamning tomoniga "ag'darish" obrazidan kelib chiqishi mumkin. Fikrni "o'ylab ko'rish" esa uni xayolda har tomonlama "aylantirib" ko'rish metaforasiga asoslangan.
        11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

          (Ma'no 1): "The company turns over more than $20 million a year."

          (Ma'no 2): "The police asked the suspect to turn over his weapon."

          (Ma'no 3): "She kept turning the problem over in her mind, but couldn't find a solution."

          (Ma'no 4): "Please turn over the page and continue with the questions."

        12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

          (Ma'no 1): "Kompaniya yiliga 20 million dollardan ortiq savdo qiladi (tovar aylanmasi)."

          (Ma'no 2): "Politsiya gumonlanuvchidan qurolini topshirishni so'radi."

          (Ma'no 3): "U muammoni xayolida o‘ylayverdi, lekin yechim topa olmadi."

          (Ma'no 4): "Iltimos, sahifani ag'daring va savollarni davom ettiring."


        Frazeologik Birlik Tahlili: turnover (of products)

        FRAZEOLOGIK BIRLIK (Termin): turnover (of products) ; margin-left: 20px; padding-left: 20px; margin-top: 5px; } .idiom-analysis ul li { margin-bottom: 5px; } .meaning-group { /* Ma'no guruh

        1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
          • Business/Finance Terms (Biznes/lari uchun stil */ margin-bottom: 15px; padding: 10px;Moliya atamalari)
          • Sales/Retail Terms (Savdo/Chakana savdo atamalari)
          • Inventory Management Terms (Inventarizatsiya boshqaruviga oid atamalar)
          • Human border-left: 3px solid #e74c3c; /* Qizil chizi Resources Terms (Kadrlar bo'limiga oid atamalar - staff turnover)
          q bilan ajratish */ background-color: #fdfefe; } .meaning
        2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA T-group h4 { color: #c0392b; /* Ma'no sarlavURI (Semantik yaxlitlik):
          • Termin (Term) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: "Turnover" so'zi `hasi uchun rang */ margin-top: 0; margin-bottom: 5px; font-size: 1.1em; } .idiom-analysis em.izoh { display: block; margin-top: 5px; color: #7f8c8d; font-size: 0.9em; padding-left: 1turn over` frazaviy fe'lidan yasalgan ot bo'lib, biznes sohasida aniq bir ma'noni anglatuvchi atamaga aylangan. Uning ma'nosi tovarlarning do5px; border-left: 2px solid #ccc; } .idiomimiy "aylanib" turishi – sotilishi va yangilariga almashtirilishi obraziga asoslangan. Bu-analysis .sub-point { margin-top: 8px; padding-left: 10px; } .idiom-analysis .sub-point strong { color: #34495e; } .example-block { margin-top: 8px; } .example-block p { margin: 5px 0 idiomatik emas, balki ixtisoslashgan termin hisoblanadi.
          5px 30px; padding-left: 10px; border-left
        3. KONNOTATSIYA (Hissiy: 3px solid #f1c40f; } .example-block p.uzbek-translation { font-style: italic; color: #555; -ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab}

          FRAZEOLOGIK BIRLIK (Termin):):
          Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (" turnover (of products)

          1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosigaHigh turnover" – yuqori aylanma – odatda yaxshi belgidir). "Staff turnover" (k qarab farqlanadi):
            • Business/Finance Terms (Biznes/Moliya atamaladrlar qo'nimsizligi) esa ko'pincha salbiy ma'noda.
          Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarimari)
        4. Retail/Sales Terms (Chakana savdo/Sotuv atamalari)
        5. Rasmiy (Semi-formal). Biznes, moliya va iqtisodiyot sohalarida keng qo'llaniladi.
      13. STRAccounting/Inventory Terms (Buxgalteriya/Inventarizatsiya atamalari)
      14. Human ResourcesUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
        Terms (Kadrlar bo'limi atamalari - `staff turnover`)
  8. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (SemantikSintaktik Turi: Ot (yoki ot birikmasi).
Ichki Strukturasi: Qo'shma ot (turn + over).
Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (odatda ega, toizoh">Izoh: Bu so'z "turn over" frazaviy fe'lining ot'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

Ma'no termin hisoblanadi. Uning ma'nosi literal "aylanish" harakatidan ko'chma ma 1: (Business) The total amount of money received from sales of goods and services. (Biznesda to'noga o'tgan bo'lsa-da, hozirda bu ko'chma ma'no ixtisoslashgan va barqarorlashgan. Idiomatiklikdan ko'ra ko'proq terminologik xvarlar va xizmatlar sotuvidan olingan umumiy pul miqdori)

Definitsiyasi (Ingliz tilida): The total value of goods or services sold by a company during a particular period of time.
Oususiyatga ega.
  • KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA'zbekcha ekvivalenti: Tovar aylanmasi, Savdo hajmi, Pul aylanmasi.

    • Ma'no 2: ( USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
    Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Yuqori `turnover` odatda yaxshi savInventory) The rate at which goods are sold and replaced in a shop. (Inventarizatsiyada tovarldodan dalolat beradi). `Staff turnover` kontekstida esa ko'pincha Salbiy bo'lishi mumkinarning sotilish va almashtirilish tezligi)

    Definitsiyasi.
    Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Biznes, moliya va iqtisodiyot sohalarida keng qo'llaniladi.
  • (Ingliz tilida): The rate at which a company sells and replenishes its stock of goods.
    • O'zbekcha ekvivalenti: Tovar aylanmasi tez STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
    ligi, Zaxiralar aylanmasi.
    Sintaktik Turi: Ot.
    Ichki Strukturasi

    Ma'no 3: (Human Resources) The rate at which employees leave a company and are replaced by new: Qo'shma ot (Frazaviy fe'ldan yasalgan: turn + over). people. (Kadrlar qo'nimsizligi)

    Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot (ega, to'ldiruvchi, kesimning ot qismi va hk.).
    Definitsiyasi (Ingliz tilida):     The rate at which employees leave a workforce and are replaced.
    O'zbekcha ekvivalenti: Kadrlar qo'nimsiz
  • MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

    Ma'no ligi, Kadrlar almashinuvi.

  • IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Definitsiyasi (Ingliz tilida): Thesub-point">Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
    • turn: "Aylanish", "o'zgarish" ma'nosini beradi.
    • over: "Boshqa tomonga", "yang total revenue of a business over a specific period.
    Ko‘chma Maisiga" degan ma'nolarni qo'shib, doimiy harakat va almashinuvni bildiradi.
  • ’noning Asosi (Obrazlilik): Pulning doimiy "aylanishi" – xaridorlardan kelib, xarajatlarga ketishi va yana qaytib kelishi.
    • O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Umumlashtiril="sub-point">O'zbekcha ekvivalenti: Tovar aylanmasi (hajgan):
    Funksional Muqobil(lar): Tovar ami), savdo hajmi, yalpi daromad.
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekchagroup">

    Ma'no 2: (Inventory) The rate at which goods are sold and replaced in a shop. (Do'konda tovarlarning sotilish va o'rniga yangisi keltirilish tezligi)

    Definitsiyasi (Ingliz tilida): The Definitsiyasi: Kontekstga qarab, biror kompaniyaning ma'lum bir davrdagi umumiy savdo hajmi; tovarlarning omborda sotilishi va yangilanishi tezligi; yoki xodimlarning ishdan ketishi va yangilari bilan almashtirilishi darajasi.
    rate at which a business sells and replaces its stock of goods.
    Ko
  • NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUS‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Tovarlarning omborda yoki do'kon peshtaxtasida doimiy "aylanib" turishi.
    • USIYATI:

    Ma'no 3: (Human Resources) The rate at which employees leave a company and are replaced by new people. (Xodimlarning kompya (kompaniyaning moliyaviy yoki kadrlar holati haqida ma'lumot berish).
  • PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
    Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida): aniyadan ketish va o'rniga yangilari kelish tezligi)

    • Definitsiyasi (Ingliz tilida): The rate at which staff leave a company and
    Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Ishchi kuchining doimiy "aylanishi" yoki almashinishi.
    O'zbekcha ekvivalenti: Kadrlar qo
    Antonimlari (Ingliz tilida):'nimsizligi, kadrlar almashinuvi.
  • (Aniq antonimi yo'q, lekin "low turnover" vs "high turnover" kabi qarama-number="6"> IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
    Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар))-qarshiliklar bor). Ma'no 3 uchun: staff retention, employee loyalty.
    Variantlari: `turnover of...` shaklida ishlatilishi mumkin (` va ularning roli:
    • Bu bir butun ot sifatida qaraladi, uning komponentlari alohida tahlil qilinmaydi. U `turn over` frazaviy fe'lining otlashgan shaklidir.
  • turnover of stock`, `turnover of staff`).
  • ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa): O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Umumlashtiril
    "Turnover" so'zi XVII asrdan boshlab "ag'darish" yoki "biror narsani aylantirish" ma'nosida ishlatilgan. Uning "tovgan):
    Funksional Muqobil(lar): Tovar aylanmasi; savdo hajmi; tovarlar aylanuvchanligi; kadrlar qo'nimsizarlarning sotilishi va almashtirilishi" ma'nosi XIX asrga kelib, savdo-ligi (kontekstga qarab).
    Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kontekstga qarab, biror kompsotiqning rivojlanishi bilan paydo bo'lgan. Bu tovarlarning do'kon peshtaxtasidan doimiy ravishda "aylanib" turishi, ya'ni sotilishi va yangilari bilan to'ldirilishi obraziga asoslangan. Xodimlarga nisbatan qo'llanilishianiyaning ma'lum bir davrdagi umumiy savdo hajmini; tovarlarning sotilish va qayta to'ldirilish tezligini; yoki xodimlarning ishdan ketish va yangilari kelish dar esa XX asrda paydo bo'lgan.
  • ajasini anglatuvchi biznes atamasi.
  • NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
  • staff turnover by offering better benefits."

  • MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

    (Ma'no 1): "Kompaniyaning yillik tovar aylanmasi (savPARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):

    Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
    • Ma'no 1: revenue, sales, gross income.
    • Ma'no 2: inventory turnover, stock rotation.
    • Ma'no 3: staff turnover, employee churn, attrition ratedo hajmi) taxminan 50 million dollarni tashkil etadi."

      (Ma'no 2): "Supermarketlar foydada.

    Antonimlari (Ma qolish uchun tez buziladigan tovarlarning yuqori tovar aylanmasiga tayanadi."

    (Ma'no 3'nolariga qarab, Ingliz tilida):

    • Ma'no 3): "Firma yaxshiroq imtiyozlar taklif qilish orqali o'zining yu: staff retention, employee loyalty.
    Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
  • ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarliqori kadrlar qo'nimsizligini kamaytirishga harakat qilmoqda."
    Bu atama "turn over" frap>

    • Frazeologik Birlik Tahlili: turnover (of workers)

    FRAZEOLOGIK BIRLIK (Termin): turnover (of workers)

    1. SEMANTIK MAYDON:
      • Human Resources Terms (Kadrlar bo'limiga oid atamalar)
      • Workforce Management Terms (Ishchi kuchini boshqarishga oid atamalar)
      • Business Performance Metrics (Biznes samaradorligi ko'rsatkichlari)
    2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
      • Termin (Term) Izoh: Bu so'z "turn over" frazaviy fe'lining otlashgan shakli bo'lib, kadrlar sohasida aniq bir ma'noni ifodalovchi atamaga aylangan. Uning ma'nosi xodimlarning doimiy "aylanib" turishi – ishdan ketishi va yangilariga almashtirilishi obraziga asoslangan. Bu idiomatik emas, balki ixtisoslashgan termin hisoblanadi.
    3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
      Konnotatsiya: Ko'pincha Salbiy (ayniqsa, "high turnover" – yuqori qo'nimsizlik – kompaniyadagi muammolardan (yomon boshqaruv, past maosh, yomon ish sharoitlari) darak beradi).
      Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal) va Yarim Rasmiy (Semi-formal). Biznes, HR hisobotlari va iqtisodiy tahlillarda keng qo'llaniladi.
    4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
      Sintaktik Turi: Ot (yoki ot birikmasi).
      Ichki Strukturasi: Qo'shma ot (turn + over).
      Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot (ega, to'ldiruvchi, kesimning ot qismi va hk.).
    5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
      Definitsiyasi (Ingliz tilida): The rate at which employees leave a company and are replaced by new people within a specific period. (Ma'lum bir davr ichida xodimlarning kompaniyadan ketishi va ularning o'rniga yangi odamlar bilan almashtirilishi darajasi yoki tezligi).
      Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Ishchi kuchining doimiy "aylanishi" yoki almashinishi. Bir eshikdan birining ketishi, ikkinchisidan esa yangisining kirib kelishi kabi uzluksiz harakat.
      So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Ishchilarning ag'darilishi/aylanishi".
    6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
      Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
      • Bu bir butun ot sifatida qaraladi. U `turn over` frazaviy fe'lining otlashgan shaklidir, bu yerda `turn` (o'zgarish) va `over` (almashinish, yangisiga) g'oyalari birlashgan.
    7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
      To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Kadrlar qo'nimsizligi", "Kadrlar almashinuvi".
      Funksional Muqobil(lar):
      • Xodimlarning ishdan ketish darajasi
      • Ishchi kuchining almashinuvi
      Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror kompaniya yoki tashkilotda ma'lum bir vaqt ichida (odatda bir yilda) ishdan bo'shagan xodimlarning umumiy ishchilar soniga nisbatini ko'rsatuvchi daraja.
    8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
      • Nominativ funksiya (aniq bir kadrlar ko'rsatkichini nomlash).
      • Analitik/Baholash funksiyasi (kompaniyadagi ishchi muhitining barqarorligini, xodimlar qoniqish darajasini va boshqaruv samaradorligini baholash uchun muhim ko'rsatkich).
      • Signal funksiyasi (yuqori ko'rsatkich kompaniyadagi chuqur muammolardan darak beradi).
    9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
      Sinonimlari (Ingliz tilida): staff turnover, employee churn (ayniqsa, IT sohasida), attrition rate, employee turnover rate.
      Antonimlari (Ingliz tilida): staff retention, employee loyalty, job stability, low turnover.
      Variantlari: Ko'pincha `staff turnover` yoki `employee turnover` shaklida aniqlashtiriladi.
    10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
      "Turnover" so'zining tovarlar aylanmasiga oid ma'nosi XX asrga kelib xodimlarning almashinuviga nisbatan ham qo'llanilgan. Savdodagi tovarlarning do'kondan "aylanib" chiqib ketishi va yangilarining kelishi obrazi, xuddi shunday, xodimlarning kompaniyadan ketishi va o'rniga yangilarining kelishi jarayoniga metaforik tarzda ko'chirilgan.
    11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

      "The company is experiencing a high turnover of staff, which indicates problems with management."

      "Our goal for this year is to reduce employee turnover by 15%."

      "A low rate of staff turnover can be a sign of a healthy and positive work environment."

    12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

      "Kompaniyada yuqori kadrlar qo'nimsizligi kuzatilmoqda, bu esa boshqaruvdagi muammolardan dalolat beradi."

      "Bu yilgi maqsadimiz xodimlarning ishdan ketish darajasini 15% ga kamaytirishdir."

      "Past darajadagi kadrlar qo'nimsizligi sog'lom va ijobiy ish muhitining belgisi bo'lishi mumkin."


    Frazeologik Birlik Tahlili: word-of-mouth advertising

    FRAZEOLOGIK BIRLIK (Termin): word-of-mouth advertising

    1. SEMANTIK MAYDON:
      • Marketing/Advertising Terms (Marketing/Reklama atamalari)
      • Communication/Promotion Idioms (Muloqot/Targ'ibotga oid idiomalar)
      • Reputation/Recommendation Terms (Obro'/Tavsiyaga oid atamalar)
    2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
      • Semi-idiom (Yarim idioma) / Termin (Term) Izoh: Komponentlar ("word", "of", "mouth", "advertising") o'zlarining ma'lum ma'nolarini saqlagan. "Word of mouth" qismining o'zi "og'zaki muloqot orqali tarqaladigan ma'lumot" degan idiomatik ma'noga ega. Unga "advertising" (reklama) so'zi qo'shilib, aniq bir marketing turini ifodalovchi turg'un atama hosil bo'ladi. "Og'izdan og'izga" o'tish obrazi ma'lumotning odamlar o'rtasida norasmiy tarqalishini anglatadi. Birikma ixtisoslashgan termin hisoblanadi.
    3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
      Konnotatsiya: Kuchli Ijobiy (Ishonch, samimiylik, tabiiy targ'ibotni bildiradi va ko'pincha eng samarali reklama turi sifatida qaraladi).
      Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan kontekstlarda qo'llaniladi. Marketing va biznes sohasida keng tarqalgan atama.
    4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
      Sintaktik Turi: Ot birikmasiga teng.
      Ichki Strukturasi: Murakkab sifatlovchi + Ot ((word-of-mouth) + advertising). "Word-of-mouth" bu yerda otga nisbatan sifatlovchi vazifasini bajaradi.
      Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Ot tipidagi FB (odatda ega, to'ldiruvchi yoki kesimning ot qismi vazifasida keladi).
    5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
      Definitsiyasi (Ingliz tilida): The unpaid promotion of a product or service in which satisfied customers tell other people how much they like it. (Mahsulot yoki xizmatning to'lanmagan targ'iboti, bunda mamnun mijozlar boshqa odamlarga uni qanchalik yoqtirishlarini aytadilar).
      Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Ma'lumotning bir kishining "og'zidan" (mouth) chiqib, boshqasiga yetib borishi va shu tariqa og'zaki ravishda tarqalishi obrazi. Bu tabiiy, ishonchli va samimiy muloqotga asoslangan reklamani anglatadi.
      So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Og'iz so'zi reklamasi" / "Og'izdan og'izga o'tadigan reklama".
    6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
      Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
      • word-of-mouth: Asosiy sifatlovchi, reklamani qanday usulda ekanligini (og'zaki, odamlar o'rtasida) bildiradi.
      • advertising: Asosiy semantik yukni tashuvchi ot, "reklama", "targ'ibot" ma'nosini beradi.
    7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
      To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): Yo'q (aynan shu shaklda). Ba'zan "Sarafannoye radio" (rus tilidan) deb noto'g'ri ishlatiladi.
      Funksional Muqobil(lar):
      • Og‘zaki reklama
      • Mish-mish marketingi
      • Og‘izdan-og‘izga o‘tadigan reklama
      • Tavsiya marketingi
      Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Qoniqarli mijozlarning mahsulot, xizmat yoki brend haqidagi ijobiy fikrlarini o'zlarining do'stlari, oila a'zolari va boshqa tanishlariga og'zaki ravishda aytib berishlari orqali amalga oshiriladigan, odatda to'g'ridan-to'g'ri to'lanmaydigan va ishonchli deb hisoblanadigan reklama turi.
    8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
      • Nominativ funksiya (maxsus marketing turini nomlash).
      • Pragmatik funksiya (eng ishonchli va samarali reklama usullaridan birini ifodalaydi).
      • Sotsial funksiya (ijtimoiy aloqalar va ishonchga asoslangan targ'ibotni bildiradi).
    9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
      Sinonimlari (Ingliz tilida): word-of-mouth marketing (WOMM), word-of-mouth promotion, earned media (qisman), buzz marketing.
      Antonimlari (Ingliz tilida): paid advertising, traditional advertising, mass media advertising.
      Variantlari: Ko'pincha `word-of-mouth` shaklida sifat sifatida ishlatiladi (masalan, `word-of-mouth recommendation`).
    10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
      "Word of mouth" iborasining o'zi XVI asrdan beri og'zaki muloqotni bildirish uchun ishlatilgan. Uning "advertising" bilan birikib, marketing termini sifatida qo'llanilishi esa XX asrda, zamonaviy marketing nazariyalari rivojlanishi bilan yuzaga kelgan. Bu atama an'anaviy reklamadan farqli o'laroq, shaxsiy tavsiyalarning kuchli ta'sirini tan olish natijasida paydo bo'lgan.
    11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

      "For small businesses with limited budgets, word-of-mouth advertising is often the most powerful tool."

      "The restaurant became incredibly popular thanks to positive word-of-mouth advertising from its first customers."

      "We rely heavily on word-of-mouth advertising, so customer satisfaction is our top priority."

    12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

      "Cheklangan byudjetli kichik biznes uchun og‘zaki reklama ko‘pincha eng kuchli vosita hisoblanadi."

      "Restoran o‘zining birinchi mijozlarining ijobiy og‘zaki reklamasi tufayli nihoyatda mashhur bo‘lib ketdi."

      "Biz asosan og‘izdan-og‘izga o‘tadigan reklamaga tayanamiz, shuning uchun mijozlar mamnuniyati bizning ustuvor vazifamizdir."


    Frazeologik Birlik Tahlili: work out

    FRAZEOLOGIK BIRLIK: work out

    1. SEMANTIK MAYDON (Ma'nosiga qarab farqlanadi):
      • Problem Solving/Calculation Idioms (Muammo hal qilish/Hisob-kitobga oid idiomalar)
      • Success/Development Idioms (Muvaffaqiyat/Rivojlanishga oid idiomalar)
      • Health/Exercise Idioms (Sog'liq/Mashqqa oid idiomalar)
      • Business/Negotiation Idioms (Biznes/Muzokaraga oid idiomalar)
    2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
      • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Work" (ishlamoq) fe'li va "out" (tashqarida, oxirigacha) ravish zarrachasining birikmasi kontekstga qarab turli xil ko'chma ma’nolarni anglatadi. "Biror narsani oxirigacha ishlab chiqish" obrazi uning ko'plab ma'nolarini (yechish, muvaffaqiyatli bo'lish) qisman motivatsiyalaydi. Biroq, "mashq qilish" ma'nosi kabi ba'zi ma'nolari ko'proq idiomatikdir. Umuman olganda, bu turg‘un frazaviy fe'l hisoblanadi.
    3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI (Ma'nosiga qarab):
      Konnotatsiya: Ma'nosiga qarab Neytral (hal qilmoq, mashq qilmoq) yoki Ijobiy (muvaffaqiyatli bo'lmoq) bo'lishi mumkin.
      Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik va ishbilarmonlik nutqida juda keng tarqalgan.
    4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
      Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (frazaviy fe'l).
      Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi (work + out). Obyektli (o'timli) yoki obyektsiz (o'timsiz) bo'lishi mumkin. Agar obyektli bo'lsa, obyekt fe'l va zarracha orasiga ham, zarrachadan keyin ham qo'yilishi mumkin: `work the problem out` yoki `work out the problem`.
      Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
    5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI) - ASOSIY MA'NOLARI:

      Ma'no 1: To solve a problem, find a solution, or calculate something. (Muammoni hal qilmoq, yechim topmoq yoki biror narsani hisoblab chiqarmoq)

      Definitsiyasi (Ingliz tilida): To find the answer to something by thinking or calculating.
      Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Muammoning "ichidan" yechimni "ishlab" "tashqariga" chiqarish, ya'ni uni aniqlashtirish.

      Ma'no 2: To develop in a successful or satisfactory way. (Muvaffaqiyatli yoki qoniqarli tarzda rivojlanmoq, o'xshamoq)

      Definitsiyasi (Ingliz tilida): To progress or develop in a particular, usually positive, way.
      Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Biror vaziyat yoki rejaning o'z-o'zidan to'g'ri yo'lga "ishlab" "chiqishi", muammolarning hal bo'lishi.

      Ma'no 3: To do physical exercises to keep your body fit and healthy. (Tanani sog'lom va baquvvat saqlash uchun jismoniy mashqlar bajarmoq)

      Definitsiyasi (Ingliz tilida): To engage in physical exercise.
      Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu ma'noning obrazi unchalik aniq emas, lekin tanani "ishlatish", uning imkoniyatlarini "ishlab chiqish" g'oyasidan kelib chiqqan bo'lishi mumkin.
    6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
      Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
      • work (fe'l): Asosiy harakatni ("ishlash", "harakat qilish") bildiruvchi fe'l.
      • out (ravish zarrachasi): Fe'lning ma'nosini "yakunlash", "hal qilish", "rivojlanish" yoki "jismoniy faoliyat" kabi yo'nalishlarga o'zgartirib, frazaviy fe'lni hosil qiladi.
    7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI (Asosiy ma'nolar uchun):

      Ma'no 1 (Hal qilmoq, hisoblamoq):

      • Hal qilmoq / Yechmoq
      • Hisoblab chiqarmoq
      • Aniqlamoq / Tushunib yetmoq

      Ma'no 2 (Muvaffaqiyatli bo'lmoq):

      • O‘xshamoq (ishi) / Yurishib ketmoq
      • Yaxshi yakunlanmoq
      • Muvaffaqiyatli chiqmoq

      Ma'no 3 (Mashq qilmoq):

      • Mashq qilmoq / Shug‘ullanmoq
      • Trenirovka qilmoq
    8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI (Kontekstga qarab):
      • Nominativ funksiya (ma'lum bir harakat yoki jarayonni nomlash).
      • Natijaviy funksiya (biror ishning natijasini, muvaffaqiyatli yoki muvaffaqiyatsiz ekanligini bildiradi).
      • Pragmatik funksiya (muammoni hal qilishga undash, umid bildirish).
    9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
      Sinonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
      • Ma'no 1: solve, figure out, calculate, resolve, puzzle out.
      • Ma'no 2: succeed, go well, pan out, turn out for the best.
      • Ma'no 3: exercise, train, do a workout.
      Antonimlari (Ma'nolariga qarab, Ingliz tilida):
      • Ma'no 1: be stumped by, fail to solve.
      • Ma'no 2: fail, fall through, go wrong, not pan out.
      • Ma'no 3: be sedentary, be inactive, laze around.
      Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
    10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
      "Work out"ning "hal qilmoq" yoki "hisoblamoq" ma'nosi XVII asrdan beri qo'llanilib kelinadi. U biror narsani oxirigacha, yechimigacha "ishlash" g'oyasidan kelib chiqqan. "Muvaffaqiyatli rivojlanish" ma'nosi XIX asrda paydo bo'lgan. "Jismoniy mashqlar qilish" ma'nosi esa ancha keyin, XX asr boshlarida, ayniqsa Amerikada keng tarqalgan.
    11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, turli kontekstlarda):

      (Ma'no 1): "We need to work out the total cost before we approve the budget."

      (Ma'no 2): "Don't worry, I'm sure everything will work out in the end."

      (Ma'no 2/Biznes): "Their initial business plan didn't work out, so they had to change their strategy."

      (Ma'no 3): "She works out at the gym three times a week to stay fit."

    12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

      (Ma'no 1): "Byudjetni tasdiqlashdan oldin biz umumiy xarajatlarni hisoblab chiqishimiz kerak."

      (Ma'no 2): "Xavotir olma, ishonamanki, oxir-oqibat hammasi yaxshi bo‘lib ketadi."

      (Ma'no 2/Biznes): "Ularning dastlabki biznes rejasi o‘xshamadi, shuning uchun ular o‘z strategiyasini o‘zgartirishga majbur bo‘lishdi."

      (Ma'no 3): "U sog‘lom bo‘lish uchun haftasiga uch marta sport zalida shug‘ullanadi."


    Frazeologik Birlik Tahlili: work out (a problem)

    FRAZEOLOGIK BIRLIK: work out (a problem)

    1. SEMANTIK MAYDON:
      • Problem Solving Idioms (Muammo hal qilishga oid idiomalar)
      • Calculation/Planning Idioms (Hisob-kitob/Rejalashtirishga oid idiomalar)
      • Negotiation/Conflict Resolution Idioms (Muzokara/Nizolarni hal qilishga oid idiomalar)
      • Business Process Idioms (Biznes jarayonlariga oid idiomalar)
    2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
      • Semi-idiom (Yarim idioma) (Phrasal Verb sifatida) Izoh: "Work" (ishlamoq) fe'li va "out" (tashqarida, oxirigacha) ravish zarrachasining birikmasi "muammoni hal qilish, yechim topish" degan ma'noni beradi. Bu ma'no, muammoning "ichidan" yechimni "ishlab" "tashqariga" chiqarish, ya'ni uni aniqlashtirish va hal qilish obraziga asoslangan. Ma'no komponentlaridan qisman kelib chiqadi, ammo turg'un frazaviy fe'l hisoblanadi.
    3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
      Konnotatsiya: Neytral yoki Ijobiy (Qiyinchilikni yengish, yechim topish jarayonini bildiradi).
      Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Yarim Rasmiy (Semi-formal) gacha. Kundalik va ishbilarmonlik nutqida juda keng tarqalgan.
    4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
      Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (frazaviy fe'l).
      Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Ot (work + out + a problem). Obyekt fe'l va zarracha orasiga ham qo'yilishi mumkin: `work the problem out`.
      Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
    5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
      Definitsiyasi (Ingliz tilida): To find a solution to a problem or a difficult situation by thinking or discussing it; to resolve a disagreement. (O'ylash yoki muhokama qilish orqali muammo yoki qiyin vaziyatga yechim topish; kelishmovchilikni hal qilish).
      Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Aqliy yoki jismoniy "ish" orqali murakkablik yoki chalkashlik "ichidan" yechimni yoki tartibni "tashqariga" olib chiqish. Bu biror narsani oxirigacha, natijasigacha "ishlab chiqish" degan ma'noni beradi.
      So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Muammoni) ishlab chiqmoq".
    6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
      Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
      • work (fe'l): Asosiy harakatni ("ishlash", "harakat qilish") bildiruvchi fe'l.
      • out (ravish zarrachasi): Fe'lning ma'nosini "yakunlash", "hal qilish", "yechim topish" yo'nalishiga o'zgartirib, frazaviy fe'lni hosil qiladi.
      • a problem (obyekt): Harakat yo'naltirilgan narsa – muammo.
    7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
      To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Muammoni hal qilmoq".
      Funksional Muqobil(lar):
      • Yechim topmoq
      • Masalani yechmoq
      • Kelishib olmoq (agar nizo haqida bo'lsa)
      • Bir to‘xtamga kelmoq
      • Ishni hal qilmoq
      Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: O‘ylash, muhokama qilish yoki muzokaralar olib borish orqali biror qiyinchilik, kelishmovchilik yoki masalaning yechimiga erishish, uni bartaraf etish.
    8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
      • Nominativ funksiya (muammoni hal qilish jarayonini nomlash).
      • Pragmatik funksiya (konstruktiv harakatga undash, yechim topishga intilishni ifodalash).
      • Natijaviy funksiya (muammoning hal etilganligini yoki hal etilayotganini bildiradi).
    9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
      Sinonimlari (Ingliz tilida): solve, resolve, figure out, sort out, find a solution to, iron out (disagreements).
      Antonimlari (Ingliz tilida): fail to solve, give up on, exacerbate a problem, be stumped by.
      Variantlari: "work out a solution", "work out our differences", "work out a plan" kabi boshqa obyektlar bilan ham qo'llaniladi.
    10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
      "Work out"ning "hal qilmoq" ma'nosi XVII asrdan beri qo'llanilib kelinadi. U biror narsani oxirigacha, yechimigacha "ishlash" g'oyasidan kelib chiqqan. Dastlab ko'proq matematik masalalarni yechish yoki hisob-kitoblarni amalga oshirishga nisbatan ishlatilgan, keyinchalik esa har qanday muammo yoki qiyinchilikni hal qilishga nisbatan qo'llanila boshlagan.
    11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

      "The two departments need to meet and work out their disagreements over the budget."

      "We are confident that we can work out a solution that is acceptable to both parties."

      "Let's sit down and try to work out this problem together."

    12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

      "Ikki bo'lim byudjet borasidagi kelishmovchiliklarini hal qilib olish uchun uchrashishi kerak."

      "Biz har ikki tomon uchun ham maqbul bo'lgan yechimni topa olishimizga ishonamiz."

      "Keling, o'tirib, bu muammoni birgalikda hal qilishga harakat qilamiz."


    Frazeologik Birlik Tahlili: work overtime

    FRAZEOLOGIK BIRLIK: work overtime

    1. SEMANTIK MAYDON:
      • Labor/Employment Idioms (Mehnat/Bandlikka oid idiomalar/atamalar)
      • Work Ethic Idioms (Mehnat etikasiga oid idiomalar)
      • Time Management Idioms (Vaqtni boshqarishga oid idiomalar)
      • Business/Finance Idioms (Biznes/Moliyaga oid idiomalar - qo'shimcha haq to'lash kontekstida)
    2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
      • Pseudo-idiom (Soxta idioma) / Kollokatsiya (Collocation) Izoh: Bu birikma deyarli idiomatik emas. "Work" (ishlamoq) va "overtime" (ish vaqtidan tashqari) so'zlari o'zlarining to'g'ridan-to'g'ri lug'aviy ma'nolarida qo'llaniladi. "Overtime" so'zining o'zi "belgilangan vaqtdan (time) oshiqcha (over)" degan ma'noni beradi. Bu barqaror va keng tarqalgan so'z birikmasi (kollokatsiya) bo'lib, uning ma'nosi komponentlarining ma'nolaridan osonlik bilan kelib chiqadi.
    3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
      Konnotatsiya: Neytral yoki biroz Salbiy (qo'shimcha, charchatuvchi ishni anglatishi mumkin). Ba'zan, agar qo'shimcha haq evaziga bo'lsa, Ijobiy bo'lishi ham mumkin. Kontekstga bog'liq.
      Uslubiy Belgi: Norasmiy (Informal) dan Rasmiy (Formal) gacha bo'lgan barcha kontekstlarda qo'llaniladi.
    4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
      Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng.
      Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish/Ot (work + overtime). "Overtime" bu yerda ravish vazifasini bajaradi ("qanday ishlash?" - ish vaqtidan tashqari).
      Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
    5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
      Definitsiyasi (Ingliz tilida): To work for more hours than the regular, agreed-upon time for a job. (Biror ish uchun belgilangan, kelishilgan oddiy ish soatlaridan ko'proq ishlash).
      Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Bu yerda obrazlilik deyarli yo'q. Ma'no to'g'ridan-to'g'ri.
      So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "Ish vaqtidan tashqari ishlash".
    6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
      Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
      • work (fe'l): Asosiy harakatni – ishlashni bildiradi.
      • overtime (ravish/ot): Ishning belgilangan me'yordan oshiqcha bajarilayotganini ko'rsatadi.
    7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
      To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Ish vaqtidan tashqari ishlash".
      Funksional Muqobil(lar):
      • Qo‘shimcha ishlash
      • Normadan ortiq ishlash
      • Sverxurochniy ishlash (rus tilidan olingan so'zlashuv varianti)
      • Ishdan keyin qolib ishlash
      Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Biror xodimning o'z mehnat shartnomasida belgilangan kunlik yoki haftalik ish soatlaridan tashqari, qo'shimcha vaqt davomida ishlashi.
    8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
      • Nominativ funksiya (aniq bir mehnat faoliyatini nomlash).
      • Tavsiflovchi funksiya (ish rejimini tavsiflash).
      • Pragmatik funksiya (qo'shimcha ish zarurati, majburiyat yoki qo'shimcha daromad topish imkoniyatini ifodalash).
    9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
      Sinonimlari (Ingliz tilida): work extra hours, put in extra time, work longer hours, pull an all-nighter (agar butun tun ishlash nazarda tutilsa).
      Antonimlari (Ingliz tilida): work regular hours, work part-time, leave on time, clock out on time.
      Variantlari: Odatda shu shaklda qo‘llaniladi.
    10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
      Bu atama sanoat inqilobi davrida standart ish kuni (masalan, 8 soatlik ish kuni) tushunchasining joriy etilishi bilan birga paydo bo'lgan. Ishchilar belgilangan vaqtdan ("time") ortiqcha ("over") ishlaganlarida, bu "overtime" deb atala boshlagan va ko'pincha qo'shimcha haq bilan qoplangan. Bu so'zma-so'z birikma bo'lib, vaqt o'tishi bilan barqaror atamaga aylangan.
    11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

      "The team had to work overtime all week to meet the project deadline."

      "The company offers a higher rate of pay for employees who agree to work overtime on weekends."

      "I'm too tired to work overtime today; I'll finish the report tomorrow morning."

    12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

      "Jamoa loyihani o‘z vaqtida topshirish uchun butun hafta ish vaqtidan tashqari ishlashiga to‘g‘ri keldi."

      "Kompaniya dam olish kunlari qo‘shimcha ishlashga rozi bo‘lgan xodimlarga yuqori stavkada haq to‘lashni taklif qiladi."

      "Bugun ishdan keyin qolib ishlashga juda charchadim; hisobotni ertaga ertalab tugataman."


    Frazeologik Birlik Tahlili: write off (a debt/loan)

    FRAZEOLOGIK BIRLIK: write off (a debt/loan)

    1. SEMANTIK MAYDON:
      • Accounting/Finance Idioms (Buxgalteriya hisobi/Moliya atamalari)
      • Debt Management Idioms (Qarzni boshqarish atamalari)
      • Legal/Bankruptcy Idioms (Huquqiy/Bankrotlikka oid atamalar)
      • Business Operations Idioms (Biznes operatsiyalariga oid idiomalar)
    2. IDIOMATIKLIK DARAJASI VA TURI (Semantik yaxlitlik):
      • Semi-idiom (Yarim idioma) / Termin (Term) Izoh: "Write" (yozmoq) va "off" (o'chirish, olib tashlash) so'zlari buxgalteriya kontekstida maxsus ma'no kasb etadi. Bu ibora biror qarzni buxgalteriya daftarlaridan rasman "yozib o'chirish" yoki "chiqarib tashlash" amaliyotiga ishora qiladi. Ma'no to'g'ridan-to'g'ri bo'lmasa-da, tarixiy amaliyot (buxgalteriya yozuvlari) orqali motivatsiyalangan. Bu ko'proq ixtisoslashgan atamaga yaqin.
    3. KONNOTATSIYA (Hissiy-ekspressiv bo‘yoq) VA USLUBIY BELGI:
      Konnotatsiya: Neytral (Protsedurani ifodalaydi). Biroq, oqibati qarz beruvchi (kreditor) uchun Salbiy (moliyaviy yo'qotish), qarz oluvchi (qarzdor) uchun esa Ijobiy (qarzdan qutulish).
      Uslubiy Belgi: Rasmiy (Formal). Bu moliyaviy, buxgalteriya va huquqiy sohalarda qo'llaniladigan standart atama.
    4. STRUKTURAVIY-GRAMMATIK TASNIFI:
      Sintaktik Turi: So‘z birikmasiga teng (Frazaviy fe'l).
      Ichki Strukturasi: Fe'l + Ravish zarrachasi + Ot (write + off + a debt). Obyekt (a debt) fe'l va zarracha orasiga ham qo'yilishi mumkin: `write the debt off`.
      Gapdagi Grammatik Funksiyasi: Fe'l tipidagi FB (gapda kesim vazifasida keladi).
    5. MAZMUN PLANI (SEMANTIKASI):
      Definitsiyasi (Ingliz tilida): To formally accept that a debt will not be paid and remove it from the financial records as a loss or an uncollectible asset. (Qarz to'lanmasligini rasman tan olish va uni moliyaviy hisobotlardan zarar yoki umidsiz aktiv sifatida chiqarib tashlash).
      Ko‘chma Ma’noning Asosi (Obrazlilik): Buxgalteriya daftarlarida (ledgers) qarzdorlik aktiv sifatida yozilgan bo'ladi. U to'lanmasligi aniq bo'lgach, bu yozuvni chizib yoki boshqa usul bilan bekor qilib, hisobotdan "olib tashlash" (write off) kerak bo'ladi. Obraz aynan shu jismoniy yoki ramziy harakatga asoslangan.
      So‘zma-so‘z Tarjimasi (Literal Translation): "(Qarzni) yozib o'chirmoq/hisobdan chiqarmoq".
    6. IFODA PLANI (KOMPONENTLARI):
      Tayanch Komponent(lar) (Асосий/Таянч сўз(лар)) va ularning roli:
      • write (fe'l): Buxgalteriya yozuvini kiritish yoki o'zgartirish harakatini anglatadi.
      • off (ravish zarrachasi): "Olib tashlash", "bekor qilish", "chiqarib tashlash" ma'nosini berib, frazaviy fe'lni hosil qiladi.
      • a debt/loan (obyekt): Harakat yo'naltirilgan moliyaviy majburiyat.
    7. O‘ZBEKCHA EKVIVALENTI/MUQOBILI VA TARJIMASI:
      To‘g‘ridan-to‘g‘ri Ekvivalent (Agar mavjud bo‘lsa): "Qarzni hisobdan chiqarish".
      Funksional Muqobil(lar):
      • Qarzdan voz kechmoq (rasman)
      • Umidsiz qarz deb tan olmoq
      • Zararga yozmoq
      • Qarzni bekor qilmoq
      Ta’rifiy Tarjima / O‘zbekcha Definitsiyasi: Kreditor (masalan, bank yoki kompaniya) tomonidan qarzdorning to‘lovga qobiliyatsizligi yoki boshqa sabablarga ko‘ra qaytarilishi imkonsiz deb topilgan qarzni buxgalteriya hisobidan zarar sifatida rasman chiqarib tashlash amaliyoti.
    8. NUTQDAGI ASOSIY FUNKSIONAL XUSUSIYATI:
      • Nominativ funksiya (aniq bir moliyaviy-buxgalteriya amaliyotini nomlash).
      • Regulyativ funksiya (kompaniyaning moliyaviy hisobotlarini haqiqiy holatga moslashtirish).
      • Natijaviy funksiya (qarzni undirish bo'yicha harakatlarning yakuniy natijasini ko'rsatadi).
    9. PARADIGMATIK MUNOSABATLARI (Agar mavjud va muhim bo‘lsa):
      Sinonimlari (Ingliz tilida): cancel a debt, forgive a debt, remove from the books, (ba'zan) accept as a loss.
      Antonimlari (Ingliz tilida): recover a debt, collect a debt, pursue payment for a debt.
      Variantlari: "write off an asset", "write off inventory" (ya'ni, nafaqat qarz, balki qiymatini yo'qotgan boshqa aktivlar yoki tovarlarga nisbatan ham qo'llanilishi mumkin).
    10. ETIMOLOGIYASI (Agar ma’lum va qiziqarli bo‘lsa):
      Bu atama to'g'ridan-to'g'ri buxgalteriya amaliyotidan kelib chiqqan. XIX-XX asrlarda buxgalterlar qaytarilishi umidsiz bo'lgan qarzlarni daftarlardagi aktivlar ro'yxatidan jismonan o'chirib, ularni zarar (loss) hisobiga "yozib qo'yishgan". Bu "yozib o'chirish" (writing off) harakati vaqt o'tishi bilan moliyaviy jargonning bir qismiga, keyin esa umumiy tilga ham kirib kelgan.
    11. QO‘LLANILISHIGA MISOLLAR (Ingliz tilida, biznes muloqoti kontekstida):

      "The bank was forced to write off millions of dollars in bad loans after the financial crisis."

      "Our company policy is to write off any debt that has not been paid for over two years."

      "It's better to write off the loss now rather than keep it on our books as a false asset."

    12. MISOLLARNING O‘ZBEKCHA TARJIMASI:

      "Moliyaviy inqirozdan so‘ng bank millionlab dollarlik umidsiz kreditlarni hisobdan chiqarishga majbur bo‘ldi."

      "Bizning kompaniyamiz siyosatiga ko‘ra, ikki yildan ortiq to‘lanmagan har qanday qarz hisobdan chiqariladi."

      "Bu zararni kitoblarimizda soxta aktiv sifatida saqlagandan ko‘ra, hoziroq hisobdan chiqarib yuborgan ma’qul."